Open Marine Archive

Mavraki, N.

Degraer, S.

Vanaverbeke, J.

δ13C‰
Feeding preferences of seven dominant fouling species: 
The key to their success?
Ninon Mavraki, Steven Degraer, Jan Vanaverbeke
email: nmavraki@naturalsciences.be
Royal Belgian Institute of Natural Sciences, Operational Directorate Natural Environment, Marine Ecology and 
Management, Vautierstraat 29, 1000 Brussels, Belgium
Introduction
• Fouling species 
occur along the 
depth gradient of 
offshore wind 
turbines
• They are mainly 
suspension feeders
• Some dominant 
species found at 
different depths
Hypothesis:
• Trophic plasticity is 
the key to their 
extended occurrence 
along the depth 
gradient
Method:
• Stable isotope
standard ellipse 
areas overlap
Results
Discussion
• All widely 
distributed species 
show high trophic 
plasticity
• Trophic plasticity 
of narrowly 
distributed species 
still to be explored
Diadumene cincta
(-5 m to -8 m)
Jassa herdmani
(-5 m to soft substrate)
Necora puber
- 20 m to soft substrate
Mytilus edulis
Intertidal to – 20 m
Metridium dianthus
(-5 m to soft substrate)
Pisidia longicornis
- 5 m to erosion protection layer
Ophiothrix fragilis
-5 m to - 20 m
δ13C‰δ13C‰
δ13C‰ δ13C‰
δ13C‰ δ13C‰
δ
1
5
N
‰
δ
1
5
N
‰
δ
1
5
N
‰
δ
1
5
N
‰
δ
1
5
N
‰
δ
1
5
N
‰
δ
1
5
N
‰
Distri-
bution*
Species Overlap
N D. cincta Major
W J.
herdmani
Minor
W M. 
dianthus
Minor
N/W M. edulis Minor
N N. puber Major
W O. fragilis Minor
W P. longi-
cornis
Minor
Intertidal  
-5 meters  
-8 meters
-20 meters
Erosion 
protection layer
Soft substrate
* N: Narrow, W: Wide, N/W: Intermediate


Feeding preferences of seven dominant fouling species: the key to their success?

Verstraeten, T.

Vanreusel, A.

Deprez, T.

54 
Demo Booth 
EMBRC: a pan-European Research Infrastructure for marine biological and 
ecological research  
Verstraeten Tim1, Vanreusel Ann1, Deprez Tim1 and Vanaverbeke Jan2 
1  Marine Biology Research Group, Ghent University, Department of Biology, Marine Biology 
Research Group, Krijgslaan 281, Campus Sterre S8, 9000 Gent, Belgium 
E-mail: tim.verstraeten@ugent.be 
2  Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen: Operationele Directie Natuurlijk 
Milieu (IRScNB/KBIN-OD Natuur), Vautierstraat 29, 1000 Brussel, Belgium 
 
The European Marine Biological Resource Centre (EMBRC-ERIC) is a pan-European distributed 
Research Infrastructure. It provides and supports large-scale and high-quality marine science in 
Europe as part of the European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI) roadmap 
since 2008. The present operators include renowned marine biological stations and institutes 
across the European Union and associated countries. Through access to state-of-the-art 
national facilities, EMBRC-ERIC will provide the necessary and relevant services, facilities and 
technology platforms to study marine organisms and ecosystems, promoting the development 
of blue biotechnologies. By being part of EMBRC, Flanders remains on the front stage of the Blue 
Growth scenario, with fundamental and applied research and education activities in sustainable 
aquaculture, exploitation of living resources, blue biotechnology, ecosystem health and marine 
management. 
 
The Flemish EMBRC consortium consists of 10 internationally prominent laboratories, belonging 
to four EMBRC operators (UGent, KU Leuven, UHasselt and VLIZ). The Royal institute for Natural 
sciences is an additional Belgian operator. The societally and economically relevant overarching 
research themes in which the Flemish consortium wants to continue to excel and strengthen its 
position are threefold: 
 
- Global change ecology and evolution, 
- Marine living resources and food production, and 
- Ecosystem health 
 
For more information on access our infrastructures, visit www.embrc.eu 
 
Keywords: ESFRI; EMBRC-ERIC; Research Infrastructure 
  


EMBRC: a pan-European Research Infrastructure for marine biological and ecological research

Meneses, C.S.

Vieira, C.

122 
Poster presentation Competition poster 
Global patterns of seaweeds species diversity  
Meneses Claudia and Vieira Christophe 
Phycology Research group, Department of Biology, Ghent University, Krijgslaan 281/S8, 9000 
Ghent, Belgium 
E-mail: claudiame_58@hotmail.es 
 
Knowledge of global patterns of species richness is fundamental for contemporary studies in 
ecology, evolution and conservation. Surprisingly, recent studies on global patterns of species 
diversity were primarily conducted across heterotroph taxa (e.g. foraminifera, fishes, mammals, 
corals; Tittensor et al. 2010), but did not consider the major oceanic and coastal primary 
producers, namely phytoplankton (e.g. cyanobacteria, diatoms, dinoflagellates, green algae, 
coccolithophore) and seaweeds (brown, green and red macroalgae). The biodiversity in some of 
these autotroph groups far surpasses most of the macro-heterotroph taxa and adding these 
data could possibly alter the current picture of global patterns of marine species richness. 
Nevertheless, we are lacking such data for marine primary producers including seaweeds. 
Kerswell (2006) and Keith et al. (2014) provided a genus-level richness global distribution for the 
seaweeds. Genus richness, however, does not necessarily reflect species richness as recently 
shown in a prominent group of brown seaweed (Dictyotales; Steen et al. in prep.). 
 
