2,751 research outputs found
Sultan II. Bayezid Dönemi Osmanlı Uleması ve İlim Hayatı Üzerine Gözlemler
No full textSultan II. Bayezid / Editör:Beytullah KAYA -- İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi -- ISBN: 978-605-81541-9-3 -- 2024.Sultan II. Bayezid (1481-1512) tahta çıktığında, Fatih Sultan Mehmet’ten miras aldığı sadece
Balkanlardan Fırat Nehri’ne uzanan, teşkilatlı bir devlet ve memleket değildi. Bu miras aynı
zamanda üstün bir yönetici kadrosu, bilgili bir ulema zümresi ve köklü bir ilim geleneğini de
içermiştir.230 Fatih'in kurduğu Sahn-ı Seman Medreseleri, Osmanlı eğitim sisteminde ses
getiren bir gelişme olmuş ve Osmanlı payitahtına gelen bilginler ile düzenlenen münazaralar
sayesinde ilimde büyük bir verimlilik sağlanmıştır. Sultan II. Bayezid de bu mirası geliştirmeye
çok gayret etmiş, payitahtta cami, medrese, türbe, hamam vb. birimlerden oluşan ve yapımı
1505 yılında tamamlanan kendi ismiyle anılan çok kompleksli bir külliye inşa ettirmiştir.231
Bayezid Medresesi'nin vakfiyesinde, medresede şeyhülislamların ders vermesi şart koşulmuş
ve ilk ders veren Şeyhülislam Zenbilli Ali Efendi olmuştur.232 Bu durum, külliyenin bir eğitim
kurumu olmanın ötesinde, Osmanlı'nın dini ve siyasi elitini yetiştiren önemli bir merkez
olduğunu göstermiştir. Şüphesiz Sultan II. Bayezid Külliyesi, Fatih Sultan Mehmet’in mirasını
devam ettiren ve Osmanlı’nın altın çağı olarak kabul edilen bir dönemde inşa edilmiş önemli
bir eserdir.
Sultan II. Bayezid, saltanatı devraldıktan sonra kendi adına külliyeler inşa ettirmiştir. İlk olarak
1484 yılında Amasya’da II. Bayezid Külliyesi’ni yaptırmış ve vakfiyesinde, müftü olan
bilginlerin burada ders vermesini şart koşmuştur.233 Amasya’dakinin hemen ardından 1484
1488 yılları arasında Edirne Külliyesi’ni tamamlatmıştır. Nihayetinde, II. Bayezid 1501-1505
yılları arasında İstanbul’da bir külliye inşa ettirerek, Amasya, Edirne ve İstanbul gibi üç büyük
merkezde üç önemli mimari eser inşa ettiren bir Osmanlı hükümdarı olmuştur. Toplumsal,
iktisadi ve ilmi faaliyetlerin merkezi olan bu külliyelere rağmen, yine de Fatih dönemindeki ruh ve heyecanın tam anlamıyla devam etmediğine yönelik beyanlar da mevcuttur. Özellikle
dönemin önemli âlimlerinden biri olan Molla Lütfi’nin haksız yere idam edilmesi gibi bazı
olumsuzluklar, Sultan Bayezid’in bilim ve bilim insanı hamiliğine gölge düşürmüştür. Ancak
Sultan II. Bayezid’in Türk dili ve edebiyatına olan sevgisi ve hizmeti her türlü takdirin
üzerindedir. İdris-i Bitlisi’nin Heşt Bihişt’ini sunduğunda büyük bir sevinç duymakla birlikte,
Osmanlı tarihinin Farsça yazılmasından dolayı bir burukluk hissetmiştir. Daha sonra
Kemalpaşazade’nin mükemmel bir Türkçe ve üslupla Tevarih-i Al-i Osman'ı takdim etmesiyle
sınırsız bir mutluluk duyduğunu çevresiyle paylaşmıştır
Destān-ı Kız Mevlūdu; دستان قيز مولودى; Destān-ı İsmail; دستان اسمعيل; Destān-ı İbrāhim Edhem; دستان ابراهيم ادهم; Mekke Şehrindeki Hatunun Destānı (Destan-ı Hatun); مكه شهرنده كى خاتونك دستانى; Destān-ı Geyik; دستان كيك; Kesikbaş Destānı; كسيك باش دستانى; Mucizāt-ı Ezderhā (Destān-ı Ejderhā); معجزات ازدرها; Destān-ı Gügercin; دستان كوكرجين
