Repozytorium Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (AMUR)
Not a member yet
24938 research outputs found
Sort by
The Role or Border Guard in the Context of Local Border Traffic Contracts Functioning. The Case of Poland-Russia Borderline
No full textCelem artykułu jest analiza roli Straży Granicznej w kontekście funkcjonowania umowy o małym ruchu granicznym z Rosją w latach 2012–2016 oraz wpływu tej formacji na stan bezpieczeństwa wschodniej granicy RP. Zwrócono uwagę na konieczność zmian, jakim (po akcesji Polski do struktur unijnych) ulec musiał cały system ochrony granic, w tym służb porządku publicznego. Analizie poddano instytucję małego ruchu granicznego obowiązującego na pograniczu polsko-rosyjskim. Na podstawie danych statystycznych zarejestrowanych przez Warmińsko-Mazurski Oddział Straży Granicznej przedstawiono zakres zmian w intensywności ruchu granicznego odbywającego się przez przejścia graniczne podległe Warmińsko-Mazurskiemu Oddziałowi Straży Granicznej oraz wskazano system naruszeń wynikających z niedostosowywania się do przepisów regulujących zasady reżimu.The article aims to determine the role of Border Guard in the context of local border traffic contracts functioning and the impact of the formation on the Polish eastern border security. The necessity of changes in the whole system of borders’ security, including public order services, which needed to be introduced (after Poland’s accession to the EU) was paid attention. The institution of local border traffic, being in force on the Poland-Russia borderline, was analysed. The range of changes in the intensity of local border traffic running through crossing points subordinated to Warmia and Mazury Branch of Border Guard was depicted on the grounds of statistics registered by Warmia and Mazury Branch of Border Guard. Furthermore, the system of violations, which stem from the failure to comply with the rules regulating the system, was also indicated
Wpływ pandemii na trudności procesu demokratycznego w gruzińskim reżimie hybrydowym
No full textIn hybrid political system of Georgia, in condition of COVID-19, the population obeyed control and strict regulations. Concepts such as the Iron Curtain, curfew, etc., have returned to the country’s political vocabulary. How can these symbols of a totalitarian (Soviet) past fit into the process of democratization? What is the reaction of society, other political actors? Why and how pandemic damaged democracy in Georgia? Does this threaten to revise the concept of a democratic political system, which will be especially difficult for post-totalitarian society?
This research paper examines case of Georgia: how political institutions, political elite, society, Media, the country’s legislative base was ready for new reality and what political consequences this crisis would have in the process of democratization and nation-building. Unfair political competition during the elections, the growth of populism, the partial abandonment of certain rights, the deepening of polarization, etc. – are these challenges related only to the pandemic or have they also threatened Georgian democracy in “normal” times?W hybrydowym systemie politycznym Gruzji, w realiach pandemii COVID-19, ludność podlegała kontroli i surowym przepisom. Pojęcia takie jak żelazna kurtyna, godzina policyjna itp. powróciły do słownictwa politycznego. Jak te symbole totalitarnej (sowieckiej) przeszłości mogą wpasować się w proces demokratyzacji? Jaka jest reakcja społeczeństwa, innych aktorów politycznych? Dlaczego i jak pandemia wpłynęła destrukcyjnie na demokrację w Gruzji? Czy grozi to rewizją koncepcji demokratycznego systemu politycznego, co będzie szczególnie trudne dla społeczeństwa posttotalitarnego? W niniejszym artykule autor poddaje analizie Gruzję, a w szczególności: jak instytucje polityczne, elity polityczne, społeczeństwo, media, legislatura państwa były gotowe na nową rzeczywistość i jakie polityczne konsekwencje miałby ten kryzys w procesie demokratyzacji i budowania narodu. Nieuczciwa rywalizacja polityczna podczas wyborów, wzrost populizmu, częściowa rezygnacja z niektórych praw, pogłębianie się polaryzacji itp. – czy to wyzwania związane tylko z pandemią, czy też zagrażały gruzińskiej demokracji także w „normalnych” czasach
Zmiana znaczenia Polski w polityce bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych w kontekście wojny w Ukrainie
