Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia
Not a member yet
321498 research outputs found
Sort by
Diversitatea genetică gazdă-parazit și ameliorarea pentru rezistența la rapănul mărului – Venturia inaequalis Cooke (Wint.): sinteză
No full textMalus x domestica Borkh. is one of the most important fruit tree species grown in temperate climates, ranking second in fruit production and cultivated area after bananas, worldwide. Despite the apple industry's success, the apple scab disease poses a serious problem for commercial orchards around the world. Apple scab is caused by the ascomycete fungus Venturia inaequalis, which affects both leaves and fruits of most apple trees, leading to significant economic losses, except for the cultivars that show monogenic or complex resistance. Due to the eight physiological races of the pathogen identified to date and their ability to proliferate in various ecological conditions, the disease still remains difficult to control in apple orchards. Numerous, expensive and phenological stage-specific treatments need to be applied during the vegetative period in order to keep this disease under control. In this context, the use of scab-resistant apple cultivars becomes a reliable and promising alternative for cost-effective and profitable orchard management. Therefore, this review focuses on current trends and details regarding the genetic determination of apple scab resistance (both vertical and horizontal) and their association to achieve complex resistance. The review also describes the genes involved and the phenomenon of apple scab resistance breakdown. Special attention is given to Marker-Assisted Selection (MAS) and specific markers for scab resistance, which are frequently used in current apple breeding programs.Malus x domestica Borkh. este una dintre cele mai importante specii de pomi fructiferi cultivate în climat temperat, ocupând la nivel mondial, locul al doilea în producția și suprafața cultivată cu fructe, după banane. În ciuda succesului industriei mărului, rapănul reprezintă o problemă serioasă pentru livezile comerciale din întreaga lume. Rapănul mărului este cauzat de ciuperca Venturia inaequalis, care afectează atât frunzele, cât și fructele majorității soiurilor de măr. Acest lucru ducând la pierderi economice semnificative, excepție făcând soiurile care prezintă rezistență monogenică sau complexă. Din cauza celor opt rase fiziologice ale patogenului, identificate până în prezent și capacității lor de a prolifera în diverse condiții ecologice, boala rămâne încă dificil de controlat în livezile de măr. Sunt necesare numeroase tratamente scumpe și specifice stadiului fenologic în care se află pomul, pentru a ține sub control această boală în timpul perioadei vegetative. În acest context, utilizarea soiurilor de măr rezistente la rapân devine o alternativă fiabilă și promițătoare pentru o gestionare rentabilă și profitabilă a livezii. Prin urmare, în acest review, s-a acordat atenție tendințelor actuale și detaliilor privind determinarea genetică a rezistenței (atât verticală cât și orizontală) la rapănul mărului, dar și asocierea lor pentru obținerea rezistenței complexe. De asemenea, s-a realizat descrierea genelor și fenomenul de degradare a rezistenței mărului la rapăn. O atenție deosebită a fost acordată și selecției asistate de markeri (MAS) și markerilor specifici pentru rezistența la rapăn, care sunt frecvent utilizați în programele actuale de ameliorare a mărului
Uniqueness of addition in Lie algebras revisited
No full textWe obtain new and improve old results on the uniqueness of addition in Lie rings and Lie algebras. A Lie ring ℜ is called a unique addition Lie ring, or a UA-Lie ring, if any commutator-preserving bijection from ℜ to an arbitrary Lie ring is additive. We describe wide classes of Lie rings that are not UA-Lie rings. On the other hand, it is known that if a finite-dimensional Lie algebra contains two elements whose centralizers have trivial intersection, then is a UA-Lie ring. We use this result to characterize UA-Lie rings among seaweed Lie algebras. The paper includes many open problems and questions
Terminal digits under Zeckendorf expansion
No full textThe normality, Benford's Law, and Dirichlet's Theorem on primes in arithmetic progressions are well-known examples of topics on the digit distributions of a sequence under base-a expansion. In this paper, we introduce a result on the distribution of the terminal digits of linear sequences under Zeckendorf expansion
PELVIC FLOOR REHABILITATION IN URINARY INCONTINENCE - ANALYSIS OF THE FIRST YEAR OF TREATMENTS IN A HOSPITAL IN THE NORTH OF PORTUGAL
No full textPromjene u proteomu sline u odnosu na proteine povezane s boli nakon postavljanja fiksnog ortodontskog aparata
No full textOrthodontic tooth movement relies on the application of force that drives bone
resorption and formation. As saliva reflects these processes and harbors proteins of diagnostic and prognostic
value, we studied these changes in patients with malocclusion. This study sampled the proteomes
and evaluated the intensity of experienced pain related to the apparatus placement in ten male patients
with malocclusion on day 0, 30 and 60 of orthodontic therapy. A prospective shotgun proteomic pilot
study identified 947 proteins, and demonstrated a shift in the salivary proteome during orthodontic therapy.