No full text1. eser : İçindekiler : 1b-4b arasında manzum olarak mevlid okumanın ve okutmanın önemi hk. bilgiler ve küçük hikayeler vardır. Asıl metin 4b’de başlar. Eserin bölümleri: teşrif, intikal-i nur, viladet, mucizat, siretler, vefat, vasiyet, Azrail ile Fatıma’nın konuşması, Fatıma’nın vefatı , vasiyeti ve defnedilmesi, peygamberin mucizatı, Yahudi oğlunun hikayesi, tekrar mucizat, Cebrailin makamı sidre, Mirac, peygamberin Mekke’den Medine’ye gelişi ve ashab’ın feryadları. Bundan sonra yer alan destanlar hk. bkz. 200/II vd. Eser bu haliyle bir külliyat görünümündedir. 9. eser : İçindekiler : Destan son bulduktan sonra 116a-118a: “Ashabların feryad-ı şerifleri beyan olunur” başlıklı bölüm vardır. Burası, bu cilt içindeki ilk eser olan mevlidin sonundaki kısımla (75a-77b) aynıdır; 118a-119a: mevlid duası. 3. eser : Ek bilgiler : Şair adını verdiği son kısımda Sultan Veled ve Gülşeyh Süleyman’ın müridlerinden olduğunu söylüyor.Original scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 ppi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as JP20009 vol. in 1; 23x12 c
MODEL PENGEMBANGAN PENDIDIKAN KARAKTER BERBASIS PENGUATAN BUDAYA SEKOLAH RELIGIUS DI SMA ISLAM SULTAN AGUNG 3 SEMARANG
No full textThe problem of national identity and character lately is at risk. The number of negative events and behaviors, both individually and in groups in the community, illustrates the degadration of the nation's moral values. The character crisis is characterized by an increasing number in crime and violence in the society, including in the world of education. This fact encourages the emergence of various lawsuits on the effectiveness of character education in schools which so far have been seen by some communities as having failed in building students' affection with eternal values and being able to answer the challenges of the changing times.That the crisis of character, one of which is caused by a lack of understanding and practice of religious teachings. Religious characters that require students to understand and be able to practice the teachings of their religion become one of the most important character points in order to improve the good character of students. Religious becomes the foundation of the nation's character, so we need a way to build religious character for each student. Departing from this, in this article the author will discuss about the development model of religious school culture-based character education. The problem in this article will be focused first, on how to develop character education models based on the strengthening of religious school culture in Sultan Agung 3 Islamic High School Semarang; second, how the results of the implementation of the development of character education based on strengthening the culture of religious schools in Sultan Agung 3 Islamic High School Semarang. This article is the result of a qualitative descriptive study conducted by the author at Sultan Agung 3 Islamic Senior High School Semarang. From the research conducted by the author, the results of this research are: the model of character education development based on strengthening the religious school culture is needed in order to increase the effectiveness of character education in schools. Keywords: Character education, character crisis, religious school culture.Â
Dìvançe-i İlahiyyat; ديوانچۀ الهيات; İlāhiyyāt-ı Abdì; الهيات عبدى
No full text1. eser : içindekiler : Mesnevi nazım biçimiyle yazılan eserde sırasıyla Silsile-i Bayrâmiyye, Silsile-i Halvetiyye, sikke-i dervişan, ahval-i hilafet, hıdmet-i şeyh ve hurde-i tarikat, makalat-ı meşayih, makalat-i fukara, beyan-ı halvet ve bakıyye-i makalat bölümleri yer almaktadır. 2. ve 3. eser : içindekiler : Eser alfabetik sıraya göre tertip edilmiş mürettep bir divançedir. 