No full textThe aim of the paper is to analyze and evaluate the changes in the importance of Poland in the security policy of the United States after the outbreak of the war in Ukraine in 2022. The paper consists of two parts. The first one covers the importance of Poland in the US security policy after the Cold War, and the second the change of this importance after the outbreak of the full-scale war in Ukraine. The main research problem is the question of whether Poland’s importance in the US security policy has increased in connection with the Russian aggression on Ukraine? The thesis assumes that the war in Ukraine increased the importance of Poland in American security policy. This is due to three basic premises: Poland has become the main hub for American weapons supplied to Ukraine; Poland plays a key role in humanitarian support for Ukrainian refugees; and the dynamic development of the Polish army increases its importance in the defense of NATO’s eastern flank. Paradoxically, in the context of Polish-American relations, the outbreak of the war turned out to be beneficial for Poland, as earlier it was in danger of cooling down its relations with the USA in connection with the problems with adhering to the principles of the democratic state of law. Currently, this issue is overshadowed by the intensified US-Polish cooperation to help Ukraine and secure NATO’s eastern flank. The research involved interviews with scientists and analysts from scientific centers in Washington and New York.Celem artykułu jest analiza i ocena zmiany znaczenia Polski w polityce bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych po wybuchu wojny w Ukrainie w 2022 roku. Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza obejmuje znaczenie Polski w polityce bezpieczeństwa USA po zimnej wojnie, a druga zmianę tego znaczenia po wybuchu pełnoskalowej wojny na Ukrainie. Główny problem badawczy zawiera się w pytaniu, czy w związku z rosyjską agresją na Ukrainę wzrosło znaczenie Polski w polityce bezpieczeństwa USA? Teza zakłada, że wojna w Ukrainie spowodowała wzrost znaczenia Polski w amerykańskiej polityce bezpieczeństwa. Wynika to z trzech podstawowych przesłanek: Polska stała się głównym hubem dla amerykańskiego uzbrojenia dostarczanego na Ukrainę; Polska odgrywa kluczową rolę we wsparciu humanitarnym ukraińskich uchodźców; oraz dynamiczny rozwój polskiej armii zwiększa jej znaczenie w obronie wschodniej flanki NATO. Paradoksalnie w kontekście stosunków polsko-amerykańskich wybuch wojny okazał się być korzystny dla Polski, gdyż wcześniej groziło jej schłodzenie stosunków z USA w związku z problemami z przestrzeganiem zasad demokratycznego państwa prawa. Obecnie kwestia ta jest przyćmiona przez zintensyfikowaną współpracę amerykańsko-polską na rzecz pomocy Ukrainie i zabezpieczenia wschodniej flanki NATO. W ramach badań przeprowadzono wywiady z badaczami i ekspertami z ośrodków naukowych z Waszyngtonu i Nowego Jorku
Characterization of the genes from the MIR444 gene family in barley (Hordeum vulgare) and their coding potential
No full textWydział BiologiiMikroRNA (miRNA) są krótkimi jednoniciowymi cząsteczkami RNA, regulującymi poziom ekspresji innych genów. Geny MIR444 zidentyfikowano jedynie u roślin jednoliściennych i ich charakterystyczną cechą jest obecność intronu, który rozdziela dwie połowy struktury prekursora mikroRNA. Sekwencja mikroRNA* znajduje się w jednym egzonie, natomiast mikroRNA zlokalizowana jest w kolejnym egzonie.
W jęczmieniu zidentyfikowano trzy geny MIR444 o złożonej budowie egzonowo-intronowej. Ich transkrypty, pri-miRNA444, podlegają alternatywnemu splicingowi generując izoformy, które można podzielić na funkcjonalne (mikroRNA jest produkowany)
i niefunkcjonalne (mikroRNA nie jest produkowany). Z wykorzystaniem analizy bioinformatycznej i techniki profilowania polisomów wykazano, że zidentyfikowane izoformy pri-miR444 posiadają otwarte ramki odczytu, które mogą kodować peptydy o długościach 119 (PEP444a), 51 (miPEP444b) oraz 168 (PEP444c) aminokwasów. Przy użyciu specyficznych przeciwciał potwierdzono obecność PEP444a w pędach jęczmienia w warunkach stresu nadmiaru azotu oraz PEP444c w pędach i korzeniach, zarówno w warunkach kontrolnych jak
i w stresie nadmiaru azotu. Wykazano, że mutacje wprowadzone w rejonie sekwencji kodującej PEP444a mają najprawdopodobniej efekt letalny. Mutacje w sekwencji kodującej PEP444c wprowadziły przedwczesny kodon stop. U roślin transgenicznych pep444c ze zmienioną sekwencją aminokwasową PEP444c zaobserwowano obniżony poziom mikroRNA444c
w korzeniach, co wskazuje na istotną rolę PEP444c w regulacji poziomu ekspresji genu MIR444c.MicroRNAs (miRNAs) are small single-stranded RNA molecules that regulate the level of expression of their target genes. MIR444 family genes have been identified in monocots and their characteristic feature is the presence of an intron that separates two halves of microRNA precursor structure. The microRNA* is in one exon, while the microRNA is in the next exon.
