1,721,003 research outputs found
Zabłudów and its properties' anthroponymy in the first half of the 17th century in the context of multi-ethnicity
No full textThe author presents the characteristics of a certain stage of surnames' formation in Zabłudów properties using the material of an extensive Inventory from 1622, which includes app. 800 names that function as surnames. A multi-cultural nature of the discussed area is reflected in genetically and formally-linguistically differentiated names. A systematic review of dominant types of surnames in the context of Polish, Ruthenian, Lithuanian and Jewish cultures' influences leads to the conclusion that phonetic , structural and lexical features of the Polish language and Eastern Slavonic languages were present in a developing anthroponomical system.7657
The importance of Anatol Leszczyński’s scientific heritage for the study of history and of the historical anthroponymy of Jews in Podlasie
No full textThe aim of the article is to present the figure of Anatol Leszczyński (actually, Natan Lichtenstein) – a researcher of the history of Jewish settlement – and to discuss the contents of his selected works. Leszczyński based his exploration of the history of Jews in Eastern Poland, among others, on the Pinkas, chronicles written in Hebrew, which – because of the language barrier – were unavailable to Polish scholars. The author discusses Leszczyński’s findings on the Jewish settlement in Podlasie. Leszczyński divided this phenomenon into four periods and proved that in the 18th century the process of Jewish settling in Podlasie ended. The article discusses also Leszczyński’s research on the functions of Qahals, which determined the Jewish autonomy, as well as the legal situation of the Jews in Poland in various historical periods. Leszczyński discussed in his research also the issue of livelihood of the Jewish population, which was reflected in the naming of people, as a large group of Jews in Podlasie had names derived from vocations. In the last part of the text, the author discusses Leszczyński’s findings regarding relations between Jews and Christians, as well as the attitude of the Catholic Church, which held a certain type of care over other denominations, including the Jews.LEONARDA DACEWICZ, prof. zw. dr hab., kierownik Katedry Językoznawstwa Wschodniosłowiańskiego w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu w Białymstoku oraz pracownik Lingwistycznej Szkoły Wyższej w Warszawie. Zainteresowania badawcze: historyczna i współczesna antroponimia i mikrotoponimia polsko-wschodniosłowiańskiego pogranicza, socjolektalne odmiany języka, komparatystyka językoznawcza polsko-wschodniosłowiańska. Współautorka (wraz z Z. Abramowicz i L. Citko) dwutomowego Słownika historycznych nazw osobowych Białostocczyzny (XV-XVII w.) (Białystok 1997–1998) oraz (z Z. Kowalik-Kaletą i B. Raszewską-Żurek) I tomu Słownik najstarszych nazwisk polskich – pochodzenie językowe nazwisk omówionych w Historii nazwisk polskich (Warszawa 2007). Autorka wielu książek, w tym: Nazewnictwo kobiet w dawnym powiecie mielnickim (XVI-XVII) (Białystok 1994), Antroponimia Tatarów litewsko-polskich w przekroju historycznym (Białystok 2012) oraz Historia nazwisk na kresach północno-wschodnich Rzeczpospolitej (XVI–XVIII w.) (Białystok 2014). Odznaczenia: Srebrny Krzyż Zasługi za osiągnięcia naukowe, dydaktyczne i organizacyjne (2001); Medal Komisji Edukacji Narodowej (2004), a także Złoty Krzyż Zasługi oraz Tytuł Zasłużony dla Uniwersytetu w Białymstoku (2012).Uniwersytet w BiałymstokuDacewicz L., Antroponimia Żydów Podlasia w XVI-XVIII wieku, Białystok 2008.Dacewicz L., Identifizierung der judischen Bevolkerung und slavische Eigennamen kultur der alten Wojewodschaft von Podlasie, „Namenkundliche Informationen” 2004, № 85/86.Leszczyński A., Spór pomiędzy kahałami Grodna i Tykocina o hegemonię nad skupiskami żydowskimi pogranicza Korony z Litwą w XVII w., „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1983, nr 2-3.Leszczyński A., Z dziejów Żydów Podlasia (1487–1795), „Studia Podlaskie” 1989, t. 2.Leszczyński A., Żydzi dzierżawcy ziemi bielskiej od 1487 do 1795 r., „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1979, nr 3/111.Leszczyński A., Żydowski ruch osadniczy na ziemi bielskiej do 1795 r., „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1974, nr 4/92.Urwanowicz J., Ze sobą, czy obok siebie? Próba charakterystyki chrześcijańskich i żydowskich mieszkańców Grodna w końcu XVIII wieku, w: Rzeczpospolita wielu wyznań, Kraków 2004.24926
The political lexis of the modern Russian language
No full textW niniejszej rozprawie doktorskiej dokonano opisu i systematyzacji zasobu leksyki politycznej współczesnego języka rosyjskiego. Materiał badawczy został wyekscerpowany ze słowników opisowych. W pierwszym rozdziale przedstawiono tło historyczne i charakter zmian, jakie zachodziły w języku rosyjskim w monetach kluczowych XX wieku (po Rewolucji Październikowej 1917 r. i po pierestrojce lat 1985 – 1991). Rozważania w rozdziale drugim poświęcono językowi polityki i klasyfikacji leksyki politycznej. Zweryfikowano jego miejsce wśród socjolektów i odmian funkcjonalnych języka, zawarto tu także przegląd definicji języka polityki, możliwych kierunków badań w tej dziedzinie, usystematyzowano terminy leksyka polityczna oraz leksyka społeczno-polityczna. Rozdział trzeci skupia się wokół zagadnienia teorii nominacji i sposobów nominacji w zakresie leksyki politycznej. Zaprezentowano zmiany w obrębie znaczenia (polityzacja, depolityzacja, deideologizacja i deaktualizacja, dearchaizacja), omówiono powstawanie leksemów jako rezultatu procesów słowotwórczych (prefiksacja, sufiksacja, skrótowce, złożenia) i pokazano rolę i znaczenie zapożyczeń jako źródła nowych słów i znaczeń. W Podsumowaniu zawarto wnioski z przeprowadzonych badań. Analiza tematyczna pokazała, że podział na dwie grupy („Polityka wewnętrzna” i „Polityka zewnętrzna”) był celowy, co potwierdza założenie o różnorodności semantycznej zasobu leksyki politycznej współczesnego języka rosyjskiego. Praca zawiera wstęp, podsumowanie, część zasadniczą, wykaz literatury oraz dwa indeksy leksemów: „Indeks leksemów poddanych analizie” oraz „Indeks skrótowców”.This doctoral thesis contains description and systematization of the political lexis of the modern Russian language. The research material was excerpted from descriptive dictionaries. The first chapter of the thesis presents the historical background and the nature of the changes which occurred in