AXSIS - Akademik ve Açık Erişim Bilgi Sistemi (Univ. KTO Karatay)
Not a member yet
5260 research outputs found
Sort by
Bilişim Sistemine Girme Suçu
No full textSiber güvenlik, teknolojinin hızla gelişmeye ve değişmeye devam ettiği günümüzde vazgeçilemez bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır. Bilişim sistemlerinin yaygın kullanımının getirmiş olduğu kötüye kullanım ve saldırılar bu fiillerin suç olarak tanımlanıp cezalandırılmasına yönelik önlemler almayı zorunlu kılmıştır. Türk Ceza Kanununun 243. maddesinde düzenlenen bilişim sistemine girme suçu, bir bilişim sistemine yetkisiz ve izinsiz olarak gerçekleştirilen girme fiillerinin yaptırıma bağlanmasını sağlamıştır. Bilişim sisteminin bireysel veya kamusal nitelikte olması kanuni açıdan bir fark taşımayıp mevcut bir bilişim sistemine normal şartlar altında girme hakkı, yetkisi ve izni olmayan kişinin sisteme erişim sağlaması yani girmesi suçun oluşması bakımından yeterli sayılmıştır. Böylelikle ilk fıkrada suçun basit hali düzenlenmiştir. Öte yandan suçun daha az cezayı gerektiren nitelikli halinin düzenlendiği ikinci fıkra hükmündeki fiiller, öğretide cezayı hafifletici değil ağırlaştırıcı sebep olması gerektiğinden hareketle tartışmalara sebep olduğundan önem taşımaktadır. Yine bilişim sistemine girme fiili sebebiyle sistemin içerdiği verilerin yok olması veya değişmesi sonucunun ağırlaştırıcı neden sayıldığı üçüncü fıkra hükmünün de Türk Ceza Kanunun 244. maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan suçla farkının izahı, çalışmanın bütünlük arz etmesi bakımından kaçınılmazdır. Çalışmamızda ayrıca 19/03/2025 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Siber Güvenlik Kanununun muhtemel etkileri tartışılmaya çalışılacak ve Sanal Ortamda İşlenen Suçlar Sözleşmesine ilişkin hükümler konumuz açısından irdelenecektir
Climate Change Impact Analysis on Seasonal Drought and Landforms Using Meteorological and Remote-Sensing-Derived Indices
No full textDrought is India's foremost concern because of global warming, low precipitation, deforestation, and temperature variation. Madhya Pradesh is the central state of India, where drought risks are gradually recorded as high vulnerability due to low rainfall and water shortage. Drought monitoring indices like the standardized precipitation evapotranspiration index and the standardized precipitation index were calculated using NASA climate datasets in Neemuch and Mandsaur, India. Waterbody areas are increased by 247.11 km2 due to water demand because many waterbodies are located in dams where water is stored. 1332.26 km2 of built-up lands were increased, and 3330.25 km2 areas of barren lands decreased from 1990 to 2021. Pre- and post-monsoon Landsat datasets were applied for drought monitoring where 10.03 °C (pre) and 7.41 °C (post) monsoonal temperature was increased. The temperature condition index recorded high drought conditions from 1998 to 2021 in pre-monsoonal time, where around 54% of lands are drought-prone in the 2021 post-monsoonal season. However, the vegetation condition index data observed high drought in both seasons due to low vegetation and precipitation. Drought monitoring is important for novel adaptation strategies, management plans, and awareness that can build appropriate knowledge for managing food scarcity and ecological disturbances using time-consuming and low-cost effects satellite-based spatial analysis. © The Author(s) under exclusive licence to Institute of Geophysics, Polish Academy of Sciences 2025
Optimizing Smart Warehousing With Genetic Algorithm and Deep Q-Learning
No full textThis study uses Genetic Algorithm (GA) and Deep Q-Learning (DQL) methods to optimize the Order Picking Problem (OPP) and Storage Location Assignment Problem (SLAP) for Automatic Storage and Retrieval Systems (AS/RS). Dynamic storage policies based on order frequency are explored in the study, and the best optimization method is determined. The results show that the GA has lower order picking times and costs than the random assignment technique, while the DQL model increases the efficiency of operations through creating dynamic location policies. The study also shows that dynamic dwell points improve order picking time by 44% compared to fixed dwell points. These findings imply that logistics performance can be enhanced considerably by optimizing the location and dwell policies for warehouse managers. © The authors. Published by EDP Sciences, ROADEF, SMAI 2025
