Tasarım+Kuram (E-Journal)
Not a member yet
424 research outputs found
Sort by
Community Participation in Disaster Management: In Pursuit of a Framework for Design
Get PDFTürkiye çeşitli faktörlere göre doğal kaynaklı afetler bakımından ‘yüksek riskli’ olarak sınıflandırılmaktadır. Türkiye’de afet farkındalığı konusunda 1999 İzmit depremi bir milat olmuş, afet sırası ve sonrası acil durum müdahalesi yerine dünyadaki trendlerle de paralel olarak toplumun afet dirençliliğini artırmayı hedefleyen kapsamlı ve bütüncül bir anlayış kabul görmeye başlamıştır. Afet yönetimi literatüründe güncel yaklaşımlarda merkeziyetçi yapılar yerine çok paydaşlı yöntemler vurgulanmakta, afetle mücadele konusunda sivil toplum, risk altındaki yerel topluluklar ve gönüllüleri de içine alan geniş katılımlı yönetim yaklaşımları daha etkili bulunmaktadır. Bu makale afet yönetim döngüsü ve bir sosyal tasarım modeli olarak paylaşım ekonomisini temel alan bir teorik çerçeveden afet yönetiminde topluluk katılımını destekleyen, afetle mücadelede farklı paydaşlar arasında tasarım yoluyla işbirliği fırsatları yaratmayı hedefleyen bir tasarım yaklaşımı önermektedir. Önerilen bu yaklaşım bir endüstriyel tasarım bölümünde yürütülen ders projeleri üzerinden tartışılmaktadır. Ders kapsamında beş farklı kavramsal proje geliştirilmiştir. Proje çıktılarının değerlendirmesi sonucunda, afet yönetimi ve paylaşım ekonomisi literatürüne dayandırılan çerçevenin müdahale ve iyileştirmede paydaşlar arası değişimlerin planlanmasını desteklediği, ancak topluluk oluşturma, risk azaltma ve afete hazırlık bakımından zayıf kaldığı bulunmuştur. Çerçevenin toplum temelli afet yönetimi için tasarım konusunda yarattığı fırsatlar ve kısıtlılıklara ilişkin deneyimler aktarılmış, üründen sistem tasarımına genişleyen bir yelpazede paydaş katılımı ve tasarımcının geleneksel rollerinin dönüşümü tartışılmıştır.According to the international INFORM classification, Turkey is listed as a ‘high risk’ country in terms of disasters due to high exposure to natural hazards, risk of conflict and existence of a large vulnerable population consisting of uprooted people. The 1999 İzmit earthquake is considered to be a milestone in disaster awareness in Turkey, since a comprehensive and holistic understanding about increasing the resilience against disasters in line with the global trends began to replace the limited focus on response during and after the disruptive event. A considerable number of current laws and regulations to take risk-reducing measures, including building codes and an extensive disaster preparedness program, were prepared during this period. The Ministry of Interior Disaster and Emergency Management Presidency (AFAD) was founded in 2009 to coordinate the management efforts under one roof. The devastating aftermath of the Kahramanmaraş twin earthquakes in February 2023, however, shows that there is still a long way to go, especially while future disasters are known to be imminent.In recent approaches to disaster management, multi-stakeholder participation is emphasised instead of purely centralised structures. Management with broad participation, including civil society, local communities at risk and volunteers, are found to be more effective in combating disasters. Instead of top-down, rigid and centralised structures, participatory approach suggests bottom-up and flexible interactions actively formed by decentralised communities. Bottom-up approach allows sharing of responsibilities and promotes a sense of ownership of the problem, and empowers people in cultivating resilient communities with a proactive attitude. ‘Community’ or ‘public’ participation is a widely used term to describe a variety of interested parties taking part in decision making in both pre-disaster and post-disaster activities. Other than a group of individuals living in a given area (i.e. locality), communities can consist of a variety of groups sharing similar interests while being connected to each other via a set of shared attitudes and activities. Therefore, communities can be people at risk, experts and professionals, political groups and even representatives of relevant private sectors. Despite the recent directions in disaster and emergency management field towards a holistic, cyclical and participatory management perspective, disaster response efforts in the field of design are mostly limited to the emergency response and early recovery phases. Existing trends that are evident in design solutions for disaster response include equipment to support search, rescue and first aid operations, interim solutions for problems raised by damaged infrastructure, and products for temporary accommodation needs following the disruptive event. Taken from the conventional product design perspective, which is modelled in response to the design, production and consumption requirements of the commercial market conditions, these outputs can be regarded as successful designs. However, in order to generate high-impact solutions by supporting various communities in their efforts to participate in effective disaster management activities, it is essential to trade the commercial product design perspective with a systems-level approach. This alternative approach would also cast a different role for the designer than traditional roles, such as form-giving and solving material design problems.With this challenge in mind, the goal of this work is to investigate the potential of a community-driven, systems-level approach to design that addresses the different stages of the disaster management cycle. The article derives from the literature on disaster and emergency management, social design, social innovation, and sharing and collaborative economy to frame how peer-to-peer, not-for-profit interactions can inspire flexible formation of communities to tackle the risks and impacts of a disaster. It then proposes a design approach that supports community participation in disaster management from this theoretical framework which aims to create collaboration opportunities through design between different stakeholders in disaster relief. This proposed approach is discussed over the student projects carried out in a course in an industrial design department. The framework based on disaster management and sharing economy is discussed in terms of the opportunities and limitations presented for design for community-based disaster management. The framework proved to be successful in planning for exchanges between stakeholders, whereas its potential for community building and empowerment in risk reduction and planning was found to be less promising. Further discussions include designing for stakeholder participation by transcending from product to system design perspective, and the transformation of the traditional role of the designer from technical expert to facilitator which was driven by this perspective change
Yürünebilirlik Analizlerinin Farklı Arayüzler Kullanarak Karşılaştırmalı Değerlendirmeleri