the Russian Language in important moments in the 20th century (after the October Revolution of 1917 and after perestroika 1985-91). Chapter Two contains reflections on the language of politics and classification of the political lexis. Its position among sociolects and functional variations of the language was verified. This chapter also contains a review of definitions of the language of politics. Moreover, the terms political lexis and socio-political lexis were systematized. Chapter Three concentrates on the issues of nomination theory and the ways of nomination within the political lexis. It presents changes within the meanings of lexical units (politicization, depoliticization, deideologization and deactualization, dearchaization), discusses the origins of lexemes as a result of word formation processes (prefixation, suffixation, acronyms, compound words) and demonstrates the role and significance of borrowings as a source of new words and meanings. The last part (Conclusion) contains conclusions from the research. The subjective analysis proved that the division into two groups (“internal policy” and “external policy”) was purposeful. This confirms the assumption of the semantic diversity of the political vocabulary in the modern Russian language. The thesis contains the introduction, the conclusion, the main body, the bibliography and two lexeme indices: “The Index of Lexemes under Analysis” as well as “The Index of Acronyms”.Wydział Filologiczny. Instytut Filologii Wschodniosłowiańskie
The place and role of the science of names in education and in the awareness of Polish-east-Slavonic-Lithuanian borderland inhabitants
No full textZdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku – kontynuacja, dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy BIBL/SP/0040/2023/01.Names are present in the life of every society; it is hard to imagine everyday living without using names, surnames, nicknames or wide spectrum of geographic names like names of villages, towns, cities, seas, mountains, islands, parts of the world, counties, their regions, and many other. It is known, that problem of the place and role of names in education of certain society closely relates to problems of language and culture. The relation is because the names reflect the social, cultural and historical knowledge referring to the nation. Names contains the information about distinctive national and cultural character of the society. According to Author, students who have finished their studies have inefficient knowledge and awareness about the role of names for cultural or ethnic cultivation's. During the education there should be expressed the links and relations between names used in certain area and knowledge about the region. There should be the remembrance: names are not only the unrelated language formations, but they're also social facts reflecting in various ways history of societies they had been formed in. Awareness and acknowledge of names specific for certain region can, and should, be used in teaching both majority and minority languages.Wydział Filologiczny, Uniwersytet w BiałymstokuAbramowicz Z., Citko L., Dacewicz L. [1997], Słownik historycznych nazw osobowych Białostocczyzny (XV-XVII w.), Białystok.Borek H. [1969], Nazewnictwo w szkole, w: „Polonistyka", nr 6.Burszta W. [1986], Język a kultura w myśli etnologicznej, Wrocław.Dacewicz L. [1996], Nazwiska białostoczan pochodne od imion, w: „Białostocczyzna", nr 1.Encyklopedia języka polskiego [1992], S. Urbańczyk (red.), Wrocław - Warszawa - Kraków.Gajda S. [1991], Znaczenie nazw własnych a lingwodydaktyka, w: Językoznawstwo, t. XVIII. Zeszyty Naukowe WSP w Opolu, Opole.Kondratiuk M. [1985], Elementy bałtyckie w toponimii i mikrotoponimii regionu białostockiego,
Wrocław.Kondratiuk M. [1974], Nazwy miejscowe południowo-wschodniej Białostocczyzny, Wrocław.Kondratiuk M. [1986], Problematyka badań onomastycznych w regionie białostockim, w: „Białostocczyzna", nr 2.Kmita J. [1985], Kultura i poznanie, Warszawa .Mirosławska W., [1996], Miesto onomastiky vo vyucovacich programach a školskej praxi w Pol'sku, w: 12. Slovenska onomasticka konferencia. A 6. Seminar „Onomastika a skola", Presow.Mistrik J. [1985], Frekwencia tvarov a konštrukcii v slovencine, Bratislava.Szołtysek A. [1985], Język a przestrzeń kulturowa, Katowice.26827
Gdzie bije źródło... Pieśni ludowe pogranicza Polski i Białorusi, red. F. Czyżewski, A. Dudek-Szumigaj, M. Żygalova, Lublin–Wisznice 2015
No full textUniwersytet w Białymstoku. Wydział Filologiczny. Instytut Filologii Wschodniosłowiańskie
Międzynarodowa konferencja „Trends in toponimy 5”, University of Berne, 9–13 July 2012
Get PDFSprawozdanieLeonarda Dacewicz, Białystok1237537
The anthroponymy of Bialystok from the XVIIᵗʰ-XVIIIᵗʰ century
No full textZdigitalizowano i udostępniono w ramach projektu pn. Rozbudowa otwartych zasobów naukowych Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku, dofinansowanego z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy SONB/SP/512497/2021.The lands on the banks of River Białystok (now called Białka) belonged in the 16ᵗʰ century to the Bakałarzewicz and the Jundziło families. Both families were descendants of Jakub Raczko Tabutowicz, the representative of a Lithuanian noble family, which prior to 1450 had been granted the lands on River Białystok by Zygmunt Kiejstutowicz or by Kazimierz Jagiellonczyk Grand Dukes of Lithuania. Raczko's two sons, Michno, ancestor of the Bakałarzewicz family, and Jundzilo, forefather of the Jundziło's, divided between themselves the lands inherited from Raczka. In consequence two separate management centres came into existence, called manors: Białystok on the lower section of River Białystok, and Dojlidy on its upper section. From 1569 on, the boundary line between these two parts of Raczko's former lands became the frontier between the crown-Iands of the Polish Kingdom and the Lithuanian Grand Duchy. In 1547 Katarzyna Wołłowicz, the widow of Mikołaj Bakałarzewicz, transferred the Białystok estate to her second husband, Piotr Wiesiołowski. Thanks to the owners from the family of Raczka and Wiesiołowski a mansion was built, to be transformed into a defence castle, and a Baroque church and a market of an unusual shape came into existence. In this property ethnic groups and religions were mixing, and settlers from the East and West would arrive, many Jews settled there and some time before 1717 they built in Białystok their synagogue. In 1764 the next big synagogue was built.
