26023 research outputs found
Sort by
Zofia Urbanowska – naturalistka
No full textArtykuł przedstawia Zofię Urbanowską jako naturalistkę – pisarkę pasjonującą się naukami przyrodniczymi, zwłaszcza botaniką, która oddaje swoją wiedzę na usługi pedagogice i literaturze, tu przede wszystkim jako redaktorka działu przyrodniczego pisma dla dzieci „Wieczory Rodzinne” (Warszawa 1880–1914) oraz powieści dla młodzieży "Róża bez kolców" (1903).Rozdział powstał w ramach grantu OPUS 21 Narodowego Centrum Nauki, projekt nr 2021/41/B/HS2/00876 pt. Pół wieku polskiej literatury dziecięcej. Twórczość dla dzieci w kręgu władzy i produkcji kulturowej: odbiorca literatury –literatura jako odbiorca
Why Turn to Hegel Today? An Introduction
No full textThis brief introduction sets the stage for the central aim of this issue of Ethics in Progress devoted to Hegel: to underscore the enduring relevance of his thought, in particular his Philosophy of Nature and his Realphilosophie, in addressing contemporary challenges. While Hegel may appear to some as an abstract thinker, seemingly surpassed by the demands of our era, the core elements of his philosophy – particularly the dialectical method, his reflections on the complex relationship between Natur (nature) and Geist (spirit), and key concepts such as Anerkennung (recognition) and Wille (will) – continue to provide a vital conceptual framework for addressing pressing issues of our time. These include the environmental crisis and the evolving dynamics between humanity, nature, and emerging technologies like artificial intelligence. Consequently, this issue strives to approach Hegel through the lens of our contemporary experience, not to distort or “denaturalize” his thought, nor to fall into the trap of anachronism, but to breathe new life into the concept. By doing so, it invites the reader to listen anew to what Hegel’s philosophy might still teach us today
Geopolityczne skutki prognoz cen ropy naftowej: Analiza raportu Klubu Rzymskiego dotyczącego globalnych ograniczeń wzrostu gospodarczego i rzeczywistości rynkowej
No full textThe report by the Club of Rome experts from 1972 indicated the possibility of a relatively short-term global raw material supply deficit, including energy resources. According to the authors of this document, the growing demand for resources coupled with diminishing available reserves was the cause. The anticipated outcome was a dynamic, exponential increase in commodity prices, including crude oil, in the perspective of the coming decades. The purpose of this article is to demonstrate whether the forecasts of the Club of Rome’s report from over half a century ago, regarding the rise in oil prices, are reflected in the actual market situation and to attempt to determine the potential direction of changes in the barrel prices of this commodity. The authors of the article adopted the hypothesis that the price of crude oil might not necessarily increase exponentially as global resources are depleted. As a result of the analysis of nominal and real prices of WTI crude oil after the publication of the Club of Rome’s report, i.e., from 1973 to the end of 2022 (a period of 50 years), the fundamental conclusions contained in the report have not been confirmed. A significantly different course of changes in crude oil prices in the specified period was indicated, compared to what was predicted in the report.
