AXSIS - Akademik ve Açık Erişim Bilgi Sistemi (Univ. KTO Karatay)
Not a member yet
5260 research outputs found
Sort by
Evaluation of Genetic Diversity of Chestnut (Castanea sativa Mill.) Populations Collected from Different Regions of Türkiye Using SCoT and ISSR Molecular Markers
No full textThe sweet chestnut (Castanea sativa Mill.) is a widespread tree species in the Mediterranean region. The aim of this study was to determine the level of genetic diversity in nine sweet chestnut populations naturally distributed in three different biogeographical regions of Türkiye using ISSR and SCoT markers. In total, 180 chestnut genotypes were screened with 13 ISSR and 16 SCoT primers giving reproducible and clear bands. The 13 of the ISSR and the 16 of the SCoT primers have shown a total of 178 and 297 amplified bands, respectively. The ISSR markers were found to give higher values in the polymorphism information content (PIC), the resolving power (RP) and the marker index (MI) indices. Mantel test calculated between original/unbiased Nei’s genetic distances via ISSR and SCoT markers and the results showed a significant correlation between ISSR and SCoT (p = 0.001), indicating a common genetic heritage among the species. In particular, according to population genetic diversity parameters, it was found that the genetic diversity level of the Duzce population (located in Black Sea region) was higher than other populations. The UPGMA cluster analyses showed that there was no clustering according to biogeographic distribution for either marker method. In conclusion, the results of this study have the potential to contribute to the conservation of chestnut genetic resources in Türkiye
Does Listening Behavior Shape Middle-Ear Function? A Wideband Tympanometry Study in Headphone Users
No full textObjective: To investigate the impact of long-term in-ear headphone use on middle-ear transmission properties in young adults using wideband tympanometry (WBT), and to assess cochlear and reflex-level function through transient evoked otoacoustic emissions (TEOAEs) and acoustic reflex thresholds (ARTs).
Methods: Sixty-four ears from 32 female participants (aged 18-30 mean: 23 ± 2.83) were classified into a high exposure group (HEG; ≥3 h/day, ≥ 5 days/week, for ≥ 2 years) and a low exposure group (LEG; ≤1 h/day or no use). Wideband acoustic absorbance was recorded at both ambient and peak pressure conditions across 226-8000 Hz. Additional assessments included resonance frequency, equivalent ear canal volume, TEOAE amplitudes, and ipsilateral ARTs. Non-parametric comparisons were performed using Mann-Whitney U tests.
Results: Under ambient pressure, the HEG group demonstrated significantly lower absorbance than the LEG group between 500 and 1259 Hz and at 2 kHz (p < .05), while showing significantly higher absorbance at 5039 Hz (p < .05). Under peak pressure, significantly lower absorbance in HEG was observed at 793 Hz and 1 kHz, with higher absorbance again found at 5039 Hz (p < .05). No significant group differences were found in resonance frequency, ear canal volume, TEOAEs, or ARTs.
