Opin visindi
Not a member yet
2982 research outputs found
Sort by
White-tailed eagles in time and space - Population genetics and the aftermath of severe bottlenecks in Haliaeetus albicilla
No full textGenomic population bottlenecks and small population sizes are well described and well-studied areas of biology. However, few studies analyse samples from before and after a population have gone through a genetic bottleneck, and thus studies commonly infer bottleneck effects only using modern samples, modelling, or by comparison with populations that have not gone through bottlenecks. The white-tailed eagle is one of many species which have experienced large reductions in population sizes due to human influences, resulting in extinction in several geographical areas. To study the effects of bottlenecks and genetic variation in white-tailed eagles in Iceland and other countries in the north-western part of the species range, three studies focusing on different aspects of population genomics were conducted. Firstly, the mitogenomic diversity and population history were explored for Iceland and four neighbouring countries, using modern whole mitochondrial genomes, extending knowledge regarding the mitochondrial diversity, and revealing signs of selection maintaining the mitogenomic variation. Secondly, applications for identifying the homogametic sex chromosomes were evaluated. Distinguishing the main chromosomal types is important as they vary in effective population size and may have different evolutionary histories. The third and major study evaluated the impact of a bottleneck and assessed the genomic variation using modern and historic museum samples from Iceland, Greenland and four other countries from the mainland of Europe. A direct effect of bottlenecks was observed on variation within and among countries as well as within and among individuals. Furthermore, the study resolved part of the evolutionary history of the analysed populations.Áhrif stofnstærðarsveiflna á erfðabreytileika og hegðun breytileika í litlum stofnum hefur
verið vel lýst. Fjölmargar rannsóknir í líffræði hafa verið gerðar á erfðabreytileika stofna en
sjaldan hafa sýni verið greind fyrir og eftir slíkar niðursveiflur, sem kallaðar hafa verið
erfðafræðilegur flöskuháls, og því eru áhrifin oft greind eftir breytingarnar annað hvort með
líkanagerð eða með samanburði við stofna sem hafa ekki farið í gegnum slíkan flöskuháls.
Haförninn er ein margra tegunda sem hafa fækkað mikið vegna áhrifa mannsins. Tegundin
er útdauð á mörgum svæðum en haferninum fer nú fjölgandi. Til að rannsaka áhrif
flöskuhálsa og erfðabreytileika hjá haförnum á Íslandi og í nálægum löndum voru þrjár
rannsóknir gerðar á erfðamengjum tegundarinnar. Í fyrsta lagi var erfðabreytileiki og saga
stofna á Íslandi og í fjórum nálægum löndum metin með því að greina erfðamengi hvatbera
hjá núlifandi örnum. Náttúrulegt val virðist hafa viðhaldið breytileika í hvatberamengjunum
innan stofna. Í öðru lagi var árangur fjögurra aðferða til að greina Z-kynlitninginn í
erfðamengjum arnanna metinn, en greining á breytileika m.t.t. til meginlitninga er mikilvæg
þar sem stofnstærð þeirra er mismunandi og þeir geta átt ólíka þróunarsögu. Þriðja og
ítarlegasta rannsóknin var um aðgreiningu í erfðamengjum stofna við Norður Atlantshaf, þ.e.
frá Íslandi, Grænlandi og fjórum öðrum löndum á meginlandi Evrópu. Í samanburði á um
hundrað ára gömlum sýnum, fengnum úr söfnum, og nýjum sýnum greindust skýr áhrif af
flöskuhálsum á breytileika erfðamengjanna, bæði innan og milli stofna. Rannsóknin leiddi
einnig í ljós hluta af þróunarsögu þessara ólíku stofna
Nordic Feminism Reconsidered: Activism, Scholarly Endeavours and Women’s Research Networks at the Nordic Summer University 1971–1990
No full textIn our paper presentation, we explore the Nordic Summer University (NSU), an independent and migratory scholarly organisation, as a platform for interaction and cooperation for the new women’s movements and an arena for the development of women’s research in the Nordic region. In several accounts, NSU is described as a key context for the development of Nordic women’s and feminist research and frequently appears in memoirs by pioneers in the field, but it has never been the direct object of scholarly focus. In recent years, there has been a scholarly debate about the historical narratives concerning the history of academic feminism in the Nordic region, where both the connection to the new women’s movements in the 1970s and the notion of the ‘Nordic’ have been contested. This article intervenes in these discussions by exploring the ‘women’s circles’ within NSU as they appear in various sources such as historiographical accounts, reports memoirs and archives and thereby, thereby defending a hands-on archival approach. We argue that focusing on an alternative international institution for knowledge production such as NSU offers valuable insights into how feminism as a social movement and a scholarly project - politics and academic endeavours - have been negotiated.The Icelandic Equality Fund. This work, grant no. 218064, was supported by the Icelandic Research Fund.Post-print (lokagerð höfundar
Education of students with intellectual disabilities at the upper secondary school level in light of theories of inclusive education and social justice
No full textThis dissertation contributes to discussion about inclusive education and
social justice. Inclusive education is the official school policy in Iceland
which was legislated in 2008. Regardless of that, students with intellectual
disabilities are not educated within general education at the upper
secondary level, instead they apply for and are educated within special
programs for disabled students. In this article-based dissertation, focus is
placed on programs for disabled students within upper secondary schools.
The purpose was to examine the challenges, contradictions and
opportunities surrounding the education of students with intellectual
disabilities in Icelandic upper secondary schools in relation to inclusive
education and social justice. To accomplish this the subject was approached
in three steps, which are reported in three independent articles. The first
step involved analyzing the discourse of official documents in relation to
the education of students at upper secondary level. The second step
involved analyzing interviews that were taken with different stakeholders
within system. The third step shifted the study’s focus into student’ spaces
within school, where the data consists of students’ narratives of their
experiences in school.
The study is framed within disability studies in education (DSE) which
rests on the foundation of disability as a social construct. It views disability
as an instinctive form of human variations and thus challenges medical and
psychological models of disability. The theories and concepts that inform
data analysis stem from Foucault’s theories of discourse, power, power
relations, and resistance; Deleuze and Guattari’s theories about line of
flight and becoming; and Young’s theories of five faces of oppression and
social justice.