Raport ekspertów Klubu Rzymskiego z 1972 r. wskazywał na możliwość stosunkowo krótkotrwałego globalnego deficytu podaży surowców, w tym zasobów energetycznych. Według autorów tego dokumentu przyczyną był rosnący popyt na zasoby w połączeniu ze zmniejszającymi się dostępnymi rezerwami. Przewidywanym rezultatem był dynamiczny, wykładniczy wzrost cen surowców, w tym ropy naftowej, w perspektywie nadchodzących dekad. Celem tego artykułu jest wykazanie, czy prognozy raportu Klubu Rzymskiego sprzed ponad pół wieku dotyczące wzrostu cen ropy naftowej znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistej sytuacji rynkowej oraz próba określenia potencjalnego kierunku zmian cen baryłek tego surowca. Autorzy artykułu przyjęli hipotezę, że cena ropy naftowej niekoniecznie musi wzrosnąć wykładniczo w miarę wyczerpywania się światowych zasobów. W wyniku analizy cen nominalnych i realnych ropy naftowej WTI po opublikowaniu raportu Klubu Rzymskiego, tj. od 1973 r. do końca 2022 r. (okres 50 lat), nie potwierdziły się podstawowe wnioski zawarte w raporcie. Wskazano na istotnie odmienny przebieg zmian cen ropy naftowej w podanym okresie, w porównaniu z przewidywaniami w raporcie
Culture, Development and Adolescence – towards a Theory and History of Adolescence
No full textThe present study identifies specifics of adolescence by reconstructing the cultural-historical process of the emergence of this age, which is essentially connected to modernity, by means of two epochal works of art from the years 1719 (Daniel Defoe’s Robinson Crusoe) and 1774 (Johann Wolfgang Goethe’s Die Leiden des jungen Werthers) which are reflected upon using terms derived from development theory. This study bases its conclusions on a summary theoretical model of adolescence as the awakening of subjectivity, with critical consideration given of current tendencies in dealing with and shaping adolescence. The potential associated with this stage of life as represented amid the unleashing of modernity seems to be decreasing again in its neoliberal late phase. It seems instead to be replaced by empty stagings and conjuration of creativity
Natural Becoming: From Bad Infinity Towards an Open Dialectic? Contemporary Issues Moving From Hegel’s Philosophy of Nature
No full textIn Hegel’s Philosophy, natural time is the engine of bad infinity, presenting itself through disappearance. Nevertheless, as one proceeds towards the higher levels of the realm of exteriority, this force from abstract becomes increasingly real until it becomes part of vital processes in the organized subjectivity, such as that of the living organism that “knows” and uses this becoming as a force to its advantage, e.g., in the forms of metabolism. This effective meaning of natural becoming seems to us to have been particularly highlighted in the 20th–century in the “Philosophical Biology” of Hans Jonas, whereby even the elements of failure (e.g., in the animal’s procurement of food) are grasped as expressions of a distinctive trait of the subject, namely its capacity to bear the negative and with this to establish mediation. Even the mortal limit, which is what leads to the conclusion of the Naturphilosophie requiring the elevation to the Philosophy of Spirit in Hegel, according to Jonas, takes on, within the human awareness, a renewed ontological value that allows life to flourish again and with this makes human beings able to ask themselves what kind of world they want to hand over (also with environmental regard) to future generations. If this is the case, then a role for Naturphilosophie becomes highly topical about producing an “open dialectic” invoked many times in the philosophical paths of the 20th century
The evolution of musicality and cross-domain co-evolutionary interactions
No full textThis is the accepted version (AAM) of the following article: The evolution of musicality and cross-domain co-evolutionary interactions, Musicae Scientiae, online-first 0(0). https://doi.org/10.1177/10298649241255694.The evolution of human musicality has often been linked to the evolution of the faculty of language since the development of musical and linguistic abilities seems to share a common phase in their ontogenesis. Apart from that, both singing and speaking are, on the one hand, universal forms of human vocal expression and, on the other hand, consist of culturally specific elements. Such a probable co-occurrence of the predisposition to speak and sing, with the cultural variability of both these forms of communication, has prompted researchers to indicate gene–culture co-evolution as the probable mechanism responsible for the emergence of human musicality and the faculty of language. However, in most evolutionary
scenarios proposed so far, the evolutionary paths of music and language followed independently after divergence from a common precursor. This article, based on observations of contemporary interactions between language and music, presents a different view in which musical and language-like forms of proto-communication interacted leading to the repurposing of some of their neural mechanisms. In this process, the Baldwinian interplay between plasticity and canalization has been proposed as the most probable evolutionary mechanism that shaped our musicality. The premises that support the presence of cross-domain co-evolutionary interactions in the contemporary communicative niche of Homo sapiens
are indicated.Narodowe Centrum Nauki
This research was funded by the National Science Center, Poland (grant number: 2021/41/B/HS1/00541)
Chemoindicative assessment of geoecosystems as diagnostic information of the natural environment of Wolin National Park
No full textPraca doktorska ocenia geoekosystemy Wolińskiego Parku Narodowego (WPN) za pomocą chemoindykacji, analizując parametry chemiczne wody, gleby i biomasy roślinnej. Badania wykazały zróżnicowanie chemiczne między stanowiskami i porami roku, wynikające z lokalnych warunków geomorfologicznych i hydrologicznych. Dyskusja dotyczy dynamiki procesów geochemicznych, wpływu antropopresji oraz prognoz zmian środowiskowych. Wnioski podkreślają znaczenie chemoindykacji jako narzędzia wspierającego ochronę i zarządzanie WPN oraz rozwój monitoringu geoekosystemów.