Conclusion: Prolonged in-ear headphone use appears to induce subtle, subclinical alterations in middle-ear sound transmission mechanics, without measurable cochlear dysfunction. Wideband tympanometry may serve as a sensitive tool for detecting early auditory changes associated with prolonged recreational sound exposure, underscoring the importance of considering middle-ear biomechanics in the broader context of auditory health monitoring suggesting that subclinical changes in middle-ear mechanics warrant longitudinal monitoring in young users of personal listening devices
Coronary Artery Disease Prediction Using Bayesian-Optimized Support Vector Machine With Feature Selection
No full textIntroduction: Cardiovascular diseases, particularly Coronary Artery Disease (CAD), remain a leading cause of mortality worldwide. Invasive angiography, while accurate, is costly and risky. This study proposes a non-invasive, interpretable CAD prediction framework using the Z-Alizadeh Sani dataset. Methods: A hybrid decision tree–AdaBoost method is employed to select 30 clinically relevant features. To prevent data leakage, SMOTE oversampling is applied exclusively within each training fold of a 10-fold cross-validation pipeline. The Support Vector Machine (SVM) model is optimized using Bayesian hyperparameter tuning and compared against Sea Lion Optimization Algorithm (SLOA) and grid search. SHapley Additive exPlanations (SHAP) analysis is utilized to interpret the feature contributions. Results: The SVM_Bayesian model achieves 97.67% accuracy, 95.45% precision, 100.00% sensitivity, 97.67% F1-score, and 99.00% AUC, outperforming logistic regression (93.02% accuracy, 92.68% F1-score), random forest (95.45% accuracy, 93.33% F1-score), standard SVM (77.00% accuracy), and SLOA-optimized SVM (93.02% accuracy). Ablation studies and Wilcoxon signed-rank tests confirm the statistical superiority of the proposed model. Discussion: SHAP analysis reveals clinically meaningful feature contributions (e.g., Typical Chest Pain, Age, EFTTE). 95% bootstrap confidence intervals and temporal generalization on an independent test set ensure robustness and prevent overfitting. Future work includes validation on external real-world datasets. This framework provides a transparent, generalizable, and clinically actionable tool for CAD risk stratification, aligned with the principles of network physiology by focusing on interconnected cardiovascular features in predicting systemic disease. © © 2025 BARATPUR, VAHDAT-NEJAD, ARSLAN, Hassannataj Joloudari and Gaftandzhieva
Evaluation of Solar Radiation Prediction Models Using AI: A Performance Comparison in the High-Potential Region of Konya, Türkiye
No full textSolar radiation is one of the most abundant energy sources in the world and is a crucial parameter that must be researched and developed for the sustainable projects of future generations. This study evaluates the performance of different machine learning methods for solar radiation prediction in Konya, Turkey, a region with high solar energy potential. The analysis is based on hydro-meteorological data collected from NASA/POWER, covering the period from 1 January 1984 to 31 December 2022. The study compares the performance of Long Short-Term Memory (LSTM), Bidirectional LSTM (Bi-LSTM), Gated Recurrent Unit (GRU), Bidirectional GRU (Bi-GRU), LSBoost, XGBoost, Bagging, Random Forest (RF), General Regression Neural Network (GRNN), Support Vector Machines (SVM), and Artificial Neural Networks (MLANN, RBANN). The hydro-meteorological variables used include temperature, relative humidity, precipitation, and wind speed, while the target variable is solar radiation. The dataset was divided into 75% for training and 25% for testing. Performance evaluations were conducted using Mean Absolute Error (MAE), Root Mean Square Error (RMSE), and the coefficient of determination (R2). The results indicate that LSTM and Bi-LSTM models performed best in the test phase, demonstrating the superiority of deep learning-based approaches for solar radiation prediction. © 2025 by the author
The Effect of a Student-Delivered Climate Change Health Education on Environmental Literacy and Environmental Sensitivity in Nursing Students