Get PDFWayfinding is one of the important spatial actions developed by humans. Wayfinding methods have evolved throughout history and according to the tools people use. In addition to the route between the starting point and the destination point being information acquired through frequent use, different interfaces such as printed maps and digital navigation applications also affect wayfinding. In addition to physical elements, perceptual elements also affect wayfinding.The study examines the wayfinding patterns acquired by those who know the region between two points in an area determined in Hamidiye Neighborhood of Çekmeköy District of Çekmeköy District in Istanbul Province, and the wayfinding patterns developed by those who do not know the region by using printed maps or mobile maps with moving methods. As a result of the study, the most frequently used routes, the most frequently used turns and the elements that remain in their minds are evaluated, and the resulting routes were compared with the findings produced in line with the land use of the area, average slope of the roads and walkability analyses.The study reveals that digital navigation systems and printed maps have an impact on the wayfinding process, but it is also of the opinion that physical factors such as location information and slope as well as perceptual factors such as the effects of buildings and streets on people are important in route preferences.In the study, walking together and mobile interview methods were used to examine the travels of 30 people in 3 different groups, 10 people using printed maps, 10 people using mobile map applications with digital navigation, and 10 people who know the region very well, from Cem House to Hamidiye Neighborhood Mukhtar’s Office in Hamidiye Neighborhood of Çekmeköy District of Istanbul.Mobile map applications have the advantage of screen scrolling, while printed maps have the advantage of seeing the whole area. In addition, there is also an audio directions application in mobile maps. The size of the printed map was produced to be twice the size of the phone screen so that the signs could be seen because the printed map sees the whole area. On the printed maps, the starting point and destination are clearly shown. While searching for an answer to the question “Is a public and readable city possible?” in printed maps, concepts such as node, edge, road, landmark, which were introduced by Kevin Lynch in his work “Image of City” focusing on the perception left by different urban textures on people, were used and park, family health center, primary school, mosque structures and street names were included.In the end, the maps obtained by superposing the route preferences of individuals were evaluated together with the slope analysis of the area and the walkability scores determined with the help of Walk Score 17.The study brings an innovative evaluation method to the perceptual factors in the processes of wayfinding and route creation by including participants who know the region in studies that have so far examined the wayfinding patterns and generally compared printed maps and mobile maps. With the method presented here, it is thought that the outputs of Lynch analysis can be transferred to data systems in the context of walkability criteria.When physical components are excluded for those who know the region, perceptual factors were found to be slightly effective. The inability to remember the route of departure on return, which was also observed in previous studies among mobile map users, was also observed in this study.It is thought that with the presented method, the outputs of Lynch analysis can be transferred to data systems in the context of walkability criteria. The study found that walkability scores and mobile map directions created using similar data sets were inconsistent; revealed that it is consistent with the routes of those who know the region. This shows that there is a need for studies on integrating mobile map directions options with walkability scores and slope analyses.Considering that wayfinding styles and navigation behaviors vary from person to person and that data science is gradually developing, it seems that there is a need to study the perceptual factors that affect walkability and wayfinding styles in order to enable mobile map applications to provide personalized directions. It is also considered that the layouts produced during the study will serve to harmonize the mobile directions applications to be created for pedestrians with walkability and slope data in today’s world where smart city applications are developing. It is also thought that the study provides an opportunity to deepen the research on the perceptual factors affecting wayfinding patterns.Yol bulma, insanların geliştirdiği önemli mekânsal eylemlerden birisidir. Yol bulma biçimleri tarih boyunca ve insanların kullandıkları araçlara göre gelişim göstermiştir. Başlangıç noktası ile varış noktası arasındaki rotanın sık kullanıma göre edinilen bir bilgi olmasının yanında basılı haritalar ve dijital navigasyon uygulamaları gibi farklı ara yüzler de yol bulma biçimlerine etki ederler. Yol bulma biçimlerine fiziksel unsurların yanında algısal unsurlar da etkide bulunmaktadır.Çalışma İstanbul İli Çekmeköy İlçesi Hamidiye Mahallesi’nde belirlenen bir alanda iki nokta arasında bölgeyi bilenlerin edindiği yol bulma biçimlerini, bölgeyi bilmeyenlerin basılı harita kullanarak veya mobil harita kullanarak geliştirdiği yol bulma biçimlerini hareketli yöntemlerle irdelemektedir. Çalışma neticesinde katılımcıların en çok kullandıkları güzergahlar, en çok kullandıkları dönüşler ve akıllarında kalan unsurlar değerlendirilirken ortaya çıkan rotalar alanın arazi kullanım, yolların ortalama eğimi ve yürünebilirlik analizleri doğrultusunda üretilen bulgularla karşılaştırılmıştır.Çalışma, dijital navigasyon sistemlerinin ve basılı haritaların yol bulma süreçlerinde etkileri olduğunu ortaya koymakla beraber rota tercihlerinde yer bilgisi, eğim gibi fiziksel etmenlerin yanında yapıların ve sokakların kişiler üzerinde bıraktıkları etkileri gibi algısal etmenlerin de önemli olduğu görüşündedir. Çalışma boyunca üretilen paftaların, akıllı şehir uygulamalarının geliştiği günümüzde yaya açısından oluşturulacak mobil yol tarifi uygulamalarının yürünebilirlik ve eğim verileri ile uyumlulaştırılmasına hizmet etmesi de düşünülmüştür. Çalışmanın ayrıca yol bulma biçimlerine etki eden algısal etmenlere dönük araştırmaların derinleştirilmesine de olanak tanıdığı düşünülmektedir
Tuğla Kemerler Üzerinden Yapı Bilgisi Dersleriyle İlgili Etkileşimli Bir Yeniden Öğrenme
Get PDFArches, vaults, and domes are among the most fundamental forms used since antiquity. Gothic and classical Ottoman architecture were milestones in structural elegance and material efficiency. In the modern period and afterward, a design approach based on chain curve theory created the most efficient forms for curvilinear structures, such as shells and bridges. As this method is digitized, historical forms are being customized to novel materials. However, in many current buildings, form, and material are not harmonized, which contradicts the principles of efficiency and sustainability. In this study, the problem is addressed to the increasing theoretical focus of building technology courses in architecture. At the same time, practices are limited to calculation and analysis, and basic approaches such as intuition and practice are neglected. In the study, three different arch models have been designed, executed, loaded, and tested according to chain curve theory and construction principles. This process has been managed collaboratively by the professor and students, aiming to achieve a learning and teaching experience in line with the philosophy of lifelong learning, learning to learn, and co-education.Firstly, the arch designs with chain curve have been elaborated. Then, the structural effectiveness of some arch types common in Türkiye have been compared according to their ability to conceal the chain curve within the minimum cross-section. Afterward, the same span of three round arches with different forms, sizes, and construction characteristics have been designed. These three arches have been executed in 1/3 scale brick with different brickwork and mortar qualities. After finishing the execution, molds have been removed by burning or wetting. Finally, the models have been loaded with clay bags (static) and stepping (dynamic) on them. Collapse morphology of the arches have been observed, and their compatibility with the chain curve has been evaluated. Consequently, the first arch collapsed because of the sliding of the bottom and lack of tie-rod and buttress. In contrast, the second arch collapsed because of the detachment of the mortars due to the lower-positioned tie-rod and the cascading of the brickwork at the bottom.The following findings have been achieved from the executions:• Regarding form, a cascading arch and its keystone raised following the chain curve, with an adequate third dimension, is appropriate and efficient.