Findings show that, although stated as inclusive, the structure of the
Icelandic education system resembles more of an integrative system than
an inclusive one. Furthermore, through its structure, the system produces
and reproduces inequality and social injustice that does not only affect
students with intellectual disabilities, but a larger group of students. Official
discourse indicates that ableism is inherent in the system, and that the
structure constructs students with intellectual disabilities as different and
less able. This is further manifested in the way the system responds to
students by labeling them through medical diagnosis and segregating them
based on their support needs. Student narratives unravel multiple power
relations that students are caught up in within the discursive field of special
iv
education. The narratives further unpack knowledge about their experience
and how, through everyday resistances, they act against or try to escape
the oppressive label that restricts their potential to be regarded as
members of an inclusive education system. The findings also confirm earlier
findings of a conceptual confusion about what inclusive education is and
that the concept of support is both inconspicuous and poorly defined. The
thesis suggests that to move the Icelandic education system towards more
inclusive education and social justice for all students, measures need to be
taken to reconceptualize inclusive education within which diversity is
consciously accounted for. Furthermore, defining support and identifying
ways through which support can be implemented within general education
would be valuable.Doktorsritgerðin er framlag til fræða um inngildandi menntun og félagslegt
réttlæti. Í ritgerðinni er sjónum beint að starfsbrautum fyrir fatlaða
nemendur innan framhaldsskóla. Tilgangurinn var að kanna áskoranir,
mótsagnir og tækifæri í tengslum við menntun fatlaðra nemenda í
íslenskum framhaldsskólum með hliðsjón af fræðum um inngildandi
menntun og félagslegt réttlæti. Viðfangsefnið var nálgast í þremur skrefum.
Fyrsta skrefið fólst í því að greina orðræðu í opinberum skjölum varðandi
menntun nemenda á framhaldsskólastigi. Annað skrefið fólst í því að greina
viðtöl sem tekin voru við mismunandi hagsmunaaðila innan
framhaldsskólakerfisins. Í þriðja skrefinu var reynsla nemenda skoðuð.
Rannsóknin er unnin innan fötlunarfræða í menntun sem álítur fötlun
vera félagslega mótað fyrirbæri og hluta af mannlegum margbreytileika. Við
greiningu gagna voru kenningar Foucault um orðræðu, vald, valdatengsl og
viðnám nýttar. Einnig voru kenningar Deleuze og Guattari um flóttaleiðir og
„að verða“ notaðar sem og kenning Young um fimm andlit kúgunar og
félagslegt réttlæti.
Niðurstöður gefa til kynna að uppbygging íslenska framhaldsskólakerfisins,
þegar kemur að menntun nemenda með þroskahömlun, eigi meira
sameiginlegt með hugmyndafræði um blöndun en inngildandi menntun.
Enn fremur skapar og viðheldur kerfið, eins og það er byggt upp, ójöfnuði
og félagslegu óréttlæti sem hefur ekki aðeins áhrif á fatlaða nemendur,
heldur stærri hóp nemenda. Orðræða í opinberum skjölum bendir til þess
að kerfið grundvallist á hæfisma og yfirleitt er litið á fatlaða nemendur sem
öðruvísi og getuminni. Þetta birtist einnig í því hvernig skólakerfið bregst við
nemendum með því að merkja þá með læknisfræðilegri greiningu og greina
þá frá öðrum á grundvelli stuðningsþarfar hvers og eins. Frásagnir nemenda
varpa ljósi á ólíkar leiðir þeirra til að reyna að losna undan oki stimpilsins
sem fylgir læknisfræðilegu greiningunni og festir nemendur í sessi sem
staðlaða „sérdeildanemendur“. Niðurstöðurnar staðfesta jafnframt fyrri
niðurstöður um mikilvægi þess að skilgreina þurfi betur stefnuna um
inngildandi menntun. Að auki þarf að skilgreina stuðning og hvað í honum
felst með tilliti til margbreytileikans
Efnamíði á DNA og RNA sem innihalda stíf spuna- og fljúrljómandi merki til rannsókna með EPR- og flúrljómunarlitrófsgreiningum
No full textTo gain information about the function of nucleic acids, their structure and dynamics need
to be investigated. Electron paramagnetic resonance (EPR)- and fluorescence spectroscopies
are highly sensitive and valuable techniques to study nucleic acids. These methods require
incorporation of spin- and fluorescent labels prior to measurements. This doctoral
dissertation focuses on the synthesis of rigid spin- and fluorescent labels and their
incorporation into DNA and RNA for the study of structure and dynamics of nucleic acids
by EPR- and fluorescence spectroscopies.
The first part of the thesis describes a protecting group strategy to address a longstanding problem associated with spin-labeling by chemical synthesis of nucleic acids,
namely reduction of nitroxides during solid-phase synthesis. A benzoyl group was used to
protect the nitroxide by reducing the nitroxide to the corresponding hydroxylamine, followed
by benzoylation. The method was used to incorporate the rigid spin label Çm into RNA with
quantitative spin-labeling efficiency. This protecting-group strategy can be used as a general
method to incorporate nitroxide spin-labels into nucleic acids by the phosphoramidite
approach.
The second part of this thesis focuses on labeling of specific nucleic acids with rigid
spin- and fluorescent labels, namely Ç, Çm and Çmf. The rigid spin labels Ç and Çm were
incorporated into DNA and RNA, respectively, for measurements in the research group of
Prof. Thomas F. Prisner at the Goethe University in Frankfurt, by pulsed electron-electron
double resonance (PELDOR) spectroscopy. Furthermore, Çmf, the fluorescent derivative of
Çm, was incorporated into various RNAs to investigate them by fluorescence spectroscopy,
by the research group of Prof. Josef Wachtveitl at the Goethe University in Frankfurt.