In 1661 Stefan Czarniecki was granted, as reward for his splendid war record, the ownership of the Białystok estate. Through Stefan Czarniecki and his daughter Białystok was taken over by the Branicki family of Gryf coat-of arms. I side with the opinion that it was Stefan Mikołaj Branicki who, in 1692, obtained the city rights for his settlement. A great benefactor for Białystok was Jan Klemens Branicki, a pretender to the Polish throne. Under his supervision the town grew, a splendid palace was built. Branicki was accompanied by his wife Izabella, sister of the king Stanisław Poniatowski.
Since 1796 Białystok became the capital of the region in the Prussian sector of the partitioned Poland, and since 1807 in the Russian one.
The forming process of the proper names in the city of Bialystok was closely related to the development of the colonisation of the lands
of Bialystok, the settling of the city and the socio-political historie changes.
The anthroponyms extracted from historical sources reflect the mode of nomination in various social groups such as the aristocracy, the nobility, the middle-class, and the peasants as well as the various populations of servants. One part of names represents the different ethnical groups such as Poles, Jews, Germans as well as the population of Belorussian and Lithuanian origin. On the one hand, there is a tendency of unifying the means of identifying the inhabitants of Bialystok on the other there is a differentiation resulting from the hierarchy of state or the conditions of nationality.
If we consider the three basic characteristics of the surname: heredity, family succession and linguistic stability we should assert that towards the end of the 18ᵗʰ century the surname existed already in the anthroponymic system of Bialystok. On the other hand this mode of nomination did not include all the social classes of Bialystok. It is completely clear that the process of formation and assimilation of the inherited proper names lasted a few centuries. In the pre-partitioned Poland heredity was not the result of acts of right but rather resulted from various social and custom causes. The first to be stabilise were the names of upper social strata owing to the fact of their existence in the legal sense of the public life of the country as for example the case of the Branicki family.
In the 18 century the anthroponymy of Bialystok was characterised by the phenomenon of variability of the proper names resulting from the lack of regulation as well as legal instability. Generally the same name appeared in some graphic and phonetic alternatives such as Jezobik, Jezubik, Jozebik, Jozobik, Jozabik, Jozowik,Josobuk and Jasobeck. The Prussian authority introduced the legal regularisation with the Jewish population. In this ethnic group the lack of stability in the proper names was a very widespread phenomenon.
In the anthroponymy of Bialystok the system of the double name (name and surname) was universalised, its formation in Poland was a process of long duration. It began in the middle of the 13ᵗʰ century, and entirely generalised in the 18ᵗʰ century dominating in the nobility and the middle-class and consolidating among the peasants and the city dwellers.
Semantic and structural analysis showed that among the proper names in use in Bialystok of the 18ᵗʰ century, there was an obvious domination of Polish proper names. However, it is necessary to note the high frequency in the use of local surnames with suffix -ski//-cki. Most of the proper names have in their base the name of the Podlaski region villages the such as Boratyński, Hryniewicki, Kalinowski, Krupicki, Moszczyński, Nowodworski, Szpakowski, Terlikowski, Zawadzki. The local surnames became a symbol of a noble origin and constituted a pattern for townsmen and peasants which added suffix -ski to their appellative surnames.
Names comprising in their Slavic structure the anthroponymic suffix -ewicz//-owicz (for example Aleksandrowicz, Borsukiewicz, Ignatowicz, Korbutowicz, Morozowicz, Szemetowicz) clearly affirms their characteristic presence in the Slavic frontier area.
In the peasant's anthroponyms of the Podlaski area of the 18ᵗʰ century, the atypical productivity of the Eastern Slavic suffix -uk//-czuk did
not play a great role for the anthroponymy of Bialystok. On the other hand according to analysed sources, the names possessed more than 100 examples (Andrzejczuk, Hawryluk, Korolczuk, Panasiuk, Waszczuk).
In a concern of identification, the following professions' names such as Hajduk, Kowal, Krawiec, Kucharz, Slosarz, Snycerz, Stolarz, Stelmach Stangret, Szewc, and Tapisier were very often used. It proved the existence of professions really exerted by the inhabitants of Bialystok. These names were also popular among the various ethnic groups.