• Regarding style, among the classical arches, five-centered and pointed arches are the most effective, while the shouldered arch is the weakest.• Regarding construction, qualified materials and methodical brickwork are required for a tie-rod positioned where the chain curve approaches the arch line and is connected with a vertical element against shear force.As a result of intuition, observation, construction, and loading, the student group (Izu), who executed the arches, have been given surveys about the impact of mold, brickwork, mortar, tie-rod, and chain curve on the quality and structural behavior of the arch models. The survey results have been compared with scientific findings to test the learning level. The process has been lectured to 174 students at another university (Samsacu) who had taken the course from the same professor, and the same survey has been conducted. With the data collected, the accuracy of the questionnaire has been improved, and a comparison and evaluation of learning has been realized by obtaining different opinions from a non-executor group. According to the average of the answers, it has been certified that 1 out of 3 students in Samsacu and more than half in the Izu gave a correct and specific explanation. For the main factor that destructed the first arch, 3 out of 5 from the Izu and 1 out of 5 from the Samsacu, respectively, and approximately; for the second arch, both groups gave similarly correct and specific answers (30% and 25%). The low accuracy rate in the practicing group has been attributed to the fact that the destruction of this carefully erected arch was sudden and unexpected; therefore, the behavior could not be observed. It has been concluded that those who did not witness the practice. However, they followed the process enthusiastically and could not understand what they had learnt because they were away from physical contact.As a result, the following outcomes have been obtained in the study:• Interactively creating a model accelerates learning and mobilizes students for learning to learn.• Facilities of the university and the social potential of student clubs alleviate the time and energy demands of such practices.• Cooperate with sponsoring companies to supply the necessary equipment to minimize costs and offer students internships and job opportunities.• By findings and models, course materials can be enhanced, and future students can benefit from this experience.It is hoped that this study will contribute to the developing traditional and innovative models with different forms and constructions and strengthening the practical aspect of architectural education.Geçmişten günümüze yaygın kullanılan yapı bileşenlerinden kemer ve türevlerinin form, üslup ve yapım açısından değişkenlik göstermekte olup taşıyıcı etkinliği zincir eğrisi kuramına göre belirlenebilmektedir. Günümüzde bu kuramın dijital ortama aktarılması, yenilikçi kabuk ve köprülerin tasarımı için itici bir güç olmuştur. Öte yandan, birtakım yeni yapılar kemer ve kubbelerin biçim diline uymayan malzemelere büründürülmektedir ki, savurganlığa yol açıp verimlilik ve sürdürülebilirlik ilkeleriyle çatışmaktadır. Bu sorun, bu çalışmada mimarlıkta yapı bilgisi derslerinin kuramsal ağırlığının artması, uygulamaların ise sezgi ve deneyim gibi temel yaklaşımlardan uzaklaşarak hesaplama ve çözümlemeye indirgenmesi üzerinden tanımlandı. Çalışmada, yapı bilgisi derslerini destekler nitelikte düzenlenen çalıştaylar yardımıyla, zincir eğrisi kuramına uygun birtakım kemeri tasarlamak, uygulamak ve sınamak üzere, etkileşimli bir öğrenim deneyiminin sağlanması ve ölçülmesi amaçlanmaktadır. Öncelikle, yaygın rastlanan kemer tipleri, üsluplarından ödün vermemek koşuluyla, zincir eğrisi kuramına göre idealleştirildi. Ardından, birbirinden ayrı boyut, biçim ve yapım niteliklerini taşıyan üç kemer tasarlanıp üretildi. Bu kemerler sabit ve hareketli yüklerle sınandı. Yükleme sonucunda, her iki kemerin yapısal davranışının zincir eğrisi kuramıyla uyumu doğrulanıp ilk kemerin dayanak veya gergi eksikliği, ikinci kemerin ise kemerin örgüsü ve gerginin konumu nedeniyle çöktüğü saptandı. Üçüncü kemer ise bir ders gereci olarak saklandı. Ardından, öğrenim düzeyini ölçmek adına, uygulamayı deneyimleyen öğrencilere ve bu sürecin anlatıldığı bir başka üniversitenin öğrencilerine sınavlar (anket) düzenlendi ve sonuçlar karşılaştırıldı. Sonuç olarak, konu bağlamında öğrenmenin soyut da olsa hareketli bir model; tam bir öğrenmenin ise etkileşimli bir şekilde, somut modeller üzerinden sağlanacağı kanısına varıldı. Edinilen bulguların, değişik form ve yapım özelliklerini taşıyan geleneksel ve yenilikçi model denemelerine katkıda bulunması umulmaktadır
İstanbul, Göktürk Mahallesi Örneğinde Kapalı Sitelerin Tanımlanması İçin Bir Yöntem
Get PDFGöktürk, is a suburban neighborhood taking place on the urban fringe of İstanbul. This neighborhood existed as a rural settlement until the 1980s, however, it has been exposed to rural-to-urban transformation in parallel with the socioeconomic transformations in Türkiye. Since the beginning of the 2000s, gated communities (GCs) have been the primary housing settlement type in Göktürk. In this context, the research has aimed to propose a methodology to determine a local typology reflecting the unique attributes of suburban GCs. Research methodology has adopted the features of Grant and Mittelsteadt (2004) as having a comprehensive point of view on GCs. GC samples are chosen considering a set of social, morphological, and spatial qualities they provide. The building coverage ratio (BCR) of GCs and the current market value of GC properties are distinctive and correlated indicators for recreational qualities that emphasize a typology of GCs. As a result, GCs are defined through the recreation possibilities offered by open spaces in GCs, therefore, the typology of GCs in Göktürk determined as non-leisure, shared leisure, and semi-private leisure. Moreover, the residents’ social characteristics in GCs in Göktürk have changed from upper income level to upper-middle income level, in a chronological view between the years of 1997-2022. Besides, urban tissue in Göktürk has turned out to be a settlement with fewer areas of open spaces. Although the proposed methodology has developed a pragmatic approach to analyzing suburban GCs, further research on central or peripheral-located GCs may contribute to the development of a theoretical framework.Göktürk, 1980’li yıllara kadar İstanbul kent çeperinin ötesinde kırsal bir yerleşim olarak varlığını sürdürmüştür. Türkiye’deki sosyoekonomik dönüşümlere paralel olarak gelişen kırdan kente göç olgusu ile büyükkentin saçaklanması sonucunda bu dönemden itibaren bir kent banliyösüne dönüşmektedir. 