No full textBackground: Student-delivered education is an important approach in nursing education and can enhance learning in nursing students. Aim: This study was conducted to evaluate the effect of a student-delivered health education program on environmental literacy and environmental sensitivity in nursing students. Methods: This study is a pretest post-test parallel randomized controlled trial. The sample consisted of 102 fourth-year nursing students, with 51 in the intervention group and 51 in the control group. Results: Post-test comparisons showed that the intervention group had significantly higher mean scores of Environmental Sensitivity and Environmental Literacy than the control group (p < 0.05). Within the intervention group, mean scores of both Environmental Sensitivity and Environmental Literacy increased significantly from pretest to post-test (p < 0.05). Conclusions: This study demonstrates that the climate change health education program significantly increased nursing students' environmental sensitivity and literacy, and its findings should be considered in the development of nursing education strategies. © 2025 Organization for Associate Degree Nursin
A 'Cursed' Profession?: A Qualitative Study on Antiquarian Booksellers' Relationships With Books and Their Reading Practices
No full textThis research focuses on the relationship that antiquarian booksellers have with books and their reading practices. It explores whether their relationship with books has changed before and after entering the antiquarian bookselling profession, and if so, in what direction this change has occurred. In this context, the study is positioned at the intersection of the sociology of literature and the sociology of professions. Employing a qualitative approach, the study conducted in-depth interviews with 10 antiquarian booksellers from T & uuml;rkiye's three largest cities (Istanbul, Ankara, and Izmir). The interviews were analyzed thematically in an inductive context. The findings revealed both positive changes, such as encountering a far greater number of books than before joining the profession, and some negative changes, such as viewing books as commercial objects. In this regard, it has been determined that antiquarian bookselling is a profession situated at the intersection of the cultural and economic fields, and unlike other tradespeople, antiquarian booksellers have a unique relationship with the products they sell. In this context, another finding of the study is that antiquarian booksellers attribute a unique importance to the items they trade, unlike those in other professions, and do not regard books as merely ordinary commercial products
21. Yüzyıl Becerilerine Yönelik Öz Yeterlik Algı Ölçeği Geliştirme: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
No full textBu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerine yönelik öz yeterlik algılarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışmada karma yöntem araştırma desenlerinden keşfedici sıralı desen modeli kullanılmıştır. Çalışma evreni Konya ilidir. Çalışma örneklem belirlenirken uygun örnekleme yöntemi uygulanmıştır. Bu kapsamda çalışma, 714 ortaokul öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin kapsam geçerliliği, uzman ve katılımcı görüşleri ile sağlanmış ve 32 maddelik bir uygulama formu oluşturulmuştur. Uygulama sonucunda elde edilen verilerle yapı geçerliliğini sağlamak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. AFA sonuçları, toplam varyansın %55,012’sini açıklamıştır. AFA sonucunda, 21. yüzyıl becerilerine yönelik öz yeterlik algı ölçeğinin 26 madde ve 6 faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Daha sonra, ölçeğe yapı geçerliğinin sağlaması için Doğrulayıcı Faktör Analizine (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin uyum indekslerinin mükemmel ve kabul edilebilir değerler arasında olduğunu göstermiş ve ölçeğin yapısı doğrulanmıştır. Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlık katsayısı .941 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, ölçeğin kararlılığı test tekrar test yöntemi ile doğrulanmıştır. Sonuç olarak, beceri temelli öğrenme yaklaşımının benimsendiği 21. yüzyılda öğrencilerin 21. Yüzyıl becerilerine yönelik öz yeterlik algılarını ölmek için geliştirilen 21. yüzyıl becerilerine yönelik öz yeterlik algı ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ve öğrencilerin öz yeterlik algılarını belirlemede güvenilir puanlar sağlayacağı söylenebilir.The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to measure middle school students' self-efficacy perceptions towards 21st century skills. The exploratory sequential design model from mixed method research designs