While basing on the phonetic, structural and lexical criterion we had distinguished a rather significant names' group which was characteristic in the Eastern Slavic and especially Belarussian anthroponymy. The radicle of these names, especially of patronymic type, derived from first names of baptism in the Orthodox Church and their hypocoristics as well as Eastern Slavic appellatives (for example Harasimowicz, Kuryowicz, Ochrymowicz, Mikulicz, Hawrylik, Naumczyk, Niecierko, Morozowicz, Sołowiej). We also note the presence of anthroponimic Eastern Slavic suffixes like -ewicz//-owicz, -uk//-czuk, -ko//-enko, -enia.
There is an unspecified number of names which classification in Polish or Eastern Slavic groups is impossible because of the reciprocal similarity of the languages, the adopted suffixes and the anthroponymic structures and the use of related sources of first names.
The anthroponimic sources of Bialystok also show the presence of a Baltic component and especially Lithuanian. Functioning in a Slavic environment the lithuanism underwent Polish or Belorussian influence. The slavisation often led to phonetic or quite phonetico-structural adaptations as for the following names Gryguć, Gudaszewicz, Backiel and Kiejwiel.
A great number of Jewish names constitute a specific group. The identification of people was generalised during the 18 century. The Jewish
society took different forms. The most significant element was always the name. First of all, there was a resourceful use of Bible's names, names formed from Hebraic, Arameinian, Acadian languages and Yiddish first names. The derived forms of first names carried obvious traces of slavisation like an inevitable result of use.
First of all, the patronym filled the function of name in which dominated typical structures of the Podlaski region with -ewicz//-owicz sufixes (Aronowicz, Boruchowicz, Gieszonowicz, Wolfowicz). In the Prussian registers, the patronymic was especially the first name. The names of professions also filled a significant role. Thus the elements of identification fulfilling the function of names did not show the characteristic of heredity and were unstable.
The anthroponimic groups largely used by the inhabitants of Bialystok are German names adapted to the Polish anthroponimic system as for example Szulc, Szuman, Szwarc. The names of Prussian civil servants appearing in the tax registers during the partition period were especially foreign as for example Drescher, Langhammer, Schmidt and Schulenberg.
In the female names, the andronymes and the patronymic forms appeared clearly as for example Andrejowa and Andrejowna, Czarniawska and Czarniawszczanka, Maciejczukowa and Maciejczukowna. Nevertheless the form with -ska was used as well for married women as for the unmarried ones. Moreover, a phenomenon of virilisation of women's names, especially the German ones was noticed. The presence of the hybrid forms was notified, which is a completely natural phenomenon near the borders' region characterised by the multi-ethnicity of the settlements.
At the end of the 18ᵗʰ century surnames were not legalized but they already fixed in a spontaneous way in the anthroponymic system
of Bialystok.Wydanie publikacji dofinansowane przez KBNAbramowicz Z., Imiona chrzestne białostoczan w aspekcie socjolingwistycznym (1885-1995), Białystok 1993.Abramowicz Z., Imiennictwo Żydów białostockich a zjawisko interferencji językowej, (w:) Systemy onomastyczne w słowiańskich gwarach mieszanych i przejściowych, Rozprawy Slawistyczne 7, UMCS, Lublin 1993, s. 10-23.Abramowicz Z., Lingwistyczna i ekstralingwistyczna motywacja wyboru imienia w Białymstoku w latach 1885-1985, (w:) Jazykova a mimojazykova stranka vlasnych mien, Bratysława-Nitra 1994, s. 152-158.Abramowicz Z., Antroponimia białostocka jako pomost między tradycją wschodnią i zachodnią, Rozprawy Slawistyczne 10, UMCS, Lublin 1995, s. 116-124.Abramowicz Z., Imiona chrzestne białostoczan w okresie powojennym (lata 1946-1950), (w:) Badania dialektów i onomastyki na pograniczu polsko-wschodnio słowiańskim, Białystok 1995, s. 351-354.Abramowicz Z., Nazwiska Żydów białostockich, (w:) Antroponimia słowiańska, Prace onomastyczne 35, Warszawa 1996, s. 21-30.Abramowicz Z., Żydowskie nazwy patronimiczne na tle kultury słowiańskiej, (w:) Nazwy własne na pograniczach kulturowych, Studia Slawistyczne, t. 2, Białystok 2000, s. 13-20.Abramowicz Z., Antroponimia Żydów białostockich jako zwierciadło kontaktów językowych i kulturowych, Białostockie Archiwum Językowe, nr 1, Białystok 2001, s. 7-14.Abramowicz Z., Anthroponymy of the Jews from Białystok as a reflection of the nation's culture and history, (w:) Namenkundliche Informationen, 79/80, Leipzig 2001, s. 225-238.Alexandrowicz S., Gospodarcze, prawne i etniczne osobliwości sieci miejskiej ziem Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI-XVII w., (w:) Miasto i kultura ludowa w dziejach Białorusi, Litwy, Polski i Ukrainy, Kraków 1996, s. 62-90.Alexandrowicz S., Rola miasteczek w gospodarczych uwarunkowaniach rozwoju ludności żydowskiej Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI-XX wieku, (w:) Regiony pograniczne Europy Środkowo-Wschodniej w XVI-XX wieku. Społeczeństwo - gospodarka - polityka, Toruń 1996, s. 153-161.Małek A, Żydzi w