1. eser : Ek bilgiler : Bu cilt içinde yer alan Himmet Efendi ve oğlu tarafından yazılan diğer eserler için bkz. 50/II-III. 2. eser : Ek bilgiler : Şairin bestelenen bazı ilahileri için şiirin kenarına not düşülmüştür. Eserin sonunda 34b-35a’da Himmet Efendi’nin tercüme-i hali bulunmaktadır. Ayıca bu cilt içinde yer alan Himmet Efendi ve oğlu tarafından yazılan diğer eserler için bkz. 50/I-III. 3. eser : Ek bilgiler : Eserin sonunda rıka yazıyla 40b-43b’de şairin tercüme-i hali, Sultan Mustafa’nın kendisine gönderdiği hatt-ı hümayun sureti ile Himmet-zade Abdullah Efendi’nin buna cevabı bulunmaktadır. Ayıca bu cilt içinde yer alan Himmet Efendi ve oğlu tarafından yazılan diğer eserler için bkz. 50/II-IIIOriginal scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 ppi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as JP20003 vol. in 1, (15 lines); 27x19,5 c
Palaiologos dönemi (1261-1453) Bizans İmparatorluğu'nda bilim
No full textarihin en kudretli hükümdarlarından biri olan Fatih Sultan Mehmed, askerî ve siyasi başarılarının yanında aynı zamanda sanatçıların hamisi; büyük bir kanun adamı, astronomi ve coğrafya bilen, bilim ve felsefe tutkunu, resim ve heykele ilgi duyan entelektüel bir kişiliğe sahipti.
Bugüne kadar Fatih Sultan Mehmed hakkında yapılan çalışmalarda kültür ve zihniyet tarihi genelde ihmal edilmiştir. Entelektüel Bir Osmanlı Padişahı: Fatih Sultan Mehmed, alanında uzman yazarların kaleme aldığı, üç bölümden ve on sekiz yazıdan oluşan kolektif bir eser. Kitapta; Fatih Sultan Mehmed’in kurduğu sistem, entelektüel kişiliği, kadim uygarlıklara olan ilgisi, ilim adamlarına ve âlimlere karşı yakınlığı, şair kimliği, şairleri ve âlimleri himaye konusunda gösterdiği gayreti, kütüphanesinde bulunan eserler, okuduğu kitaplar, Bizans entelektüellerinin yanı sıra İtalyan sanatkârlarının ve ilim adamlarının Fatih’e bakışı gibi konular ana hatlarıyla ele alınıyor
Tarih-i Mahmūd Paşa; تاريخ محمود پاشا
No full text1. eser : İçindekiler : Eser döneme ait birçok bilginin sistematik ve alfabetik olarak verildiği bir tür tıp ansiklopedisi sayılabilir: 1a: Farsça kısa dualar; 1b-12a: giriş ve bazı ayetlerin havassı hk. [bu bölüm Farsçadır]; 12a-25b: alfabetik olarak hayvanlar ve bitkilerin bazı özellikleri ve faydaları hk.; 25b-31b: tıp ilmi ve anasır-ı erbaa hk.33a-52b: ecza ve macun terkipleri hk.; 52b-86b: ecza ve merhem tarifleri, [bir kısmının Ebu Ali Sina, Atûfî, Muhammed Efendi ve Calinos’tan nakil olduğu kaydedilmiş] aylara göre yenmesi gerekenler, muska ve büyü tarifleri. 86b-106b: hâssa-i mıknatıs ve daha sonra yine tıbbi bilgiler; 106b-113b: konuyla ilgili kelimat-ı meşayih. 2. eser : İçindekiler : Eser Fatih Sultan Mehmed devri sadrazamlarından Mahmud Paşa’nın (ö. 1474) menkıbevî hayat hikâyesidir. Eser son bulduktan sonra 127a-140b arasında çeşitli ecza terkipleri, fevayid kayıtları, Hasan Çelebi Tezkiresinden “Bâkî” maddesi ve şairin bir şiiri, taş duası, fetva örnekleri, çeşitli dualar ve muska tarifleri yer almaktadır.Original scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 ppi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as JP20002 vol. in 1, (17 lines); 19,5x12 c
Menâkib-i emi̇r sultan (Ni̇metullah bi̇n abdülkâdi̇r)
No full textNimetullah bin Abdülkâdir el-Rûmî el-Yenişehrî'nin, Emir Sultan’ın kerametleri ve menakıbı üzerine kaleme aldığı eseri. Nimetullah b. Abdülkadir öncelikle şeyh, meşihat makamı, mürşid-i kâmil, mürşid-i nâkıs, derviş, halvet vb. tasavvufî terimler hakkında açıklayıcı bilgiler verir. Şehâbeddin Sühreverdî, Necmeddîn Râzî, Sadreddin Konevî gibi büyük mutasavvıfların eserlerinden parçalar iktibas eder. Eserin ikinci kısmında Bursa'da medfun Emir Sultan ile ondan sonra posta oturan ilk dokuz halifesi hakkında bilgi verilmekte, kerametleri aktarılmaktadır. Ardından Emir Sultan asitanesi post-nişini olmamakla bilikte Yahyâ b. Bahşî hakkında da bir bölüm bulunmaktadır.
