26023 research outputs found
Sort by
The experience of endometriosis as a chronic illness in the biographies of female students
Get PDFWydział Studiów EdukacyjnychEndometrioza jest nieuleczalną chorobą przewlekłą, która dotyka w Polsce około 2 milionów dziewcząt i kobiet, a na świecie ok. 180 milionów osób. Endometrioza występuje w czasie realizacji głównych zadań rozwojowych „wschodzącej dorosłości” i dokonywaniu kluczowych wyborów życiowych. Celem pracy doktorskiej jest przedstawienie doświadczania endometriozy jako choroby przewlekłej w kontekście trajektorii chorowania w biografiach młodych kobiet, percepcji siebie w różnych rolach społecznych oraz funkcjonowania na co dzień w mikro-, mezo-, egzo- i makrostrukturach społecznych. Aby tego dokonać, zbadano metodą narracyjno-biograficzną 23 studentki, u których zdiagnozowano endometriozę. Praca składa się z czterech części: teoretycznej, metodologicznej analizy wyników badań własnych oraz rekomendacji. Warto zaznaczyć, iż doświadczenie choroby determinowało ich ścieżkę kształcenia oraz kariery zawodowej. Wskazano również wpływ endometriozy na percepcję siebie w rolach społecznych, poczucia własnej atrakcyjności, kobiecości i seksualności oraz wystąpienie zaburzeń w sferze psychicznej. Ponadto choroba odmieniała jakość relacji rodzinnych oraz interpersonalnych. W dysertacji sformułowano również potrzeby, problemy, oczekiwania, postulaty oraz luki w systemie opieki zdrowotnej i wsparcia osób chorych na endometriozę w Polsce.
Endometriosis is an incurable chronic disease that affects around 2 million girls and women in Poland, and approximately 180 million individuals worldwide. It occurs during the realization of the main developmental tasks of 'emerging adulthood' and involving pivotal life choices. The aim of the doctoral thesis is to present the experience of endometriosis as a chronic disease in the context of illness trajectories within the biographies of young women, self-perception in various social roles, and daily functioning within micro-, meso-, exo-, and macrosocial structures. To achieve this, a narrative-biographical method was used to examine 23 female students diagnosed with endometriosis. The thesis consists of four parts: theoretical, methodological, analysis of research results, and recommendations. It's worth mentioning that the experience of the disease determined their educational path and professional career. The impact of endometriosis on self-perception in social roles, feelings of self-attractiveness, femininity, and sexuality was also indicated, along with the occurrence of psychological disturbances. Furthermore, the illness also altered the quality of family and interpersonal relationships. The dissertation also formulated needs, issues, expectations, demands, and gaps in the healthcare and support system for individuals with endometriosis in Poland
Rola Grupy Wyszehradzkiej w europejskim systemie bezpieczeństwa
Get PDFThe changes taking place in Central and Eastern Europe, which began in 1989, included pri-marily the internal and foreign policy of the four countries that make up the Visegrad Group, i.e. the Czech Republic, Poland, Slovakia and Hungary. The transformations also concerned rela-tions with the newly formed states after the collapse of the Union of Soviet Socialist Republics (USSR) and the course of European and Euro-Atlantic integration. The aim of the article is to indicate the role of the Visegrad Group in the European security system, especially in the face of the war in Ukraine or the migration crisis. An important element of the functioning of this regional organization is its cooperation with the EU or with other organizations. The research hypothesis is as follows: the future of the Visegrad Group makes sense and brings its members more benefits than losses. The article uses the analysis method. The key issue that needs to be answered will be the prospect of further activity of the Visegrad Group in the face of new threats. Will the member states of the Visegrad Group meet the challenges of the twenty-first century? Will they play an important role in shaping European security?
Przemiany zachodzące w Europie Środkowo-Wschodniej, które miały początek w 1989 r., obejmowały przede wszystkim politykę wewnętrzną i zagraniczną czterech państw, które two-rzą Grupę Wyszehradzką, tj. Czechy, Polskę, Słowację i Węgry. Przeobrażenia dotyczyły także relacji z nowo powstałymi państwami po rozpadzie Związku Socjalistycznych Republik Ra-dzieckich (ZSRR) oraz przebiegu integracji europejskiej i euroatlantyckiej. Celem artykułu jest wskazanie roli Grupy Wyszehradzkiej w systemie bezpieczeństwa europejskiego, szczególnie w obliczu wojny w Ukrainie czy też kryzysu migracyjnego. Ważkim elementem funkcjonowa-nia tejże organizacji o charakterze regionalnym jest jej współpraca z UE czy z innymi organiza-cjami. Hipoteza badawcza brzmi następująco: przyszłość Grupy Wyszehradzkiej ma sens oraz przynosi swoim członkom więcej korzyści niż strat. W artykule zastosowano metodę analizy. Kluczowym zagadnieniem, które wymaga udzielenia odpowiedzi, będzie perspektywa dalszej działalności Grupy Wyszehradzkiej w obliczu nowych zagrożeń. Czy państwa członkowskie Grupy Wyszehradzkiej sprostają wyzwaniom XXI wieku? Czy odegrają istotną rolę w kształto-waniu bezpieczeństwa europejskiego
Consequences of Russia’s Aggression Against Ukraine for Africa
Get PDFCelem badawczym jest ukazanie w jakich obszarach i w jaki sposób wojna na Ukrainie wpływa na Afrykę. Niektóre aspekty oddziaływania konfliktu na ten region są szeroko komentowane (dyplomacja, bezpieczeństwo żywnościowe). Inne są analizowane rzadziej. Należą do nich takie zagadnienia, jak: zmiany na rynku handlu bronią, polityka energetyczna Afryki, wpływ na pomoc rozwojową czy ewolucja aktywności militarnej mocarstw w Afryce. Pytania badawcze, na które próbowano odpowiedzieć to: na czym polegały ewentualne zmiany w tych obszarach i jakie mogą być konsekwencje tych zmian dla Afryki w przyszłości? W badaniach wykorzystano m.in. metodę analizy instytucjonalnej, systemowej i statystycznej. W badaniu wykorzystano dane wtórne dostępne do połowy lutego 2022 r.
