Biblioteka Cyfrowa KLF UW (Digital Library of the Formal Linguistics Department at the University of Warsaw)

Bień, Janusz S.

The IMPACT project Polish Ground-Truth texts as a DjVu corpus

Przewodniczący Rady Języka Polskiego twierdzi, że ortograficzne ustalenia Rady mają moc prawnie obowiązującą. Twierdzenie to nie odpowiada faktycznemu stanowi prawnemu.



Correction to Andrzej Markowski's paper: Markowski claims that the resolutions of the Council for the Polish Language constitute legal regulations. This does not seem to be the case

Janusz S. Bień
Katedra Lingwistyki Formalnej, Uniwersytet Warszawski
Warszawa
jsbien@uw.edu.pl
Sprostowanie
do artykułu Andrzeja Markowskiego
Dwudziestolecie Rady Języka Polskiego
przy Prezydium PAN
Słowa kluczowe: Rada Języka Polskiego, ustawa o języku polskim,
konstytucja
W jubileuszowym artykule Przewodniczącego Rady Języka Polskiego PAN
(Markowski 2016, s. 7) czytamy
Istotne jest to, że w art. 13.1. [ustawy o języku polskim] wyposażono RJP
w moc stanowiącą w zakresie ortografii i interpunkcji. Oznacza to, że
zasady dotyczące pisowni mają moc prawnie obowiązującą, a nie są tylko
zbiorem przepisów ustalanych przez gremia językoznawcze.
Takie z pewnością były intencje projektodawców ustawy (w szczególności
Walerego Pisarka), ale nie znaczy to, że uchwalona w 1999 r. ustawa rzeczywiście
wprowadziła możliwość stanowienia prawa przez Radę Języka Polskiego. Treść
przywołanego przez Markowskiego punktu ustawy jest następujaca: na wniosek
jednego z 5 wyliczonych organów (w tym ministrów kultury, oświaty i
szkolnictwa wyższego) lub z własnej inicjatywy Rada wyraża w formie uchwały
(procedurę określa regulamin Rady — niezbędne jest formalne głosowanie i
kwalifikowana większość głosów) opinie o używaniu języka polskiego
— w działalności publicznej,
— w obrocie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z udziałem konsumentów,
— przy wykonywaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przepisów z
zakresu prawa pracy
oraz ustala zasady ortografii i interpunkcji języka polskiego. Jak widać, nie ma w
ustawie mowy o prawnie obowiązujacej mocy uchwał.
Paweł Czarnecki w książce Ustawa o języku polskim. Komentarz (Czarnecki
2014, s. 160–161) pisze — wyróżnienia moje:
W doktrynie zwraca się uwagę na zewnętrzny charakter uchwał w
zakresie ortografii i interpunkcji, a zatem uchwały ortograficzne mają być
stosowane w stosunku do wszystkich, którzy posługują się tym językiem.
Nie sposób jednak stwierdzić, że uchwały mają wiążącą moc w stosunku
do adresatów. Zarówno regulamin, jak też przepisy ustawy o języku
polskim nie ustalają obowiązku publikacyjnego uchwał Rady, zatem
niezależnie od zamkniętego katalogu źródeł prawa w rozumieniu art. 87
Konstytucji RP trudno wymagać, aby obywatele mieli obowiązek prawny
się do nich stosować.
Cytowany art. 87 Konstytucji pochodzi z rozdziału III Źródła prawa i stwierdza,
że
Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej
są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz
rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa
Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je
ustanowiły, akty prawa miejscowego.
Warto przypomnieć również art. 88:
Warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa
miejscowego jest ich ogłoszenie. Zasady i tryb ogłaszania aktów
normatywnych określa ustawa.
Czarnecki w swych poglądach nie jest odosobniony. Radosław Mędrzycki pisał
wcześniej (Mędrzycki 2009, s. 193) — wyróżnienia moje:
Stosowanie wytycznych i opinii wydawanych w formie uchwały opiera się
raczej na autorytecie i powadze Rady; nie znajdziemy zatem podstawy
prawnej uznającej opinie Rady za powszechnie wiążące.
Nie jest to również pogląd nowy. Maciej Zieliński, profesor prawa, autor
wielokrotnie wznawianego podręcznika Wykładnia prawa. Zasady, reguły,
wskazówki (Zieliński 2017), członek Rady niemal od początku jej istnienia i od
2011 r. jej wiceprzewodniczący, na VII posiedzeniu plenarnym Rady w dniu 7
października 1999 r. mówił (Rada Języka Polskiego 1999) — wyróżnienia moje:
Rada Języka Polskiego jest tylko instytucją opiniodawczo-doradczą, co
oznacza, iż na wniosek zainteresowanych instytucji powinna ona wyrażać
opinie i udzielać porad co do używania języka polskiego, lecz nikt nie ma
obowiązku przestrzegania jej zaleceń.
Ten pogląd potwierdzają wyroki sądów, np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w
Lublinie stwierdził (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie 2004) —
wyróżnienia moje:
Zalecenia Rady Języka Polskiego Komitetu Językoznawstwa [sic!] PAN
nie są w żadnym rozumieniu aktem normatywnym. Stanowią jedynie
szczególną formę opinii biegłego, a zatem nie mogą stanowić prawnej
podstawy rozstrzygnięcia. (por. art. 87 i następne Konstytucji).
Ten i kilka innych podobnych wyroków cytuje Mędrzycki w swoim artykule z
2009 r., od tego czasu mogły pojawić się nowe.
Swoją drogą Katarzyna Kłosińska, sekretarz Rady od 2003 r. do dzisiaj, pisała
(Sekretarz RJP 2003, s. 40) – wyróżnienia moje:
Nie mamy — na szczęście — władzy nad językiem ani nad
społeczeństwem; wydajemy jedynie opinie w sprawach, z którymi
zwracają się do nas instytucje. firmy i osoby prywatne.
Warto podkreślić, że ewentualne wątpliwości dotyczące prawnego statusu uchwał
Rady w żaden sposób nie dotyczą uchwały ortograficznej nr 1, która została
podjęta przed wejściem w życie ustawy o języku polskim i w konsekwencji jest
po prostu zwykłą opinią językoznawców.
R e a s u m u j ą c , c y t o w a n e n a w s t ę p i e s t w i e r d z e n i e
P r z e w o d n i c z ą c e g o R a d y J ę z y k a P o l s k i e g o
o d z w i e r c i e d l a t y l k o w y g ó r o w a n e a m b i c j e
n i e k t ó r y c h c z ł o n k ó w R a d y , a n i e f a k t y c z n y s t a n
p r a w n y .
Bibliografia
Czarnecki, Paweł (2014). Ustawa o języku polskim. Komentarz. Stan prawny na
15 lutego 2014 roku. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. isbn:
9788327807847.
Markowski, Andrzej (2016). “Dwudziestolecie Rady Języka Polskiego przy
Prezydium PAN”. W: Język Polski XCVI.4, s. 5–14.
Mędrzycki, Radosław (2009). “Uchwały ortograficzne Rady Języka Polskiego w
systemie tak zwanych niezorganizowanych źródeł prawa administracyjnego”.
W: Administracja : teoria, dydaktyka, praktyka 3(16), s. 157–170. issn:
1896-0049.
Rada Języka Polskiego (1999). Obowiązki, prawa i potrzeby Rady Języka
Polskiego w świetle Ustawy o języku polskim z dn. 7 października 1999 r.
url: http://web.archive.org/web/20030804052346/http:
//www.rjp.pl/inf_dzial_obowiazki.html.
Sekretarz RJP (2003). “ZAGROŻENIA POLSZCZYZNY; OBCOJĘZYCZNE
SZYLDY”. W: Komunikaty Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej
Akademii Nauk 2(13).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (2004). II SA/Lu 1310/03 - Wyrok
WSA w Lublinie z 2004-05-11. url:
http://www.orzeczenia-nsa.pl/wyrok/ii-sa-lu-1310-03/
ewidencja_ludnosci_dowody_tozsamosci_akty_stanu_cywilnego_
imiona_i_nazwisko_obywatelstwo_paszporty/d207f1.html.
Zieliński, Maciej (2017). Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Wyd. 7
uzup. Warszawa: Wolters Kluwer. isbn: 9788380929500.
Streszczenie
Janusz S. Bień
Przewodniczący Rady Języka Polskiego twierdzi, że ortograficzne ustalenia
Rady mają moc prawnie obowiązującą. Twierdzenie to nie odpowiada
faktycznemu stanowi prawnemu.
Abstract
Janusz S. Bień
Correction to Andrzej Markowski’s paper
Markowski claims that the resolutions of the Council for the Polish Language
constitute legal regulations. This does not seem to be the case.
Keywords: Council for the Polish Language, Act on the Polish language,
Constitution