was used in the study. The study population is Konya province. Convenience sampling method was applied while determining the study sample. In this context, the study was carried out with the participation of 714 middle school students. The content validity of the scale was provided by expert and participant opinions and a 32-item application form was created. Exploratory Factor Analysis (EFA) was performed to ensure construct validity with the data obtained as a result of the application. EFA results explained 55.012% of the total variance. As a result of EFA, it was determined that the self-efficacy perception scale towards 21st century skills consisted of 26 items and 6 factors. Then, Confirmatory Factor Analysis (CFA) was applied to the scale to ensure construct validity. CFA results showed that the fit indices of the scale were between perfect and acceptable values and the structure of the scale was confirmed. The reliability of the scale, the internal consistency coefficient was calculated as .941. In addition, the stability of the scale was confirmed by the test-retest method. As a result, it can be said that the self-efficacy perception scale for 21st century skills, which was developed to measure the self-efficacy perceptions of students for 21st century skills in the 21st century, where the skill-based learning approach was adopted, is a valid and reliable measurement tool and will provide reliable scores in determining the self-efficacy perceptions of students
Hekimlerin Örgütsel Sinizm Düzeylerinin Örgütsel Sessizliklerine Etkisi
No full textGiriş ve Amaç: Örgütsel sinizm, çalışanların kurumlarıyla ilgili kararlara katılımlarında sessiz kalmalarına neden olmakta ve örgütsel sessizlik olgusunun oluşmasında rol oynamaktadır. Bu anlamda araştırmanın amacı hekimlerin örgütsel sinizm düzeylerinin örgütsel sessizliklerine etkisini incelemektir.Gereç ve Yöntemler: Bu araştırmada nicel araştırma deseni kullanılmış ve tanımlayıcı bulgulara yer verilmiştir. Araştırma örneklemini Konya'da görev yapan 445 hekim oluşmaktadır. Bu araştırma için Örgütsel Sinizm Ölçeği ve Örgütsel Sessizlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada ihtiyaç duyulan veriler kesitsel ve çevrimiçi olarak belirli tarih aralığında toplanmıştır. Bulgular: Hekimlerin %59,1'i kadın, %68,3'ü evli ve %40'ı 25-35 yaş aralığındadır. Katılımcıların %38,4'ünün 11 ile 20 yıl arasında mesleki deneyime sahip olduğu ve %56,9'unun kamu hastanesinde çalıştığı belirlenmiştir. Hekimlerin %70,3'ünün çalıştıkları hastaneden memnun oldukları belirlenmiştir. Örgütsel sinizm ile örgütsel sessizlik arasında pozitif yönlü, orta düzeyde (r=0,456 pAim; Organizational cynicism causes employees to remain silent in their participation in decisions related to their organizations and plays a role in the formation of organizational silence. In this sense, the aim of this study is to examine the effect of physicians' organizational cynicism levels on their organizational silence.Method; In this study, quantitative research design was used and descriptive findings were included. The research sample consists of 445 physicians working in Konya. Organizational Cynicism Scale and Organizational Silence Scale were used for this research. The data needed in the study were collected cross-sectionally and online within a certain date range. Results; 59.1% of the physicians were female, 68.3% were married and 40% were between the ages of 25-35. It was determined that 38.4% of the participants had professional experience between 11 and 20 years and 56.9% of them worked in a public hospital. It was determined that 70.3% of the physicians were satisfied with the hospital where they worked. It was determined that there was a positive, medium level (r=0.456
Bireylerin Salgın Hastalıklara Yönelik Komplo Teorilerinin Sağlık Sistemleri Güvensizlik Düzeylerine Etkisi