The research objective is to show in what areas and how the war in Ukraine is affecting Africa. Some aspects of the conflict’s impact on the region are widely reported (diplomacy, food security). Others are analyzed less frequently. These include such issues as changes in the arms trade market, Africa’s energy policy, the impact on development aid, or the evolution of the military activity of the superpowers in Africa. The research questions that were attempted to answer were: what were the possible changes in these areas and what might be the consequences of these changes for Africa going forward? The research used institutional, systems and statistical analysis methods, among others. The study used secondary data available through mid-February 2022
Determination of the impact of splicing abnormalities of the NFIX transcription factor mRNA on the pathomechanism of myotonic dystrophy and development of gene therapy tool for this disease
Get PDFWydział BiologiiDystrofia miotoniczna typu 1 (DM1) jest dziedziczną, dominującą chorobą genetyczną, spowodowaną ekspansją trójnukleotydowych powtórzeń CTG w genie DMPK. Nadmiernie wydłużone powtórzenia CUG (CUGexp) w zmutowanym mRNA są toksycznym produktem zmutowanego genu. Zmutowany mRNA sekwestruje czynniki splicingowe takie jak MBNL, a następnie w wyniku funkcjonalnego niedoboru tych białek wywołuje globalne zmiany w alternatywnym splicingu w mięśniach szkieletowych, sercu i mózgu, czego efektem są objawy charakterystyczne dla DM1. Nieprawidłowości w alternatywnym splicingu są kluczową molekularną przyczyną rozwoju DM1. Profil alternatywny splicingu wielu genów zaangażowanych w homeostazę mięśni i ich prawidłowe funkcjonowanie jest istotnie zaburzony. Niemniej jednak, molekularne konsekwencje zaburzeń alternatywnego splicingu większości genów są nadal nieznane. Jednym z eksonów zależnych od MBNL, którego efektywność włączenia do mRNA w procesie splicingu jest istotnie podwyższona w mięśniach szkieletowych DM, jest ekson 7 NFIX, genu kodującego czynnik transkrypcyjny niezbędny do prawidłowego rozwoju mięśni. Pierwszym celem niniejszej pracy było lepsze zrozumienie patomechanizmu DM w kontekście zaburzeń splicingowych NFIX poprzez zrozumienie wpływu włączenia eksonu 7 na aktywność transkrypcyjną NFIX. Aby odpowiedzieć na to pytanie, zastosowano dwa alternatywne podejścia. Pierwszym z nich było stworzenie dwóch stabilnych linii komórkowych z indukowalną nadekspresją izoform NFIX z eksonem 7 i bez eksonu 7 (NFIX+7 lub NFIX-7) w oparciu o komórki HEK z funkcjonalnym nokautem endogennego NFIX (NFIX-KO). Nieoczekiwanie wyniki RNA-seq nie wykazały znaczących różnic w aktywności transkrypcyjnej tych dwóch izoform w stworzonych modelach komórkowych, być może z powodu niewłaściwego dopasowania poziomu ekspresji egzogenów (zbyt wysoki). Drugie podejście opierało się na manipulacji włączania egsonu 7 do endogennie eksprymowanego mRNA NFIX przy użyciu antysensownego oligonukleotydu (AON) nakierowanego na połączenie eksonu 7 z intronem 7. W ludzkich komórkach mięśni szkieletowych, w których dominuje izoforma NFIX+7, zastosowany AON indukował efektywne pomijanie eksonu 7 i produkcję głównie izoformy NFIX-7. Takie podejście umożliwiło wygenerowanie modelu komórkowego w kontekście środowiska, w którym NFIX jest naturalnie zaangażowany w proces prawidłowego rozwoju mięśni, ale także w patogenezę DM1. W tych komórkach ekspresja NFIX jest stosunkowo wysoka i jest regulowana przez natywny promotor. Wyniki eksperymentów RNA-seq ujawniły setki genów, których ekspresja uległa istotnym zmianom po traktowaniu AON, co sugeruje, że obie izoformy splicingowe - NFIX+7 i NFIX-7 - różnią się znacząco aktywnością transkrypcyjną. Analiza ontologii genów (GO) wykazała znaczne wzbogacenie klas genów, które