The third part of the thesis describes the design and synthesis of the new rigid spin
labels Ċ and Ċm for DNA and RNA, respectively, that are carbazole-derived nitroxides and
analogues of cytidine. Crystal structure analysis indicated that Ċ and Ċm are more rigid than
the rigid spin labels Ç and Çm. Ċ and Ċm were incorporated into several oligonucleotides
and showed to be non-perturbing of duplex structure. These new rigid spin labels are
promising candidates for future studies of DNA and RNA structures and dynamics by pulsed
EPR methods.Til að fá vitneskju um virkni kjarnsýra er nauðsynlegt að rannsaka byggingu og hreyfingu
þeirra. Litrófsgreiningar sem byggja á rafeindasegulómun (e. electron paramagnetic
resonance, EPR) og fljúrljómun eru mjög næmar og gagnlegar aðferðir til að rannsaka
kjarnsýrur. Til að unnt sé að beita slíkum mæliaðferðum er nauðsynlegt að innleiða
meðseglandi- og flúrljómandi merki inn í kjarnsýrurnar. Þessi doktorsritgerð lýsir efnasmíði
á stífum spuna- og flúrljómandi merkjum og innleiðingu þeirra inn í DNA og RNA til
rannsókna á byggingu og hreyfingu kjarnsýra með EPR- og flúrljómunarlitrófsgreiningum.
Fyrsti hluti ritgerðarinnar lýsir hvernig tekið var á þrálátu vandamáli sem tengist
spunamerkingu kjarnsýra, nánar tiltekið afoxun nítroxíða þegar kjarnsýrur eru smíðaðar á
föstu efni (e. solid-phase synthesis). Bensóýl hópur var notaður til að vernda nítroxíðið með
því að afoxa það í hýdroxýlamín, sem í kjölfarið var bensóýlað. Þessi aðferð var notuð til að
innleiða stífa spunamerkið Çm ólaskað inn í RNA. Þessa verndunaraðferð ætti að nýtast
almennt til að innleiða nítroxíð spunamerki inn í kjarnsýrur með fosfóramidíð efnasmíðum
(e. phosphoramidite approach).
Í öðrum hluta ritgerðarinnar er fjallað um merkingu ákveðinna kjarnsýra með stífum
spuna- og flúrljómandi merkjum, nánar tiltekið Ç, Çm og Çmf. Stífu spunamerkin Ç og Çm
voru innleidd í DNA og RNA sameindir til rannsókna í rannsóknarhópi prófessor Thomas
F. Prisner við Goethe Háskólann í Frankfurt, með PELDOR (e. pulsed electron-electron
double resonance) litrófsgreiningu. Þar að auki var Çmf, flúrljómandi afleiðan af Çm,
innleidd í ýmsar RNA sameindir til rannsókna með flúrljómun í rannsóknarhópi prófessor
Josef Wachtveitl við Goethe Háskólann í Frankfurt.
Loks lýsir þriðji hluti ritgerðinnar hönnun og smíði á nýjum stífum spunamerkjum, Ċ
og Ċm, fyrir DNA og RNA, sem hafa karbasól byggingu og eru afleiður af sýtidíni.
Kristalgreining bendir til að Ċ og Ċm séu enn stífari en spunamerkin Ç og Çm. Ċ og Ċm
voru innleidd í ýmis fákirni (e. oligonucleotides) og var sýnt fram á að Ċ og Ċm raska ekki
byggingu tvístrendinga (e. duplex). Þessi nýju stífu spunamerki eru vænleg fyrir rannsóknir
á byggingu og hreyfingu DNA og RNA með púlsuðum EPR mælingum.The Icelandic Centre of Research (Rannís)
University of Iceland Teaching Assistantship Grant
Collaborative Research Centre 90
A review of statistical tools for morphometric analysis of juvenile pyroclasts
Get PDFPost-printMorphometric analyses are based on multiparametric datasets that describe quantitatively the shapes of objects. The stochastic nature of fracture-formation processes that break up magma during explosive eruptions yields mixtures of particles that have highly varied shapes. In volcanology morphometric analysis is applied to these mixtures of particles with diverse shapes for two purposes: (1) to fingerprint tephra from individual eruptions and use the fingerprints to distinguish among tephra layers and determine their extents, and (2) to reconstruct eruption processes, by linking particles formed by known fragmentation processes in experiments with particles from natural pyroclastic deposits. Here we review the most commonly adopted statistical techniques for morphometric analysis of pyroclasts. We provide sets of objects with different shapes, along with their morphometric data, in order to demonstrate and illustrate the methods. They can be used not only for addressing the processes of fragmentation during explosive eruptions, but also for the characterization of other types of solid particles with complex morphologies.Icelandic Centre for Research, grant Nr. 206527-051Peer Reviewe
The Mediation of Emotive Scripts: A Cross-Cultural Study of Poetic Imagery, Gestures, and Emotion in Chrétien de Troyes’s Yvain and its Medieval Translations
Get PDFThis dissertation presents the results of a cross-cultural study of emotive representation in several European versions of one Arthurian story, that of the Knight with the Lion. It offers an intertextual comparison of the (re)drawing of emotionality in Chrétien de Troyes’s Yvain ou le chevalier au lion (1170–90) and its first generation translations that came about from the early thirteenth until the early fourteenth century. Methodologically, the study adopts the recently developed theoretical approach of analysing and comparing these medieval narratives by means of their underlying emotive script.
Together with the emotional lexis of a text, an emotive script is made up of generically predetermined emotional codes that constitute ways of narrating emotion. These linguistic and literary means for displaying emotionality, i.e. the vocabulary and narrative strategies that make an emotional representation meaningful to an audience, have been shown to deviate between literary traditions, sometimes quite significantly. This meant that, along with the introduction of Yvain to other European textual traditions, came foreign linguistic and cultural codes that will very likely have included emotional signifying systems. This dissertation sheds light on this textual transferral (translatio) and explores what happens when emotive scripts of different literary traditions meet in the process of cross-cultural translation. How have the different textual traditions rendered any unfamiliar representations in the process of adapting the story to new literary contexts? What linguistic, (socio-)cultural and/or generic divergences regarding the literary representation of emotion does a comparative close reading of these narratives bring to light? More specifically, how did translators ‘mediate’ any incompatibilities between emotive scripts into meaningful renditions for their audiences?