Gene enrichment analysis revealed hemostasis, but also platelet activation, signaling, aggregation
and degranulation as prominent processes occurring 30 days post appliance placement, while proteins
related to antimicrobial resistance were detected throughout the observed tooth movement period. Our
research indicated an increased expression of proteins related to the immune and protective response to
foreign bodies and pathogens, cellular and tissue injury, and biomechanical stimuli associated to bone
remodeling. While a direct linkage between the alteration of the proteomic profile and the direction
of painful perception was not identified, all results suggest a well-coordinated yet complex occurrence
involving a multitude of biologically active signaling pathways and molecules.Ortodontski pomak zuba oslanja se na primjenu sile pomoću ortodontskog aparata, koja zatim potiče resorpciju i
stvaranje kosti. Proteinski sastav sline odražava ove procese te može sadržavati potencijalne dijagnostičke i prognostičke
biljege pa je cilj istraživanja bio ispitati proteom sline u pacijenata s malokluzijom. Uzorkovan je proteom sline pacijenata
te procijenjen intenzitet doživljene boli povezane s postavljanjem aparata u deset muških pacijenata s malokluzijom 0., 30.
i 60. dana od početka primjene ortodontske terapije. Prospektivnom proteomskom studijom identificirano je 947 proteina
koji odražavaju promjene u proteomu sline tijekom ortodontske terapije. Analiza obogaćenja gena otkrila je hemostazu, ali i
aktivaciju, signalizaciju, agregaciju i degranulaciju trombocita kao važne procese koji se događaju 30 dana nakon postavljanja
ortodontskog aparata, dok su proteini povezani s antimikrobnom rezistencijom otkriveni tijekom cijelog promatranog
razdoblja pomicanja zuba. Istraživanje ukazuje na povećanu ekspresiju proteina povezanih s imunosnim i zaštitnim
odgovorom na strana tijela i patogene, staničnu i tkivnu ozljedu te biomehaničke podražaje povezane s procesom koštane
pregradnje. Iako izravna veza između promjene proteomskog profila i percepcije boli nije utvrđena, rezultati ukazuju na
dobro usklađen, ali složen proces koji uključuje mnogo biološki aktivnih signalnih putova i molekula
Spontani cervikomedijastinalni hematom nejasne etiologije: dijagnostičkoterapijski izazov
No full textHematom vrata u odsutnosti traume iznimno je rijetka, ali potencijalno ugrožavajuća pojava. Uzroci mogu
uključivati vaskularne anomalije, koagulopatije, infekcije i neoplazmu. Cilj ovoga rada je prikazati složenost
dijagnostičkog i terapijskog pristupa u slučaju spontanog cervikomedijastinalnog hematoma. Prikaz bolesnice:
83-godišnja bolesnica s dijagnosticiranim primarnim hiperparatireoidizmom i multinodoznom strumom
štitnjače prezentirala se spontanim razvojem opsežnog hematoma vrata i gornjeg dijela toraksa. Tegobama su
prethodile epizode otežanog gutanja i grlobolje te bolova u desnom ramenu i prsištu. Na hitnom prijmu bilježen
je progresivan pad hemoglobina, uz hiperkalcemiju i značajno povišene vrijednosti paratireoidnog hormona
(PTH). Kompjutoriziranom tomografijom prikazana je hiperdenzna medijastinalna, retrotrahealna i