Three MIR444 genes with a complex exon-intron structure have been identified in barley. Their transcripts, pri-miRNA444, undergo alternative splicing events generating isoforms that can be divided into functional (microRNA is produced) and non-functional (microRNA is not produced). Using bioinformatic analysis and polysome profiling technique, it was shown that identified isoforms contain open reading frames (ORFs) that can encode peptides of 119 (PEP444a), 51 (miPEP444b) and 168 (PEP444c) amino acids. Using specific antibodies, we confirmed the presence of PEP444a in barley shoots under nitrogen excess stress and PEP444c in shoots and roots, both under control and nitrogen excess conditions. Mutations introduced in the sequence encoding PEP444a have been shown to be most likely lethal. Mutations in the PEP444c coding sequence have introduced a premature stop codon. Moreover, pep444c transgenic plants with mutations in the sequence encoding PEP444c showed reduced level of microRNA444c in barley roots. This result indicates an important role of PEP444c in regulating the expression level of the MIR444c.Niniejsza praca powstała przy finansowym udziale:
1. Narodowego Centrum Nauki (projekt badawczy o nr rejestracyjnym
2019/35/N/NZ9/01971 złożony w ramach konkursu PRELUDIUM 18 oraz
projekt badawczy o nr rejestracyjnym 2016/23/B/NZ9/00862 złożony w ramach
konkursu OPUS 12).
2. Paszport do przyszłości - Interdyscyplinarne studia doktoranckie na Wydziale
Biologii UAM (POWR.03.02.00-00-I006/17) współfinansowanego ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza
Edukacja Rozwój (PO WER), Osi priorytetowej III Szkolnictwo wyższe dla
gospodarki i rozwoju, Działania 3.2 Studia doktoranckie.
3. KNOW Poznańskie Konsorcjum RNA (01/KNOW2/2014)
From the Klahrs to the Thamms – models of functioning of family-run sculpture enterprises in the Kłodzko Valley and Silesia in the 18th to 20th century
No full textWydział Nauk o SztucePrzedmiotem rozprawy jest funkcjonowanie rodzinnych przedsiębiorstw rzeźbiarskich w regionie Kotliny Kłodzkiej od XVIII do XX w. Zagadnienie jest rozpatrywane na przykładzie trzech rodzin artystycznych Klahrów, Kutzerów i Thammów, których członkowie czynni byli we wspomnianym okresie na zbliżonym obszarze obejmującym historyczne Hrabstwo Kłodzkie i przylegające doń tereny Śląska (po 1742 r. dotyczy to zarówno jego pruskiej, jak i austriackiej części), a w niektórych przypadkach także północnych Moraw. Przedmiotowe zagadnienia rozprawy koncentrują się wokół trzech obszarów problemowych: indywidualnych karier artystycznych członków rodzin, organizacji pracy warsztatowej oraz artystycznej produkcji omawianych atelier, z uwzględnieniem problemu zleceniodawców-klientów rzeźbiarzy. Omawiane rody zbudowały model warsztatu funkcjonującego w oparciu o strukturę pokoleniową, z wybijającą się osobowością twórczą założyciela, w której kierowanie pracownią przechodziło na wskazanego przez założyciela potomka, a pozostali członkowie rodziny pracowali w niej, lub zakładali własne, działające równolegle do rodzinnego przedsiębiorstwa. Mimo tego jedni i drudzy kontynuowali formułę rzeźbiarską przodka, nie osiągając jednak porównywalnej z nim pozycji zawodowej i artystycznej. Analizowane w rozprawie warsztaty rzeźbiarskie łączy ponadto szczególny stosunek do tradycji rzeźbiarskiej regionu.The dissertation discusses the operations of family-run sculpture enterprises in the Kłodzko Valley area from the 18th to 20th century. It focuses on three families, namely the Klahrs, the Kutzers, and the