Sprostowanie do artykułu Andrzeja Markowskiego "Dwudziestolecie Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN"

Jednym z głównych celów referatu jest zwrócenie uwagi ma niejasny status prawny Słownika. Opracowany pod auspicjami Polskiej Akademii Nauk, był drukowany przez Państwowy Instytut Wydawniczy (zeszyt próbny), Wiedzę Powszechną (pierwsze 4 tomy) i Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Powstałe w wyniku prywatyzacji Wydawnictwo Naukowe PWN mogło przejąć co najwyżej te prawa, którymi dysponowało Państwowe Wydawnictwo Naukowe, a szczegóły porozumienia Polskiej Akademii Nauk z tą instytucją nie są znane. Postulowane w 2002 r. w liście otwartym 81 językoznawców udostępnienie Słownika w Internecie nie będzie możliwe bez wyjaśnienia tej kwestii. 



W referacie przypomniane zostaną również mało znane fakty z historii Słownika, w szczególności jego faktyczne i zamierzone wykorzystanie w pracach prowadzonych w Instytucie Maszyn Matematycznych (obecnie Instytut Informatyki) Uniwersytetu Warszawskiego. Przestawiona będzie między innymi historia tzw. zmodyfikowanej notacji Tokarskiego.



Przedstawione zostaną także kulisy ,,elektronicznego przedruku'' Słownika na płycie CD, którego byłem inicjatorem i koordynatorem

University of Warsaw

Not a member yet

The IMPACT project Polish Ground-Truth texts as a DjVu corpus

Sprostowanie do artykułu Andrzeja Markowskiego "Dwudziestolecie Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN"

Przeszłość i przyszłość Słownika języka polskiego PAN.Aspekty prawne i informatyczne.

159

403