retroezofagealna formacija dimenzija 3,5 × 4 × 11 cm, uz bilateralni hematotoraks. Angiografijom nije
potvrđena patologija većih krvnih žila, niti je dokazano mjesto krvarenja. Nadalje, scintigrafijom 99mTcmetoksiizobutilizonitrilom te magnetskom rezonancijom detektirana je prisutnost hiperfunkcionalne lezije u
projekciji paratireoidne žlijezde suspektne na adenom. Tijekom hospitalne opservacije došlo je do oporavka
stanja, uz potpunu regresiju hematoma te stabilizaciju posthemoragijske anemije. Prilikom eksploracije vrata
palpirana je formacija uklopljena u donji pol desnoga režnja štitne žlijezde, a morfološki sugestivna za adenom
paratireoidne žlijezde, pa je učinjena desnostrana lobektomija. Postoperativni tijek bio je uredan, no vrijednosti
PTH i kalcija ostale su povišene, a patohistologija nije potvrdila patološke promjene doštitne žlijezde, te je
stoga slučaj zahtijevao daljnju kliničku obradu. Prikazani slučaj bolesnice ilustrira iznimno rijetku i klinički
zahtjevnu prezentaciju spontanog hematoma vrata u kojem nije potvrđen jasan uzrok krvarenja. Redovite
kontrole i dodatni slikovni dijagnostički postupci nužni su kako bi se dokazala moguća uzročna patologija
krvarenja vrata i provelo ciljano kirurško liječenje
Multidisciplinarni pristup bolesniku s disfagijom – iskustvo iz Kliničke bolnice Dubrava
No full textU Kliničkoj bolnici Dubrava razvijen je multidisciplinarni pristup skrbi za bolesnike s disfagijom, od ranog
prepoznavanja do konačne preporuke i intervencije. Bolesnike upućuju specijalisti otorinolaringologije,
maksilofacijalne kirurgije, neurologije, internet-medicine, intenzivne medicine i onkologije. Za navedene
specijaliste provodi se ciljana edukacija o važnosti prepoznavanja disfagije i probiru bolesnika koje treba
uputiti na daljnju obradu. Početak obrade bolesnika s disfagijom uključuje upitnik EAT-10, strukturiranu
anamnezu i klinički pregled. Prema indikaciji, timski se izvodi fiberendoskopska procjena gutanja (FEES).
Tim čine specijalisti otorinolaringologije, neurologije, gastroenterologije, logoped i medicinska sestra, a prema
potrebi i specijalisti fizikalne medicine, torakalne kirurgije, radni terapeut i nutricionist. Procjenjuju se
sigurnost i učinkovitost gutanja, prisutnost penetracije i/ili aspiracije bolusa te učinak manevara i promjene
konzistencije hrane kojima se poboljšava gutanje. Na temelju nalaza procjene definiraju se način unosa hrane
i terapijski ciljevi. Kod nejasnih slučajeva nakon FEES-a, bolesnik se upućuje na videofloroskopsku procjenu
gutanja (VFSS) koja se također izvodi timski (otorinolaringolog, radiolog, logoped, gastroenterolog). Kod
sumnje na ezofagealnu disfagiju, poremećaj motiliteta jednjaka ili laringofaringealni refluks (LPR) provodi se
gastroenterološka evaluacija, visokorezolucijska manometrija i pH-impedancija. Rutinski se provodi nutritivni
screening i savjetovanje o prehrani. Uvođenjem prakse koja prije nije postojala u našoj ustanovi, u prvoj je
godini implementacije timskog rada skraćeno vrijeme od upućivanja do intervencije, povećana je svijest među
bolničkim djelatnicima o važnosti disfagije te je smanjena učestalost ponavljanih aspiracijskih pneumonija.