Thamms, whose members were active in the period in the area corresponding to the historical region of The County of Kladsko and adjacent Silesian lands (considering both the Prussian and the Austrian parts after 1742), as well as North Moravia lands in some cases. The paper concentrates on three areas: individual artistic careers, organisation of artistic work, and artistic production of the debated ateliers, taking into account the issue of patrons-clients of the sculptors. The discussed families created a model of a workshop functioning on the basis of generational structure with a prominent creative personality of the founder, who selected the new principal master of the atelier from among his descendants, whereas other members of the family either remained and worked there or established their own workshops. Regardless, they all continued the sculpture formula of their ancestor, but never achieved comparable professional and artistic status. The sculpture ateliers analysed in the dissertation are also bound together due to their particular attitude to the sculptural tradition of the region
,,Ja i AlDS". Artystyczne i wystawiennicze praktyki emancypacyjne w Polsce w czasach transformacji
No full textWydział Nauk o SztucePrzedmiotem rozprawy doktorskiej są artystyczne i
wystawiennicze praktyki wokół HIV i AIDS
podejmowane w Polsce w latach
dziewięćdziesiątych XX w. Jej celem jest
przebadanie emancypacyjnej potencjalności
działań artystycznych i wystawienniczych w
odniesieniu do kształtującego się w czasach
transformacji ustrojowej systemu norm. Analiza
tych działań jest ukierunkowana na sposoby
problematyzowania przez nie normatywności
kształtującej się wraz z nowym ładem politycznym.
Przywoływane są najwcześniejsze ekspozycje
sztuki dotyczącej HIV i AIDS zorganizowane. W
Polsce - wystawa Piotra Nathana i Huntera
Reynoldsa otwarta w warszawskiej galerii
Dziekanka w 1991 roku oraz pokaz 5000 sztuk
Antoniego Grabowskiego z warszawskiej galerii
Appendix z 1992 roku. Głównym przedmiotem
analizy jest wystawa Ja i AIDS, zorganizowana w
1996 roku przez osoby związane z pracownią
prowadzoną przez Grzegorza Kowalskiego na
Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w
Warszawie. Była to pierwsza W Polsce wystawa
zbiorowa dotycząca problematyki HIV i AIDS.
Działania artystyczne i wystawiennicze wokół HIV i
AIDS rozpatrywane są przy wykorzystaniu teorii
rozwijanej przez Michela de Ceteau: jako praktyki
emancypacyjne. Przyjmowana w analizach
perspektywa czerpie również z pojęć
narratologicznych wypracowanych przez Mieke
Bal. Kategoria narracji dotyczy w tym ujęciu
zarówno języka, tekstu mówionego i pisanego, jak i
innych mediów: realizacji artystycznych, ich
ar aranżacji czy reIacji pomiędzy zaprezentowanym i
pracami a architekturą. Narratologiczna koncepcja
wystawy jako aktu wypowiedzi zostaje rozszerzona
o namysł nad pozycją mówiącego podmiotu, a
także nad relacyjnością i kontekstem ekspozycji
Phylogenetic relationships among main evolutionary lineages (superfamilies and families) in mites of the supercohort Eupodides (Actinotrichida: Trombidiformes)