Evaluation for the Selection of Agricultural Spraying Drones Using p,q-Quasirung Orthopair Fuzzy Logic and Multi-Criteria Methods
No full textDrones are increasingly used across various sectors due to their numerous advantages. In agriculture, drones play a critical role in activities like spraying, offering significant benefits in terms of sustainability and efficiency. The growing adoption of agricultural drones has brought about the challenge of selecting the most suitable drones for spraying tasks on agrarian lands. This study aims to address the problem of selecting the most appropriate agricultural drones for spraying purposes. It focuses on identifying critical selection criteria and ranking potential drone alternatives based on these criteria. Comprehensive literature research and expert interviews were conducted to determine the key selection criteria. The SIWEC method, utilizing p, q-Quasirung Orthopair Fuzzy Sets (p, q-QOFS), was developed to ascertain the importance levels of these criteria. Subsequently, alternatives were identified through detailed research on agricultural drones, and the AROMAN method, also employing p, q-QOFS, was proposed to rank the alternatives. Sensitivity analysis was applied to evaluate the robustness of the rankings produced by the integrated fuzzy model. The study found that the most critical criteria for selecting agricultural drones are payload, ease of use, and flight time. Among the alternatives, Alternative 2 was identified as the most preferred option, demonstrating superior alignment with the identified criteria. This research provides a systematic approach for evaluating and selecting agricultural drones for spraying, contributing to more efficient and sustainable agricultural practices. The integrated fuzzy model offers a robust decision-making framework that can be adapted for similar selection problems in other domains. © The Author(s) 2025
Validity and Reliability Study of Postpartum Specific Anxiety Scale Short Form Into Turkish
No full textObjective: In this study, it was aimed to adapt the Short Form of Postpartum Specific Anxiety Scale (PSAS-SF) into Turkish. Methods: The sample of the methodological study consisted of 300 pregnant women. The data of the study were collected between July and August 2022 by using the Personal Information Form, PSAS-SF, and State-Trait Anxiety Inventory. There are 12 items in the PSAS-SF. The scale has 4 sub-dimensions. These are; Maternal Competence and Attachment, Infant Safety and Welfare, Practical Infant Care, and Psychosocial Adjustment to Motherhood. The data were evaluated in the SPSS 26 program and the LISREL 9.1 program. Validity analysis of the data was performed by content validity index, exploratory factor analysis, and confirmatory factor analysis, and reliability analysis was performed by Cronbach's Alpha reliability coefficient. Ethics committee permission was obtained. Results: The content validity index of the scale was found to be 0.80. In Kendall's W Agreement analysis, it was found that the opinions of the experts were compatible (p>.05). As a result of Exploratory Factor Analysis; KMO: 0.745, x2: 1184, 964, Df= 66 were found. As a result of Confirmatory Factor Analysis, x2: 221,164 (degrees of freedom: 48), x2/df: 3.608, and RMSEA: 0.079 were found, and the model indicated a good/excellent fit. Item factor loadings of the scale. 51-.84 and the effect of the scale items on the sub-dimension was found statistically significant (p<.05). The total Cronbach's alpha coefficient of the scale was found to be 0.79. Conclusion: This study showed that the PSAS-SF is a valid and reliable measurement tool
Evaluation of the Effectiveness of Kirschner Wires in Preventing Lateral Hinge Fractures in High Tibial Osteotomy: A Finite Element Analysis
