25647 research outputs found
Sort by
Дипломатија и меѓународно право - Толковник во македонски контекст
Get PDFОва дело е резултат на нашата долгогодишна работа и посветеност на полето на дипломатијата, надворешната политика и меѓународното право. Нашата цел беше да создадеме практичен водич кој ќе биде од помош за студентите,професионалците и за сите заинтересирани за македонската политичка сцена и нејзините меѓународни односи. Во овој толковник се објаснетиосновните поими во дипломатијата и надворешната политика, како и значајни политички поими кои се неразделен дел од македонскиот контекст. Знаејќи дека ова издание е наменето да биде компактно и лесно за користење, секој поим е објаснет кратко и јасно, со фокус на неговото значење и примена.
Објаснети се и специфични поими како Пржинска влада, Охридски рамковен договор, Бадинтеров принцип, Договор од Преспа, Договор со Бугарија, Мајски договор, Тиранска платформа и сл. Вклучувањето на овие поими има за цел да понуди подобро разбирање на нашата уникатна политичка и правна реалност
The representation of conjuctivitis in Shtip
Get PDFThe purpose of this research is to determine whether gender and age influence the development of
conjunctivitis, as well as to identify the months of the year in which the condition is most prevalent. Conjunctivitis is
an inflammation of the conjunctiva—a thin membrane that lines the inner surface of the eyelids and the anterior part
of the eyeball. Based on its etiology, conjunctivitis may be bacterial, viral, fungal, or allergic. Symptoms vary
depending on the underlying cause. The most common symptoms of bacterial conjunctivitis include a sensation of
grittiness, a foreign body feeling, and purulent discharge. Viral conjunctivitis is characterized by serous discharge,
eyelid edema, and photophobia. Allergic conjunctivitis typically presents with redness, intense itching, and tearing.
Diagnosis is most commonly based on clinical presentation and eye swab tests. Treatment differs depending on the
etiology: bacterial conjunctivitis is treated with antibiotic drops or ointments; viral conjunctivitis with artificial tears
and corticosteroid drops; allergic conjunctivitis with artificial tears and antihistamines; and fungal conjunctivitis
with antifungal eye drops. Data were collected at the Clinical Hospital in Shtip, North Macedonia, indicating a total
of 463 conjunctivitis cases in 2024 on the territory of Shtip. Based on gender, 227 of the cases were male (49%) and
236 were female (51%). Participants were categorized into three age groups: under 40 years, 40 to 60 years, and
over 60 years. In the first age group under 40 years, a total of 147 (32%) cases were excluded. In the second age
group 40 to 60 years, a total of 112 (24%) cases were excluded. In the third age group over 60 years, a total of 204
(44%) cases were excluded. According to the prevalence of conjunctivitis by month: In January, there were a total of
35 patients, or 7.5%; In February, there were a total of 73 patients, or 16%; In March, there were a total of 60
patients, or 13%; In April, there were a total of 39 patients, or 8.4%; In May, there were a total of 36 patients, or
7.8%; In June, there were a total of 40 patients. Or 8.6%; In July, there were a total of 33 patients, or 7.1%; In
August, there were a total of 33 patients, or 7.1%; In September, there were a total of 24 patients, or 5.1%; In
October, there were a total of 26 patients, or 5.6%; In November, there were a total of 34 patients, or 7.4%. In
December, there were a total of 30 patients, or 6.4%. These findings suggest no significant difference in incidence
based on gender. However, the elderly population (over 60) was the most affected age group, and conjunctivitis was
most common during the early months of the year
Carbon and oxygen isotope signature of hydrothermal mineral deposits in a post-collisional magmatic-hydrothermal system: a review from North Macedonia
Get PDFThe subaerial magmatic-hydrothermal system exposed on the territory of Republic of North Macedonia represents a natural laboratory for studies of ore-forming processes associated with post-collisional magmatism. In this part of the Balkan Peninsula, neotectonics uplifted and exposed Tertiary post-collisional mineral deposits formed at different crustal levels, including deeply sitting porphyry Cu deposits, proximal and distal skarn deposits, and Carlin-like deposits. Locally epithermal deposits are also preserved. This paper summarizes and discusses previously published carbon and oxygen isotope data obtained from gangue carbonates collected from the key deposits in North Macedonia