No full textWydział BiologiiMimo licznych badań filogenetycznych, zarówno morfologicznych jak i molekularnych wiele grup zwierząt wciąż wymaga potwierdzenia statusu taksonomicznego, należą do nich również roztocze z nadkohorty Eupodides (Eupodina). Do nadkohorty Eupodides zgodnie z obecną systematyką zalicza się pięć nadrodzin: Bdelloidea, Eupodoidea, Eriophoidea, Halacaroidea i Tydeoidea prezentujących szerokie spektrum strategii życiowych. Filogeneza Eupodides do tej pory pozostaje w dużej mierze nierozpoznana, a monofiletyzm nadkohorty wciąż jest kwestionowany. Wiodącym celem badań było zaproponowanie hipotezy dotyczącej filogenezy nadrodzin i rodzin należących do nadkohorty Eupodides wraz z przedstawieniem trendów ewolucyjnych kluczowych cech fenotypowych. Do realizacji założonych celów została wykorzystana reprezentatywna grupę 253 taksonów Trombidiformes, w tym 114 taksonów nalężącą do nadkohorty Eupodides. Analizy została przeprowadzona w oparciu o sekwencje DNA kodujące geny małej i dużej podjednostki rybosomalnego RNA (18S i 28S rDNA) oraz sekwencję podjednostki I oksydazy cytochromu c (COI). Wyniki analiz pozwoliła ustalić, że nadkohorta Eupodides jest taksonem monofiletycznym. Natomiast struktura wewnętrzna nadkohorty nie jest zgodna z obecną klasyfikacją na poziomie nadrodzinowym. Co więcej, wykazano, że niektóre linie ewolucyjne Eupodoidea charakteryzują się obecnością niewielkiej liczby cech morfologicznych odróżniających taksony przy wyraźnym zróżnicowaniu genetycznym. Natomiast na przykładzie szczegółowej analizy ewolucji rodzaju Linopodes wykazano, że gatunki należące do Eupodides mogą być stare ewolucyjnie i trwać w stazie morfologicznej od 145 milionów lat.Despite numerous phylogenetic morphologiacal as well as molecular studies, many groups of animals still require confirmation of their taxonomic status, including mites from the supercohort Eupodides (Eupodina).According to the current taxonomy, the Eupodides supercohort includes five superfamilies: Bdelloidea, Eupodoidea, Eriophoidea, Halacaroidea and Tydeoidea presenting a wide spectrum of life strategies. The phylogeny of Eupodides has remained largely unrecognized. In addition, the monophyly of the supercohort has still been questioned. The main goal of this study was to propose a hypothesis concerning the phylogeny of the superfamilies and families of the supercohort Eupodides along with the presentation of evolutionary trends of key phenotypic traits. The representative group of 253 taxa of Trombidiformes, including 114 taxa belonging to the supercohort Eupodides was used in this study. The analyzes were performed based on the DNA sequences coding the small and large ribosomal RNA subunit (18S and 28S rDNA) and the sequence of the I subunit of cytochrome c oxidase (COI). This study showed that the supercohort Eupodides is a monophyletic taxon. However, the internal structure of the supercohort is not consistent with the current classification at the superfamily level. Moreover, this analysis proved that Eupodoidea evolutionary lines may be characterized by a small number of morphological features but show great genetic differentiation. What is more, a detailed analysis of the evolution of the genus Linopodes indicated that species belonging to Eupodides may be evolutionarily old and persist as morphological stasis for 145 million years.Pierwszy oraz częściowo drugi i trzeci rozdział niniejszej rozprawy doktorskiej powstał w wyniku realizacji zadań badawczych projektu pt. „Molekularna filogeneza wyższych taksonów roztoczy z rzędu Prostigmata (Actinotrichida)”, #2014/13/B/NZ8/04679 przyznanego prof. dr hab. Jackowi Dabertowi w ramach konkursu OPUS 7, finansowanego z Narodowego Centrum Nauki.
Drugi oraz trzeci rozdział rozprawy zostały częściowo sfinansowane w ramach projektu finansowanego przez Dziekana Wydziału Biologii UAM (GDWB-04/2017), pt. „Molekularna filogeneza szpecieli (Actinotrichida; Eriophyoidea)” przyznanego Autorce rozprawy.