są wrażliwe na te dwie izoformy NFIX, ale także zaobserwowano istotną zmianę ich ekspresji w mięśniach pacjentów z DM1. Wśród 5641 genów, których ekspresja jest znacząco zmieniona w tkankach DM1 (P<0,05) zidentyfikowano 2070 genów, których ekspresja była znacząco zmieniona w komórkach mięśniowych poddanych działaniu AON zmieniającemu splicing NFIX. Głównymi terminami GO wzbogaconymi w obu porównaniach (w pierwszym – geny wrażliwe na poziom NFIX oraz na obecność jego izoform splicingowych, w drugim – geny wrażliwe na izoformy splicingowe NFIX oraz zmienione w tkankach pacjentów DM1) były geny składników strukturalnych macierzy zewnątrzkomórkowej i geny białek wiążących się z kolagenami. Są to geny niezmiernie istotne dla prawidłowej budowy i aktywności mięśni szkieletowych, a zatem zaburzenie splicingu NFIX może stanowić istotny element patogenezy DM1. Podsumowując tę część pracy można stwierdzić, że nieprawidłowa dystrybucja eksonu 7 NFIX spowodowana sekwestracją białek MBNL na RNA ze zmutowanym CUGexp wywołuje liczne zmiany ekspresji genów zachodzących w mięśniach szkieletowych, które to mogą być odpowiedzialne za kształtowanie fenotypu chorobowego obserwowanego u pacjentów z DM1. DM jest chorobą nieuleczalną. Kiedy liczba powtórzeń osiąga wysoki poziom (od setek do tysięcy), występujące objawy kliniczne są cięższe oraz wzrasta wydajność sekwestracji zależnej od długości powtórzeń. Proponowane wcześniej strategie terapeutyczne prowadzące do podwyższenia poziomu MBNL1 za pomocą narzędzi terapii genowej wiążą się z występowaniem wielu niepożądanych konsekwencji. Długotrwała, niekontrolowana nadekspresja MBNL1 u myszy prowadzi bowiem do zmniejszenia masy ciała, zwiększonej śmiertelności i uszkodzenia mięśni, w tym mięśnia sercowego. Terapia genowa prowadząca do podwyższenia poziomu MBNL1 u pacjentów z DM1 wiąże się również z wieloma innymi ograniczeniami. Jednym z nich jest niejednorodność sekwestracji MBNL spowodowana mozaicyzmem somatycznym długości powtórzeń CTG w komórkach tego samego pacjenta oraz pomiędzy różnymi osobami ze zdiagnozowanym DM1. Aby sprostać tym ograniczeniom, zaprojektowałam i wygenerowałam autoregulowany konstrukt do nadekspresji MBNL1, który umożliwia produkcję białka MBNL1 dostosowaną do poziomu aktywnej puli endogennych białek MBNL w komórce. Ta strategia terapeutyczna daje więc możliwość przezwyciężenia ograniczeń wynikających z niejednorodności ekspansji powtórzeń CTG i w konsekwencji różnego stopnia niedoboru MBNL w różnych komórkach czy włóknach mięśniowych. Konstrukt ten zawiera sekwencję kodującą MBNL1 przedzieloną fragmentem pre-mRNA ATP2A1 z alternatywnym eksonem wrażliwym na poziom MBNL, który zawiera kodon stop w ramce odczytu dla MBNL1. Włączenie tego eksonu prowadzi więc do tworzenia nieaktywnej, skróconej formy białka, natomiast jego wyłączenie, następujące przy niedoborze MBNL, powoduje wzrost produkcji w pełni aktywnej formy MBNL1. Takie podejście umożliwia ograniczoną i ściśle kontrolowaną nadekspresję MBNL1, w zależności od stopnia niedoboru białka, a zarazem może odpowiadać na niejednorodność długości powtórzeń CUG. Podsumowując tę część pracy można powiedzieć, że przeprowadzone badania wykazały, że nadekspresja MBNL1 ze stworzonego konstruktu genetycznego podlega autoregulacji i ma potencjał terapeutyczny prowadzący do korygowania nieprawidłowości alternatywnego splicingu, co wykazano dla komórek pochodzących od pacjentów z DM1.