Opisani postupak proveden na više od 250 bolesnika pokazao se održivim i široko primjenjivim te može
poslužiti kao primjer dobre prakse za druge ustanove
Analiza i kritika digitalnoga odlučivanja Paradoks algoritamske svijesti i pojam algoritamske volje
No full textRad analizira etičke i misaone aspekte digitalnoga odlučivanja, s naglaskom na
algoritamsku svijest i povjerenje korisnika. Teorijski okvir uvodi pojam algoritamske
volje i paradoksa svijesti. Kvantitativno istraživanje mladih u Hrvatskoj
(n = 686) pokazuje da percepcija manipulacije i misaona nelagoda smanjuju
povjerenje u digitalne platforme, dok viša informiranost o sigurnosti i postavkama
povisuje nelagodu. Duhovna osjetljivost pokazuje pozitivan odnos s povjerenjem.
U model su uključeni i afektivni prediktori, poput duhovne orijentacije i
misaone nelagode, radi dubljega razumijevanja povjerenja u etičku legitimnost
algoritamskoga odlučivanja
Surgical treatment of superolateral orbital abscess in children: can we avoid an external incision?
No full textBackground: Orbital abscess is a well-known complication of acute sinusitis. In the pediatric population, the
most common pathologic pathway is through lamina papiracea, leading to a medially located subperiostal
abscess. Much less common is the propagation of infection from the frontal sinus resulting in superolaterally
located abscess. While there is a general agreement regarding the indication and timing of surgical intervention
in patients with orbital abscess, the review of literature does not yield the answer regarding the best approach.
Since superolaterally located pathology in the orbit is hardly reachable through endoscopic endonasal
approach, an external incision in the upper eyelid is the alternative. Patients and methods: We have analyzed
our patients treated surgically for orbital abscess in a 10-year period and searched the literature available in
PubMed. Results: Among the pediatric patients surgically treated for sinusogenic orbital abscess, we had five
cases of superolaterally located abscess. Two cases were treated with simultaneous endoscopic drainage of the
frontal and ethmoid sinus and external incision. Three cases have been treated only by endoscopic drainage of
the frontal and ethmoid sinus with the idea that the abscess would drain through its original pathway of
development. All patients had a complete resolution of abscess verified radiologically. Conclusion: In selected
cases, the indirect drainage of endoscopically non-reachable orbital abscess by draining the frontal sinus can
be adequate thus avoiding external incision
THE CHILD’S RIGHT TO KNOW ITS ORIGIN IN THE CONTEXT OF NEW FORMS OF FAMILY
No full textOvaj članak proučava učinke koje je uvođenje novih obiteljskih formacija imalo na dječja prava, posebno na pravo djeteta da zna svoje podrijetlo. Kako bi se pružio sustavan i sveobuhvatan odgovor na pitanje može li dijete ostvariti svoje pravo da zna svoje podrijetlo u kontekstu novih obiteljskih formacija, autorica će započeti kratkim pregledom razvoja prava djeteta. Nakon toga, odgovorit će se na pitanje kako i kada je pravo djeteta da zna svoje podrijetlo u početku prepoznato kao univerzalno pravo dodijeljeno svoj djeci. Analiza će se nadalje baviti specifičnim izazovima kojima je dijete izloženo u kontekstu novih oblika obitelji, ponajprije u slučajevima posvojenja, a potom i u slučajevima obitelji stvorenih uz pomoć MAR postupaka. Kao rezultat toga, bit će prikazan pregled postojećih i mogućih pristupa ovom pitanju kako bi se saželi novi trendovi vezani uz pravo djeteta da zna svoje podrijetlo.This article studies the effects that the introduction of new family formations has had on children’s rights, specifically the child’s right to know its origin. In order to provide for a systematic and comprehensive answer to the question of whether the child can exercise its right to know its origin in the context of new family formations, the author will start off by making a brief overview of the development of the rights of the child. Following that, the question of how and when the right of the child to know its origin was initially recognized as a universal right granted to all children will be answered. The analysis will further on deal with the specific challenges to which the child is subjected to in the context of new forms of family, primarily in cases of adoption, and subsequently, in cases of families created with the help of MAR procedures. As a result, an outline of the existing and possible approaches towards this issue will be showcased in order to summarize the emerging trends related to the child’s right to know its origin