Autorka otrzymała również środki na realizację stażu na Uniwersytecie Czarnogórskim ze stypendium realizowanego w ramach projektu „Paszport do przyszłości - Interdyscyplinarne studia doktoranckie na Wydziale Biologii UAM”, POWR.03.02.00-00-I006/17, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego
From self-awareness to autonomy. The potential of coaching dialogue in supporting learners’ metacognitive awareness and autonomy among language departments students
No full textWydział NeofilologiiCelem rozprawy jest stwierdzenie, jaki może być potencjał i ograniczenia dialogu coachingowego w rozwijaniu zindywidualizowanej i ustrukturalizowanej aktywności metapoznawczej i autonomii w kształceniu językowym na poziomie studiów neofilologicznych. Rozdział 1 rozprawy prezentuje dwa paradygmaty współczesnej glottodydaktyki kluczowe dla przyjętej koncepcji uczenia się i nauczania – autonomizujący i mediacyjny. Uzupełnia go rozdział 2 zawierający przegląd najważniejszych nurtów i podejść, leżących u podstawy tych paradygmatów. Rozdział 3 służy prezentacji założeń i problemów typowych dla badań nad świadomością metapoznawczą i metapoznawczymi aspektami uczenia się. Rozdział 4 zawiera omówienie wybranych koncepcji i badań w zakresie sposobów stymulowania aktywności metapoznawczej stosowanych obecnie w kształceniu obcojęzycznym. Rezultatem syntezy treści tych rozdziałów jest podjęta w rozdziale 5 prezentacja koncepcji dialogu coachingowego w obszarze nauki języków obcych. Część empiryczną pracy otwiera rozdział 6, zawierający pytania badawcze i wybór metody badawczej. Rozdział 7 służy opisowi projektu badawczego, a także prezentacji i analizie wyników badania. Rozdział kończy omówienie wyników w świetle postawionych pytań badawczych. W rozdziale 8 przedstawiono ogólne wnioski z badania, implikacje metodologiczne i dydaktyczne oraz dezyderaty badawcze.The present thesis aims to investigate the potential of coaching dialogue in developing metacognitive awareness and autonomy in foreign language learning and teaching. Chapter 1 presents two key paradigms in contemporary foreign language teaching – autonomizing and mediative, whereas Chapter 2 provides a historical outline of the theories and approaches significant for their development. Chapter 3 discusses autonomy in foreign language learning in the light of two concepts – self-awareness and self-regulation. Chapter 4 is devoted to analysing some practical forms of developing students’ self-awareness present in the contemporary foreign language teaching practice. The author’s own proposal here is the coaching dialogue. Chapter 5 presents its origin and principles as well as its potential as a process of building metacognitive awareness. The empirical part of the study starts in Chapter 6 with general and detailed research questions, the presentation of methodology and research techniques used in the project. Chapter 7 contains an introduction to the research, the characteristics of the research group and it presents a specific research design employed in the study. Thus, Chapter 8 presents the general conclusions stemming from the project as well as the relevant methodological and pedagogical implications. It also specifies the directions for further research
The role of olfactory communications in modification of intra-specific aggression in the common hamster Cricetus cricetus (L.)
No full textWydział BiologiiAgresja jest zachowaniem częściej obserwowanym u gryzoni podczas eksperymentów laboratoryjnych niż w warunkach naturalnych. Uważa się, że komunikacja zapachowa może wpływać na zmniejszanie liczby agresywnych interakcji poprzez ostrzegawczo-odstraszające działanie na osobniki w populacji. W celu zbadania roli komunikacji zapachowej w zmniejszaniu liczby agresywnych interakcji, przeprowadzono serię eksperymentów na dziko żyjących populacjach chomika europejskiego w miejscowościach Jaworzno (2012-2013) oraz Przybyszów (2014-2015). W eksperymentach przeprowadzonych w warunkach naturalnych zastosowano zmodyfikowane metody Owadowskiej (1999) natomiast w warunkach seminaturalnych zmodifikowany labirynt Y (Ferkin i Seamon 1987).Wykazano, że zapach nie jest dla chomika wabiącym atraktantem, a także bodźcem odstraszającym, niezależnie od płci dawców zapachu/badanego osobnika, czy niezależnie od prawdopodobnej znajomości zapachowej osobników. Stwierdzono również, że rezydenci zamieszkujący dany obszar rzadko reagują na zapach znakowaniem czy stresem. Eksperyment z labiryntem nie wykazał, aby agresywne interakcje dominowały nad zachowaniami defensywno-stresowymi, oraz aby doświadczenia nabyte w labiryncie wpływały na późniejsze unikanie/ignorowanie zapachu osobnika, prezentowanego przy wejściu do ramion labiryntu. Wyniki badań sugerują, że zapach nie pełni funkcji odstraszającej, lecz informacyjną, pozwalającą chomikom oszacować swoje szanse oraz kondycję konkurenta