Nowych Prusach Wschodnich, Białostocczyzna, 1997, nr 1, s. 133-140.Małek A, Białystok pod zaborem pruskim 1795-1807, Białostocczyzna, 1999, nr 4, s. 19-24.Maroszek J., Rzemiosło w miastach podlaskich w XV-XVIII w., (w:) M. Kwapień, J. Maroszek, A. Wyrobisz, Studia nad produkcją rzemieślniczą w Polsce (XIV-XVIII w.), Wrocław 1976, s. 88-191.Maroszek J., Najstarszy dokument uposażeniowy Kościoła Farnego w Białymstoku z 4 grudnia 1581 roku, Białostocczyzna, 1996, nr 2, s. 3-10.Maroszek J., Ponowienie praw miejskich Białegostoku w 1749 r., Białostocczyzna, 1998, nr 3, s. 3-13.Maroszek J., Rewelacyjne odkrycie nieznanych najstarszych dokumentów dla Białegostoku, Białostocczyzna, 1999, nr 1, s. 5-30.Michaluk D., O możliwościach badań struktury etnicznej ludności Podlasia w XVI wieku, Białoruskie Zeszyty Historyczne, t. 17 (w druku).Milewski T., Indoeuropejskie imiona osobowe, Kraków 1969.Mironowicz A., Świątynie prawosławne na terenie Białegostoku, (w:) Białostocki Przegląd Kresowy, t. VI, Białystok 1998, s. 103-110.Mleczko S., Mleczko, Raczko, Saczko i Łyczko. Przyczynek do kwestii ustalania się nazwisk szlacheckich w XV w., Miesięcznik Heraldyczny V, 1912, s. 155-163.Altbauer M., Od typu metronimicznego do "pajdonimicznego", Onomastica IV, 1958, s. 355-359.Mossakowska B., Nazwiska mieszkańców Komornictwa Olsztyńskiego, Gdańsk 1993.Mościcki H., Białystok. Zarys historyczny, Białystok 1933.Naruszewicz A., Nazwiska niemieckie na Warmii i ich adaptacja do polskiego systemu językowego, (w:) Nazewnictwo na pograniczach etniczno-językowych, Studia Slawistyczne, t. 1, Białystok 1999, s. 222-226.Nazewnictwo obszarów językowo mieszanych, Wrocław-Warszawa 1981.Nazewnictwo pogranicza Polski, Szczecin 1999.Nieciecki J., Kim był Antoni Herliczka?, Białostocczyzna, 1991, nr 3, s. 12-16.Nieciecki J., Testament Jana Klemensa Branickiego, (w:) Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. V, Białystok 1001, s. 7-28.Oleksicki A., Socjotopografia Białegostoku w XVIII w. w świetle inwentarza miasta z 1771/1772 r. i planu Beckera z 1799 r., (w:) Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. IV, Białystok 1985, s. 41-56.Oleksicki A., Rozwój przestrzenny i struktura ludności Białegostoku w XVIII wieku, (w:) Studia nad społeczeństwem i gospodarką Podlasia w XVI-XVIII wieku, Warszawa 1981.Opas T., Uwagi o wpływie języka polskiego na tworzenie się nazwisk Żydów polskich (od drugiej połowy XVI do XVIII w.), Biuletyn ŻIH, nr 1 (89), 1974.Altbauer M., Dublety imion biblijnych w polszczyźnie, Onomastica X, 1965, s. 196-203.Polskie nazwy własne. Encyklopedia, pod red. E. Rzetelskiej-Feleszko, Warszawa-Kraków 1998.Popławski T., Przestrzeń współczesnego miasta Białegostoku na tle historycznych podziałów, Białostocczyzna, 1996, nr 2, s. 9-19.Pribłuda A. S., Jewrejskaja antroponimika i jejo osobennosti, Onomastica XXIII, 1978.Pribłuda A S., Etiudy iz obłasti jewrejskoj antroponimiki, Onomastica XXX, 1975, s. 241-151.Rejestr pogłównego z 1676 roku, Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, syg. 10099.Rieger J., Funkcjonowanie imion zdrobniałych w systemie antroponimicznym (Do problemu charakterystyki systemu antroponimicznego), (w:) V Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna, Poznań 1988, s. 215-220.Romaniuk Z., Żydzi białostoccy do 1915 roku, (w:) Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. V, Białystok 2001, s. 147-204.Rothwand J., Imiona przez Żydów polskich używane, Warszawa 1866.Rybakin A. I., Slowar' anglijskich licznych imen (Dictionary of English Personal Names), Moskwa 1989.Rymut K, Imię - nazwisko - przezwisko w historii języka polskiego, (w:) V Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna, Poznań 1988, s. 221-225.Anusiewicz J., Lingwistyka kulturowa, Wrocław 1994.Rymut K, Nazwiska Polaków, Wrocław-Warszawa-Kraków 1991.Rymut K, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, t. I-X, Kraków 1992-1994.Rymut K, Nazwy rodzinne, rodowe i zbiorowe, (w:) Encyklopedia. Polskie nazwy własne, Warszawa-Kraków 1998, s. 143-160.Rymut K, Problemy z kodyfikacją nazwisk genetycznie białoruskich na Białostocczyźnie, (w:) Nazewnictwo na pograniczach etniczno-językowych, Studia Slawistyczne 1, Białystok 1999, s. 157-261.Rzetelska-Feleszko E., Derywacja fleksyjna w nazewnictwie, Zprawodaj Mistopisne Komise CSAV XXJ/2, 1980.Rzetelska-Feleszko E., Nazwy własne w procesie komunikacji językowej, (w:) V Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna, Poznań 1988, s. 109-117.Samsonowicz H., Społeczeństwo polskie XV wieku, (w:) Sztuka i ideologia XV wieku, Warszawa 1978, s. 55-65.Schiper I., Rozwój ludności żydowskiej na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej, (w:) Żydzi w Polsce Odrodzonej, t. I, Warszawa 1932.Skowronek K, Polskie nazwiska a kultura. Propozycja badań kognitywnych, Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, z. LIII, 1997, s. 145-156.Skulina T., O staropolskich formacjach marytonimicznych, (w:) V Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna, Poznań 1985, s. 241-248.Bałaban M., Historia i literatura żydowska, Warszawa 1982.Słownik staropolskich nazw osobowych, pod red. W. Taszyckiego, t. I-Vll, Wrocław 1965-1987.Superanskaja A. W., Słowar' russkich licznych imen, Moskwa 1998.Sztachelska-Kokoczka A., Prawa miejskie