In this year VLIZ Marine Science Day we would present the preliminary results of our project, 
started in January 2019. In this project, we will specifically aim at examining global patterns of 
species richness across the three seaweed clades (Chlorophyta, Rhodophyta, Phaeophyceae) 
through the assemblages of a dataset of geographical distribution of the marine seaweeds 
based on online databases (e.g. OBIS, GBIF) and available seaweed checklists for specific regions 
(Polynesia, Caribbean, Macaronesia). Global spatial distribution maps of species richness will be 
derived from this dataset for all seaweeds, and for separated clades (e.g. phylum, family, order) 
to define specific richness distribution patterns. Then, we will assess the extent to which 
environmental conditions can predict species richness in seaweeds, following Keith et al. (2014) 
methodology. 
 
Keywords: Seaweed; Modeling; Distribution Maps; Distribution Patterns 
  


Global patterns of seaweeds species diversity

Van der Jeucht, L.

Andrade Vera, S.

Verhaegen, C.

Marin Jarrin, J.

Kochzius, M.

149 
Poster presentation Competition poster 
DNA barcoding of larval morphotypes of economically important fish in 
the Galapagos Marine Reserve and characterisation of their populations  
Van der Jeucht Laura1, Andrade Vera Solange2, Verhaegen Coralie1, Marin Jarrin José3 and 
Kochzius Marc1 
1 Marine Biology, Ecology and Biodiversity, Biology Department, Vrije Universiteit Brussel 
(VUB), Pleinlaan 2, 1050 Brussels, Belgium 
E-mail: lauravdj@hotmail.com 
2 Fundación Charles Darwin/Charles Darwin Foundation, Puerto Ayora, Galápagos, Ecuador 
3 Department of Fisheries Biology, Humboldt State University, Arcata, California, USA 
  
The waters of the Galapagos Islands have a very rich biodiversity, with 20% endemism [1], at 
least partially due to the five currents surrounding the island. [2] (Fig.1) The waters contain 
multiple economically important species, such as sea cucumbers (popular in Asia thanks to their 
medicinal properties [3]), spiny lobsters and multiple finfish species. In recent years, the 
economic importance of fishery in the Galapagos Islands has decreased significantly, due to the 
decreasing population of economically important species. [4] This raises concern about the 
management of marine protected areas. As an example, densities of sea cucumbers and spiny 
lobsters are higher in some touristic and fishing areas than in protected areas. [5] [6] A solution 
would also be improved sustainability of the fishery. However, making these changes happen is 
impossible without sufficient knowledge about dispersal and population structure of 
economically important species in the Galapagos Marine Reserve. 4 The goal of this study is to 
determine the taxonomy of fish larvae collected in the Galapagos Marine Reserve, on the islands 
of Santa Cruz, Floreana, Darwin and Wolf, using COI as a marker using a DNA barcoding approach 
and to characterise the population structures of the economically important species among 
them. 
 
References   
[1] Galapagos Conservancy (s.d.) Marine Life. Consulted on the 13th of January, 2019 via 
https://www.galapagos.org/about_galapagos/about-galapagos/biodiversity/marine-
animals/ 
[2] Smith, J. (2012) Galapagos Ocean Currents. Consulted on the 6th of January, 2019 via 
https://www.livingoceansfoundation.org/galapagos-currents/ 
[3] Pangestuti, R. And Arifin, Z. (2018) Medicinal and health benefit effects of functional sea 
cucumbers. Journal of Traditional and Complementary Medicine, 8(3), 341-351. 
[4] Hearn, A. et al. (2006) Declining profitability of Fisheries in the Galapagos Marine Reserve. 
Galapagos Report 2006-2007, 19-22. 
[5] Edgar, G.J (2004) Bias in evaluating the effects of marine protected areas: the importance of 
baseline data for the Galapagos Marine Reserve. Environmental Conservation, 31(3), 1-7. 
[6] Castrejón, M. (2013) Improving fisheries co-management through ecosystem-based spatial 
management: The Galapagos Marine Reserve. Marine Policy 38, 235-245. 
 
Keywords: Galapagos Marine Reserve; MPA; Larval morphotypes; DNA barcoding; COI 
  


DNA barcoding of larval morphotypes of economically important fish in the Galapagos Marine Reserve and characterisation of their populations

Yamamoto, S.

Bossier, P.

Yoshimatsu, T.

162 
Poster presentation Competition poster 
Effects of nitrogen starvation on the pigment content and chemical 
composition of Rhodomonas sp. Hf-1 strain  
Yamamoto Satoshi1, Bossier Peter1 and Yoshimatsu Takao2 
1  Universiteit Gent, Laboratorium voor Aquacultuur en Artemia Reference Center (UGent-ARC), 
UGent BW13, Coupure Links 653, Blok F, 9000 Gent, Belgium 
 E-mail: 517d302@m.mie-u.ac.jp 
2  Mie University, Graduate School of Bioresources, 1577 Kurimamachiya-cho Tsu City, Mie 514-
8507, Japan 
 
Species of the cryptophyte genus Rhodomonas have been well known as an excellent feed for 
some marine animals in aquaculture. In this study, effects of nitrogen starvation in culture 
medium on the pigment content and chemical composition of Rhodomonas sp. Hf-1 strain 
were examined. Two nitrate concentration of 0.9 mM (Low-N) and 3.5 mM (High-N) were 
supplemented to the medium, and the Hf-1 strain was cultured for 7 days.  
 