No full textObjectives: This study aims to investigate the effect of Kirschner wires (K-wires) placed in the lateral hinge on lateral cortical fractures occurring during medial opening wedge high tibial osteotomy (MOWHTO) technique. Patients and methods: The mechanics of different models were compared using the finite element analysis and mathematical simulations. The first model is without K-wire control model, the second and third models are with one and two K-wires, respectively. The gap displacement (mm), gap distance (mm), correction angle (°), cortical-cancellous bone stresses (MPa), and stiffness (N/mm) of the hinge were used as outputs to compare the models. The effect of the position of the K-wire in the lateral hinge on the hinge stress and opening angle was also examined. Results: The K-wires applied to the lateral hinge to prevent lateral cortex fracture reduced the hinge stress and increased the hinge stiffness. Higher force values were required to open the same amount of osteotomy compared to osteotomies without K-wires, which was a direct effect of increased hinge stiffness. Getting closer to the hinge for the K-wire position decreased the maximum stress value at the hinge and caused lower opening angles. Conclusion: The higher force requirement for opening the osteotomy with K-wire application may reduce the risk of lateral hinge fracture by providing a more controlled and safer osteotomy opening, particularly for less experienced surgeons. Additionally, getting closer to the hinge for the K-wire position plays a positive role in preventing lateral hinge fractures. However, the opening angle decreases as the K-wire gets closer to the hinge. © 2025 All right reserved by the Turkish Joint Diseases Foundation. This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial License, which permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited and is not used for commercial purposes (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)
Semen Microbiome Dysbiosis in Male Infertility
No full textInfertility is a significant health issue that is increasing globally. The shift in the age at which both partners have their first child to older ages, combined with lifestyle changes, has contributed to the rise in infertility rates. Approximately 50% of infertility cases in couples are attributed to male infertility. In vitro studies have shown that bacteria can negatively affect sperm function. Bacteria play a crucial role in various mechanisms that influence sperm function, including the agglutination of motile sperm, induction of apoptosis, production of immobilization factors, and disruption of the acrosome response. A general decrease in biodiversity has also been demonstrated in azoospermic patients. Culture-based studies have identified a wide range of bacteria in semen samples, but evidence regarding the effects of the semen microbiome on sperm function and infertility remains inconclusive. Previous studies have linked certain types of bacteria in semen to male infertility. It has been reported that the presence of Anaerococcus is associated with low sperm quality, the presence of Prevotella with abnormal sperm motility, and the presence of Lactobacillus with normal sperm morphology. The use of next-generation sequencing (NGS) techniques has provided a better understanding of the human microbiome and has shown that dysbiosis (microbial imbalance) affects human health. Until recently, most microbiome studies in infertile men were based on polymerase chain reaction (PCR) or culture-based methods. However, limited published data have used next-generation sequencing techniques to characterize the effect of the seminal microbiome on infertility. This review aims to contribute to the comprehensive analysis of the relationship between the microbiota and semen quality by focusing on recent studies that investigate the bacterial composition in the semen of infertile men using next-generation sequencing techniques. Future studies on this topic will enhance our understanding of the role of the seminal microbiota in male infertility.İnfertilite, önemli bir sağlık sorunudur ve dünya çapında giderek artmaktadır. Her iki partnerin de ilk çocuk sahibi olma yaşının ileri yaşlara kayması ve yaşam tarzındaki değişiklikler, infertilite insidansının artışına katkıda bulunmuştur. Çiftlerde infertilite durumunun %50’si erkek infertilitesine bağlıdır. İn vitro çalışmalar, bakterilerin sperm fonksiyonunu olumsuz etkileyebileceğini göstermektedir. Bakterilerin; hareketli spermlerin aglütinasyonu, apopitoz indüksiyonu, immobilizasyon faktörlerinin üretimi ve akrozom reaksiyonunun bozulması da dahil olmak üzere, sperm fonksiyonunu etkileyen birçok mekanizmada önemli rolü olduğu ortaya konulmuştur. Azoospermik hastalarda biyolojik çeşitlilikte de genel bir azalma olduğu gösterilmiştir. Kültüre dayalı çalışmalar ile, semen örneklerinde geniş bir bakteri spektrumu saptanmış, bununla beraber semen mikrobiyomunun sperm fonksiyonu ve infertilite üzerindeki etkisine ilişkin kanıtlar