The questions posed are explored in the form of three case studies. In addition to discussing different vernacular literary traditions, each case study highlights varying narrative strategies for the staging of emotion. Chapter one examines poetic imagery and metaphorical representations of the heart in the Old French Yvain and the Old Norse-Icelandic Ívens saga, occasionally drawing on the Old Swedish Hærra Ivan as well. Chapter two foregrounds the emotional behaviour of characters as mediated through gesture and speech in Yvain and its Middle High German rendition Iwein. In addition to studying emotion as an individual phenomenon, chapter three explores the representation of collective emotions for Yvain, Ívens saga and the Middle English Ywain and Gawain. Together these case studies help us to gain insight into the adaptation process that emotive representation in the story of the Knight with the Lion underwent in order to make it speak to new cultural audiences.Í rannsókn þessari birtast niðurstöður þvermenningarlegrar rannsóknar um framsetningu tilfinninga í nokkrum evrópskum útgáfum einnar af Arthúrssögnunum, eða sögunni um riddarann og ljónið, þ.e. Yvain eða Ívens saga á íslensku. Í rannsókninni er notaður textasamanburður til að greina breytingar á framsetningu tilfinninga í sögu Chrétien de Troyes, Yvain ou le chevalier au lion (1170–90) og fyrstu þýðingum hennar sem birtust snemma á þrettándu öld og fram að byrjun fjórtándu aldar. Aðferðafræði rannsóknarinnar byggir á nýlegri hugmyndafræðilegri nálgun sem nýtir undirliggjandi tilfinningalegar forskriftir (e. emotive script) til greiningar og samanburðar á miðaldasögunum.
Tilfinningalegar forskriftir byggja á ákveðnum hegðunarmynstrum sem eru notaðar til að miðla tilfinningum ásamt tilfinningalegum orðaforða innan textans. Málvísindalegar og bókmenntafræðilegar aðferðir sem bera á borð tilfinningasemi, þ.e. orðaforði og frásagnarháttur þar sem framsetning tilfinninga er þýðingamikil fyrir áheyrendur, virðist vera breytileg milli bókmenntahefða, í sumum tilfellum er mismunurinn verulegur. Þetta þýðir að þýðingin á Yvain bar með sér ýmis menningarbundin tákn, þar með talið forskriftir að tilfinningalegri hegðun. Þessi rannsókn varpar ljósi á þennan textaflutning (translatio) og kannar afleiðingar þess þegar tilfinningalegar forskriftir mismunandi bókmenntahefða mætast í gegnum þýðingaferla mismunandi menningarheima. Hvernig hafa mismunandi textahefðir veitt framandi framsetningu nýjan farveg í gegnum aðlögun sögunnar að nýju samhengi? Hvaða tungumálalegu, menningarlegu og tilfinningalegu frávik getur nákvæmur samanburður frásagnanna leitt í ljós? Ennfremur má spyrja hvernig þýðendur miðla ósamræmi milli tilfinningalegra forskrifta til nýrra áheyrenda?
Framangreindum spurningum er hér svarað með rannsókn á þremur birtingarmyndum slíkrar miðlunar. Auk þess sem kaflarnir varpa ljósi á mismunandi bókmenntahefðir, þá draga þær einnig fram mismunandi frásagnarhátt þegar kemur að sviðsetningu tilfinninga. Í fyrsta kafla erljóðrænt myndmál tengt framsetningu hjartans í forn-frönsku sögunni Yvain og hinni fornnorsk-íslensku Ívens sögu kannað. Þá er einnig fornsænska þýðingin Hærra Ivan notuð til samanburðar. Í öðrum kafla er tilfinningatengd hegðun persóna í forgrunni, eins og henni er miðlað í gegnum látbragð og málfar í Yvain og í þýðingu hennar á mið-háþýsku í Iwein. Í þriðja kafla er ekki aðeins rýnt í tilfinningar sem einstaklingsfyrirbæri, heldur er jafnframt kannað hvernig hóptilfinningar birtist í sögunum Yvain, Ívens sögu og hinni miðensku Ywain and Gawain. Saman veita þessar sagnaútgáfur okkur innsýn í aðlögunarferlið sem tilfinningaleg framsetning sögunnar um Yvain undirgekkst til að ná til mismunandi menningarhópa og áheyrenda.University of Iceland Research Fund; Icelandic Research Fund (Rannís
The significance of municipal energy related actions when aiming at carbon neutral cities
No full textThis dissertation discusses the implications of municipal energy-related actions in the generation of low carbon and carbon neutral cities. The purpose of the study is to examine the implications of these actions within the boundaries of scope 2 - 3 (according to the GHG Protocol) and from a consequential system implication perspective. This dissertation considers municipal energy sys- tems to be energy systems which are located within the city boundaries, or within wider bounda- ries where municipalities may have an impact through ownership or similar arrangements. The energy sector convers electricity and heat supplies, thus excluding fuel supplies which are not related to the former.
This dissertation consists of four peer-reviewed scientific journal papers. The research utilized a lifecycle approach to identify system implications together with single- and multiple case studies as well as semi-constructed interviews as research methods. Finnish cities and their energy sys- tems were studied throughout the dissertation studies.