In Low-N medium, the nitrate concentration in the medium was nearly exhausted on day 3, and 
the growth rate was significantly declined compared to High-N medium. The phycoerythrin and 
protein contents in the cells decreased by 75% and 30%, respectively, from day 3 to 7, whereas 
High-N medium showed few changes in these chemical compositions during the entire 
experiment. The major fatty acid in the cells in Low-N medium was poly-unsaturated fatty acid 
on day 3, which accounted for 37.4% of total fatty acid. However, this content reduced to 
24.7% and the major fatty acid shifted to saturated fatty acid by the end of the experiment. On 
the other hand, the major fatty acid content in High-N medium was relatively abundant even on 
day 7 and still remained as the major fatty acid until the end of the experiment. These data 
indicate that nitrogen starvation in the medium greatly affect the nutritional value of 
cryptophytes. 
 
Keywords: Microalgae; Nitrogen starvation; Biochemical composition; Aquaculture 


Effects of nitrogen starvation on the pigment content and chemical composition of <em>Rhodomonas</em> sp. Hf-1 strain

Di Marcantonio, M.

45 
 Meet the Company 
Guiding our customers to projects that are relevant in a constantly 
changing environment!  
Di Marcantonio Marisa  
Antea Group, Buchtenstraat 9, 9051 Gent, Belgium 
E-mail: info@anteagroup.com  
 
Antea Group is a consultancy and engineering firm. We operate locally and internationally, 
carrying out projects for government institutions, organizations and companies. We are 
specialized in full-service solutions in the fields of infrastructure, environment, water and urban 
planning. Change is the only constant nowadays. This results in engaging, but complex projects. 
On the one hand, it calls for a high degree of expertise of a project team. And, on the other 
hand, the courage to investigate, to pioneer and to use new techniques and methods. 
 
We are looking for motivated people in the field of coastal morphology, hydrology and 
hydraulica. 
It is a plus if you can work with one of following softwares packages: Telemac, Delft3D, SWAN, 
XBeach, OpenFOAM.  If you program using on of these languages: Python, Fortran, Matlab then 
we have the perfect job for you! 
 
Keywords: Full-service solutions; Water; Modelling 
  


Guiding our customers to projects that are relevant in a constantly changing environment!

Van Acker, E.

Asselman, J.

De Rijcke, M.

De Schamphelaere, K.A.C.

Janssen, C.R.

143 
Poster presentation Competition poster 
Sea spray exposure to man: an initial risk-benefit assessment    
Van Acker Emmanuel1, Asselman Jana1, De Rijcke Maarten2, De Schamphelaere Karel1 and Janssen 
Colin1 
1  Universiteit Gent, Laboratorium voor Milieutoxicologie en Aquatische Ecologie (UGent-
GhEnToxLab), Coupure Links 653, 9000 Gent, Belgium 
 E-mail: emmanuel.vanacker@ugent.be 
2  Flanders Marine Institute (VLIZ), InnovOcean site, Wandelaarkaai 7, 8400 Oostende, Belgium 
 
Recreational and psychological benefits of spending time along the shore or in coastal areas, 
i.e. the so-called “Blue Gym” effect, have long been recognized. The mechanisms responsible for 
beneficial physiological effects, as observed in epidemiological studies, are however still 
unclear. The biogenics hypothesis published by Moore (2015) states that the regular inhalation 
of marine natural products via sea spray aerosols (SSAs) is beneficial as these products directly 
or indirectly affect important health promoting cell signalling pathways. In previous studies we 
examined and demonstrated the effects of such respiratory SSA exposure, using in vitro 
experiments with lung cell-lines (Asselman, Van Acker et al., 2018). 
 
Here, we aim to “translate” the results from these in vitro experiments, via a quantitative 
extrapolation, to realistic environmental air concentrations that would produce the same in vivo 
exposure and thus effects. Based on these and measured environmental concentrations, we 
attempt to assess the risks and benefits of SSA exposure for the different scenarios and 
endpoints we examined: (1) the effects of pure phycotoxins on cell viability and the mTOR cell 
signaling pathway and (2) the effects of a natural SSA extract on gene expression. The 
conclusions of this work provide an initial answer to the question whether sea spray exposure 
can be health promoting and if so what the minimal exposure should be. In other words, 
addressing the question: “how long do I need to be exposed to SSAs (e.g. a walk along the 
beach) to have beneficial health effects?” 
 
Keywords: Biogenics hypothesis; Sea spray aerosols; In vitro in vivo extrapolation; Human risk 
and benefit assessment; Phycotoxins 
  


Sea spray exposure to man: an initial risk-benefit assessment  

Depestele, J.

Degrendele, K.

Esmaeili, M.

Ivanovic, A.

Kröger, S.

O’Neill, F.G.

Parker, R.

Polet, H.

Roche, M.

Summerbell, K.

Teal, L.R.

Vanelslander, B.

Rijnsdorp, A.D.

102 
Poster presentation Competition poster 
Seabed impacts after mechanical disturbance by beam and pulse trawls 
in two North Sea experiments  
Depestele Jochen1, Degrendele Koen2, Esmaeili Moosa3, Ivanović Ana3, Kröger Silke4, O’Neill 
Finbarr5, Parker Ruth4, Polet Hans1, Roche Marc2, Summerbell Keith6, Teal Lorna7, Vanelslander 
Bart1 and Rijnsdorp Adriaan7 
1  Animal Sciences Unit, Fisheries and Aquatic Production, ILVO, Ankerstraat 1 8400 Oostende, 
Belgium  
 E-mail: jochen.depestele@ilvo.vlaanderen.be 
2 FPS Economy, Belgian Continental Shelf,  
3  School of Engineering, Fraser Noble Building, University of Aberdeen, Aberdeen, AB24 3UE, 
United Kingdom  
4  Centre for Environment, Fisheries and Aquaculture Science (Cefas), Lowestoft Laboratory, 
Pakefield Road, Lowestoft, Suffolk NR33 0HT, United Kingdom  
5  Technical University of Denmark, National Institute of Aquatic Resources (DTU – AQUA), 
Willemoesvej 2, 9850 Hirtshals, Denmark 
6  Marine Scotland-Science, PO Box 101, 375 Victoria Road, Aberdeen AB11 9DB, United Kingdom  
7  Wageningen Marine Research, Wageningen UR, PO Box 68, 1970 AB, IJmuiden, The Netherlands 
 