Myotonic dystrophy type 1 is a hereditary, autosomal disease caused by expansion of trinucleotide CTG repeats in DMPK gene. Expanded CUG repeats in mutant mRNA is a major toxic product of mutant gene. It sequester MBNL splicing factors and due to functional insufficiency of these proteins trigger global changes in alternative splicing in skeletal muscles, heart and brain, which result in symptoms characteristic for DM1. The abnormalities in alternative splicing are crucial molecular feature of DM1. The alternative splicing of many genes engaged in muscle homeostasis and proper functioning is impaired. Although, the molecular consequence of majority of genes with altered splicing pattern is still unknown. One of the MBNL-dependent exons, which inclusion is significantly higher in skeletal muscles of DM, is exon 7 of NFIX, a gene encoding for transcription factor essential for muscle development. First aim of this study was to better understand the pathomechanism of DM in case of abnormalities in the splicing of NFIX. The examination of whether the contribution of exon 7 has an impact on NFIX transcriptional activity gave a deeper understanding of DM1 pathomechanism which is studied for a long time. To answer this question two alternative approaches were used. First of them was generation of two stable cell lines with inducible overexpression of NFIX isoforms with and without exon 7 (NFIX+7 or NFIX-7) based on a HEK cell with functional knockout of endogenous NFIX (NFIX-KO). Unexpectedly, RNA- seq results did not show significant differences in transcriptional activity of these two isoforms in developed cellular models, perhaps due to not well adjusted level of overexpression of exogenes (too high). The second approach based on manipulation of exon 7 inclusion of endogenous NFIX mRNA using the antisense oligonucleotide (AON) targeting (AON) targeting exon 7/intron 7 boundary. In human skeletal muscle cells, in which NFIX+7 isoform predominates, this AON induces efficient exon 7 skipping and production of NFIX-7 isoform. This approach gave the possibility to generate a model with an cellular environment where NFIX is engaged in the developmental process, but also in DM1 pathogenesis. The expression level of NFIX is relatively high in these cells and is driven by the native promoter. The results of RNA-seq revealed hundreds of genes which expression was significantly changed after AON treatment, suggesting that both splicing isoforms, NFIX+7 and NFIX-7, differ significantly in transcriptional activity. Gene ontology (GO) analysis showed significant enrichment of groups of genes that are sensitive to NFIX isoforms and abnormally expressed in DM1 patients. Among 5641 genes which expression is affected in DM1 (P<0.05), 2070 genes were identified which are also sensitive to treatment with AON modulating splicing pattern of NFIX. The major GO molecular function terms enriched in both comparisons (first: genes sensitive to the level of NFIX and its splicing isoforms; second: genes sensitive to the NFIX splicing isoforms and changed in DM1 tissues) were extracellular matrix structural constituent, and collagen binding. These functions are incredibly important for the proper structure and activity of skeletal muscle, therefore NFIX splicing abnormality may be essential trigger of DM1 pathogenesis. Taken together, these results showed that abnormal distribution of NFIX exon 7 caused by sequestration of MBNL proteins on CUGexp affects a subset of gene expression changes occurring in DM1 skeletal muscles, which may be responsible for the development of disease phenotype observed in DM1 patients. DM is an incurable disease. When the number of repeats reach a higher level clinical symptoms are more severe and the sequestration efficiency, which depends on the size expansion, increase. Previously proposed therapeutic strategies leading to increase of the MBNL1 level via gene therapy tools are associated with many undesirable consequences. Uncontrolled MBNL1 overexpression in mice leads to reduced body weight, increased mortality, or muscle damage, including heart muscle. The gene therapy leading to the increase of MBNL1 level is also associated with many limitations. One of them is heterogeneity in sequestration of MBNLs caused by somatic mosaicism of CTG repeat length in cells of the same patient and between individuals with DM1. To deal with these limitations I designed and generated the autoregulated MBNL1 overexpression construct which enables the production of MBNL1 adjusted to the level of active pool of endogenous MBNLs. It was assumed that this therapeutic strategy gave the possibility to overcome the limitations caused by heterogeneity of CTG repeat expansions and as a consequence different levels of MBNL insufficiency in different cells/myofibers. This construct contains MBNL1-coding sequence separated by the fragment of ATP2A1 pre-mRNA with MBNL-sensitive alternative exon containing in frame stop codon. The inclusion of this exon leads to the arrangement of the inactive form of the protein but its exclusion, occurring during MBNL insufficiency, gives rise in production of fully active MBNL1. This approach enables the restricted expression of MBNL1 protein only if its level in cell is too low and potentially can be controlled by heterogeneity of CUGexp load. It was shown that expression of MBNL1 assembled from this construct is tunable and has therapeutic potential to correct the alternative splicing abnormalities in DM1 patients-derived cells
Kobiety w cyfrowych strumieniach dziejów. Tematyka kobieca na polskich kanałach historycznych portalu YouTube
Get PDFWyniki badań prowadzonych w mediach społecznościowych. Analiza ilościowa oraz jakościowa 551 filmów.