çelişkili olmaya devam etmektedir. Daha önce yapılan çalışmalarda semende birkaç bakteri türü erkek infertilitesi ile ilişkilendirilmiştir. Anaerococcus varlığı ile düşük sperm kalitesi, Prevotella varlığı ile anormal sperm hareketliliği, Lactobacillus varlığıyla normal sperm morfolojisinin ilişkili olduğu bildirilmiştir. Yeni nesil dizileme (NGS) tekniklerinin kullanılması, insan mikrobiyomunun daha iyi anlaşılmasını sağlamış ve disbiyozun insan sağlığını etkilediği kanıtlanmıştır. Yakın zamana kadar infertil erkeklerdeki mikrobiyom çalışmalarının birçoğu polimeraz zincir reaksiyon (PCR) tabanlı ya da kültür yöntemine dayalı çalışmalar iken seminal mikrobiyomun infertilite üzerindeki etkisini karakterize etmek için yeni nesil dizileme tekniklerini kullanan sınırlı sayıda yayınlanmış veri bulunmaktadır. Bu derlemede amaç, infertil erkeklerin semendeki bakteri kompozisyonunu, yeni nesil dizileme teknikleriyle araştıran güncel çalışmalara odaklanarak mikrobiyota ile semen kalitesi arasındaki ilişkinin kapsamlı analizine katkıda bulunmaktır. Bu konuda yapılacak çalışmalar, seminal mikrobiyotanın infertil erkeklerdeki rolünün daha iyi anlaşılmasına olanak sağlayacaktır
Depresyon Tanısı Olan ve İnsomnia Yaşayan Bireylere Uygulanan Bilişsel Davranışçı Terapi Müdahalesinin İnsomnia Üzerine Etkisi: Meta Analiz
No full textAmaç: Bu meta-analiz, depresyon tanısı almış ve insomnia yaşayan bireylerde bilişsel davranışçı terapinin insomnia semptomlarına etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.Gereç ve Yöntem: PRISMA yönergelerine uygun olarak yürütülen çalışmada, Ekim 2024-Mart 2025 arasında beş veri tabanında literatür taranmış, deneysel tasarımlı BDT müdahale çalışmaları dahil edilmiştir. Veriler Comprehensive Meta-Analysis v2 ile analiz edilerek Cohen’s d ile etki büyüklüğü hesaplanmış, rastgele etkiler modeli kullanılmıştır.Bulgular: Toplam 11 RCT çalışmasından elde edilen 2658 katılımcının verileri analiz edilmiş; BDT’nin insomnia şiddetini anlamlı düzeyde azalttığı görülmüştür (SMD =-1,392; %95 GA:-1,562, -1,223; p<0,001). Etki büyüklüğü müdahale yöntemi, seans sayısı ve ülkeye göre değişmiştir.Sonuç: Bulgular, BDT’nin depresyonla ilişkili insomnia tedavisinde etkili olduğunu göstermektedir.Aim: This meta-analysis aims to evaluate the effect of cognitive behavioral therapy on insomnia symptoms in individuals diagnosed with depression and experiencing insomnia.Materials and Methods: Conducted in accordance with PRISMA guidelines, this study involved a systematic literature search across five databases between October 2024 and March 2025. Experimental-design studies implementing CBT interventions were included. Data were analyzed using Comprehensive Meta-Analysis v2 software, and effect sizes were calculated using Cohen’s d under a random-effects model.Results: Data from 2658 participants across 11 randomized controlled trials (RCTs) were analyzed. CBT was found to significantly reduce the severity of insomnia (SMD=-1.392; 95% CI:-1.562, -1.223; p<0.001). The effect size varied according to the intervention method, number of sessions, and country of origin.Conclusion: The findings indicate that CBT is an effective intervention for treating insomnia associated with depression
Kadına Yönelik Dijital Şiddetin Kavramsal Çerçevesi ve Yansımaları: Alanyazın Çalışmaları Üzerine Bibliyometrik ve Tematik Bir İnceleme
No full textBu çalışmada, kadına yönelik dijital şiddet literatürünü sistematik ve kapsamlı olarak incelemek amacıyla bibliyometrik analiz ve içerik analizi gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, Web of Science veri tabanından elde edilen yayınlar VOSviewer yazılımı ile analiz edilerek çalışmalardaki ülke dağılımı, yazar işbirlikleri ve anahtar kavramlar değerlendirilmiş; alanın tematik kümeleri ve kavramsal yapısı ortaya konmuştur. İkinci aşamada, 2015–2025 mayıs ayı arasında Web of Science veri tabanında yayımlanan açık erişimli, örneklemi yalnızca yetişkin kadınlardan oluşan 32 araştırma makalesi analiz edilmiştir. MAXQDA 2022 kullanılarak yürütülen kodlama sürecinde 187 kod üretilmiş; bu kodlar birlikte oluşum modelleri ve kavramsal haritalar (MAXMAPs) aracılığıyla analiz edilmiştir. Bu çift yönlü yöntem, dijital şiddetin yapısal eğilimleri ile kadınların deneyimlerinden elde edilen tematik örüntüleri bütüncül biçimde değerlendirme olanağı sunmuştur. Ardından içerik analizi ile çalışmaların kavramsal çerçevesi, bulguları ve önerileri