Flatfish live in, at or near the seabed. Commercial bottom trawl fisheries that target these fish 
species require close contact with the sediment to increase their encounter and to avoid their 
escape from the trawl. Close seabed contact is insufficient in itself to result in high flatfish 
catches. The flatfish-directed trawlers further stimulate flatfish by tickling the flatfish using 
tickler chains (beam trawls) or by using electricity (pulse trawls). The catch stimuli are distinctly 
different and so we hypothesized that the expected mechanical impacts and abrasion of beam 
trawls is distinctly different from pulse trawls. Two Before-After Control-Impact (BACI) 
experiments were conducted in sandy sediments to compare the mechanical disturbance to the 
seabed for both gears. The results showed, indeed, that beam trawls penetrated deeper into the 
sediment than pulse trawls (4.1 cm vs 1.8 cm). The penetration was estimated as a combination 
of the resuspended sediment and the depth of the disturbed sediment layer assessed from 
Sediment Profile Imagery (SPI). Sediment resuspension was similar for both gears, as it was 
primarily caused by hydrodynamic drag of towing the trawl net through the water rather than 
the different catch stimuli. We assigned the difference in penetration entirely to the gear 
elements that are in close contact with the seabed, i.e. the tickler chains and the electrodes. The 
increased penetration depth of beam trawls further caused other differences in seabed impacts. 
The sediment grain sizes were reworked into deeper layers (up to 4 cm depth) by beam trawls 
than by pulse trawls (~1 cm). The bathymetrical profile was consequently flattened to a greater 
extent, trawl tracks were deepened more (beam trawls: 1.5 cm vs pulse trawls: 0.7 cm) and the 
oxygenated layer, reflecting benthic life, was disturbed deeper and did not recover with the 
duration of the experiments (~48 h). We conclude that these experiments have quantified the 
more profound mechanical effects of commercially deployed beam and pulse trawls in a coastal 
and in an offshore fishing ground. The implication of these findings suggest a decreased seabed 
effect of pulse trawling as opposed to beam trawling, but its interpretation requires caution 
when extrapolated to fleet level. Extrapolation requires that the variation in sediment and gear 
characteristics are compared to the sediment and gear types used in our experiment, and that 
this variation is accounted for when assessing seabed impacts at ecosystem (or fleet) level. 
 
Keywords: Beam trawl; Biogeochemistry; Habitat impacts; Particle size distribution; Penetration 
depth; Pulse trawl; Seafloor integrity; Sediment resuspension 
  


Seabed impacts after mechanical disturbance by beam and pulse trawls in two North Sea experiments

Stratigaki, V.

Troch, P.

Foley, M.

Mertens, T.

Motmans, S.

Candries, M.

Forehand, D.

Loukogeorgaki, E.

Rusu, L.

Gesteira, M.G.

Grm, A.

Ferri, F.

Capietti, L.

Temiz, I.

Michailides, C.

Lavidas, G.

Loizidou, X.

78 
Poster presentation Informative poster 
WECANet: An open pan-European Network for Marine Renewable Energy 
with a focus on wave energy – European COST Action CA17105  
Stratigaki Vasiliki1, Troch Peter1, Foley Matt2, Mertens Tina3, Janssen Colin4, Motmans Sarina5, 
Candries Maxim1, Forehand David6, Loukogeorgaki Evangelia7, Rusu Liliana8, Gesteira Moncho 
Gomez9, Grm Aleksander10, Ferri Francesco11, Capietti Lorenzo12, Temiz Irina13, Michailides 
Constantine14, Lavidas George15 and Loizidou Xenia16 
1  Department of civil engineering, Faculty of engineering and architecture, Ghent University, 
Technologiepark 60, 9052 Zwijnaarde, Belgium 
E-mail: vicky.stratigaki@ugent.be  
2  School of Natural and Built Environment, Queens University Belfast, Stranmillis Road, Belfast 
BT9 5AG, Northern Ireland, United Kingdom  
3  Flanders Marine Institute (VLIZ), InnovOcean site, Wandelaarkaai 7, 8400 Oostende, Belgium 
4  Universiteit Gent: Laboratorium voor Milieutoxicologie en Aquatische Ecologie (UGent-
GhEnToxLab), Coupure Links 653, 9000 Gent, Belgium 
5  Blue Energie - Factories for the Future, Provincial Development Agency (POM) West-Flanders, 
Koning Leopold III-laan 66, 8200 Sint-Andries; Belgium 
6  School of Engineering, Institute for Energy Systems, The University of Edinburgh, Sanderson 
Building, Robert Stevenson Road, The King's Buildings, Edinburgh EH9 3FB, United Kingdom 
7  School of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Aristotle University of Thessaloniki, 
Building E10, University Campus, 54124 Thessaloniki, Greece 
8  "Dunarea de Jos" University of Galati, Str. Domnească nr.111, Galaţi 800201, Romania 
9  Environmental Physics Laboratory, Science Faculty, Vigo University, Campus As Lagoas, 32004 
Ourense, Spain 
10  Faculty of Maritime Studies and Transport, University of Ljubljana, Pot pomorščakov 4, 6320 
Portorož-Portorose, Slovenia 
11  Department of Civil Engineering, The Faculty of Engineering and Science, Aalborg University, 
Thomas Manns Vej 23, 9220 Aalborg, Denmark 
12  Dipartimento di Ingegneria Civile e Ambientale DICEA, University of Florence, Via di S. Marta, 3 
50139 Firenze, Italy 
13  Electricity Division, Department of Engineering Sciences, Uppsala University, 
Ångströmlaboratoriet, Lägerhyddsvägen 1, 752 37 Uppsala, Sweden  
14  Department of Civil Engineering and Geomatics, Faculty of Engineering and Technology, 
Cyprus University of Technology, 30 Arch. Kyprianos Street, 3036 Limassol, Cyprus  
15  Faculty Mechanical, Maritime and Materials Engineering, Technical University Delft, Mekelweg 
2, 2628 CD Delft, The Netherlands  
16  Isotech Ltd, Environmental Research and Consultancy, Larnaka Avenue and 1 Kalliopis Street, 
2102 Nicosia, Aglantzia, Cyprus  
 