W celu zapewnienia otwartego dostępu autor zastosował publiczną licencję praw autorskich CC-BY do każdej wersji zaakceptowanego przez autora manuskryptu (AAM) powstałej w wyniku zgłoszenia niniejszej publikacji.In this article, the authors confront the thesis found in historical discourse about the dominance of male figures in historical narratives present in the public sphere. In order to do so, they analyse the new research field that is the social networking site YouTube and the most popular channels on historical topics contained therein. The main research question is whether women are marginalised in the narratives contained in the sources discussed, in which contexts they appear and what is the reception of the films in which they appear. In addition, the authors look at the question of the form of historical narratives. The study combines quantitative methods (descriptive statistics, correspondence analysis) as well as qualitative methods (Northrop Frye’s typology of story motifs. For this purpose, 551 films were analysed, which were then annotated using seven groups of tags corresponding to the content of the sources ‑ concerning the functioning of female characters and the subject matter of the films. As a result of the analyses carried out, it was observed that the thesis of the absolute dominance of male characters in historical narratives does not fully hold true under the conditions of Web 2.0 sources in terms of quantity, while in terms of content it cannot be accepted unreservedly in the context of the very diverse use of female themes in social media resources.NCN Grant nr 2020/39/B/HS3/01237 „Narracja historyczna w Web 2.0 jako element funkcjonowania tożsamości narodowych w Europie Środkowo‑Wschodniej”
Eksport zboża a stosunki między Ukrainą a UE
Get PDFThe paper focuses on grain issue in relations between Ukraine and the EU. The objective of the study is to reveal the reasons for the complication of relations between Ukraine and the countries of Central and Eastern Europe in the spring of 2023. To achieve the objective, the authors: 1) analyze which EU countries themselves have introduced separate restrictive measures against Ukraine; 2) reveal the dynamics of the physical volumes of grain exports from Ukraine; 3) consider the legal aspect of the application of restrictive measures; 4) determine the consequences of measures, and 5) calculate Ukraine’s potential losses. It is underlined that the political step of the EU aimed at supporting the economy of Ukraine in the conditions of the war created additional pressure on the farmers of Central and Eastern European countries, because the warehouse system of these countries was not ready for a significant increase in supplies from Ukraine. The steps taken by the governments of some Central and Eastern European countries ran counter to their obligations as EU members and violated the Association Agreement between Ukraine and the EU. In addition, these steps created the preconditions for an institutional crisis in the EU. It is concluded that avoiding similar problems in the future requires a solution in the triangle Ukraine–European Commission–individual EU members.
Artykuł koncentruje się na problematyce zbożowej w stosunkach między Ukrainą a UE. Celem opracowania jest wskazanie przyczyn komplikacji stosunków między Ukrainą a państwami Europy Środkowo-Wschodniej wiosną 2023 roku. W tym celu autorzy: 1) skoncentrowali swoją uwagę na państwach UE, które arbitralnie wprowadziły odrębne środki ograniczające eksport ukraińskiego zboża; 2) przeanalizowali dynamikę fizycznych wielkości eksportu zboża z Ukrainy; 3) rozważyli prawne aspekty zastosowania środków ograniczających; 4) określili konsekwencje działań oraz 5) obliczyli potencjalne straty Ukrainy. W efekcie, ustalono że polityczny krok UE mający na celu wsparcie gospodarki Ukrainy w warunkach wojny wywołał dodatkową presję na rolnikach państw Europy Środkowo-Wschodniej. Spowodowane to było faktem niedostatecznego przygotowania systemów magazynowania tych państw. Podkreślić przy tym należy, że działania podjęte przez rządy niektórych państw Europy Środkowej i Wschodniej były sprzeczne z ich zobowiązaniami jako członków UE i naruszyły układ stowarzyszeniowy między Ukrainą a UE. Ponadto kroki te stworzyły warunki wstępne do wystąpienia kryzysu instytucjonalnego w UE. Uniknięcie podobnych problemów w przyszłości wymaga rozwiązań wypracowywanych w trójkącie Ukraina–Komisja Europejska–poszczególni członkowie UE
Elementary education from 1945 to 1989 in the Konin region
Get PDFWydział HistoriiNiniejsza praca stanowi próbę analizy dziejów szkolnictwa podstawowego w l. 1945-1989 na ziemi konińskiej. Z powodu licznych zmian administracyjnych w poszczególnych okresach historycznych, będę używała określenia „ziemia konińska”. Celem, jaki przyświecał prowadzonym w ramach rozprawy badaniom, było przedstawienie obrazu rozwoju szkolnictwa podst. na ziemi konińskiej w l. 1945-1989. Ramy chronologiczne pracy obejmują wydarzenia od zakończenia okupacji niemieckiej w Wielkopolsce w styczniu 1945 r. i narzucenia nowego ustroju aż do jego upadku w 1989 r.; zakres chronologiczny został uwarunkowany ważnymi dla edukacji wydarzeniami. Głównym celem badań było ustalenie zaistniałych przekształceń organizacyjnych i programowych szkolnictwa podstawowego na ziemi konińskiej w l. 1945-1989. Rozprawa stanowi próbę odpowiedzi na pytania, jak na tle przemian o charakterze ogólnopolskim zmieniało się szkolnictwo konińskie, na ile w nich uczestniczyło, powielając schemat ogólny, a na ile wykształciło swoją specyfikę, jakie były polit. oraz społ.-gosp. podstawy rozwoju oświaty na ziemi konińskiej. Badania zostały oparte na materiale archiwalnym zachowanym w AAN w Warszawie, Archiwum ZG ZNP w Warszawie, AP w Poznaniu, APP Oddział w Koninie, Archiwum IPN w Poznaniu oraz kronikach szkół. Niniejsza rozprawa przedstawia stan szkolnictwa podstawowego na ziemi konińskiej od strony rozwoju historycznego.