Критички приказ на три књиге прича за децу Неџати Зекерије
Get PDFПриче Неџати Зекерије за децу су веома значајан допринос
књижевности за децу, посебно у области прозног дела за најмлађе, из његових књига „Деца из наше улице”, „Деца из нове улице” и „Ромео и Јулија из наше улице”, преведен
је на све језике бивше Југославије и на многе европске језике. Неџати Зекерија је рођен 1928. године у Скопљу, умро 1988. године у Сремској Каменици. Један је од првих турских писаца послератне генерације у Р. Северна Македонија. Његов изузетан допринос издавању дечјих часописа (Севинч и Томурџук), чији је био главни и одговорни уредник од оснивања, остао је током година када су прве књиге за децу на турском језику објављене у Републици Северној Македонији. Говорећи о дечјим причама овог аутора, можемо истаћи да тај домен Неџати Зекерије има достигнућа на која можемо да се поносимо. Најзначајније је то што се главни јунак у причама Орхан претворио у прави симбол детета, које подједнако воле сви читаоци, без обзира на националну, верску или расну припадност. У Зекеријиним дечјим причама прави власници улице су деца. У овом раду потрудићемо се да направимо критички осврт на три књиге „Деца из наше улице”, „Деца из нове улице” и „Ромео”. и Јулија из наше улице“. Ове три књиге представљају једну целину. Неџати Зекерија је, у конкуренцији 60 значајних југословенских писаца за децу, награђена најпрестижнијом југословенском наградом у области књижевности за децу - Змајевом наградом.
Кључне речи: турска књижевност за децу у С.Р. Македонија, Неџати Зекерија, приче
Универзитетски курикулум за интеркултурна работа со млади
Get PDFВо рамките на проектот „Универзитетски курикулум за интеркултурна работа со млади“, согласно меморандумот за соработка со НВО „LOJA“ Тетово, а во доменот на компонента 1, предвидени се лекции (теоретски предавања) за студентите од Факултетот за образовни науки, кои ќе бидат реализирани од наставниците: проф.д-р Снежана Мирасчиева, проф.д-р Даниела Коцева и проф. д-р Трајче Стојанов во зимскиот семестар од учебната 2025/26 година
Sychronous and metachronous primary malignant neoplasm of the urogenital organs our recent experience
Get PDFSynchronous malignant infections occur in two or more primary neoplasms that occur continuously or at different
intervals in the same patient.
According to the time of occurrence, they can be divided into so-called simultaneous multiple so-called synchronous
small neoplasms that occur within 6 months, and multiple hetero small neoplasms that occur at an interval of
more than 6 months (1). According to the studies published so far, synchronous small neoplasms of different
generation of origin can be considered the same between organs or controls of different or different organ systems.
The most common reasons for their occurrence include: increasingly advanced screening diagnostic methods,
genetic defects, reduced immunity due to receiving oncological therapy, the inflence of one of the malignant
processes, congenital or acquired diabetes, chronic renal failure, environmental inflences, etc. (2). The prevalence
rate of such two or more synchronous primary neoplasms is estimated at 4.5% to 11.7%. In most cases, over 75%
of diagnosed patients belong to the population group older than 50 years. Men are more affected than women in
terms of synchronous and metachronous neoplastic phenomena (3).
The treatment is most often multimodal, which simultaneously includes surgical, oncological and radiological
treatment approaches
A Model for Assessing the Degree of Digitalization in Electric Power Networks
Get PDFThe increasing integration of digital technologies
into electric power networks has transformed traditional grids into complex cyber-physical systems. Yet, the level of digital maturity across operators remains uneven, lacking a unified assessment framework. This paper proposes a structured model for evaluating the degree of digitalization in power grids, integrating technological, organizational, dimensions. The model introduces six core domains, technological infrastructure, data and analytics, operational processes, cybersecurity,
organizational culture, and distributed energy
integration, each evaluated across four maturity levels.