No full textAmaç: Bu araştırma, bireylerin salgın hastalıklara yönelik komplo teorilerine inanma düzeylerinin sağlık sistemlerine duydukları güvensizlik üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Komplo teorilerinin halk sağlığına olası olumsuz etkileri nedeniyle bu konu önem taşımaktadır.Gereç ve Yöntem: Araştırma, nicel, tanımlayıcı ve kesitsel bir modelde yürütülmüştür. Veriler, 18 yaş üstü 384 katılımcıdan yüz yüze ve çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Ölçek olarak 19 maddelik “Salgın Hastalıklara Yönelik Komplo Teorisi Ölçeği” ve 10 maddelik “Sağlık Sistemlerine Güvensizlik Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler SPSS 27.0 ile analiz edilmiş; t-testi, tek yönlü varyans analizi, pearson korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır.Bulgular: Yaş ve medeni durum değişkenleri, komplo teorilerine inanma düzeylerinde anlamlı farklılık göstermiştir. Komplo teorileri ile sağlık sistemlerine güvensizlik arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Regresyon analizine göre, komplo teorileri sağlık sistemlerine güvensizliğin %39,8’ini açıklamaktadır.Sonuç: Salgın hastalıklara yönelik komplo teorilerine inanma düzeyi arttıkça, bireylerin sağlık sistemine duyduğu güven azalmaktadır. Bu durum, halk sağlığı açısından risk oluşturmaktadır.Objective: This study aims to examine the effect of individuals' belief in conspiracy theories about infectious diseases on their distrust of healthcare systems. This topic is important due to the potential negative effects of conspiracy theories on public health.Materials and Methods: The study was conducted using a quantitative, descriptive, cross-sectional model. Data was collected from 384 participants aged 18 and over through face-to-face and online surveys. The 19-item ‘Conspiracy Theory Scale for Epidemic Diseases and the 10-item ‘Health System Distrust Scale’ were used as scales. Data were analysed using SPSS 27.0; t-tests, one-way analysis of variance, Pearson correlation, and simple linear regression analyses were applied.Results: Age and marital status variables showed significant differences in the level of belief in conspiracy theories. A moderate positive and significant relationship was found between conspiracy theories and distrust of health systems. According to regression analysis, conspiracy theories explain 39.8% of distrust in health systems.Conclusion: As the level of belief in conspiracy theories about infectious diseases increases, individuals' trust in the health system decreases. This situation poses a risk to public health
Yapısal Bazı Ahşap Türü Malzemede Koruma Amaçlı Yüzeysel Yakmanın (Karbonlaştırmanın) Ahşap Özelliklerine Etkisinin Deneysel Olarak İncelenmesi
No full textBu çalışmada, sapsız meşe (Quercus petrea L), ladin (Picea) toros sediri (Cedrus libani), Sarıçam (Pinus sylvestris), karaçam (Pinus nigra), ağaç türlerinden elde edilen örneklere ‘‘yüzeysel yakma (karbonlaştırma)’’ ve karbonlaştırma sonrası ilaveten keten yağı uygulama işlemi yapılmış örneklere ilgili standartlara göre bazı fiziksel, mekanik ölçüm ve testler uygulanmıştır. Fiziksel ölçüm ve test sonuçlarına göre beş ahşap türünde sadece karbonlaştırma işlemi ortalama olarak yoğunluğu %6,53, rutubet dengesini %32,76, su emme miktarını %33 ağırlık değişimini %17,42 ve boyutsal değişimi (çalışma) oranını %13,85 oranında azalttığı tespit edilmiştir. Karbonlaştırma işleminin üzerine ilaveten, keten yağı uygulamasının ise karbonlaştırılmış örneklere göre koruyuculuk özelliğini daha da artırmış; yoğunluğu %6,42, ağırlığı %10,86 oranında yükseltmiş, rutubet dengesini %49,62, su emme oranını %66,57, boyutsal değişimi (çalışma) oranını %35,78 oranında daha da azaltarak daha kararlı hale geldiği belirlenmiştir. Mekanik ölçüm ve test sonuçlarına göre beş ahşap türünde sadece karbonlaştırma işlemi, kontrol örneklerine göre ortalama eğilme direncini %26,91, elastiklik modülünü %18,94, oranında azalttığı, keten yağı uygulaması ise bu özellikleri bir miktar artırdığı belirlenmiştir. Karbonlaştırma basınç direncini %6,74 oranında azalttığı, karaçam örneklerde ise %5,71 oranında artırdığı, keten tohumu yağı uygulaması aynı özellikleri ortalama %25,01 oranında daha da artırdığı tespit edilmiştir. Karbonlaştırma, şok direncini ortalama %21,31, sütun direncini %8,18 oranında azalttığı, keten yağı uygulaması ise şok direncini ortalama %23,98, sütun direncini %21,20 oranında daha da azalttığı tespit edilmiştir. Karbonlaştırma işlemi, sertlik direncini, meşe, karaçam, ladin ve sedir örneklerde ortalama %17,74 oranında artırdığı, Sarıçam örneklerinde %6,25 oranında azalttığı, keten yağı uygulaması sonrasında meşe, karaçam, ladin ve sedir örneklerde ortalama %35,34 oranında artırdığı, Sarıçam örneklerde ise %7,63 oranında daha da azalttığı tespit edilmiştir. Bu çalışmadaki bulgular esas alındığında, karbonlaştırma tekniğinin endüstriyel alanda kullanılacak doğal ahşabın fiziksel ve mekanik özelliklerini higroskopik şartlar karşısında yeterince koruması nedeni ile etkili bir ahşap koruma tekniği olarak uygulanabileceği önerilebilir