Growing energy demand has increased interest in marine renewable energy resources, i.a. wave 
energy which is harvested through Wave Energy Converter (WEC) Arrays. 
 
However, the wave energy industry is currently at a significant juncture in its development, 
facing a number of challenges which require that research re-focusses onto a holistic techno-
economic perspective, where economics consider the full life-cycle costs of the technology. It 
also requires development of WECs suitable for niche markets, because in Europe there are 
inequalities regarding wave energy resources, wave energy companies, national programmes 
and investments. As a result, in Europe there are leading and non-leading countries in wave 
energy technology. The sector also needs to increase confidence of potential investors by 
reducing (non-)technological risks. This can be achieved through an interdisciplinary approach 
by involving engineers, economists, environmental scientists, legislation, governmental bodies 
79 
and policy experts. Consequently, the wave energy sector needs to receive the necessary 
attention compared to other more advanced and commercial ocean energy technologies (e.g. 
offshore wind). 
 
The formation of the first open pan-European Network on an interdisciplinary approach will 
contribute to large-scale WEC Array deployment by dealing with the current bottlenecks. The 
WECANet EU COST Action, presented in this paper, aims at a collaborative and inclusive 
approach, as it provides a strong networking platform that also creates the space for dialogue 
between all stakeholders in wave energy. An important characteristic of the Action is that 
participation is open to all parties interested and active in the development of wave energy. 
Previous activities organised by WECANet core group members have resulted in a number of 
joint European projects and scientific publications ([1]-[3]). WECANet’s main target is the equal 
research, training, networking, collaboration and funding opportunities for all researchers and 
professionals, regardless of age, gender and country in order to obtain understanding in the 
main challenges governing the development of the wave energy sector. 
 
In Belgium, WECANet is coordinated by the Coastal Engineering Research Group of Ghent 
University (UGent-CERG, http://awww.ugent.be) and is actively supported by activities of the 
Flanders Marine Institute (VLIZ, http://www.vliz.be), the Marine@UGent cluster and the 
Provincial Development Agency West-Flanders (POM). UGent-CERG has a large experience in the 
fields of coastal and offshore engineering and marine renewable energy, and performs 
integrated research using physical and numerical modelling and field measurement campaigns. 
The main infrastructure and know-how include prototype field measurements, wave flumes and 
wave basins for physical scale modelling, and numerical tools. The specialized staff members of 
the research group are involved in national and international projects on coastal defense, 
ocean energy conversion and offshore structures. UGent-CERG has established experimental 
facilities, and currently the new Coastal & Ocean wave Basin (COB, web link: 
http://COB.ugent.be) is being constructed. These facilities enable physical modelling for 
research purposes, for the government and for the industry. VLIZ promotes accumulation of 
marine knowledge and excellence in marine research in Flanders, targeting the marine research 
community as well as educational institutions, the general public, policymakers and the 
industry (within the scope of the blue economy). VLIZ is also participating in the Management 
Committee of WECANet. Marine@UGent GOBlue (www.marineatugent.be/) is an initiative of the 
UGent Marine Sciences Centre of Excellence which promotes and facilitates interdisciplinary 
cooperation for Blue Growth activities. POM is responsible for the implementation of the social 
economic policy of the Province of West Flanders and is supporting developments in the blue 
energy field, promoting the development of ocean energy technology by the academic sector 
and private companies. Factory of the Future “Blue Energy” (www.fabriekenvoordetoekomst.be) 
is the action plan of POM, which also has introduced TUA West, an agency that acts as a liaison 
between partners from various industries and civil society, supporting the triple helix model of 
establishing links between companies, knowledge institutions and governments. 
 
References  
[1]  Stratigaki, V., Troch, P., Stallard, T., Forehand, D., Kofoed, J. P., Folley, M., Benoit, M., Babarit, 
A., Kirkegaard, J. (2014). Wave basin experiments with large wave energy converter arrays to 
study interactions between the converters and effects on other users in the sea and the 
coastal area. ENERGIES, 7(2), 701–734. doi:10.3390/en7020701. 
[2]  Numerical modelling of wave energy converters: state-of-the-art techniques for single devices 
and arrays, (2016). M. Foley (Ed.). Book Contributors: M. Alves, D. Causon, B. Child, J. Davidson, 
B. Elsäßer, C.B. Ferreira, C.J. Fitzgerald, M. Folley, D. Forehand, S. Giorgi, J.P. Kofoed, L. 
Kregting, C. Mingham, L. Qian, P. Ricci, J.V. Ringwood, V. Stratigaki, P. Troch, & S. Vaughan. 
ISBN: 978-0-12-803210-7, Elsevier. 
[3]  Folley, M., Babarit, A., Child, B., Forehand, D., O’Boyle, L., Silverthorne, K., Spinneken, J., 
Stratigaki, V., and Troch, P. (2013). A review of numerical modelling of WEC arrays. 
Proceedings of ASME 31st International Conference on Ocean, Offshore and Arctic Engineering 
(Vol.7, pp. 535–545). http://dx.doi.org/10.1115/omae2012-83807 .   
 