A weighted scoring system is used to compute a digitalization Score Index (DSI), allowing quantitative comparison and benchmarking. The proposed model is tested
through a case study involving a regional grid operator, demonstrating its capability to identify gaps and guide digital transformation strategies. Results show that such an approach enhances transparency, supports investment prioritization, and aligns network modernization with the
principles of smart grid development
Kнижевните текстови со историска и естетска определба застапени во наставата по историја
Get PDFВо трудот се претставени придобивките и значењето на книжевните
текстови со историска и естетска определба во наставата по историја. Преку нив на учениците
им се доближува историското минато, се зголемува интересот за историските настани и се
поттикнува развој на способности за набљудување, доживување, мотивирање, самостојно
формирање заклучоци и стекнување нови извори на знаење. Во рамките на темата се наведени
примери од книжевни текстови на познати македонски автори, создадени во определени
временски периоди, кои претставуваат вреден и корисен материјал во наставата по историја.
Овие текстови се своеобразни извори и за историската наука, и за наставниците, и за
учениците.Преку книжевно-историските текстови учениците стекнуваат морални и естетски
вредности, а делата што го опишуваат подвигот на македонските револуционери, херои и борци,
кои оставиле светли страници во историјата на македонскиот непокор, остануваат трајно
втиснати во нивната колективна меморија.
Клучни зборови: учител, историја, меморија, настава, текстови, духовен живот
Дигитални стратегии за естетска совршеност
Get PDFСовремената естетска стоматологија сè повеќе се потпира на дигитални стратегии со цел постигнување високо естетски и функционални резултати. Интеграцијата на дигитална фотографија, интраорален скенинг, дигитален дизајн на насмевка (Digital Smile Design), како и CAD/CAM технологии, овозможува детална анализа и прецизно планирање на терапевтските постапки. Виртуелното планирање придонесува за подобра предвидливост на естетскиот исход, зголемена точност при изработка на протетските реставрации и подобрена комуникација меѓу стоматологот, лабораторијата и пациентот. Дополнително, дигиталните алатки овозможуваат индивидуализиран пристап, усогласување на естетските параметри со анатомските и функционалните карактеристики, како и намалување на клиничките грешки. Примената на дигитални стратегии резултира со пократко времетраење на терапијата, зголемено задоволство на пациентите и долготрајна естетска стабилност. Овој труд ја анализира улогата и придобивките од дигиталните технологии во планирањето и реализацијата на естетски стоматолошки третмани, со акцент на нивното значење во постигнувањето естетска совршеност.
Клучни зборови
естетска стоматологија, дигитални стратегии, дигитален дизајн на насмевка, CAD/CAM, виртуелно планирањ
Споредбена анализа на екстензивен и интензивен начин на одгледување кокошки-несилки
Get PDFОдгледувањето на кокошки-несилки и производство на конзумни јајца претставува најзначаен сегмент од живинарското производство во Република Северна Македонија. Во структурата на фармите најмногу доминираат мали или средни фамилијарни фарми со големина на јато од околу стотина до неколку илјади грла кокошки-несилки. На фармите се применуваат два основни системи на одгледување: екстензивен и интензивен систем. Овие два пристапи се разликуваат по степенот на вложување, просторните услови, продуктивноста, благосостојбата на животните и влијанието врз животната средина. Екстензивниот начин на одгледување подразбира користење на природните ресурси, слободно движење на несилките, пониска густина на населеност и минимални инвестиции во инфраструктура. Овој систем овозможува подобра благосостојба на живината, природно однесување и производство на органски јајца во природни услови. Сепак, екстензивниот систем се карактеризира со пониска продуктивност, поголема изложеност на климатски промени и можни биолошки ризици. Интензивниот начин на одгледување се базира на технолошки решенија, контролирана средина на одгледување и висока густина на населеност со цел зголемена продуктивноста и економската исплатливост. Овој систем на одгледување овозможува континуирано производство на јајца, подобра биосигурност и максимално искористување на ресурсите. Сепак, живината одгледувана во интензивни системи е подложна на стрес, ограничено движење и зголемен ризик од нарушување на здравјето и благосостојбата. Споредбената анализа на овие два системи укажува дека изборот на систем на одгледување зависи од економските цели, етичките стандарди и одржливо производство од аспект на зачувување на животната средина. Идните развојни стратегии во живинарството треба да бидат ориентирани кон подобрување на благосостојбата на кокошките и одржливото производство преку комбинирање на предностите од двата системи на одгледување.
Клучни зборови: живинарство, благосостојба, одржлив развој, животна средин