Eserin ana ksımını oluşturan Emir Sultan hakkındaki bölümlerin başlıkları şöyledir: Emir Sultan’ın zahir ve batın mertebesi, suret-i şahsiyyesi, tarikat ve neseb silsileleri, onun Hz. Peygamber’in âli ve evladı olması bakımından fazileti, bâtınen ve manen mertebesi, ondan sâdır olan kerametler. Eser, ilk kısımda tasavvufî terimlere yer vermesi bakımından Emir Sultan’a dair yazılmış diğer menâkıbnâmelerden ayrılır. Emir Sultan’ın kerametleri kısmında kendinden önce yazılan menâkıbnâmelerle birebir örtüşen bir çok anlatı bulunsa da dili daha ağdalıdır. Özellikle Arapçanın ağırlığı metinde kendini göstermektedir. Çoğunluğu mensur tarzda kaleme alınmış eserde az da olsa Emir Sultan medhinde şiirler vardır.
Eserin günümüze ulaşmış beş nüshası bulunmaktadır. Eser, diğer menâkıbnâmelerle birlikte günümüz Türkçesine çevrilerek Mustafa Utku tarafından yayınlanmıştır (2011). Eser üzerine bir yüksek lisans tezi de hazırlanmıştır (Uğur 2013)
El-Es'ile ve’l Ecvibetü Kara Seydi; الاسئلة والاجوبة قره سيدى; Kenzü’l-Belāga fi-İlmi’l-İnşā; كنز البلاغة فى علم الانشاء
No full text1. eser : İçindekiler : 1a-6b: Farsça beyitler, Türkçe tarihler, fevaid kayıtları, Keşşaf’tan kısa bir iktibas, Kıraat ravilerine ait basit bir tablo, dini konularda Arapça kısa iktibaslar; 6a-19b: Kara Seydi’nin soruları ve bu sorulara verilen cevaplar (bkz. 197/II); 20b-25b: Kemaleddin Ebû Sâlim’in Arapça Cifr-i Kebir’inden bir parça; 26a-28a: Farsça şiirler, Arapça fevaid kayıtları ve kıtalar; Sultan Alemşah’ın sünnetiyle ilgili ferman sureti; 28b-77b: Ahmed b. Ali b. Ahmed’in Farsça Kenzü’l-Belâga’sı (bkz. 197/III); 77b-80b: Arapça şiir ve rivayetler, ehadisü’l-mesalih üzerine sorular ve cevaplardan oluşan Arapça bir parça; 81a-b:Bir kısmının altında Müftü Ali Çelebi imzasi bulunan Türkçe dua, ıtk-name vs.; 82a-87a: Muhtemelen Gazzâlî’nin Faysalü’t-Tefrika adlı eserinden seçilmiş parçalar. 87b-89b: Pir Muhammed’in Tarikat-nâme’sinden parçalar (bkz. A. Gürer’in yazısı); 90a-b: Bir hadis ve esmâ-i cihâtî başlıklı Türkçe teshir tarifi; 91a-93b: Esîrî’den Farsça şiirler, Ahmedî’nin İskender-nâmesinden parçalar, ilaç tarifleri; 94a-96b: “Mesâlih” üzerine Arapça bir risaleden alıntı, Yunus Emre’den şathiye tarzında bir şiir; 97a-103b: Dostluk üzerine nasihat-name türünde Farsça bir risale, Farsça mensur dil ve dimağ münazarası; 104a-b: Çeşitli iktibas ve tarifler, Aziz Nesefi’den mensur bir tercüme, Yunus Emreden bir şiir; 105a-106b: İskender hakkında muteber tarih kitaplarından Arapça bölümler; 107a: Mevlana Seyyid Ahmed Kırımî ile ilgili ilim ve ulema meclisi hakkında Farsça hikaye; 107b: Yunus’tan bir şiir ve Gülşen-i Râz tercümesindne kısa bir parça. Ayrıca birkaç yerde Esîrî ve Câmî’den Farsça şiirler (15b, 20a). 