It was identified that municipal energy related actions have a significantly higher importance and greater implications when the boundaries are extended from scope 1 of the GHG Protocol and the attributional life cycle assessment to scope 2 and 3 of the GHG Protocol together from a conse- quential life cycle assessment perspective. Generally, cities' role in scope 3 GHG emissions is significant. Even more so when marginal production implications are considered. These implica- tions can lead to either significantly lower or higher system level GHG emission regardless even when the initial aim is to reduce GHG emissions. Examining the marginal energy system implica- tions is a powerful method for cities to reduce their GHG emissions within the city and within wid- er boundaries. Examining such implications could be utilized to compensate for GHG emissions within sectors which find it more difficult to take actions to directly reduce their GHG emissions. Still the utilization and recognition of these implications together with their potential is seen to be lacking in carbon neutral city processes. Bettter understanding scope 2 and 3 system implications offer great potential for cities to reduce their GHG emissions within such boundaries as they aim to achieve low carbon and carbon neutral cities.Í þessari ritgerð er fjallað um afleiðingar orkutengdra aðgerða sveitarfélaga við myndun
lágkolefnis- og kolefnishlutlausra borga. Tilgangur rannsóknarinnar er að kanna afleiðingar
þessara aðgerða innan umfangs 2-3 (samkvæmt GHL viðmiðunarreglunum) og út frá
sjónarhorni kerfisáhrifa. Ritgerð þessi telur orkukerfi sveitarfélaga vera orkukerfi sem eru
staðsett innan borgarmarkanna, eða innan víðari landamæra þar sem sveitarfélög geta haft áhrif
með eignarhaldi eða svipuðu fyrirkomulagi. Orkugeirinn nær yfir rafmagn og hitaveitu og
undanskilur eldsneyti sem ekki tengist því.
Ritgerð þessi samanstendur af fjórum ritrýndum greinum í vísindatímaritum. Rannsóknirnar
notuðust við vistferilsgreiningar sem rannsóknaraðferð til að greina kerfisáhrif, auk einstakra og
margþættra tilviksrannsókna sem og hálfskipulagðra viðtala. Finnskar borgir og orkukerfi þeirra
voru rannsakaðar.
Komist var að því að orkutengdar aðgerðir sveitarfélaga hafa verulega hærra vægi og meiri áhrif
þegar kerfismörkin eru víkkuð frá umfangi 1 í GHL viðmiðunarreglunum í umfang 2 og 3.
Almennt er hlutverk borga hvað varðar losun á GHL í umfangi 3 verulegt, og enn frekar þegar
litið er á áhrif jaðarframleiðslu. Afleiðingarnar eru að ýmist er verulega minni eða meiri losun á
GHL sama hvort að upphaflegt markmið sé að draga úr losun GHL. Að skoða áhrif
jaðarorkukerfisins er öflug aðferð fyrir borgir til að draga úr losun GHL innan borgarinnar og
innan víðari landamæra. Hægt væri að skoða slíkar afleiðingar til að bæta upp losun GHL innan
greina sem eiga erfiðara með að grípa til aðgerða til að draga beint úr losun GHL. Enn er litið
svo á að notkun og viðurkenning þessara afleiðinga ásamt möguleikum þeirra sé ábótavant í
kolefnishlutlausum borgarferlum. Betri skilningur á umfangi kerfisáhrifa 2 og 3 býður upp á
mikla möguleika fyrir borgir að draga úr losun GHL innan slíkra marka þegar þær miða að því
að ná kolefnishlutleysi í borgum
Biological Uncertainties in Proton Radiation Therapy
Get PDFApplication of external beam radiation therapy (EBRT) to localized cancer has long been regarded as a standard treatment option with its purpose being to deliver a ho- mogeneous high-dose distribution within the tumor volume while protecting organs at risk. Advanced EBRT techniques are used to reduce normal tissue complications by creating a sharp dose fall-off towards the healthy tissue; the most commonly used is the photon based intensity modulated radiation therapy (IMRT). Another application is proton beam therapy (PBT) which, due to the physical characteristics of the protons, reduces the volume of the normal tissue exposed to radiation.
In order to benefit from decades-long clinical experience and a large cohort of patients in photon radiation therapy, prescription doses in photon therapy are used as the basis for proton therapy. Current treatment planning methods for proton radio- therapy rely on applying a constant relative biological effectiveness (RBE) of 1.1 in clinical practice as protons are assumed to be 10% more biologically effective than photons. However, this is in contrast to substantial experimental evidence suggesting that RBE varies as a function of dose, tissue type, linear energy transfer (LET) and endpoint, among other parameters. For the proton energy range used in the clinic, the RBE increases at the distal end of proton fields. This may influence decisions such as beam configurations for certain proton treatments, e.g. if critical organs are situated downstream of the patient’s tumor.
The work presented in this thesis consists of evaluating the clinical impact of RBE variations in proton radiotherapy and comparing it to the assumption of a fixed RBE of 1.1. Four cohorts of patients have been studied. The first study assessed the clinical impact of applying a variable RBE in proton therapy for prostate cancer due to the uncertainty in the (α/β)x ratio. Patients treated with passive scattered proton therapy (PSPT) or intensity modulated proton therapy (IMPT) were compared to patients receiv- ing IMRT. For proton beam therapy, phenomenological and biophysical RBE models were used to predict the variable RBE. Furthermore, tumor control probabilities (TCP) and normal tissue complication probabilities (NTCP) for the rectum and the bladder were estimated. The second study assessed the uncertainties in proton therapy due to the RBE variations for small fields as they are subject to elevated LET values throughout the field. A phenomenological RBE model was used to calculate the variable RBE. Additionally, the clinically used range uncertainty margin of 3.5% + 1 mm was reduced to assess the effect on RBE in the target volume. In the third study, the clinical impact of using a variable RBE for patients receiving proton beam scanning treatment (PBS) for left-sided breast cancer was examined, and compared with patients treated with either the photon-based three-dimensional conformal radiotherapy (3DCRT) or volumetric modulated arc therapy (VMAT). Furthermore, eight 3DCRT patients were re-planned for PBS to allow for a one-to-one comparison. The variable RBE was calculated using a phenomenological RBE model. Normal tissue toxicity probabilities for the heart, left anterior descending artery (LAD) and left lung were evaluated for different endpoints. In the final study, three different phenomenological RBE models were used to evaluate the variable RBE effect in patients receiving proton therapy for soft tissue sarcoma.