sistematik olarak sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, dijital şiddetin kadınlar-erkekler arasındaki eşitsizlikler bağlamında çok katmanlı bir olgu olduğunu, ruh sağlığı, mesleki yaşam ve sosyal görünürlük üzerinde kalıcı etkiler yarattığını göstermektedir. Ayrıca, kadınların dijital şiddet karşısında geliştirdiği bireysel ve kolektif başa çıkma stratejileri ile dijital dayanışma pratiklerinin önemi vurgulanmıştır. Çalışma, dijital şiddet literatüründeki kavramsal çeşitliliği ve araştırma eğilimlerini görünür kılarak alanyazına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.This study conducted a bibliometric and content analysis to systematically and comprehensively examine the literature on digital violence against women. In the first phase, publications retrieved from the Web of Science database were analyzed using VOSviewer software to evaluate country distribution, author collaborations, and key concepts, thereby identifying thematic clusters and the conceptual structure of the field. In the second stage, 32 open access research articles published in the Web of Science database between May 2015 and 2025, with a sample of only adult women, were analyzed. Using MAXQDA 2022, a total of 187 codes were generated, which were examined through code co-occurrence models and conceptual mapping (MAXMAPs). This dual-method approach enabled a holistic evaluation of both the structural trends in the literature and the thematic patterns derived from women’s lived experiences. Subsequently, content analysis was used to systematically classify the conceptual frameworks, findings, and recommendations of the studies. The findings indicate that digital violence is a multilayered phenomenon rooted in inequality between women and men, producing lasting impacts on mental health, professional life, and social visibility. Furthermore, the study highlights the significance of both individual and collective coping strategies developed by women, as well as practices of digital solidarity. By making visible the conceptual diversity and research trends in the literature on digital violence, the study aims to contribute to the existing body of knowledge
Conservative Resistance to Secularization: Family and Institutional Crises
No full textThis study examines the transformations that the secularization process has brought about on the institution of the family in modern societies and the reflections of these transformations in conservative thought within a theoretical framework. The centrality of modern values such as individualism, autonomy and rationality in social life has weakened the traditional functions of the family and caused significant ruptures, especially in areas such as socialization, the transmission of moral values and the continuity of religious references between generations. In this direction, conservative reflexes developed against the dissolution caused by secular individualism emerge as a form of cultural resistance through the discourses of sanctity and inviolability attributed to the family. The study analyzes the sociological foundations of these conservative positionings and their capacity to produce cultural opposition through an in-depth and critical literature review; thus, it discusses the transformed meaning world of the family in a broader context in the axis of secularization and social change.Bu çalışma, sekülerleşme sürecinin modern toplumlarda aile kurumu üzerinde meydana getirdiği dönüşümleri ve bu dönüşümlerin muhafazakâr düşünce içerisindeki yansımalarını kuramsal bir çerçevede ele almaktadır. Bireycilik, özerklik ve rasyonalite gibi modern değerlerin toplumsal yaşamda merkezi konuma gelmesi, ailenin geleneksel işlevlerini zayıflatmış, özellikle toplumsallaştırma, ahlaki değerlerin aktarımı ve dini referansların kuşaklar arası sürekliliği gibi alanlarda önemli kırılmalara yol açmıştır. Bu doğrultuda seküler bireyciliğin yol açtığı çözülmelere karşı geliştirilen muhafazakâr refleksler, aileye atfedilen kutsallık ve dokunulmazlık söylemleri üzerinden kültürel bir direnç formu olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışma, söz konusu muhafazakâr konumlanmaların sosyolojik temellerini ve kültürel karşıtlık üretme kapasitelerini derinlemesine ve eleştirel bir literatür taraması yoluyla analiz etmekte, böylece sekülerleşme ile toplumsal değişim ekseninde ailenin dönüşen anlam dünyasını daha geniş bir bağlamda tartışmaktadır