80 
Acknowledgements 
WECANet is funded through the HORIZON2020 Framework Programme by COST (European 
Cooperation in Science and Technology, www.cost.eu), a funding agency for research and 
innovation networks.  
 
Keyword: WECANet 
  


WECANet: An open pan-European Network for Marine Renewable Energy with a focus on wave energy – European COST Action CA17105

Bogaert, K.

Dekien, M.

De Smet, B.

Fockedey, N.

Kerckhof, F.

Marissen, M.

Seys, J.

1
www.groteschelpenteldag.be
2 3
Waarom
je schelpje
bijdragen?
Op zaterdag 17 maart 2018 vond voor het eerst de 
Grote Schelpenteldag plaats. Nooit eerder staken meer 
dan 400 schelpenliefhebbers de handen uit de mouwen 
om, samen met kenners, 30.200 schelpen te verzamelen, 
tellen en benoemen.
Deze wereldprimeur (!) bleek niet alleen heel leuk, maar 
ook bijzonder nuttig én nodig. Wetenschappers weten 
nu nog beter welke soorten schelpen er op onze stranden 
liggen en op welk strand de schelpbewoners het vaakst 
aanspoelen. 
Waarom is deze studie van zeeschelpen en –slakken 
belangrijk? Onderzoekers meten er de veranderingen in 
de zee en de biodiversiteit mee. De klimaatverandering, 
de verzuring van de oceaan, veranderende stromingen 
en de veranderende visserij laten immers sporen na in de 
2
4 5
schelpen die aanspoelen. Als we elk jaar schelpen 
tellen, kunnen wetenschappers evoluties op 
lange termijn meten.
Dit Kleine Schelpentelboekje is jouw ideale 
onderzoeksinstrument tijdens én na de Grote 
Schelpenteldag. Ontdek het verborgen leven van 
een schelpdier en vele leuke schelpenweetjes in 
dit boekje. Ook jij kan je schelpje bijdragen voor 
de zeewetenschap!
WIST JE DAT?
Schelpen zijn in 
feite skeletten van 
weekdieren. Schelpen die 
je op het strand vindt, 
kunnen sterk in leeftijd 
verschillen: sommige zijn 
recent, andere kunnen 
miljoenen jaren oud zijn. 
Het zijn fossielen. 
Schelpen
tellen
Je wil de gegevens, verzameld door veel verschil-
lende mensen op diverse plaatsen en tijdstippen, 
goed kunnen vergelijken? Dan is het belangrijk een 
vaste methode te volgen. Die is simpel, volg gewoon 
deze stappen:
6 7
Stap 2
-
Verzamel 100 schelpen door 
spiraalgewijs vanaf jouw 
herkenningspunt steeds verder 
weg te gaan. Let wel, enkel 
de niet gebroken schelpen of 
schelphelften en zeeslakken 
tellen mee. 
Stap 1
-
Ga op het strand naar de 
vloedlijn, de grens tussen 
droog en nat zand. Daar zijn de 
meeste aanspoelsels te vinden. 
In die lijn plaats je eender welk 
voorwerp als herkenningspunt. 
9Stap 3
-
Heb je het magische cijfer 100 
bereikt? Leg dan alle geraapte 
schelpen open en groepeer ze 
op basis van vorm en ribbeling. 
Stap 4
-
Met een schelpenzoekkaart of 
strandgids kun je vervolgens 
de naam zoeken van elk groepje 
gelijkende schelpen. Op de 
Grote Schelpenteldag helpt een 
expert je hierbij. 
Helemaal klaar? Noteer 
nu zorgvuldig voor elke 
aangetroffen soort hoeveel 
schelpen of schelpenhelften je 
hebt geteld. Als je aandachtig 
opgelet hebt, komt het totaal 
op honderd.
   Bekijk op www.groteschelpenteldag.be een handig ﬁ lmpje 
 waarin de telmethode haarﬁ jn wordt uitgelegd. 
TIP
10 11
Zo word je een 
zeewetenschapper!
Ben je net als wij gebeten door de zee en wil je verder op onderzoek? Wil je met andere 
woorden zeewetenschapper worden? Deze vijf tips helpen je op weg.
Hoe meer mensen tijdens de 
Grote Schelpenteldag schelpen tellen, 
hoe relevanter de gegevens zijn die in de 
databank worden opgeslaan. Duid dus elk 
jaar de Grote Schelpenteldag met stip aan 
in je agenda. 
Ook na de Grote  Schelpenteldag 
kun je je schelpenkennis 
bijspijkeren door een schelpen-
verzameling aan te leggen (zie 
blz. 23). Trek regelmatig naar het 
strand met de schelpenzoekkaart 
of ga op excursie met de strand-
werkgroep (strandwerkgroep.be). 
Wie weet laten schelpen je nooit 
meer los!
Tip 1
-
Tip 2
-
Ga elk jaar schelpen 
tellen tijdens de 
Grote Schelpenteldag. 
Leg een  
schelpen verzameling aan. 
WIST JE DAT?
Zo’n 40% van alle gevonden schelpen is 
niet van recente datum maar fossiel. Deze 
lege schelpen komen onder andere op het 
strand terecht via het zand dat uit de zee 
opgespoten wordt. Ze geven ons een inkijk 
in hoe onze kust er vroeger uitzag. 
12 13
Heb je iets bijzonders ge-
zien op het strand, zoals een 
 speciale schelp, een kadaver 
van een  bruinvis of opmerke-
lijk veel schuim op het water? 
Stuur de foto, samen met de 
datum en plaats van je vondst 
naar  seawatch-b@vliz.be. De 