Białegostoku, (w:) Białostocczyzna, nr 2, 1989.Sztachelska-Kokoczka A., Z wiejskiej przeszłości niektórych dzielnic Białegostoku, Białostocczyzna 1993, nr 2, s. 3-8.Sztachelska-Kokoczka A., Społeczność żydowska w Białymstoku w XVIII w., Białostocczyzna 1996, nr 2, s. 20-25.Tazbir J., Arianie w Białymstoku i okolicach, (w:) Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. I, Warszawa 1968, s. 81-105.Tazbir J., Kultura szlachecka w Polsce, Warszawa 1983.Tichoniuk B., Antroponimia południowej Białostocczyzny w XVI wieku, Opole 1988.Tichoniuk B., Elementy bałtyckie w XVI-wiecznej antroponimii południowej Białostocczyzny, (w:) Bałto-słowiańskie związki językowe, Wrocław 1990, s. 355-363.Tronina A., Nazwiska Żydów aszkenazyjskich: próba klasyfikacji, (w:) Nazewnictwo na pograniczach etniczno-językowych, Studia Slawistyczne, t. 1, Białystok 1999, s. 312-320.Bartmińska I., Bartmiński J., Nazwiska obce w języku polskim, Warszawa 1978.Tronina A., Nazwiska Żydów sefardyjskich, (w:) Nazwy własne na pograniczach kulturowych, Studia Slawistyczne, t. 2, Białystok 2000, s. 165-172.Tyszkiewicz J., Zarys dziejów okolic Białegostoku od starożytności do początku XVI w., Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. I, Białystok 1968.Unbegaun B. O., Russian Surnames, London 1972.Warchoł S., O derywacji hybrydalnej, (w:) Formacje hybrydalne w językach słowiańskich, Lublin 1986, s. 107-124.Wasilewski T., Białystok w XVI-XVII wieku, (w:) Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. I, Białystok 1968, s. 107-127.Wasilewski T., Powstanie miasta Białegostoku, (w:) Studia nad społeczeństwem i gospodarką Podlasia w Polsce przedrozbiorowej, Warszawa 1981, s. 9-29.Wasilewski T., Kształtowanie się białostockiego ośrodka miejskiego w XVII-XVIII w., (w:) Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. IV, Białystok 1984/85, s. 29-39.Wąsicki J., Pruskie opisy miast polskich z końca XVIII wieku. Departament białostocki, Poznań 1964.Weinreich U., Yiddish and Colonial German in Eastern Europe: the differential impact of slavic, Mounton & co. S-Gravenhage 1958.Wiśniewski J., Rozwój osadnictwa na pograniczu polsko-rusko-litewskim od końca XIV do polowy XVII wieku, Acta Baltico-Slavica, t. I, Białystok 1964.Berlińska A., Antroponimia Tykocina od XVI do XIX wieku, Białystok 1988 (maszynopis).Wiśniewski J., Osadnictwo Wschodniej Białostocczyzny, geneza, rozwój oraz zróżnicowanie i przemiany etniczne, Acta Baltico-Slavica, t. XI, Warszawa 1977.Wiśniewski J., Zarys dziejów osadnictwa na Białostocczyźnie, (w:) Atlas gwar wschodnio słowiańskich Białostocczyzny, t. I, Wrocław-Warszawa-Kraków 1980, s. 14-27.Wiśniewski J., Początki Białegostoku i okolicznego osadnictwa, (w:) Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku, t. IV, Białystok 1985, s. 7-28.Wiśniewski J., Wielkie synagogi w Białymstoku, Mówią Wieki, 1986, z. 11, s. 20.Wiśniewski J., Z dziejów gminy ewangelicko-augsburskiej w Białymstoku, Białostocczyzna, 1988, nr 1, s. 27-29.Wiśniewski T., Bóżnice Białostocczyzny, Białystok 1992.Wróbel A., Antroponimiczne formacje ferninatywne w XVII- i XVIII-wiecznym Chełmnie, (w:) Acta Universitatis Nicolai Copernici, Filologia polska XXXI, z. 192, Toruń 1990, s. 285-312.Wyczański A., Polska w Europie XVI stulecia, Warszawa 1973.Wyczański A., Kobiety - kierowniczki folwarków w starostwie sieradzkim, Zapiski Historyczne, t. 41, 1976.Wyczański A., Polska w epoce odrodzenia. Państwo, społeczeństwo, kultura, Warszawa 1986.Bogdanowicz E., Nazwiska mieszkańców regionu białostockiego pochodne od imion, (w:) Najnowsze przemiany nazewnicze, Warszawa 1998, s. 357-364.Wyczański A., Polska Rzeczą Pospolitą szlachecką, Warszawa 1991.Wyrobisz A., Podlasie w Polsce przedrozbiorowej, (w:) Studia nad społeczeństwem i gospodarką Podlasia w XVI-XVIII w.), Warszawa 1981, s. 173-210.Bogdanowicz E., Osiemnastowieczne nazewnictwo osobowe południowej Białostocczyzny, Białystok 2000 (maszynopis).Bogucka M., Miejsce mieszczanina w społeczeństwie szlacheckim: atrakcyjność wzorców życia szlacheckiego w Polsce w XVII w., (w:) Społeczeństwo staropolskie, t. I, Warszawa 1976.Bogucka M., Rodzina w polskim mieście XVI-XX wieku: wprowadzenie w problematykę, Przegląd Historyczny LXXIV, 1983, s. 495-505.Bogucka M., Samsonowicz H., Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław-Warszawa-Kraków 1986.Borek H., Socjolingwistyczne aspekty imiennictwa, Onomastica XXIII, 1978.Bubak J., Geneza nazwisk polskich równych imionom, (w:) Warsztat współczesnego onomasty, Kielce 1983, s. 19-29.Bubak J., Proces kształtowania się polskiego nazwiska mieszczańskiego i chłopskiego, Kraków 1986.Bubak J., O socjologicznym podejściu w badaniach antroponimii, Socjolingwistyka, t. 6, 1987, s. 97-105.Bubak J., Księga naszych imion, Wrocław-Warszawa-Kraków 1993.Bystroń J. S., Nazwiska polskie, wyd. 2, Lwów-Warszawa 1936.Ciesli
Fremde Elemente in der Anthroponymie der ehemaligen Starostei von Mielnik und Łosice
No full textAufgrund der analysierten Anthroponyme. deren phonetischer und semantisch-struktureller
Form, kann man feststellen, daß in der genannten Starostet (im 16. und 17 Jh.) ostslawische Elemente dominieren. Es handelt sich hier um typisch ostslawische phonetische Merkmale, wie
pleophonie, sth. h anstelle von g, Übergang des urslawischen in u usw.