2000’li yılların başından beri bu sürecin baş aktörü olan kapalı siteler, Göktürk’te en yaygın konut yerleşim türünü oluşturmaktadır. Bu bağlamda araştırma, kent çeperinin ötesinde, banliyöde gelişen kapalı sitelerin karakterini betimleyen özgün bir tipoloji oluşturmaya yönelik bir yöntem geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma örneklemini oluşturan yirmi-dört kapalı site, sağladıkları bir dizi sosyal, fiziksel ve mekansal özellikler dikkate alınarak, 1997 ve 2022 yılları arasında inşa edilen kapalı siteler arasından kronolojik olarak seçilmektedir. Araştırma modeli, öncelikle Blakely ve Snyder (1997) tarafından önerilen, ardından Grant ve Mittelsteadt (2004) tarafından geliştirilen ve kapalı siteler hakkında bütüncül bir bakış açısı sunan tipoloji ölçütlerini benimsemektedir. Bu ölçütlerin kapsamını, Blakely ve Snyder (1997) tarafından önerilen, siteyi çevresinden ayıran sınırlayıcıların işlevsel nitelikleri, sitenin güvenlik özellikleri, sitede sağlanan sosyal ve sportif amaçlı hizmetler/tesisler, ve sitede meskun kullanıcıların sosyoekonomik karakterine ek olarak, Grant and Mittelstaedt (2004) tarafından önerilen, mülkiyet türü ve sahipliği, sitenin kentsel konumu, sitenin büyüklüğü, ve sitenin yönetim modeli oluşturmaktadır. Bu ölçütlerin çalışma kapsamındaki örneklem grubuna uygulanması ile metropoliten bir banliyöde gelişen kapalı sitelerin özgün karakterini ve ayırt edici özelliklerini tanımlayan göstergeler üzerinden, banliyöde gelişen kapalı sitelere özgü bir tipolojik sınıflandırma yöntemi geliştirilmektedir. Bu ölçütlere göre araştırma kapsamındaki kapalı sitelerin, açık alan rekreasyon eylemleri için oluşturdukları potansiyelin miktarı üzerinden tanımlanabileceği saptanmaktadır. Buna göre, kapalı sitelerde açık alan rekreasyon eylemlerinin potansiyeli, fiziksel düzlemde kapalı sitelerin taban alanı katsayısı (T.A.K.S) üzerinden belirlenmektedir. Bununla birlikte, kapalı sitelerin gayrimenkul rayiç bedelleri, açık alanları satın alma gücünü yansıtarak T.A.K.S değeri ile korelasyon göstermekte ve kapalı sitelerin sosyoekonomik düzlemde açık alan rekreasyon eylemlerine yönelik potansiyeli için gösterge oluşturmaktadır. Sonuç olarak metropoliten bölgede bir banliyö örneğinde kapalı site tipolojisi, T.A.K.S ve gayrimenkul rayiç bedellerini içeren iki gösterge üzerinden hem fiziksel/mekansal hem de sosyoekonomik düzlemde oluşturulmaktadır. Çalışma sonucunda metropoliten bir banliyö örneği olan Göktürk’te kapalı site tipolojisini rekreasyon dışı siteler, paylaşımlı rekreasyon siteleri, ve yarı özel rekreasyon siteleri oluşturmaktadır. Rekreasyon dışı siteler, temel barınma ve pasif güvenlik işlevleri dışında hemen hemen hiçbir sosyal veya fiziksel donatı içermez ve yalnızca güvenli bir barınma ortamı sunmayı amaçlar. Paylaşımlı rekreasyon siteleri, temel barınma ve aktif güvenlik işlevlerine ek olarak açık alanlar üzerinden belirli ölçüde rekreasyon potansiyeli sunarken, bu olanakların bakım ve yönetim maliyetlerini paylaşarak optimize etmeyi amaçlar. Yarı özel rekreasyon siteleri, ortaklaşa kullanılan açık alanlarda sundukları rekreasyon potansiyeline ek olarak, site içerisinde yalnızca kendi mülkiyetine ayrılmış özel bahçeler içerisinde konumlanan müstakil konut birimleri ile daha fazla mahremiyet ve kişisel alan sunmayı amaçlar. Kronolojik olarak Göktürk yerleşiminin kırdan kente dönüşümündeki ilk evrede T.A.K.S. oranı düşük düzeyde seyrederken, açık alan rekreasyon potansiyeli yüksek ve üst gelir grubuna yönelik kapalı siteler inşa edilmektedir. Ancak günümüze yaklaştıkça, T.A.K.S. oranı daha yüksek düzeyde, açık alan rekreasyon potansiyeli daha düşük ve üst-orta gelir grubuna yönelik kapalı sitelerin inşa edildiği saptanmaktadır. Bu durum, yerleşimin ulaşım altyapısının iyileştirilerek merkezi iş alanları ile bağlarının güçlenmesi ve İstanbul Havalimanı, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Kuzey Marmara Otoyolu gibi büyük projelerle etkileşimi sonucunda arazi maliyetinin yükselmesi ile birlikte arz-talep ilişkisinin yeniden kurulmasından kaynaklanmaktadır. Bunun sonucunda Göktürk, kapalı sitelerin etkisinde kırsal karakterini kaybederken, yerleşim dokusunun karakteri yüksek yoğunluklu bir kentsel konut alanına dönüşmek üzere ivme kazanmaktadır. Çalışma kapsamında önerilen yöntem, banliyöde gelişen kapalı sitelerin çözümlenmesinde pragmatik bir yaklaşım geliştirmektedir. Bununla birlikte çalışma kapsamında geliştirilen yöntemin, alternatif banliyö yerleşimlerinde uygulanması ile, çalışmanın yaygın etkisinin artırılması beklenmektedir. Yöntemin, kent merkezinde veya kent çeperinde konumlanan kapalı siteler için ayrıca sınanması, önerilen yöntem üzerine kuramsal çerçevenin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır
Loos’un Evlerinin İçe Dönük Mekânsal Organizasyonunun Günümüz Müze Mekânı Deneyimi Üzerine Etkisi: Villa Müller ve Villa Winternitz Ziyareti
No full textAdolf Loos establishes introverted spatial strategies in the houses he designs at the beginning of the 20th century. He makes spatial interventions to direct the gaze inwards against the window element. Furthermore, he introduces the Raumplan, which creates a loop of interwoven spaces with different heights on different levels. The Raumplan offers rich viewing and movement experiences in which the occupant can either be the object of the gaze or the viewer in motion. This article aims to discuss the impact of Loos’ introverted spatial strategies in his houses, which have now been converted into museums, on the basis of the museum visits to the Villa Müller and the Villa Winternitz in July 2023. The methodology of the article is based on the spatial narrative of the personal museum walkthrough of the author. Regarding this, the sequence of photographic images and the technical drawings of the buildings are used to convey the comparative analysis of the movement and gaze patterns within Villa Müller and Villa Winternitz. As a result, this article argues that the rich spatiality that Loos defined for a domestic interior in the previous century is reflected in the museum experience today.Adolf Loos 20. Yüzyılın başlarında tasarladığı evlerinde içe dönük mekân stratejileri belirlemiştir. Ev mekânını kendi içinde yaşayan bir sistem olarak benimsemiş ve tasarım kararlarında ikâmet etme pratiklerini de bu yönde etkileyecek uygulamalarda bulunmuştur. Loos içe dönük mekân algısını güçlendirmek adına dışarı ile iletişimi sağlaması beklenen pencere elemanına karşı bakışı içeri döndürmeye yönlendirecek müdahalelerde bulunmuştur. Örneğin, pencereler buzlu camdır, perde ile örtülmüştür, küçük dikdörtgen örüntülere bölünmüştür ya da göz hizasının üstüne konumlanmıştır. (Colomina, 1990) Loos’a göre pencere yalnızca bir ışık kaynağıdır. Pencereye müdahalesi ile bakışı içeriye döndürmeyi planlayan Loos zengin bir iç mekân kurgusu önermektedir. Raumplan anlayışı ile iç içe geçmiş mekânlar döngüsü kurgulayarak iç mekânda zengin ve dinamik bir bakış ve hareket deneyimi sunmuştur. Colomina Loos’un iç mekân örgütlenişinde teatral bir tavır bulur ve zengin bakış örüntüsünde izleyici ve izlenen olma dualitesi üzerinde durur. Bu metin, Loos’un günümüzde müzeye dönüşmüş olan evlerindeki içe dönük mekân organizasyonu stratejilerinin müze mekânı deneyimi üzerine etkisini, Temmuz 2023’te Villa Müller ve Villa Winternitz’e yapılan müze ziyaretleri üzerinden tartışmayı amaçlamaktadır. Metodoloji, yazarın müze yürüyüşü deneyiminin mekânsal anlatısına dayanmaktadır. Villa Müller ve Villa Winternitz hareket ve bakış örüntülerinin karşılaştırmalı analizini aktarmak üzere fotoğraf sekansları ve teknik çizimlerden yararlanılmıştır. Raumplan kurgusu müze mekânında eş zamanlı-çoklu hareket ve karşılaşma olasılıkları ile zengin bakış deneyimleri sağlama potansiyeline sahiptir. Raumplan kurgusu gereği farklı kotlarda farklı yüksekliklere sahip mekânsal birimlerin bir aradalığı sayesinde bireysel deneyim refüjleri oluşmaktadır. Pencere elemanına karşı içe dönük tutum ise müze mekânında atmosfer yaratmayı sağlayabilir. Villa Müller bir kültürel miras yapısı olarak korunmaktadır ve müze ziyaretleri zorunlu olarak rehber eşliğinde, küçük gruplar halinde ve belirlenmiş rotayı takip ederek yapılabilmektedir. Metinde, zorunlu rehberli tur rotası üzerinde durak ve hareket noktaları belirtilmiş ve müze deneyimi bu strüktüre rota üzerinden aktarılmıştır. Rehberli tur, yapının ana giriş kotunda yapının bahçesinde başlayıp, eğimli topografyayı