In conclusion, while calculating RBE using the phenomenological RBE models, the choice of the (α/β)x ratio has the largest impact on the uncertainty in RBE. The biophysical RBE model did not vary much with the (α/β)x ratio. Furthermore, the range uncertainty margin reduction did not significantly affect the RBE in the target. The work in this thesis demonstrated that disregarding variations in the proton RBE may limit the interpretation of results from clinical trials while comparing photon and proton radiotherapy treatments.Geislameðferð staðbundinna æxla (external beam ratiation therapy - EBRT) er þaul- reynd aðferð við krabbameinslækningar með það að markmiði að skila háum jafn- dreifðum geislaskammti inn í æxlið sjálft án þess að skaða aðliggjandi líkamsvef. Við nútíma geislameðferð eru notaðar háþróaðar aðferðir til að draga úr aukaverkunum með því að stilla meðferðargeislann þannig að geislaskammturinn falli hratt þegar út úr æxlinu kemur og inn í heilbrigðan vef. Algengast er að nota styrkmótaða ljóseindageisla (intensity modulated radiation therapy - IMRT) en annar valkostur er meðferð með róteindabunu (proton beam therapy - PBT) sem veldur minna geislaálagi á heilbrigðan vef vegna hagfelldra eðliseiginleika róteinda.
Læknavísindin búa að áratuga reynslu af geislalækningum með ljóseindum sem reynt er að nýta við róteindameðferð. Hefðbundnir geislaskammtar ljóseinda eru hafðir til hliðsjónar þegar skipuleggja á meðferð með róteindabunu. Að jafnaði er miðað við fast hlutfall líffræðilegrar virkni (relative biological effectiveness - RBE) upp á 1,1 sem gerir ráð fyrir að róteindir hafi 10% meiri lífræn áhrif en ljóseindir. Þessi einfalda nálgun gengur hinsvegar í berhögg við niðurstöður fjölda rannsókna sem sýna að RBE stuðullinn er breytilegur eftir stærð geislaskammts, eðli líkamsvefs, orkuskilum á lengdareiningu (linear energy transfer - LET) og endapunkts, auk fleiri atriða. Til að mynda hækkar RBE stuðulinn nærri endastöð róteindanna á meðferðarsvæðinu þegar orka róteindabununnar er á því bili sem notast er við í geislalækningum. Þetta þarf að hafa í huga þegar beina á róteindabunu að æxlum sem liggja þétt upp við mikilvæg líffæri.
Í ritgerðinni eru metin klínísk áhrif þess að gera ráð fyrir breytilegum RBE stuðli í róteindameðferð í samanburði við meðferð þar sem gengið er út frá föstum RBE stuðli upp á 1,1. Stuðst var við fjögur þýði krabbameinssjúklinga og rannsókninni skipt í jafn marga þætti. Í fyrsta þættinum voru skoðuð klínisk áhrif þess að nota breytilegan RBE stuðul við meðferð blöðruhálskrabbameins sökum óvissu í hlutfalli (α/β)x. Róteinda- meðferð, sem byggir á kyrrstæðri dreifingu róteindageislans (passive scattered proton therapy - PSPT) annars vegar og styrkmótun róteindageisla (intensity modulation proton therapy - IMPT) hins vegar, var borin saman við hefðbundna IMRT geislameðferð með ljóseindum. Mátunar- (phenomenological) og lífeðlisfræðileg (biophysical) RBE líkön voru notuð til að meta líffræðilega virkni (RBE) róteindastraumsins. Einnig voru áætlaðar árangurslíkur á eyðingu æxlisins (tumor control probabilities - TCP) og líkur á skaðlegum áhrifum á nærliggjandi heilbrigðan líkamsvef (normal tissue complicati- on probabilities - NTCP). Annar þáttur rannsóknarinnar fólst í mati á óvissuþáttum í róteindameðferð á litlu meðferðarsvæði, sem rekja má til breytilegs RBE stuðuls vegna hækkunar á orkuskilun á lengdareiningu (LET) innan meðferðarsvæðisins. RBE mátunarlíkan var notað til að segja fyrir um gildi RBE stuðulsins. Auk þess var kannað hvaða áhrif það hefur á mat á RBE stuðulinn á meðferðarsvæðinu með því að draga úr umframslaglengd róteindageislans en við klíníska róteindameðferð er venja að bæta 3,5% + 1 mm við slaglengdina. Þriðji þáttur rannsóknarinnar beindist að sjúklingum sem fengu róteindameðferð með mjóbunustraumi (pencil beam scanning - PBS) til að meðhöndla æxli í vinstra brjósti og klínískur árangur borinn saman við meðhöndlun með þrívíðri hnitmiðaðri ljóseindageislun (three-dimensional conformal radiotherapy - 3DCRT) og mótaðri snúnings ljóseindageislun (volumetric modulated arc therapy - VMAT). Að auki voru gerð ný PBS geislaplön fyrir átta sjúklinga sem höfðu áður fengið 3DCRT meðferð, sem gaf færi á beinum samanburði á meðferðum. RBE mátunarlíkan var notað til að segja fyrir um gildi RBE stuðulsins og líkur á skaðlegum áhrifum á nærliggjandi heilbrigðan líkamsvef voru metnar í hjarta, fremri millisleglakvísl vinstri kransæðar og vinstra lunga, fyrir breytilega endapunkta. Í fjórða og lokaþætti rannsókn- arinnar voru þrjú mismunandi RBE mátunarlíkön notuð til að meta áhrif breytilegs RBE stuðuls á meðferð sjúklinga með sarkmein í mjúkvef með róteindageislun.
Að lokum, þegar RBE stuðullinn er reiknaður út frá þeim mátunarlíkönum sem hér var stuðst við er það valið á (α/β)x hlutfalli sem veldur mestri óvissu í RBE stuðlin- um meðan (α/β)x hlutfallið hefur ekki teljandi áhrif í lífeðlisfræðilega RBE líkaninu. Ennfremur hefur styttri umframslaglengd ekki veruleg áhrif á RBE stuðulinn. Að sam- anlögðu sýna þessar rannsóknir að hafa þarf breytilegan RBE stuðul róteindageislunar í huga þegar gera á samanburð á geislameðferð með róteindum og ljóseindum
Life in Solitary: Anthropological Assumptions as Self-Fulfilling Prophecies
Get PDFClaims about human nature are unavoidable in political theory. A theory about which social arrangements are best for human beings must make some claims about the nature of
the human beings - how they behave, what they desire, etc. These anthropological assumptions provide the theoretical foundation for political theory and the building blocks
of social models. One way of criticizing a sociopolitical theory is to target these assumptions and argue that it is premised upon a wrong or too simple view of human behavior.