Wenn es um die Struktur der Anthroponyme geht, so begegnen hier neben gemeinslawischen
Formen auch solche Namen, die typisch ukrainisch, belorussisch bzw. ostslawisch schlechthin
sind.
Im 16. Jh. verwundert fast die Dominierung des ostslawischen Suffixes -ewicz -owkz. Im 17.
ЛЬ wird es konsequent durch das gemeinslaw. Suffix -ik - vk verdrängt. Darüber hinaus ist hier
auch das neue patronymische Suffix -uk[-czuk ukrainischer Provenienz deutlich präsent.
Das zu belorussischen Formanten gerechnete Suffix -eniu weist eine größere Produktivität im
17. Jh. auf. andere gemeinslawische Suffixe kommen nur vereinzelt vor.
Im Quellenmaterial gibt es Beweise dafür, daß in den genannten Starosteien auch spärliche
Spuren jüdischer und litauischer Besiedlung vorhanden sind.Zadanie pt. „Digitalizacja i udostępnienie w Cyfrowym Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego kolekcji czasopism naukowych wydawanych przez Uniwersytet Łódzki” nr 885/P-DUN/2014 zostało dofinansowane ze środków MNiSW w ramach działalności upowszechniającej nauk
Imiona w strukturze nazwisk dawnych mieszkańców polsko-litewsko-wschodniosłowiańskiego pogranicza jako fakt kulturowy
Get PDFLEONARDA DACEWICZ, prof. zw. dr hab., kierownik Katedry Językoznawstwa Wschodniosłowiańskiego w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu w Białymstoku. Zainteresowania badawcze: historyczna i współczesna antroponimia i mikrotoponimia polsko-wschodniosłowiańskiego pogranicza, socjolektalne odmiany języka, komparatystyka językoznawcza polsko-wschodniosłowiańska. Autorka następujących książek: Nazewnictwo kobiet w dawnym powiecie mielnickim (XVI-XVII) (Białystok 1994), Bibliografia onomastyki Białostocczyzny (1960–1996) (Białystok 1996), Antroponimia Białegostoku w XVII-XVIII wieku (Białystok 2001) oraz Antroponimia Żydów Podlasia w XVI-XVIII wieku (Białystok 2008). Współautorka (wraz z Z. Abramowicz i L. Citko) dwutomowego Słownika historycznych nazw osobowych Białostocczyzny (XV-XVII w.) (Białystok 1997–1998) oraz (z Z. Kowalik-Kaletą i B. Raszewską-Żurek) I tomu Słownik najstarszych nazwisk polskich – pochodzenie językowe nazwisk omówionych w Historii nazwisk polskich (Warszawa 2007).Z. Abramowicz, 1993, Imiona chrzestne białostoczan w aspekcie socjolingwistycznym (1885–1995), Białystok.Z. Abramowicz, 1996, Nazwiska Żydów białostockich, w: Antroponimia słowiańska, Prace Onomastyczne 35, Warszawa, s. 21-30.Z. Abramowicz, 2001, Anthroponymy of the Jews from Białystok as a reflection of the nation’s culture and history, w: Namenkundliche Informationen, 79/80, Leipzig, s. 225-238.Z. Abramowicz, 2010, Antroponimia Żydów białostockich, Białystok.E. Bogdanowicz, 2000, Osiemnastowieczna antroponimia południowej Białostocczyzny, Białystok (wydruk pracy doktorskiej).L. Citko (Kruk), 1990, Elementy bałtyckie w szesnastowiecznej antroponimii północnej Białostocczyzny, w: Bałto-słowiańskie związki językowe, Wrocław, s. 229-234.L. Citko, 2001, Nazewnictwo osobowe północnego Podlasia w XVI w., Białystok.L. Dacewicz, 1994, Nazewnictwo kobiet w dawnym powiecie mielnickim w XVI-XVII wieku, Białystok.L. Dacewicz, 1999, Obce czy rodzime? W kwestii nazewnictwa na pograniczu polsko-wschodniosłowiańskim, w: Nazewnictwo na pograniczach etniczno-językowych. Studia Slawistyczne 1, red. Z. Abramowicz, L. Dacewicz, Białystok, s.88-93.L. Dacewicz, 2003, Z historii nazwisk na polsko-wschodniosłowiańskim pograniczu kulturowym, w: Nazwy własne a kultura. Polska i inne kraje słowiańskie, Prace Slawistyczne 115, Warszawa, s. 11-18.L. Dacewicz, 2004a, O nazwiskach typu Gryc, Stec, Troc, w: Wschód – Zachód. Dialog języków i kultur w kontekście globalizacji, Słupsk, s. 203-209.L. Dacewicz, 2004b, Identifizierung der judischen Bevolkerung und slawische Eigennamenkultur in