w razie późniejszego bezpośredniego spotkania.Aggression is a behaviour observed more often during laboratory experiments than in nature. It is believed that scent communication might reduce the number of aggressive interactions by its warning and deterring effect. To investigate the role of chemical communication in reducing the number of aggressive interactions, a series of experiments were conducted on wild-living populations of the common hamster in Jaworzno (2012-2013) and Przybyszów (2014-2015). Modified methods of Owadowska (1999) (for experiments in natural conditions) and Ferkin and Seamon (1987) (for experiment with Y-maze in seminatural conditions) were used. It was found that scent is not an attractant, nor a deterrent for the common hamster, regardless of the sex of the scent donor/tested individual or hamsters’ familiarity. Moreover, it was concluded that the residents rarely reacted to the new scent by overmarking it or showing stress. The Y-maze experiment did not proved that aggressive interactions dominated over defensive-stress behaviour, similarly the individual’s experience from the maze did not cause avoidance or indifference to the other male’s scent from the Y-maze in the later part of the experiment. Results of the studies suggests that the role of the scent is not to deter but to inform, so hamsters can estimate their chances and rivals’ condition in case of a potential direct encounter
The Area of Mining and Energy Transformation in the Łódź Province in the Context of the Decommissioning of the Energy Complex in Bełchatów and the Issues of Just Transformation
No full textUnia Europejska od wielu lat konsekwentnie zmierza do minimalizowania oddziaływania na środowisko, bardziej zrównoważonego eksploatowania zasobów, zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, ochrony bioróżnorodności i odchodzenia od wykorzystywania paliw kopalnych. Ma to doprowadzić do zbudowania gospodarki nisko i zero emisyjnej i osiągnięcia neutralności klimatycznej Unii Europejskiej do roku 2050. Proces transformacji energetycznej, czyli odchodzenia od paliw kopalnych i technologii na nich opartych do zeroemisyjnych źródeł wytwórczych, pociągnie za sobą daleko idące wyzwania zwłaszcza dla takich państw jak Polska. W 2021 r. ponad 80% wytworzonej w naszym kraju energii elektrycznej pochodziło ze spalania węgla brunatnego, kamiennego i gazu ziemnego. Głównym motywem zainicjowania procesu transformacji były przesłanki środowiskowe. Proces zmierza do ukształtowania systemów w oparciu o odnawialne źródła energii, ewentualnie o źródła o niskiej emisji substancji szkodliwych dla atmosfery (pyły, gazy cieplarniane). To spowoduje postępujący proces dekarbonizacji, który będzie szczególnie bolesny dla regionów, których gospodarki w istotnym stopniu uzależnione są od dużych kompleksów wydobywczo-energetycznych jak Kopania Węgla Brunatnego Bełchatów i Elektrownia Bełchatów. Jednym z kluczowych elementów wspierających procesy transformacyjne w UE jest Mechanizm Sprawiedliwej Transformacji. Na on na celu wspieranie przemyślanej i zaplanowanej polityki zmiany profilu gospodarczego regionów, w których istotną rolę odgrywał przemysł wydobycia i przetwórstwa węgla kamiennego i brunatnego. Niniejszy artykuł ma na celu określenie skutków wygaszania Kompleksu Energetycznego w Bełchatowie.For many years, the European Union has been consistently striving to minimise its environmental impact, use resources more sustainably, reduce greenhouse gas emissions, protect biodiversity, and abandon the use of fossil fuels. That is to lead to create a low- and zero-emission economy and achieve climate neutrality in the European Union by 2050. The energy transformation, i.e., departure from using from fossil fuels and technologies based on them to zero-emission energy sources, entails challenges, especially for countries such as Poland. In 2021, over 80% of the electricity generated in Poland came from the combustion of lignite, hard coal, and natural gas. Environmental considerations were the main motive for initiating the transformation. The process aims at shaping systems based on renewable energy sources, or alternatively, on sources with low emission of substances harmful to the atmosphere (dust, greenhouse gases). It will cause decarbonisation, which will be particularly painful for regions whose economies are significantly dependent on large mining and energy complexes, such as Kopania Węgla Brunatnego Bełchatów and Elektrownia Bełchatów. One of the key elements supporting the transformation in the EU is the Just Transition Mechanism. It aims to support a well-thought-out and planned policy of changing the economic profile of regions where the coal and lignite mining and processing industry played an important role. This article aims to determine the effects of the shutdown of the Energy Complex in Bełchatów