Simplified assumptions are often used in scientific models, as they can lead to hypotheses
that can be tested empirically. The simplified assumptions can be justified if they lead to
correct predictions. This is more complicated in social theory where the building blocks
in the model are human beings because the models can affect the behavior of their subjects. This can happen in different ways: Directly, because humans are responsive to the
way they are described - how we think of ourselves directly impacts how we behave - and
indirectly, because the hypotheses of social models are often used as legitimation of policies and institutional designs that regulate human relations and behavior. The models
about human nature thus become part of human nature. This leads to a second way of
critiquing sociopolitical theories: Not by stating that they misrepresent a true human nature but that they describe humans as affected by such theories and by the social arrangements the theories are used to justify. I find this line of critique more fruitful as it
does not rely on the claim that there exists a true human nature that is static and unaffected by social arrangements and beliefs.
This dissertation examines how claims about human nature impact political and
economic theories and how these theories impact human behavior and subjectivity. It focuses on individualistic theories premised upon a view of humans as solitary creatures
whose preferences can be modeled as if they are independent of others. Such models lead
to the theoretical primacy of conflict between independent subjects and the theoretical
implausibility of cooperation and trust between them - thus, certain social and political
arrangements are seen as necessary. This view exists in the political philosophy of
Hobbes and Rawls, and in the social theory of Rational Choice which has been the foundation of neoclassical economics and neoliberal policies. The critical issue is not so much
that it is a wrong view of human nature but rather that it affects human subjectivity and
behavior - that there is a risk that it becomes a self-fulfilling prophecy. That could be the
case if one form of social arrangement and ideology could ever be hegemonic, but in reality we occupy different social roles in different relations, leading to different forms of
subjectivity and rationality that clash and interact in unpredictable ways.Staðhæfingar um mannlegt eðli eru óhjákvæmilegar í stjórnmálakenningum. Kenning um
hvaða samfélagslega skipan sé best fyrir mannverur verður að innihalda einhverjar fullyrðingar um eðli manna - um hvernig þeir hegða sér, hvað þeir þrá og þar fram eftir
götunum. Þessar mannfræðilegu ályktanir skapa fræðilegan grunn stjórnmálakenninga
og eru uppistaðan í samfélagslegum líkönum. Ein leið til að gagnrýna samfélags-pólitíska
kenningu er að veitast að þessum ályktunum og færa rök fyrir að þær séu byggðar á rangri eða einfaldaðri mynd af mannlegri hegðun. Vísindaleg líkön styðjast iðulega við einfaldaðar ályktanir vegna þess að þær geta leitt af sér tilgátur sem unnt er að sannprófa.
Einfaldaðar ályktanir geta verið réttmætar ef þær hafa nákvæmt forspárgildi. Þetta er eilítið flóknara þegar samfélagskenningar eru annars vegar og uppistaða samfélagslíkansins eru mannverur vegna þess að líkönin geta haft áhrif á hegðun fólks. Það getur gerst
með mismunandi hætti: með beinum hætti vegna þess að mannfólk er móttækilegt fyrir
lýsingum á þeim - hvernig við hugsum um okkur hefur bein áhrif á hvernig við hegðum
okkur - og óbeint vegna þess að tilgátur samfélagslíkana eru oft nýttar til að réttlæta stefnur og stofnanagerðir sem setja reglur um mannleg samskipti og hegðun. Líkön um
manneðli verða þannig hluti af manneðlinu. Það getur af sér aðra leið til þess að gagnrýna
samfélags-stjórnmálakenningar: ekki með því að fullyrða að þær gefi ranga mynd af hinu
sanna manneðli heldur að þær lýsi hvernig menn mótist af slíkum kenningum og þeirri
samfélagsskipan sem kenningarnar nýtast til að ljá lögmæti. Ég tel þessa síðari leið frjórri
vegna þess að hún reiðir sig ekki á staðhæfingu um að til sé sönn mannleg náttúra sem sé
kyrrstæð og ónæm gagnvart samfélagslegri skipan og viðhorfum.
Þessi doktorsritgerð felst í rannsókn á því hvernig staðhæfingar um manneðli hafa
áhrif á stórnmála- og hagfræðikenningar og hvernig þessar kenningar móta hegðun og
sjálfsveru manna. Beint er sjónum að einstaklingsmiðuðum kenningum sem byggja á
mynd af stakstæðum einstaklingum hverra langanir (e. preferences) eru látnar ráðast af
því sem væru þeir hverjir óháðir öðrum. Í slíkum líkönum er tvennt sett fræðilega á
oddinn, átök milli sjálfstæðra einstaklinga og ósennileiki samvinnu og trausts þeirra á
milli - þar af leiðandi er viss samfélagsleg og pólitísk skipan talin vera alger nauðsyn. Þetta viðhorf má sjá í heimspeki Hobbes og Rawls og í samfélagskenningu um skynsamlegt
val (Rational Choice Theory) sem hefur verið grunnur nýklassískrar hagfræði og nýfrjálshyggju-stefnu. Vandinn er ekki sá að þetta sé röng sýn á manneðlið heldur miklu frekar
að hún hafi áhrif á sjálfsveru og hegðun fólks - að það er hætta á að hún verði að sjálfrætinni spá (e. self-fulfilling prophecy). Það gæti orðið tilfellið ef ein samfélagsskipan og
samsvarandi hugmyndafræði yrðu allsráðandi, en veruleikinn er hins vegar sá að við gegnum ólíkum hlutverkum í mismunandi samböndum, sem geta af sér ólíkar gerðir
sjálfsveru og skynsemi sem rekast á og verka hver á aðra með ófyrirsjáanlegum hætti.This dissertation was completed at the University of Iceland with partial funding from
Rannsóknamiðstöð Íslands and the research projects Embodied Critical Thinking, The
Reality of Money, and Feminist Philosophy Transforming Philosophy
Monitoring and mitigating cetacean bycatch and entanglement in fishing gear, with a focus on humpback whales (Megaptera novaeangliae) in Iceland