The doctoral thesis assesses the geoecosystems of Wolin National Park (WPN) using chemoindication by analyzing the chemical parameters of water, soil, and plant biomass. The study revealed chemical variability between sites and seasons, driven by local geomorphological and hydrological conditions. The discussion focuses on the dynamics of geochemical processes, the impact of anthropopressure, and forecasts of environmental changes. The conclusions highlight the importance of chemoindication as a tool supporting the protection and management of WPN and the development of geoecosystem monitoring
Sport in the leisure culture of young people
No full textWydział Studiów EdukacyjnychRozprawa doktorska podejmuje temat roli sportu w kulturze czasu wolnego młodzieży. W ostatnich latach coraz częściej podejmuje się zagadnienia związane z wykorzystaniem czasu w ogóle, a w szczególności czasu wolnego. Ludzie współcześni mają zwykle więcej czasu wolnego do dyspozycji. Dotyczy to też młodzieży. Pomimo wielu zalet, czas wolny niesie z sobą poważne niebezpieczeństwo, jeśli występuje jako tzw. „pusty czas”. Dlatego ważne jest, aby młodym ludziom zaproponować takie możliwości wypełniania czasu wolnego, które będą chcieli dobrowolnie podejmować i które jednocześnie pozwolą na realizację podstawowych funkcji czasu wolnego (odpoczynku, rozrywki, pracy nad sobą). Taką formą aktywności może być sport. Autor przeprowadził badania nad miejscem sportu w kulturze czasu wolnego młodzieży. Wykorzystał metodę ankiety, wywiadu i wywiadu biograficzno-narracyjnego. Na podstawie analizy uzyskanego materiału badawczego autor opisał budżet czasu młodzieży, w tym czasu wolnego. Przedstawił miejsce sportu w czasie wolnym młodzieży, rodzaje aktywności sportowej młodzieży oraz miejsce sportu w młodzieżowych grupach rówieśniczych, w środowisku rodzinnym młodych ludzi i ich środowisku szkolnym.