This paper is an attempt to analyze the history of elementary education from 1945 to 1989 in the Konin region. Due to the numerous administrative changes in different historical periods, the term “Konin region” will be used. The aim of the research conducted within the framework of the dissertation was to present the development of the elementary education in the Konin region from 1945 to 1989. The chronological framework of the paper includes the events from the end of the German occupation of Greater Poland in January 1945 and the imposition of a new regime until its collapse in 1989. The chronological scope was determined by important events in education. The main objective of the research was to determine the ensuing organizational and curricular transformations of elementary education in the Konin region from 1945 to 1989. The dissertation attempts to answer questions about how the education in the Konin region changed against the background of nationwide transformations, to what extent it participated in these changes by replicated the general pattern, and to what extent it developed its own specificity, what were political and socioeconomic foundations of educational development in the Konin region. The research was based on archival material preserved in the Archives of Modern Records (Archiwum Akt Nowych) in Warsaw, the Archives of the Executive Board of the Polish
The Social Insurance Institution as a subject of social policy of the Polish state – from social insurance institutions to social security institutions
No full textWydział Nauk Politycznych i DziennikarstwaDysertacja ma układ chronologiczny i składa się z sześciu rozdziałów. W pierwszym rozdziale, zatytułowanym „Miejsce i rola ubezpieczeń społecznych w polityce społecznej państwa polskiego” przedstawiłam koncepcje i definicje polskiej polityki społecznej oraz uwarunkowania polityczne i gospodarcze w jej tworzeniu. Zaprezentowałam także definicje podstawowych pojęć z zakresu polityki społecznej. Ukazałam także miejsce ubezpieczeń społecznych w systemie zabezpieczenia społecznego państwa. W drugim rozdziale, którego tytuł brzmi „Tworzenie polskiego systemu ubezpieczeń społecznych”, opisałam początki prac nad polskim systemem ubezpieczeń społecznych, scharakteryzowałam pierwsze akty prawne wprowadzające poszczególne rodzaje ubezpieczeń oraz scalenie ubezpieczeń i utworzenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z jego działalnością związaną z realizacją ubezpieczeń, działalnością okołoubezpieczeniową, jak również działalnością niezwiązaną bezpośrednio z ubezpieczeniami oraz ostateczny kształt przedwojennego polskiego systemu ubezpieczeń. Przedstawiłam też główne koncepcje twórców polskiego systemu ubezpieczeń społecznych oraz reakcje opinii publicznej. Ukazałam także wpływ bieżących uwarunkowań politycznych, gospodarczych i społecznych na kształtowanie systemu ubezpieczeń i tworzenie, a także funkcjonowanie instytucji, które realizowały ubezpieczenia społeczne. Kolejny rozdział, zatytułowany „Znaczenie i rola ZUS w okresie II wojny światowej”, poświęciłam na opisanie funkcjonowania instytucji ubezpieczeniowych w okresie II wojny światowej na ziemiach polskich pod okupacją niemiecką. Przedstawiłam zarówno przepisy prawne wprowadzone przez okupanta (dyskryminujące Polaków, co wynikało z przyjętej przez hitlerowskie Niemcy doktryny dotyczącej roli narodów podbitych przez III Rzeszę), jak i postawy pracowników instytucji ubezpieczeniowych wobec tych przepisów oraz ich udział w konspiracji patriotycznej. Opisałam także prowadzone pod koniec wojny prace koncepcyjne nad powojennym kształtem systemu ubezpieczeń społecznych. Trzeci rozdział nosi tytuł „Odbudowa ZUS po II wojnie światowej i likwidacja Zakładu w latach 50. XX w.”. Poświęciłam go na przedstawienie warunków powojennej odbudowy instytucji ubezpieczeniowych, opisując wpływ sytuacji politycznej na zmiany systemu ubezpieczeń w pierwszym dziesięcioleciu po zakończeniu II wojny światowej i roli ZUS w polityce społecznej państwa. Przedstawiłam także działalność ZUS niezwiązaną z ubezpieczeniami społecznymi w tym okresie, jak również przyczyny, okoliczności i etapy likwidacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W czwartym rozdziale, pt.: „Reaktywacja ZUS i zmiany w systemie ubezpieczeń społecznych w latach 1960-1989”, zaprezentowałam przemiany systemu ubezpieczeń społecznych oraz warunki funkcjonowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w latach 1960–1989. Opisałam także wpływ sytuacji politycznej na zmiany systemu ubezpieczeń i działalność ZUS. Przedstawiłam również zakres działalności niezwiązanej z ubezpieczeniami społecznymi oraz działalności okołoubezpieczeniowej, jaką prowadził w tym czasie Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W ostatnim rozdziale, zatytułowanym „ZUS w systemie ubezpieczeń społecznych po roku 1989”, przedstawiłam kryzys polityczny, gospodarczy i społeczny początku lat 90. XX wieku i jego wpływ na kształt ustawy zmieniającej system ubezpieczeń społecznych z roku 1998, główne założenia reformy systemu ubezpieczeń społecznych oraz wynikające z niej nowe obowiązki dla ZUS. Opisałam także zmiany, jakie były dokonywane w systemie ubezpieczeń społecznych oraz w funkcjonowaniu ZUS do roku 2022, a także zakres działalności okołoubezpieczeniowej i niezwiązanej z ubezpieczeniami społecznymi, jaką w tym czasie prowadził Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ze względu na tematykę pracy nie eksponowałam komparatystyki międzynarodowej. Na zakończenie opisałam także wpływ pandemii koronawirusa na funkcjonowanie i działalność Zakładu oraz zmieniającą się rolę ZUS w polityce społecznej państwa. Na zakończenie przedstawiłam rekomendacje dla kierunków zmian w systemie ubezpieczeń społecznych oraz w dalszym funkcjonowaniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