Get PDFAs industries expand in sub-Arctic and Arctic waters there are increased conflicts between these industries and cetaceans. The aim of this work was to investigate the issue of cetacean bycatch/entanglement in Iceland, with a particular focus on the understudied issue of humpback whale entanglement. Bycatch/entanglement in fishing gear is a serious threat to cetaceans, as well as a detriment to fisheries, and mandatory bycatch reporting in logbooks could be of immense scientific value; however cetacean bycatch is considered greatly under-reported. I determined that cetacean bycatch was significantly under-reported in fisher logbooks in nearly all (7/8) trawl, net, and hook and line fisheries that could be examined in New Zealand, Iceland, and the USA when compared to observer data. The cod gillnets in Iceland had the biggest difference between fisher and observer catch per unit effort (with the observer estimate being 270 times greater). Large whale entanglements only accounted for an average of 12% of reported incidents, supporting the idea that these events are the most under-reported. Through scar-based analysis I determined that at least 25% of Icelandic humpback whales have been entangled and this is occurring at a rate of 2% annually. I tested acoustic alarms as an entanglement mitigation tool and through experimental exposure trials it was determined that humpback whales responded to the “whale pinger” by significantly increasing their speed and decreasing their surface feeding. These pingers were also fitted on a capelin purse seine net and I observed that humpback whales still entered the net from the bottom, but they were able to escape through a pinger-free opening. Using anonymous questionnaires and interviews, I gained further insight into entanglement from the fishers’ perspective. Humpback whales were the most commonly reported species that was witnessed entangled, and this occurred most often in capelin purse seines. Damage and losses due to whale collisions with gear was reported to cost fishers up to 55.000.000 ISK. Overall, this work resulted in the first systematic quantification and statistical comparisons of cetacean bycatch under-reporting in logbooks versus observer data. This assessment of whole fisheries in individual countries provides baseline data for improvement of mandatory cetacean bycatch data for scientific use. Additionally, I provided first scientific evidence that entanglement is a prevalent issue in the Icelandic humpback whale population and Icelandic fisheries, sometimes having detrimental effects on both parties. Furthermore, this work resulted in the first evidence that whale pingers may be a useful entanglement mitigation tool in humpback whale feeding grounds. The experimental exposure trials revealed that surface feeding behaviour can be used as a response variable, while results of the in-situ capelin purse seine trial suggested humpback whales may have good directional hearing that can be examined through pinger experiments.Samfara útþenslu iðnaðar og sjávarútvegs á hafsvæðum norðurslóða (kaldtempruðum og heimskautasvæðum) aukast hagsmunaárekstrar milli þessara athafna mannsins og hvala. Markmið þessarar vinnu er að rannsaka ánetjun hvala í veiðarfæri við Ísland, með sérstakri áherslu á ánetjun hnúfubaka þar sem rannsóknir hefur skort. Meðafli/ánetjun í veiðarfærum er alvarleg ógn við hvali og skylduskráning þeirra í afladagbækur gæti haft mjög mikið vísindalegt gildi; en meðafli hvala er talinn mjög vanskráður. Ég dró þá ályktun að meðafli hvala var marktækt vanskráður í afladagbækur næstum allra (7/8) tog-, neta-, króka- og línuveiða sem við náðum að rannsaka í Nýja Sjálandi, Íslandi og Bandaríkjunum samanborið við gögn eftirlitsaðila. Mestur var munurinn (270x meiri) milli skráninga fiskimanna og eftirlitsmanna hvað varðar afla á sóknareiningu í þorskanet við Ísland. Ánetjun stórhvala var að meðaltali einungis 12% af tilkynntum atvikum, sem styður þá hugmynd að þessi atvik séu mest vanskráð. Með greiningu á örum ályktaði ég að minnst 25% íslenskra hnúfubaka hafa flækst í veiðarfæri og að tíðni slíkrar ánetjunar sé um 2% árlega. Ég prófaði hljóðfælur sem tæki til að minnka ánetjun og út frá tilraunahljóðsendingum ályktaði ég að hnúfubakar bregðist við hljóðfælum með því að auka marktækt sundhraða og minnka fæðunám við yfirborð sjávar. Þegar hljóðfælurnar voru festar við loðnunætur fóru hnúfubakar eftir sem áður inn í þær neðan frá, en náðu að komast út um hljóðfælulaust op á nótinni. Nafnlausir spurningalistar og viðtöl gáfu frekari upplýsingar um ánetjun frá sjónarhóli sjómanna. Í þessum hluta voru hnúfubakar oftast nefndir og loðnunót var algengasta veiðarfærið varðandi ánetjun. Skemmdir á veiðarfærum og annað tjón sjómanna vegna árekstra hvala við veiðarfæri gat numið allt að 55 milljónum króna samkvæmt þessum skýrslum. Þessi vinna leiddi af sér fyrstu kerfisbundnu mælinguna og tölfræðilegan samanburð á vanhöldum í skráningu hvala í afladagbækur, samanborið við skráningar eftirlitsmanna. Þetta heildarmat fiskveiða í einstökum löndum sýnir viðmiðunargögn sem bætt geta skyldubundnar upplýsingar um meðafla, til vísindalegra nota. Að auki leiddi ég fram fyrstu vísindalegu sannanir þess að ánetjun hnúfubaka er reglubundið fyrirbæri í íslenskum fiskveiðum sem getur haft alvarleg áhrif bæði á hvalina og fiskveiðarnar. Rannsóknirnar leiddu einnig til fyrstu vísbendinga um að hljóðfælur geti verið gagnlegar við að minnka líkur á ánetjun hnúfubaka á fæðuslóð. Tilraunahljóðsendingarnar leiddu í ljós að fæðunám við yfirborð er nýtanlegt sem svarbreyta, en niðurstöður tilraunar með herpinót in-situ gáfu til kynna að hnúfubakar kunni að hafa góða stefnuheyrn sem hægt er að rannsaka í gegnum tilraunir með hljóðfælu