 onderzoekers van het VLIZ 
 bekijken jouw, misschien wel 
 zeldzame vondst. In het boek 
‘Strandvondsten: een praktische 
veldgids’ van zeekenner Hans De 
Blauwe leer je alles over wat je 
vindt tijdens een  strandwandeling.
Tip 3
-
Tip 4
-
Tip 5
-
Meld speciale  
strandvondsten. 
Bezoek de 
natuurcentra  
aan de kust.
Tel het strandafval.
De kust telt heel wat natuurcentra met een 
uitgebreide verzameling strandvondsten. Zo 
kun je je in het provinciaal bezoekerscentrum 
Duinpanne in De Panne, het Duinenhuis in 
Koksijde of het Marien Ecologisch Centrum 
in Oostende vergapen aan de schatten van de 
zee. Een overzicht van deze centra vind je op 
west-vlaanderen.be/zeeducatie.
Op het strand vind je ook zaken die er niet thuishoren. 
Ga naar de vloedlijn en stap 100 meter af, noteer die 
afstand en verzamel alle stukken afval en kunststof 
op deze strook. Raap alle stukken plastic, nylon, 
papier, karton, glas ... op. Bakstenen en hout laat je 
liggen. Tel, fotografeer (en weeg indien mogelijk) het 
totaal aantal voorwerpen. Stuur alle informatie naar 
seawatch-b@vliz.be. Gooi nadien al het afval in een 
vuilnisbak.
14 15
2- HET NONNETJE (Macoma balthica) - Het nonnetje is bij het publiek bekend als ‘porte-
monneetje’, vanwege het veelvuldig voorkomen van doubletjes. Deze schelp, die je 
herkent aan de kenmerkende bolle en spitse kant en de mooie kleuren, is ook vandaag 
wijdverspreid in de fijn zandige bodem van onze kustwateren. 
3- DE HALFGEKNOTTE STRANDSCHELP  (Spisula subtruncata) - De halfgeknotte strand-
schelp leeft in de zandbodem en vormt een belangrijke bron van voedsel voor zeevo-
gels en platvissen zoals schol. 
4- DE MOSSEL (Mytilus edulis) - Voor mosselen moet je op de strandhoofden en haven-
muren zijn. Daar hechten ze zich met hun baarddraden vast. Dit bekende weekdier is 
een delicatesse voor mens en dier. Uit het zeewater filteren mosselen levende micro- 
organismen en plantaardig afval, maar ook soms piepkleine microplastics die in de 
zee rondzweven. 
De Noordzee
Top 5
Op 17 maart 2018 trotseerden 400 mensen de kou om samen 30.200 schelpen te tellen 
en te determineren. Er werden 58 soorten herkend. De kokkel bleek de meest gevon-
den schelp, gevolgd door het nonnetje, de halfgeknotte strandschelp, de mossel en de 
Amerikaanse zwaardschede. Schelpen zijn in feite huisjes van overleden zeeweekdieren 
die op of in de zeebodem leven. We bekijken onze top 5 eens van dichterbij:
1- DE KOKKEL (Cerastoderma edule) - De kokkel of ‘hartschelp’ leeft ondiep ingegraven 
in zandige bodems van onze kustwateren. Vandaag is deze geribbelde schelp eerder 
zeldzaam. Maar als fossiel scoort ze net heel goed, wat aantoont dat onze kust in het 
verleden lange tijd een waddengebied was.
1 2 3 4 5
16 17
5- DE AMERIKAANSE ZWAARDSCHEDE (Ensis leei) - De Amerikaanse zwaardschede deed 
in de jaren 1980 zijn intrede in de Noordzee. De larve reisde via het ballastwater mee 
naar onze streek. Dat ballastwater wordt in zeeschepen gepompt om de  stabiliteit en 
diepgang te verbeteren wanneer ze niet volgeladen zijn. Sinds de jaren 1980 is het een 
van onze talrijkste diepgravende schelpdieren.
WIST JE DAT?
Schelpen zijn afkomstig van weekdieren die zich voor onze 
kust ingraven in het losse zand of zich vasthechten aan 
een harde ondergrond. Vele schelpdieren wonen in een 
tweekleppig schelpenhuisje in de zandbodem en hebben 
twee slangetjes of sifo’s. Eén slangetje dient om het voedsel 
uit het zeewater te stofzuigen. Met het andere stuwen ze het 
geﬁ lterde water terug in zee.
De
Strand
bloemenhandel
Tijdens de zomermaanden gebeurt iets heel bijzonders op het strand. Opeens ver-
schijnen er, uit het niets, talloze bloemenkraampjes. Hun koopwaar? Zelfgemaakte 
strandbloemen van papier. De winkeliers zijn kinderen. Zij schakelen hun ouders 
en grootouders in om bloemen in allerlei vormen en kleuren te knutselen en 
maken het kraampje klaar. Trots en vol verwachting stallen ze hun waren 
uit. Wie wat schelpen heeft, kan die ruilen voor bloemen. 
WIST JE DAT?
Elke kustgemeente heeft in de 
loop van de jaren haar eigen 
strandbloemenetiquette 
ontwikkeld. Bloemen worden 
betaald met een handvol 
schelpen of met een 
welbepaalde soort 
schelpen zoals 
wenteltrapjes 
of zaagjes. 
DE KOKKEL
DE AMERIKAANSE 
ZWAARDSCHEDE
DE HALFGEKNOTTE 
STRANDSCHELP
HET NONNETJE
DE MOSSEL
© Vliz - Bart De Smet
18 19
Dit ruilproces gebeurt al zeker sinds de 
jaren 1920. Dat maakt het tot  waardevol 
