Opin visindi
Not a member yet
    2982 research outputs found

    Advancing sustainability in economic sectors

    Get PDF
    The necessity of a sustainability transition i.e. large scale transformation to solve grand societal challenges at all levels is not debated. How to go about achieving these necessary transitions is the question. The role and contribution of economic sectors to sustainability is an important aspect to consider for management and policy-making. This thesis is comprised of two different but interconnected streams of research explored in five papers on how economic sectors contribute to sustainability both in terms of their impacts (positive and negative) and in terms of their management of impacts. Paper I sought to contribute to the conceptual understanding of the synergies and trade-offs between a sector and its performance across the 169 targets of the Sustainable Development Goals (SDGs). The study examined the tourism sector’s contribution to the SDGs with a specific focus on revealing synergies and trade-offs. Synergies, i.e. co-benefits of tourism positively contributing to the fulfilment of one or more SDG targets were found in 32 instances. Tradeoffs, i.e. drawbacks of tourism activities negatively affecting the fulfilment of one or more SDG targets were found in 11 instances. Findings were classified through a ranking system for easily accessible and comprehensive results targeted to policy-makers and managers. Paper II reviewed and applied a previously developed, national-level environmental sustainability indicator set to the Icelandic tourism sector in order to determine whether sectoral environmental impacts can be discerned on the national level. Capturing these impacts is important in terms of the environmental performance of the nation as a whole. Data gaps were found in most thematic categories applied to the tourism sector indicating the need for increased efforts in the collection of pertinent environmental data for Iceland’s sustainability performance assessment. The tourism sector’s impact was discernible albeit underestimated due to the lack of data Paper III explored the perspectives of high level managers of medium and large tourism companies and relevant organizations in Iceland in relation to the tourism sector’s management of environmental issues. The study attempted to determine the factors influencing organizational change in the tourism sector in Iceland in response to environmental issues. The study found that the policy and regulatory framework in the tourism sector had been slow to develop in an iv exceedingly fast-growing sector. Complicated institutional frameworks and increased societal pressure to address key environmental issues created difficulties not easily overcome by the sector alone. Paper IV explored the perspectives of high level management among medium and large companies and relevant organizations in the fisheries sector of Iceland and Norway to determine the factors (drivers and barriers) that enable blue growth, i.e. economic growth through sustainable use of aquatic resources. The study found that strict fisheries management regimes constituted a necessary requirement for sustainable growth stimulating value-added activities. However, both industries were still mired in debates on equitable social outcomes which the concept of blue growth has not adequately addressed. Governance of shared aquatic resources also emerged as an important aspect of blue growth in a rapidly changing world. Paper V explored stakeholders’ views on policy tools for achieving sustainability transition in European food systems. The study’s aim was to explore and analyse stakeholders’ proposed solutions for creating sustainable agri-food systems. The proposed solutions were then categorized by the use of an adapted policy tools’ typology into five categories: direct activity regulations, market-based, knowledge-related, governance and strategic policy tools. The findings were, then, used to derive policy recommendations targeted to three stakeholder groups: government, food value chain actors (ranging from primary producers to retailers), and civil society. This thesis contributed to research on sectoral approaches to sustainability with the aim of informing policy and management for achieving sustainability transitions. Future research could provide a more in-depth investigation of the interactions among sustainability policies across different sectors and systems.Nauðsyn umbreytinga í átt að sjálfbærni eru óumdeild, en þá er átt við umbreytingar af þeirri stærðargráðu sem leysir úr viðamiklum samfélagslegum áskorunum. Spurningin er aftur á móti, hvernig er gerlegt að ná fram nauðsynlegum breytingum. Við stjórnun og stefnumörkun er mikilvægt að huga að hlutverki og framlagi atvinnugreina til sjálfbærni. Ritgerð þessi samanstendur af tveimur mismunandi, en samtengdum, rannsóknaráherslum. Í fimm fræðigreinum er fjallað um það hvernig atvinnugreinar stuðla að sjálfbærni bæði hvað varðar áhrif þeirra (jákvæð og neikvæð) og stjórnun þeirra á áhrifum. Niðurstöður í grein I stuðla að