This doctoral thesis addresses the role of sport in the leisure culture of young people. In recent years, issues related to the use of time in general, and leisure time in particular, have been increasingly discussed. Modern people usually have more leisure time at their disposal, and this also applies to adolescents. Despite many advantages, leisure time carries significant risks if it manifests as so-called “empty time.” Therefore, it is important to offer young people opportunities to fill their leisure time in ways they will voluntarily engage in, which simultaneously allow for the realization of the basic functions of leisure time (rest, play, self-improvement). One such form of activity can be sport. The author conducted research on the role of sport in the leisure culture of young people, implementing methods such as surveys, interviews, and biographical-narrative interviews. Based on the analysis of the collected research material, the author described the time budget of adolescents, including leisure time. The dissertation presents the place of sport in the leisure time of young people, types of sports activities among them, and the role of sport in youth peer groups, in the families of young people, and in their school environment
Ruch opozycyjny Aleksieja Nawalnego i jego wpływ na przemiany polityczne w Rosji Putina
No full textIn recent years, Alexei Navalny has emerged as the most prominent Russian oppositionist and the main critic of Vladimir Putin’s regime. He undertook extensive efforts aimed at building civil society in Russia. His uncompromising attitudeearned him recognition in the West, including Poland. Navalny’s critics pointed to his nationalist and imperialist views and the almost uncritical support for his activities often expressed by world leaders and international institutions. The main goal of the article is to analyze the Alexei Navalny’s opposition efforts as he sought to transform the Russian political system. The hypothesis suggests that despite numerous initiatives by Navalny’s supporters and the backing of the international community, his activities failed to bring about the expected changes on the Russian political arena. The tightening of Vladimir Putin’s regime led to an increased repression against citizens opposing the government, significantly hindering opposition’s efforts and ultimately contributing to Navalny’s death.
Aleksiej Nawalny w ostatnich latach uważany był za najważniejszego rosyjskiego opozycjonistę oraz głównego krytyka reżimu Władimira Putina. Podejmował szeroko zakrojone działania zmierzające do budowy społeczeństwa obywatelskiego w Rosji. Swoją bezkompromisową postawą zyskał uznanie na Zachodzie, w tym w Polsce. Krytycy Nawalnego zwracali uwagę na jego nacjonalistyczne i imperialistyczne poglądy oraz niemalże bezkrytyczny stosunek dla jego działalności wyrażany często przez światowych przywódców i instytucje międzynarodowe. Celem artykułu jest analiza działalności opozycyjnej Aleksieja Nawalnego, który w swoich działaniach dążył do przemian rosyjskiego systemu politycznego. Jako hipotezę przyjęto założenie, zgodnie z którym działalność opozycjonisty, mimo podejmowania przez jego zwolenników licznych inicjatyw oraz poparcia środowiska międzynarodowego, nie przyniosła oczekiwanych zmian na rosyjskiej scenie politycznej. Zaostrzanie się reżimu Władimira Putina doprowadziło do wzrostu represji wobec obywateli sprzeciwiających się władzy, co w znacznym stopniu utrudniało prowadzenie skutecznej walki opozycyjnej oraz przyczyniło się do śmierci Nawalnego
Polscy naukowcy 2023: doskonałość naukowa, autonomia badań i społeczna odpowiedzialność nauki. Raport z badań
No full textW części analitycznej tego raportu prezentujemy wybrane wyniki przeprowadzonego badania ankietowego „Polscy Naukowcy 2023” w wybranych przekrojach. Za najbardziej interesujące uznaliśmy następujące przekroje: płeć, grupa wieku (w tym młodzi naukowcy w ujęciu demograficznym: poniżej 40 roku życia). Dziedzina (8 największych w badaniu) oraz typ instytucji (uczelnie, instytuty PAN i inne). Pełne dane znajdują się w oddzielnym opracowaniu z wynikami ankiety w formie tabelarycznej. W raporcie zachowano pierwotne brzmienie pytań ankietowych oraz numery tabel z opracowania – aby nie komplikować czytania wszystkich raportów i mieć proste odniesienie do wszystkich odpowiedzi w ankiecie, również pominiętych w prezentowanym raporcie. Natomiast w drugiej części raportów znajdują się pogłębione analizy wybranych aspektów funkcjonowania polskiej kadry akademickiej – polskich naukowców ze wszystkich sektorów oprócz sektora biznesowego. Zgodnie z celami projektu w pogłębionych analizach korzystamy z danych bibliometrycznych, danych ankietowych i danych gromadzonych przez OPI PIB i udostępnionych UAM na mocy umowy o wykorzystaniu do badań. Ponadto najważniejszym punktem odniesienia dla Polski są analizy prowadzone dla 38 krajów OECD, które pojawiają się w wybranych raportach.MNIS