The dissertation is arranged chronologically and consists of six chapters. In the first chapter, entitled „The place and role of social insurance in the social policy of the Polish state”, I presented the concepts and definitions of Polish social policy as well as political and economic conditions in its creation. I also presented definitions of basic terms in the field of social policy. I also showed the place of social insurance in the social security system of the state. In the second chapter, the title of which is „Creating the Polish social insurance system”, I described the beginnings of work on the Polish social insurance system, I characterized the first legal acts introducing individual types of insurance, as well as merging insurance and establishing the Social Insurance Institution together with its activities related to the implementation of insurance, related to insurance, as well as activities not directly related to insurance, and the final shape of the pre-war Polish insurance system. I also presented the main concepts of the creators of the Polish social security system and the reactions of the public opinion. I also showed the impact of current political, economic and social conditions on the formation of the insurance system and the creation, as well as the functioning of institutions that implemented social insurance. The next chapter, entitled „The meaning and role of ZUS during World War II", was devoted to describing the functioning of insurance institutions during World War II in the Polish territories under German occupation. I presented both the legal regulations introduced by the occupier (discriminating against Poles, which resulted from the doctrine adopted by Nazi Germany regarding the role of nations conquered by the Third Reich), as well as the attitudes of employees of insurance institutions towards these regulations and their participation in the patriotic conspiracy. I also described the conceptual work carried out at the end of the war on the post-war shape of the social security system. The fourth chapter is entitled „Reconstruction of ZUS after World War II and liquidation of the Institution in the 1950s". I devoted it to presenting the conditions of the post-war reconstruction of insurance institutions, describing the impact of the political situation on changes in the insurance system in the first decade after the end of World War II and the role of ZUS in the social policy of the state. I also presented the activity of ZUS not related to social insurance in that period, as well as the reasons, circumstances and stages of liquidation of the Social Insurance Institution. In the fifth chapter, entitled „Reactivation of the Social Insurance Institution and changes in the social insurance system in the years 1960-1989", I presented the changes in the social insurance system and the conditions for the functioning of the Social Insurance Institution in the years 1960-1989. I also described the impact of the political situation on changes in the insurance system and the activities of ZUS. I also presented the scope of activities not related to social insurance and insurance-related activities conducted at that time by the Social Insurance Institution. In the last chapter, entitled „ZUS in the social security system after 1989", I presented the political, economic and social crisis of the early 1990s and its impact on the shape of the act amending the social security system of 1998, the main assumptions of the reform of the social security system and the resulting new obligations for ZUS. I also described the changes that were made in the social insurance system and in the functioning of ZUS until 2022, as well as the scope of insurance-related and non-insurance activities conducted at that time by the Social Insurance Institution. Due to the subject of the work, I did not expose international comparative studies. Finally, I also described the impact of the coronavirus pandemic on the functioning and operation of the ZUS and the changing role of ZUS in the social policy of the state. At the end, I presented recommendations for the directions of changes in the social insurance system and in the further functioning of the Social Insurance Institution
Symbol-status-utility? The role of spurs in the world of the Central European Barbaricum during the Roman Period
No full textWydział ArcheologiiRozprawa doktorska podejmuje problematykę interpretacji ostróg odkrywanych na stanowiskach archeologicznych z terenu tzw. środkowoeuropejskiego Barbaricum datowanych na pierwsze pięć wieków naszej ery. Celem pracy jest pełniejsze zrozumienie fenomenu obecności tejże kategorii zabytków, występujących przede wszystkim w kontekście funeralnym, gdzie stanowią element wyposażenia grobowego wojowników, jak również zmarłych nie wyposażonych w uzbrojenie oraz kobiet i dzieci. Autorka stara się wskazać na prawidłowości dotyczące kontekstu występowania ostróg w grobie, jak i przestrzeni cmentarzyska oraz możliwości interpretacyjne z nich wynikające. I tom, stanowiący właściwą treść rozprawy, został podzielony na trzy rozdziały. I rozdział dotyczy zagadnień związanych z pojawieniem się, rozprzestrzenieniem i użytkowaniem poszczególnych form ostróg. II rozdział pracy dotyczy kontekstu ich występowania w grobach kultury przeworskiej, oksywskiej oraz wielbarskiej, a podejmowane rozważania prowadzono stosując podział na okresy chronologiczne oraz przy uwzględnieniu wyników analiz antropologicznych oraz całości materiału zabytkowego z omawianych zespołów. W III rozdziale tomu zawarto analizę przestrzenną ośmiu wybranych cmentarzysk, gdzie starano się wychwycić wszelkie prawidłowości czy układy przestrzenne, w których wystąpiły groby z ostrogami. W II tomie umieszczono zestawienia tabelaryczne, wykresy oraz plany cmentarzysk stanowiące postawę prowadzonych w II i III rozdziale analiz. III tom stanowi katalog znalezisk ostróg z obszaru kultury przeworskiej, oksywskiej i wielbarskiej.