geçerek yapı içine garaj giriş kotundan almaktadır. Belirlenen rota sebebiyle müze ziyareti, yapının bodrum katında dar, basık, karanlık koridorlar ve küçük merdivenlerde grup halinde ilerleyerek başlamıştır. Zemin katta yer alan çift hacimli geniş yaşam alanına ulaşana dek müzede hareket ve bakış deneyimi benzer şekilde devam etmiştir. Loos’un Raumplan kurgusunun ortaya koyduğu girift ve çok katmanlı görüş ve hareket örüntülerinin fark edildiği ilk alan çift hacimli yaşam alanı olmuştur çünkü ilk kez bu alanda farklı yüksekliklerde yer alan yemek alanı ve kadınlar odası gibi nişler görüş alanına girmiştir. Görme-görülme dualitesi ve görüş örüntüleri hiyerarşisi üzerine bu mekân zengin deneyimler sunar ancak turun strüktürü gereği tüm ziyaretçiler aynı anda aynı mekânda bulunmak durumundadır. Farklı kotlarda görsel etkileşim ve hareket senaryolarını deneyimlemek mümkün olmamıştır. Villa Winternitz müze ziyareti ise iç mekânda çok katmanlı bakış ve hareket örüntüsünü bireysel olarak deneyimleme olanağı sağlamaktadır. Villa Winternitz, Villa Müller tamamlandıktan hemen sonra tasarlanmaya başlamış ve Loos’un son yapısı olmuştur. Bu yapı II. Dünya Savaşı sırasında zarar görmüş ve orijinal hali korunamamıştır. Villa Winternitz restorasyon sürecinin ardından 2017 yılında halkın kullanımına açılmış ve müze ziyaretlerine ek olarak tiyatro gösterileri, atölyeler, konferanslar gibi pek çok etkinliğe ev sahipliği yapmaktadır. Yapının iç mekân kurgusu Villa Müller’e oldukça benzemekte ve bu sebeple bakış ve hareket örüntüsü de çoğunlukla örtüşmektedir. Villa Winternitz, Villa Müller’in eğimli topografyasının aksine, düz ve yeşil bir arazide konumlanmaktadır. Yapı ziyaretinde izlenen rota, görüş ve hareket örüntüleri planlar üzerinde işaretlenmiş ve fotoğraf sekanslarıyla aktarılmıştır. Yapının ana girişi cephenin merkezinden ötelenmiş ve gizlenmiştir. Giriş deneyimi karanlık, dar ve basık bir pasaj olarak tariflenebilir. Giriş pasajının sonu iki ayrı kota bağlanan iki küçük merdivene ulaşmaktadır; yarım kot alta inen merdiven bodrum kata, yarım kot üste çıkan merdiven ise yaşam alanına ulaşmaktadır. Giriş mekânında da görüldüğü gibi; Raumplan kurgusu dar pasajlar, merdivenler, duvar açıklıkları ve küçük kapılarla birbirine akan farklı kotlarda mekânlar ortaya koymaktadır. Giriş pasajının ardından yarım kot aşağıda yer alan bodrum kata inilmiş ve buradaki mekânlar ziyaret edildikten sonra ana merdiven ile yemek alanı ve kütüphane kotuna ulaşılmıştır. Bu kot; yarım kot aşağıda yer alan yaşam alanı ile karmaşık bakış örüntü senaryoları ortaya koymaktadır. Görüş hiyerarşisinde yaşam alanında yer alan ziyaretçiler bakışın öznesi konumundadır. Yemek alanı ve kütüphane nişlerinde yer alan ziyaretçiler için ise içe-dönük deneyim refüj alanları oluşmaktadır. Buradaki ziyaretçiler tüm bakış örüntülerinden soyutlanarak deneyim sığınaklarına çekilebilir ya da sahnedeki -yaşam alanındaki- gösteriyi izleyebilirler. Loos’un iç mekân kurgusu, farklı kotlarda odalar ve onları saran merdivenler, ‘‘duran ve devinen’’ (Kleinman and Duzer 1994, 37) ziyaretçi hareketlerini doğurur. Sonuç olarak, Adolf Loos 20. Yüzyılın başında tasarladığı evlerde mekân kurgusunu içe dönük hale getirecek birtakım stratejiler belirlemiştir. Ayrıca, Raumplan konseptiyle iç mekân kurgusunu zenginleştirmiştir. Bu makale, Loos’un domestik mekân organizasyonunda belirlediği stratejilerin günümüz müze deneyimi üzerinde de girift ve zengin bakış ve hareket örüntüleri ortaya koyduğunu iddia etmektedir
Türkiye’de Tasarım Merkezlerine Eleştirel Bakış: Ekosistem Temelli Etkileşim Modeli
Get PDFThe framework of Design Centers (DCs) remains an area of ongoing inquiry. Questions persist about whether their primary role is to cater to specific design sectors or to serve a wider purpose, such as acting as facilitators or connectors within the design ecosystem. While the literature often associates DCs with innovation centers and uses terms like ‘studio’ or ‘workshop’ to describe their practical roles, the generic label of ‘center’ can be ambiguous. Words like ‘center’ and ‘hub’ not only suggest an origin or focal point but also evoke the idea of a nucleus where activities converge. DCs are envisioned to move beyond their traditional role as in-house innovation sites, becoming dynamic hubs that connect and energize the broader design network.There has been a significant emphasis on supporting DCs in recent years, assessing the influence of design policies on Türkiye’s National Innovation System (NIS). The first of the thirty issues set out in the 2016 Research and Development (R&D) Reform Package aimed to implement DCs as part of a strategy to enhance national development and gain momentum in international competition. Following the inclusion of relevant objectives into the related law, supporting R&D and design activities, institutions that received the DC certificate have been prominently highlighted through numerical emphasis by ministry-level officials and through media channels at relevant promotional or award ceremonies. As of the end of 2024, the number of DCs in operation is 332.This article questions the definition and scope of DCs, underscoring that centers with varied characteristics—such as distinct functions, infrastructures, supporters, organizational framework, and beneficiaries—enrich the ecosystem. It critically examines DC incentives as reflections of Türkiye’s design policies, assessing their inclusiveness and evaluating whether they truly support this diverse ecosystem.The study utilized data from a thesis that employed a qualitative research approach, incorporating situational analysis of literature review and multiple case studies to examine various aspects of DCs. The research examines the diverse roles of DCs within Türkiye’s NIS and questions the effectiveness of DC incentive programs as a key aspect of Turkish design policy. Focusing on how varied DCs contribute to the NIS and the supportive (or hindering) role of legal frameworks, the research emphasizes the need for well-designed legislation promoting diversity, inclusion, and collaboration within the NIS. Through a comprehensive literature review, the research investigates the diverse functionalities of various DC types. Additionally, it delves into the impact of current trends, exploring how traditional organizations within the creative landscape are transforming into new-generation entities under these evolving influences. By establishing connections between these two areas of inquiry, the research aims to provide a nuanced understanding of DCs in the context of a rapidly changing creative ecosystem.The focus is on highlighting how organizational structures have evolved, particularly with the rise of open innovation practices. Key attributes such as laboratory-like setups, experiential approaches, active involvement of diverse stakeholders, human-centered design, and an emphasis on social benefit take center stage. These characteristics stand in contrast to the closed and insular nature of traditional DCs, illustrating the rise of hybrid models aligned with open innovation principles. Transparency, collaboration, and integration are defining traits of this new generation of DCs. The presented data and examples suggest that these redefined DCs have the potential to serve as pivotal hubs for generating, sharing, and disseminating knowledge and innovation within the creative ecosystem.The research results indicate that there are various components within the DC ecosystem other than the private sector. In addition to manufacturer and corporate structures, a classification has been made as design research and application centers in universities, regional or thematic DCs working for the industry, and centers that highlight collaboration and promotional activities. Beyond producing