der alten Wojewodschaft von Podlasie, Namenkundliche Informationen 85/86, Leipzig, s. 201-208.L. Dacewicz, 2005, Nazewnictwo Tatarów a słowiańska kultura nazewnicza w północnej części Wielkiego Księstwa Litewskiego, w: Movy Vialikaga Kniastva Litovskaga, Brześć, s. 204-207.L. Dacewicz, 2008, Antroponimia Żydów Podlasia w XVI-XVIII wieku, Białystok.Dumin S., 2006, Herbarz rodzin tatarskich Wielkiego Księstwa Litewskiego, Gdańsk.H. Dylągowa, 1994, Unia brzeska – pojednanie czy podział?, w: Unia brzeska. Geneza, dzieje i konsekwencje w kulturze narodów wschodniosłowiańskich, Kraków, s. 45-54.H. Jankowski, Nazwy osobowe Tatarów litewsko-polskich, „Rocznik Tatarów Polskich” 4, 1997, s. 59-90.A. Gafurov, 1987, Slovar’ arabskich, piersidskich, tadžikskich i tiurkskich imen, w: Imia i istorija, Moskva, s. 113-214.T. Kasabuła, 1998, Ignacy Masalski biskup wileński, Lublin.Kłoskowska A., 1996, Kultury narodowe u korzeni, Warszawa.M. Kondratiuk, 1990, Bałtyckie nazwy osobowe włościan w Inwentarzu starostwa tykocińskiego z 1573 roku, w: Bałto-słowiańskie związki językowe, Wrocław, s.199-214.M. Kondratiuk, 2000, Nazwiska pochodzenia bałtyckiego w regionie białostockim,„Acta Baltico-Slavica”, t. 25, Warszawa, s. 123-150.Kowalik-Kaleta Z., 2007, Historia nazwisk polskich na tle społecznym i obyczajowym (XII-XV wiek), t. I, Warszawa.J. Kuryłowicz, 1968, O niektórych właściwościach imion skróconych, w: Symbole philologicae in honorem Vitoldi Taszycki, Kraków, s.176-181.K. Kwaśniewski, 1983, Zderzenie kultur, Warszawa.A. Lis, 2008, Ku „nowemu” pograniczu: zagadnienia granicy i inności w rozważaniach nad współczesnym pograniczem, w: Pogranicze. Studia społeczne, t. XIV, Polskie granice i pogranicza: nowe problemy i interpretacje, Białystok, s. 31-49.Cz. Łapicz, 1986, Tatarzy na rozdrożu kultur, „Białostocczyzna”, nr 1, s. 9-13.M. Malec, 1994, Imiona chrześcijańskie w średniowiecznej Polsce, Kraków.M. Malec, 2001, Imię w polskiej antroponimii i kulturze, Kraków.T. Milewski, 1969, Indoeuropejskie imiona osobowe, Wrocław – Warszawa – Kraków.Rabinowicz O. A., Sobstvennyje imena jevrejev, w: Sočinienija O. A. Rabinowicza, t. III, Odessa.K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. I A-K, Kraków.E. Rzetelska-Feleszko, W świecie nazw własnych, Warszawa – Kraków 2006.B. Tichoniuk, 2000, Imiona i ich formy na pograniczu polsko-białoruskim od XVI wieku do roku 1839, Zielona Góra.A. Uscinowicz, 1999, Z historii imen jaurejau, w: Nazewnictwo na pograniczach etniczno-językowych, Studia Slawistyczne 1, Białystok, s. 321-333.J. Wiśniewski, 1989, Osadnictwo tatarskie w sokólskiem i na północnym Podlasiu, „Rocznik Białostocki”, t. XVI, s. 326-401.26928
Antroponimia Żydów tykocińskich w pierwszej połowie XX wieku
Get PDFLEONARDA DACEWICZ, prof. zw. dr hab., kierownik Katedry Językoznawstwa Wschodniosłowiańskiego w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu w Białymstoku. Zainteresowania badawcze: historyczna i współczesna antroponimia i mikrotoponimia polsko-wschodniosłowiańskiego pogranicza, socjolektalne odmiany języka, komparatystyka językoznawcza polsko-wschodniosłowiańska. Autorka następujących książek: Nazewnictwo kobiet w dawnym powiecie mielnickim (XVI-XVII) (Białystok 1994), Bibliografia onomastyki Białostocczyzny (1960–1996) (Białystok 1996), Antroponimia Białegostoku w XVII-XVIII wieku (Białystok 2001) oraz Antroponimia Żydów Podlasia w XVI-XVIII wieku (Białystok 2008). Współautorka (wraz z Z. Abramowicz i L. Citko) dwutomowego Słownika historycznych nazw osobowych Białostocczyzny (XV-XVII w.) (Białystok 1997–1998) oraz (z Z. Kowalik-Kaletą i B. Raszewską-Żurek) I tomu Słownik najstarszych nazwisk polskich – pochodzenie językowe nazwisk omówionych w Historii nazwisk polskich (Warszawa 2007).61762
- …