2. eser : İçindekiler : 6a-15a: sorular; 16a-19b: cevaplar kısmı. 3. eser : İçindekiler : Eserde çeşitli yazışmaların nasıl yapılacağı hk. örnek metinler bulunmaktadır. Aralarda Arapça şiirlere de yer verilmiştir. Bazı sayfa kenarlarında eklemeler vardır. Eserde Emir Bahaüddin’e (34a), Nasruddin’e (42a) gönderilmiş mektuplar bulunmaktadır. 1. eser : Ek bilgiler : Eserin baş tarafında 911 tarihli kıtalar vardır. Mecmuanın bu tarihlerde yazılmış olduğu düşünülebilir. Ciltsiz olan bu mecmuanın birçok sayfası eksiktir. Şinasi Bey tarafından esere sayfa numarası da verilmiştir. 2. eser : Ek bilgiler : 16b’de cevapların Birgî-zâdeye ait olduğuna dair kayıt vardır. Eserin sonundaki 907 / 1502 tarihi risalenin telifini gösterebilir. 3. eser : Ek bilgiler : Formalarda karışıklı vardır. Bu karışıklıkların bir kısmına Şinasi Bey tarafından işaret edilmiştir. (ör. 59a-66b)Original scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 ppi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as JP20003 vol. in 1, (variable lines); 19,5X13 c
Fatih Sultan Mehmed Han
No full textHem İslam tarihi hem de Türk tarihi açısından önemli bir şahsiyet olan Fatih
Sultan Mehmed ile ilgili gerek yerli gerek yabancı pek çok çalışma yapılmıştır ama onu
şahsiyetiyle, insanî yönüyle, sanatıyla, ilmî yönüyle, fetihleriyle -bilhassa İstanbul’un
fethiyle- hükümdarlığıyla topluca kaleme almak zorlu bir iştir ve bu konuda yapılmış
çalışmalar sınırlıdır. Fatih Sultan Mehmed Vakıf Üniversitesi Yayınları arasından çıkan
Fatih Sultan Mehmed Han kitabı, alanında uzman akademisyenlerin kalemiyle yazılmış
20 makaleden oluşmakta; geniş, kapsamlı ve en önemlisi de en güncel bilgileri barındıran
bir çalışma olması dolayısıyla önem arz etmektedir. Kitapta Fatih Sultan Mehmed, fetih
ve onun dönemiyle ilgili ele alınabilecek her unsur işlenmeye çalışılmıştır. Eser, aynı
zamanda hat örnekleri, fotoğraflar, minyatürler, belgeler vs. ile zengin görsel malzeme
de barındırmaktadır
Kanuni Sultan Süleyman'ın Alaman Seferi'ne Dair Yeni Bir Metin
No full textKanuni Sultan Süleyman devri özellikle Batı yönündeki fetih hareketleri
bakımından dikkate değer bir dönemdir. Bu fetihlere paralel
olarak çok sayıda kaynak eser kaleme alınmıştır. Bu çalışmaya konu
olan metin de Sultan Süleyman'ın 1532 yılında gerçekleştirdiği Alaman
seferi hakkında olup, ilk defa bu çalışma vesilesiyle araştırmacılara
tanıtılmaktadır. Makalede öncelikle metnin Süleymaniye Kütüphanesi,
M. Arif- M. Murad bölümünde numara 238'de yer alan nüshası
tanıtılmıştır
- …