The doctoral thesis addresses the issue of interpreting spurs discovered at archaeological sites in the so-called Central European Barbaricum, dating back to the first five centuries AD. The study aims to gain a deeper understanding of this category of artefacts, primarily found in funerary contexts, where they are part of the burial equipment for warriors and the deceased without weapons, women, and children. The author seeks to identify patterns regarding the context of spurs found in graves, as well as within the cemetery space, and to present the resulting interpretive possibilities. Volume I, which constitutes the actual content of the dissertation, is divided into three chapters. Chapter I deals with issues relating to the emergence, spread and use of particular forms of spurs. Chapter II focuses on the context of their presence in the graves of the Przeworsk, Oksywie and Wielbark cultures. The study was carried out based on a division into chronological periods and taking into account the results of anthropological analyses and the overall material from the discussed assemblages. Chapter III of this volume includes a spatial analysis of eight selected cemeteries in order to identify potential regularities or spatial arrangements of graves with spurs. Volume II contains tables, charts and plans of the cemeteries, which are the basis for the analyses carried out in Chapters II and III. Volume III is a catalogue of spur finds from the area of the Przeworsk, Oksywie and Wielbark cultures
Czynniki instytucjonalno-prawne transformacji energetycznej w Unii Europejskiej
No full textThe subject of the research problem addressed in the article concerns the importance of institutional and legal (or, more broadly, political) factors of energy transition in the European Union. Following Aleh Cherp and his team, political factors are understood as state objectives, political interests and institutional capabilities and factors of other types. All of them, as a whole, enter into a relationship with other factors, such as socio-technical and techno-economic ones.
Referring to F. W. Geels, the European Union can be defined as a kind of socio-technical regime (energy regime), responsive to internal or external threats or adverse events. The main purpose of the analysis is to present the relationship between the institutional and legal, socio-technical, and techno-economic factors. In order to specify the research problem, the research question has been posed of the extent to which institutional and legal factors affect energy transition in the European Union. To answer this question, the analysis relies on the theoretical aspects of energy transition studies, the institutional and legal approach and secondary statistical data.
Zakres przedmiotowy problemu badawczego tekstu dotyczy znaczenia czynników instytucjonalno-prawnych, szerzej ujmowanych jako polityczne, transformacji energetycznej w Unii Europejskiej. Przez „czynniki polityczne” rozumie się – za A. Cherpem i zespołem – cele państwowe, interesy polityczne oraz możliwości instytucjonalne i czynniki innego typu. Wszystkie one, jako całość, pozostają w relacji z innymi, do których należy zaliczyć: społeczno-techniczne
i techniczno-ekonomiczne. Z kolei za F. W. Geelsem Unię Europejską można określić mianem swoistego reżimu społeczno-technologicznego (reżimu energetycznego), responsywnego wobec wewnętrznych lub zewnętrznych zagrożeń albo zdarzeń niepożądanych. Głównym celem analizy jest prezentacja relacji, jaka występuje między czynnikami: instytucjonalno-prawnym i społeczno-technologicznym oraz techniczno-ekonomicznym. W celu uszczegółowienia zakresu przedmiotowego problemu badawczego w tekście wskazano następujące pytanie badawcze: „W jakim stopniu czynniki instytucjonalno-prawne wpływają na transformację energetyczną w Unii Europejskiej?”. Aby odpowiedzieć na to pytanie, analizę w tekście oparto na teoretycznych aspektach studiów nad transformacją energetyczną, ujęciu instytucjonalno-prawnym oraz wtórnych danych statystycznych