innovative outputs, various DC types possess structures that prioritize research, collaboration, and interaction. These features position them as key players within the creative ecosystem, acting as bridges that connect and facilitate activity. On the other side, the focus of DC policies in Türkiye on corporate manufacturing companies, combined with the broad definition of ‘designer’ in legal documents that includes engineers, creates inequities for DCs of different scales while leading to a deviation from policy goals in the allocation of national resources and rendering the system vulnerable to exploitation.In summary this study underscores the strategic significance of DCs with their diverse functionalities within the NIS and emphasizes their holistic contribution to innovation development and diffusion. Finally the proposed interaction network model among different centers, functioning as both innovation producers and disseminators, is prepared within a circular or recurring dynamic cause-effect framework that fuels the creative economy and innovation ecosystem. The research seeks to illuminate the future trajectory of design centers (DCs) by examining the impact of design incentives and exploring potential transformations within the DC ecosystem to support a sustainable NIS over the long term.Türkiye’de tasarım politikalarının sektöre etkileri incelendiğinde, 2016’da yayımlanan Ar-Ge Reform Paketi sonrasında Tasarım Merkezleri (TM) için sağlanan teşviklerin öne çıktığı görülmektedir. Teşvikler, katma değerli üretim, markalaşma ve uluslararası pazarlara açılma hedefleriyle, Ar-Ge merkezlerine benzer bir yapısal destek mekanizmasıyla şekillenmiştir. ‘Özel sektör TM’leri’ tanımlamasıyla çerçevelendirilmiş mevzuatlar doğrultusunda; tasarım, teknoloji ve insan kaynaklarına yapılan yatırımların, teknolojik yenilik, rekabet gücünün artışı ve yaşam kalitesinin yükselmesi olarak geri dönüş sağlayacağı öngörülmüştür. İlgili kanun maddeleri yürürlüğe girdiği tarihten bu yana Bakanlık yetkilileri tarafından medya kanalları aracılığıyla, TM belgesi alan kurumlarla ilgili sayısal vurgular öne çıkarılmıştır. 2024 yıl sonu itibariyle faaliyette olan TM-sayısı 332’ye ulaşmıştır. Bu makalede, Türkiye’de tasarım politikalarının bir yansıması olarak öne çıkan TM teşviklerinin kapsayıcılığı sorgulanmakta, yenilikçi ve yaratıcı ekosistemi destekleme potansiyeli tartışılmaktadır. Nitel araştırma temelinde çoklu vaka çalışmaları için TM yetkilileri ile mülakatlar gerçekleştirilmiş, tematik veri analizi yapılmıştır. Literatür ve alan çalışması verilerinin birbirini desteklediği şekilde, TM ekosisteminde Ulusal İnovasyon Sisteminin gelişimini destekleyen birbirinden farklı yapıda çeşitli merkezlerin yer aldığı ortaya çıkmıştır. Kamu kaynakları ile desteklenen TM’lerin yanı sıra, farklı altyapı, destekleyici, organizasyon yapısı ile farklı faydalanıcılara yönelik yenilikçi ürün ve hizmetler sunan veya bu hizmetlerin sunulmasına dolaylı olarak etki eden merkezlerin ekosistemi zenginleştiren oyuncular olarak yer aldıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak varılan etkileşim modeli ile, tanımlanmış dört temel TM kategorisinin, açık inovasyon paradigması doğrultusunda iş birlikleri ve etkileşim mekanizmalarıyla yaratıcı ekonomi ve yenilik ekosistemini tetikleyen ve sürdürülebilir kılan bir dinamizm sağladığı belirlenmiş, Türkiye’de TM’lerin yenlik ekosistemi içinde daha etkili kullanılabilmesi için sistem hatalarına neden olan belirlenmiş gereksinimler doğrultusunda stratejik öneriler geliştirilmiştir
Tasarım ve kenarda kalan düşünceler
No full textThe latest spatial renovations in Mimar Sinan University bring forth some thoughts and reminiscences about the social and architectural history of the institution. The Cemile and Zekiye Sultan Palaces today constituting the main buildings of the University were built in 1860. The former building which was used in its original form until the fire in 1948 was given to the Academy of Fine Arts in 1926. Professors Sedad Hakkı Eldem and Mehmet Ali Handan prepared new renovation projects modernizing the original architectural concept for the Cemile Sultan Palace after the fire and for the Zekiye Sultan Palace after it was given to the Academy in 1970. Although they were plain and colorless compared to their original states, the buildings now had spacious, luminous interiors, which allowed light and air to show in. The buildings preserved their original spatial configurations until the voids and courtyards were built over in order to provide space for new studios and offices. The current problem of space that the University needs may be resolved by the allocation of new buildings and by limiting the number of students accepted each year.MSÜ’nin geçirdiği son mekânsal değifliklikler, Kurum’un inflai ve sosyal tarihine ait anıların, düşüncelerin tekrar gündeme gelmesine sebep olmuştur. Bugün MSÜ’nin merkez binaları olarak kullanılan Cemile ve Zekiye Sultan Sarayları’ndan (1860) Kabataş İskelesi yönündeki Cemile Sultan Sarayı 1926’da Akademi’ye verilmiş ve 1948’deki yangına kadar orijinal haliyle kullanılmıştır. Zekiye Sultan Sarayı ise, 1970 yılında Akademi’ye verilmiştir. Cemile Sultan Sarayı, 1948’deki yangından sonra Sn. Sedad Hakkı Eldem ve Sn. Mehmet Ali Handan Hocalar tarafından hazırlanan proje doğrultusunda yeniden inşa edilmiştir. Zekiye Sultan Sarayı da 1970’lerde yine aynı ekip tarafından restore edilmiştir. Bu renovasyonlardan sonra her iki bina da eski hallerine göre daha renksiz ve çıplak olmalarına rağmen yapı boyunca derinliği algılamaya olanak veren boşluklar, ferah, aydınlık, nefes ve ışık alan iç mekânlar oluşturuyorlardı. Her iki bina da mimarî özelliklerini, yapıdaki mekân yetersizliği sebebiyle, bina içindeki boşlukların, avluların kapatılarak, yapının karakterinde zedeleyici düzenlemeler yapılana kadar korudular. Üniversitemiz’e yeni binalar verilmesi ve her yıl Üniversite’ye katılan öğrenci sayısının makul bir ölçüde tutulması, varolan mekân yetersizliği probleminin çözümünde bir ilerleme sağlayacaktır
Evaluation of Spatial Change and Development Process of Denizli Central Urban Area: Denizli’de Merkezi Kentsel Alan
No full textBu makalede, Denizli’de yer alan merkezi kentsel alanının biçimlenişi; kent ölçeği, zaman mekân etkileşimi, çekim odakları ve bağlantılar kavramları üzerinden değerlendirilmekte ve merkezi alanın kentin gelişimi için taşıdığı potansiyeller ortaya konulmaktadır.Merkezi kentsel alanın fiziksel yapısını odağa alan araştırma yöntemi, birbirini tamamlayan iki aşamada geliştirilmiştir. İlk aşamada kent merkezlerinin sorgulanmasına çerçeve oluşturacak temel kavramlar tartışılmış, ikinci aşamada, belirlenen kavramlar üzerinden Denizli’de merkezi kentsel alanın gelişimi incelenmiştir. Araştırma yönteminin kuramsal çerçevesi tanımlanırken, planlama ve mimarlık disiplini içerisinde merkez kavramını ele alan farklı yaklaşımlar incelenmiş, bunlar arasında birbirini tamamlayan ve ortak değerlendirmelerin yapılmasına imkân veren; kent ölçeği, zaman-mekân etkileşimi, odaklar ve bağlantılar kavramları belirlenmiştir. Araştırma yöntemi; yazılı kaynaklar üzerinden tarihsel mekân okumaları ile hava fotoğrafları ve halihazır haritaların çakıştırılarak Denizli merkezi kentsel alanın yeniden haritalandırılması ve bu haritalandırma ile mekânsal gelişim sürecinin belgelenmesini içermektedir. Bu veriler makale kapsamında hazırlanan 1954, 1972 ve 2021 dönemlerinde merkezi alanın aldığı mekânsal formu gösteren şemalar üzerinde temsil edilmiştir. Söz konusu şemalarda tarihsel süreçten elde edilen bulgular, “kent ölçeği, zaman-mekân etkileşimi, odaklar ve bağlantılar” kavramları üzerinden tartışılarak merkezi alandaki mekânsal değişim ve gelişmenin niteliği belirlenmiştir.Sonuç olarak, orta ölçekli bir kent olan Denizli’de 19. yüzyılın sonundan itibaren