cultureel erfgoed van de kust. Het 
strandbloemenspel wordt van generatie 
op generatie doorgegeven en het verbindt 
toeristen met bewoners van de kust. 
Een bloem voor een schelp
Wist je dat elke kustgemeente een eigen 
strandbloemenetiquette heeft die door-
heen de jaren evolueert? Bloemen worden  
betaald met een handvol schelpen of met 
een exact aantal schelpen van een speci-
fi eke soort, zoals wenteltrapjes of zaagjes. 
De dubbele  handjes met een mengeling 
van verschillende schelpen werden vroeger 
poignée (Frans voor ‘een handvol’) of, 
 verbasterd, een panier (Frans voor ‘mand-
je’) genoemd. Tegenwoordig is ‘handje’ de 
geijkte term voor deze manier van betalen.
Kijk voor meer info over deze wonder-
mooie traditie op kusterfgoed.be/
strandinbloei. 
Bloemen te koop!
Om een succesvolle strandbloemenhandelaar te worden heb je kleurrijke papieren 
bloemen nodig en een mooie, aantrekkelijke winkel. Volg dit stappenplan en word een 
topverkoper!
Stap 2
-
Graaf een grote put, en 
werk deze af met een 
zitbankje. Zo heb je als 
bloemenverkoper een 
comfortabele plek.
Stap 3
-
Gebruik het uitgegraven 
zand om een afgeplatte 
berg te maken om je 
bloemen in te etaleren.
Stap 5
-
Verwelkom je 
klanten met een 
bordje waarop 
je de naam van 
je winkel of een 
andere aanlokkelijke 
boodschap schrijft.
Stap 4
-
Prik je bloemen zorgvuldig in de 
toonbank en versier je winkel 
met schelpen, vlaggetjes of 
andere creatieve spullen.
Stap 1
-
Zoek een mooi en goed 
zichtbaar plaatsje in het 
mulle zand.
welkom!
© Kusterfgoed  - Jean Bernard Boulnois
20 21
Maak jouw eigen strandbloem
Stap 1
-
Verzamel het nodige 
knutselmateriaal: 
binddraad, crêpepapier 
(verknipt in stukken van 
10 en 15 cm hoog), een 
schaar en stokjes.
Stap 3
-
Kies het soort hartje dat je 
wil maken. Dit gele meel-
draadjeshartje maak je door 
het papier in dunne reepjes te 
knippen en tussen je vingers 
te rollen. Draai het papier 
rond je steeltje en maak vast 
met binddraad.
Stap 4
-
Wikkel de bloemblaadjes rond het steeltje.  Probeer, terwijl je wikkelt, de blaadjes ook een 
beetje te fronsen rond het steeltje. Maak het papier stevig vast met binddraad.
Stap 2
-
Kies welke strandbloem je 
wil maken. Vouw de geknipte 
stroken papier een paar 
keer dubbel en knip de 
bloemblaadjes in verschil-
lende vormen uit de stroken 
(in ronde of driehoekige 
boogjes).
A
A B
B
22 23
Stap 5
-
Herhaal stap 4 met mooie 
grote bloemblaadjes en 
maak vast met binddraad. 
Wikkel een lange groe-
ne strook papier rond je 
steeltje. Begin onder de 
bloem en wikkel schuin naar 
beneden. Werk de steel af 
met binddraad.
Stap 6
-
Ruil jouw zelfgemaakte bloem voor een 
handje vol schelpen!
A
B
Mijn
Schelpen
verzameling
Welke schelpen bezit jij al? Verzamel schelpen aan de Belgische kust en maak zo je 
eigen schelpenverzameling! Met de schelpenzoekkaart van Natuurpunt, te koop in de 
natuurcentra aan de kust, of online via winkel.natuurpunt.be onderscheid je makkelijk 
de voornaamste schelpen aan de Belgische kust! 
© Nicolas Vermoortele
24 25
Schaalhoren Platte oester
Kokkel Tapijtschelp
Wulk Stevige en ovale strandschelp
Muiltje Japanse oester
Gevlochten fuikhoren Grote strandschelp
Mossel
Halfgeknotte 
strandschelp
Grote tepelhoren
Wenteltrapje
Stap een eindje 
langs de vloedlijn 
en verzamel een 
aantal schelpen.
Bekijk een paar 
schelpen van 
dezelfde soort. 
Zijn ze allemaal 
even groot?
Schelpen kun 
je sorteren op 
kleur, op vorm, 
op grootte, ...
Opgelet, deze schelpen zijn niet op ware grootte afgebeeld. 
Kies een schelp uit 
die je leuk vindt. Stel 
dat jij die schelp als 
eerste ontdekt had, 
welke naam zou je ze 
geven?
26 27
Platte slijkgaper
Zaagje
Ruwe boormossel
Amerikaanse 
boormossel
Amerikaanse 
zwaardschede
Nonnetje
Witte boormossel
Tel het aantal 
ribbels (als die 
er zijn) of
windingen.
Kies de schelp 
die jij het 
mooiste vindt.
Meer info over het Kleine Schelpentelboekje? Contacteer het provinciaal streekhuis Kust via kust@west-vlaanderen.be of 059 27 07 20.
V.U.: Peter Norro , Koning Leopold III-laan 41, 8200 Sint-Andries. Werkten mee aan deze uitgave: Klaas Bogaert, Manon Dekien, Bart De Smet, 
Nancy Fockedey, Francis Kerckhof, Maksim Marissen, Jan Seys. Vormgeving: Philip Gesquière, Grafi sche Dienst Provincie West-Vlaanderen. 
Druk: Grafi sche Dienst Provincie West-Vlaanderen.
Tot volgend jaar 
op de Grote Schelpenteldag!


Het kleine schelpentelboekje

Flanders Marine Institute

Not a member yet