Kaleiçi’nde gelişen kent merkezinin dışında önce sıçrayarak büyüyen, takip eden dönemde merkezler arasında yayılarak gelişen ve günümüzde lineer büyüyen merkezi alanda, kentin gelişme adımlarını temsil eden farklı dönemlere ait çekim odakları ve kimlik bölgelerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Söz konusu potansiyelin değerlendirilmesi için, makalede tanımlanan merkezi kentsel alanın bütününü ele alan ve üst ölçekte söz konusu mekânsal bağlamdan başlayarak mimari ürünü kentle ilişkilendiren yaklaşımların geliştirilmesi önerilmiştir. Bu sayede kentsel mekânda parça bütün ilişkisinin kurularak, algılanabilir, kent ölçeğinde hafıza mekânlarını birleştiren bir kentsel rotanın geliştirilmesinin mümkün olduğu belirlenmiştir.In this article, the formation of the central urban area in Denizli is evaluated through the concepts of urban scale, time-space interaction, spatial polarities of nodes and routes, and the potentials of the central area for the development of the city are revealed.The spatial transformation that the centers have undergone with social, political, economic, and natural dynamics, from their emergence to the present day, have left traces in the urban pattern at significant historical breaking points and have affected the development of cities. It is important to identify the interaction of the spatial poles, or in other words, nodes and connections that shape the central area, in order to understand the spatial development process of cities and thus to evaluate planning and spatial intervention decisions at a holistic level. Based on this approach, in this article, spatial analyses have been developed through conceptual discussions to determine how the central urban areas are shaped in similar medium-sized cities in Turkey and to reveal the physical potentials of centers through the example of Denizli. The research methodology was based on spatial analyzes within the concepts of city scale, time and space interaction, spatial polarities and routes. Through cross referencing and questioning these concepts at spatio-temporal breaking points, it is determined how Denizli central area is expanded and what potentials it offers for the future spatial development. According to evaluation of analysis, it is determined that the single-centred settlement in Kaleiçi grew by spatial leaping (leapfrogging) at the beginning of the 20th century with the choice of location for the station. In the period until the 1950s, it was determined that the old and new centres defined the urban central area by hosting a heterogeneous urban pattern adding each other. After the 1950s, it is observed that the central area has spread by urban void filling and extension spreading on the main arteries. The building density and number of levels are increasing in the central area, spatial diversity is decreasing with similar apartment buildings and the housing texture spreading around the centre is becoming homogenous. With the clustering of functions such as administration and education along the linear axis, it is seen that the central area is separated from the old centre due to the fragmented structure of the developing texture after 1980s.When the time-space interaction is evaluated, it is seen that the modern centre, which developed around İstasyon Street until the 1950s, connected to the historical centre in Kaleiçi, which has been continuous for more than a thousand years, and formed a perceivable integrated area. On the other hand, the demolition and reconstruction process in the 1970s and the increase in car-oriented public spaces have created significant breaks in the spatial continuity observed in this integrated area. It has been determined that the new urban context created by project-oriented applications in the newly developed linear centre after the 1980s does not have strong connections with the historical centre.The urban pattern formed by the small-scale functions located at spatial nodes that existed in Kaleiçi in relation to the road network connected to the old city gates continued its existence until the end of the 19th century. Despite the extension spreading and rapid expansion and increase in density in the centre after the 1950s, it is understood that new spatial nodes of attraction were not formed, and the connections with the existing nodes were weak within the homogenous urban pattern spreading in the periphery. Along the central axis that developed towards the southeast in the 1980s, it is observed that the nodes of attraction have moved away from each other, and the structural integrity has deteriorated by weakening the spatial relationality with the historical centre.As a result, it is seen that the central urban area of Denizli, which first grew by spatial leaping outside the city walls, then expanded and spread by filling the urban gaps and today it grows linearly. The nodes and identity zones belonging to different periods representing the development stages of the city have the potential to be articulated on a route that combines memory spaces at the city scale with new holistic approaches. There is a need to consider projects by evaluating the integrity of the central urban area through conservation, renovation, and urban design perspective, and to operate planning and design processes by considering the diversity of spatial nodes. Public projects to be developed in the central urban area should be evaluated through perceptible urban scale, spatial nodes and connections, the continuity of the central area, within the scope of a sustainable, holistic programme
Paylaşımlı Ofislerde Kontrol Konusunda Kullanıcıların Memnuniyet Analizi: Analyzing the Satisfaction of Coworking Space Users in Terms of Control
No full textDue to technological developments that have changed the way people work, office interiors are also evolving and there has been an accelerating transition from conventional offices to shared workplaces since the rise of flexible working. These coworking spaces are intended to offset the negative effects of home-office and remote working, such as isolation and lack of collaboration. However, coworking places are more likely to improve performance and well-being when their users are given control. Accordingly, drawing on the concept of control developed by Evans and McCoy (1998), this study analyzed the satisfaction of coworking space users in terms of key control-related design factors, namely flexibility, indoor environmental control including thermal quality, air quality, visual quality, acoustic quality and furniture and layout, privacy, and territoriality. Data were collected via a survey conducted of the users of Originn Coworking Offices, İzmir, and via interviews with its founders. The findings indicate that users feel more satisfied resulted with an increased job satisfaction and productivity if they have control over their space. These findings can guide professionals in designing and constructing shared offices to meet the expectations of users, and in designing and developing existing coworking spaces.Gelişmekte olan teknoloji ile yaşanan dönüşümler, yaşam tarzı değişiklikleri ve çalışma alışkanlıklarının evrilmesi ile ofis iç mekânları da değişiklik göstermiştir. İnsan odaklı olarak ortaya çıkan bu gelişmelerde esnek çalışma alanları önem kazanmış, home-ofis ve uzaktan çalışma kavramlarının çalışanlar üzerindeki olumsuz etkileri gözlemlenmiş ve paylaşımlı ofisler (coworking offices) 1995 yılından itibaren ortaya çıkmıştır. “Yalnız çalışmak, beraber” konsepti ile ortaya çıkan ve esas olarak bir alandan çok çalışma yöntemini tanımlayan paylaşımlı ofisler, bir topluluk bilinci yaratmakta olup farklı disiplinler arasında da iş birliğini desteklemektedir. Yenilikçi iç mekânlar olarak da ele alınabilen paylaşımlı ofisler, geleneksel ofislerin sosyal izolasyon, düşük motivasyon ve düşük üretkenlik gibi olumsuz yönlerine de bir eleştiri olarak doğmuştur. Paylaşımlı ofislerin dört ana değeri işbirliği, topluluk, açıklık ve sürdürülebilirlik olarak ortaya konmaktadır. Paylaşımlı ofis kavramı yönetim, kentsel tasarım, ekonomik planlama ve sosyoloji dahil olmak üzere birçok farklı disiplin tarafından ele alınmış olup iç mekân tasarımı sayıca henüz az ve gelişmektedir. İç mekân disiplininde yapılan çalışmalarda, mekânda kontrol sahibi olmanın kullanıcı performans ve memnuniyeti açısından olumlu etkileri olduğu görülmektedir. Bu çalışma, paylaşımlı ofislerde kullanıcıların kontrol konusundaki memnuniyetini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Yöntem olarak ise Evans ve McCoy’un 1998 yılında geliştirmiş olduğu “kontrol” modeli kullanılmıştır. Davranışsal, kararsal ve bilişsel olarak üçe ayrılabilen ya da nesnel ve öznel olarak ikiye ayrılabilen kontrol, farklı disiplinler tarafından ele alınmıştır. İç mekân tasarımı odağında düşünüldüğünde ise kontrol esneklik, iç mekân kalitesi, mahremiyet ve bölgeselcilik ile tanımlanmakta ve bu parametreler iç mekân kontrol analizi için kullanılmaktadır. Esnek bir mekân tasarımı ve mobilyaların ayarlanabilir, değişebilir, eklenebilir, çıkartılabilir ve hareket edebilir olarak yorumlanabileceği esneklik kavramına ek olarak iç mekân kalitesi ise ofis düzeni, ısıl konfor, hava kalitesi, görsel konfor ve akustik konfor ile değerlendirilmektedir. Mahremiyet ise konuşma mahremiyeti, akustik mahremiyet, görsel mahremiyet, bölgesel mahremiyet ve bilgi mahremiyeti olarak ele alınmaktadır. Bölgeselcilik ise fiziksel ya da sosyal elemanlar üzerindeki sahiplik derecesi olarak tanımlanabilmektedir. Bu çalışma kapsamında İzmir’de bulunan Originn Coworking Offices kullanıcıları ile anket çalışması yapılmış olup ayrıca yöneticilerle mülakat yapılmış, kendilerinin gözlemleri ve kendilerine yapılan kullanıcı geri bildirimleri sorgulanmıştır. Sağlanan imkanlar, kullanıcı sayısı, iç mekân kullanım çeşitliliği, topluluk büyüklüğü ve firmanın çalışmaya gönüllü olmaları, alan çalışması seçiminde önem arz etmiştir. 2016 yılında üç girişimci tarafından kurulan Originn Coworking Spaces paylaşımlı ofislerinde sabit masa, kapalı ofis, paylaşımlı ofis ve sanal ofis imkânı olmak üzere toplam dört tip üyelik bulunmaktadır. Toplamda 40 sorudan oluşan ankette yedi ayrı bölüm bulunmaktadır. İlk bölümü oluşturan altı soru, üyenin cinsiyet, yaş, meslek, eğitim durumu ve üyelik tipi gibi demografik bilgilerine yöneliktir. İkinci kısmı oluşturan 31 soru ise beşli Likert üzerinden cevaplanmakta olup ikisi genel mekân tasarımı, ikisi esneklik, 17’si iç mekân kalitesi, dördü mahremiyet ve altısı de bölgesellik üzerinedir. En sondaki üç soru ise zorunlu olmayıp kullanıcıların genel memnuniyet ve beklentilerini öğrenmek üzere açık uçlu şekilde kurgulanmıştır. Tüm üyelere e-posta ile iletilen bu anketi toplamda 28 üye doldurmuştur. Anket sonuçları sırası ile değerlendirildiğinde ise ilk parametre olan demografik verilerde kadın-erkek üyelerin neredeyse eşit olduğu, kullanıcıların çoğunun 20-29 yaş aralığında olduğu ve 30-39 yaş aralığının da kendilerini takip ettiği görülmektedir. Eğitim seviyesi olarak ise çoğu üyenin lisans mezunu olduğu görülmektedir. En çok tercih edilen üyelik tipinin ise ofis üyeliği olduğu verisi elde edilmiştir. Üyelik süresi olarak da üyelerin çoğunun 12 ay ve üzerinde bir süredir üye oldukları bilgisine erişilmiştir. Kullanıcıların iç mekân kontrolü değerlendirmelerinde ilk kriter olan esneklik kavramında kullanıcıların mekânı açık ara büyük çoğunluğunun mekânın değişebilir ve değişimlere uyum sağlayabilir olduğu şeklinde yorumladığı görülmektedir. İç mekân kalitesi kontrolü bağlamında değerlendirildiğinde ise kullanıcıların yarısı ısıl kontrolden memnunken, diğer yarısı ise memnun değil veya çekimserdir. Hava kalitesi kontrolü açısından bakıldığında kullanıcıların büyük çoğunluğu bu anlamda kontrol sahibi oldukları bilgisini vermiştir. Görsel kalite açısından değerlendirildiğinde kullanıcıların çoğu mekânda yeterli yapay aydınlatma olduğu ve gün ışığına yeterli erişimleri olduğu fakat mekândaki yapay aydınlatma üzerine yeterli kontrole sahip olmadıkları şeklinde dönüş sağlamışlardır. Akustik kalite bağlamında değerlendirildiğinde ise kullanıcıların çoğunun mekânın sessizliği ve gürültü kontrolünden memnun olduğu gözlemlenmiştir. Mobilya ve mekânsal düzenleme olarak da kullanıcılar kontrol anlamında memnuniyetlerini iletmişlerdir. Mahremiyet ölçeğinde kullanıcıların büyük çoğunluğu yeterli seviyede mahremiyete sahip oldukları ve özel-sosyal alan dengesinin başarılı şekilde sağlandıkları bilgisini vermişlerdir. Bölgesellik bağlamında ise çalışanların çoğu kendi alanlarını ve elemanlarını kişiselleştirebildikleri şeklinde olumlu değerlendirme yapmışlardır. Özetlemek gerekirse, kullanıcıların çoğu; iç mekândaki kontrol seviyesinden memnun olmakta ve bu da iş memnuniyet ve üretkenliklerine olumlu şekilde yansımaktadır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar ise literatür ile tutarlılık göstermektedir. Bu çalışmadan elde edilen bu sonuçların, yeni paylaşımlı ofis alanlarının tasarlanmasında ve mevcutlarının geliştirilmesinde katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca, bu çalışma paylaşımlı ofis iç mekânı ölçeğinde çalışmak isteyen araştırmacı ve akademisyenler için de açık mekân tasarım çözümleri, kullanıcı memnuniyet stratejileri ve kullanıcı davranış ve beklentileri anlamında temel oluşturmaktadır
Fiziksel Çevre Tasarım Destek Modeli
No full textAs design processes become more and more complex, the expectations architects face become greater and greater. In meeting these expectations and creating high quality spaces, the extent of the architect’ knowledge and how they apply it to their design are obviously important factors. The study discusses the problems concerning day light, the designer and the design process. The “Design Support Model” is constructed with the definiton of its hypotheses and detailed descriptions of the stages of the model. Explanation of how the model will mediate an interaction between the designer and all the daylight-related environment parameters are also included in this part. identify the designer’s tendency. For each factor of the space, the daylight and environment analyses have been made to come up with a model, which provides the designer with alternative solutions to the identified problems. In order for the designer to evaluate these alternative solutions, the AHP method for mathematical decision-making is used, and the relative weights of decision criteria related to problems is formed.Günışığı mimarlığın temel girdilerinden birisidir. Tasarımda, günışığı ile diğer fiziksel çevre verileri arasındaki bağı kuracak ve güçlendirecek, tasarımcıya destek olacak bilgi dağarcığının oluşması gerekmektedir. Çalışmada, günışığı ile fiziksel çevre konularının mekân ve tasarımla ilişkisini kuran bir model geliştirilmesi hedeşenmektedir. Oluşturulan “Tasarım Destek Modeli”inde tasarımcının her tasarım için fiziksel çevre eğiliminin farklı olacağı kabulü yapılmakta ve Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHP) (Analytic Hierarchy Process) kullanarak tasarımcının eğilimi, tasarımcı ile etkileşimli olarak belirlenmektedir. Belirli bir mekân için günışığı ve fiziksel çevre çözümlemesi her bir faktör için yapıldıktan sonra oluşturulan model, belirlenen sorunlara karşı tasarımcıya çözüm alternatişeri sunmaktadır. Çözüm alternatişerini tasarımcının tasarımı için değerlendirebilmesi için yine AHP matematiksel karar verme yöntemi kullanılarak, sorunlar ile ilişkili bir karar ağırlığı oluşturulmaktadır. Böylece geliştirilen model, tasarımcıların tasarladıkları mekanlarda kullanıcı konforunu sağlamalarına, mekânsal kaliteyi arttırmalarına yardımcı olacaktır.