þekkingu á samlegðaráhrifum og fórnarkostnaði á milli atvinnugreinar og frammistöðu hennar hvað varðar 169 undirmarkmið heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun. Í rannsókninni var kannað framlag ferðaþjónustunnar til heimsmarkmiðana með sérstakri áherslu á að leiða í ljós samlegðaráhrif og fórnarkostnað. Samlegðaráhrif, þ.e.a.s. gagnkvæmur ávinningur af ferðaþjónustu sem stuðlar jákvætt að því að uppfylla eitt eða fleiri undirmarkmið heimsmarkmiðanna fannst í 32 tilvikum. Fórnarkostnaður, þ.e.a.s. neikvæð áhrif tengd ferðaþjónustustarfsemi sem dregur úr því að eitt eða fleiri undirmarkmið heimsmarkmiðanna náist, fannst í 11 tilvikum. Notað var matskerfi til að flokka niðurstöðurnar þannig að þær væru aðgengilegar fyrir stefnumótendur og stjórnendur. Í grein II voru vísar fyrir umhverfíslega sjálfbærni á landsvísu skoðaðir og aðlagaðir fyrir ferðaþjónustuna til að ákvarða hvort greina mætti umhverfisáhrif atvinnugreinarinnar á landsvísu. Mikilvægt er að ná utan um áhrif einstakra atvinnugreina þegar árangur þjóða í tengslum við umhverfislega sjálfbærni er mældur. Í flestum þemaflokkum sem tengjast ferðaþjónustunni skorti gögn, en þessi vöntun á gögnum dregur fram mikilvægi aukinnar gagnaöflunar um umhverfislega stöðu mála þegar meta á umhverfislega sjálfbærni Íslands. Áhrif ferðaþjónustunnar á umhverfislega sjálfbærni Íslands voru greinanleg, en þó vanmetin, vegna skorts á viðeigandi gögnum. Í grein III er greint frá sjónarmiðum stjórnenda meðalstórra og stórra ferðaþjónustufyrirtækja, og tengdra atvinnugreinasamtaka, á Íslandi varðandi stjórnun umhverfismála hjá ferðaþjónstunni. Í rannsókninni var reynt að ákvarða þætti sem hafa áhrif á skipulagslegar breytingar hjá fyrirtækum í ferðaþjónustunni í tengslum við umhverfismál. Rannsóknin leiddi í ljós að stefna og regluverk í ferðaþjónustunni hefur þróast hægt og ekki í takt við hraðan vöxt í atvinnugreinarinni. Flókin stofnanaumgjörð og aukinn aukinn samfélagslegur þrýstingur til að takast á við umhverfismál skapaði erfiðleika sem atvinnugreinin ein og sér getur ekki yfirstigið. Í grein IV var kannað sjónarmið stjórnenda meðalstórra, og stórra fyrirtækja og tengdra atvinnugreinasamtaka, í sjávarútvegi á Íslandi og í Noregi til að ákvarða þætti (drifkrafta og hindranir) sem stuðlað geta að 'bláum vexti', þ.e.a.s. hagvexti sem byggist á sjálfbærri nýtingu sjávarafurða. Rannsóknin leiddi í ljós að ströng fiskveiðistjórnunarumgjörð sé nauðsynleg undirstaða sjálfbærs vaxtar sem örvað getur virðisaukandi starfsemi. Aftur á móti var sjávarútvegurinn á Íslandi og í Noregi að kljást við samfélagslegan ágreining um sanngjarna skiptingu arðs af auðlindinni, sem hugtakið 'blár vöxtur' tekur ekki á með fullnægjandi hætti. Stjórnun sameiginlegra sjávarafurða kom einnig fram sem mikilvægur þáttur í tengslum við 'bláan vöxt' í síbreytilegum heimi. Í grein V voru könnuð sjónarmið hagsmunaaðila til stefnumótunaraðferða sem stuðla að umbreytingu í átt að sjálfbærni í Evrópskum matvælakerfum. Markmið rannsóknarinnar var að kanna og greina áformaðar lausnir hagsmunaaðila til að skapa/þróa sjálfbær matvælakerfi. Lausnirnar sem fram komu voru flokkaðar samkvæmt fimm stefnumótunaraðferðum. Þær eru beinar reglugerðir, markaðstengdar aðferðir, þekkingartengdar aðferðir, stjórntæki og stefnumarkandi aðferðir. Niðurstöðurnar voru síðan nýttar til að útfæra tillögur fyrir þrjá hópa hagsmunaaðila, þ.e. stjórnvöld, hagsmunaaðila innan aðfangakeðja matvæla (frá frumframleiðendum til smásala) og félagasamtaka. Með rannsókn á áherslum og aðgerðum atvinnugreina varðandi sjálfbærni dregur ritgerðin fram þekkingu sem nýtist við mótun stefnu til að ná fram umbreytingum í átt að sjálfbærni. Frekari rannsóknir gætu kafað dýpra í samspil mismunadi þátta stefnunnar og ólíkra atvinnugreina

    Smart Material Prosthetic Ankle: Employing material properties for variable stiffness

    Get PDF
    The inspiration for this research is the natural graduation in stiffness of the biological ankle, over a wide range of ambulation tasks. The goal is to achieve variable stiffness in the force response of a prosthetic foot, utilizing the properties of smart materials. This thesis presents the design and prototyping of a coupling that utilizes the discontinuous change in viscosity observed in shear thickening fluids. A speed dependent stiffness is achieved with the coupling installed in a system of springs. The coupling design presented is used in the modification of a commercially available prosthetic foot. The stiffness of the prototype foot depends on the rate of movement, ranging from a dissipating support at very slow walking speed, to efficient energy storage and return at normal walking speed. Providing energy return during walking is an important design objective for passive prosthetic feet. The objective of this work is to design a prosthetic foot that provides a damped compliant support for slow ambulation without sacrificing the spring like energy return that is beneficial in normal walking. The function of the original prosthetic foot was analyzed in a finite element model to acquire the parameters for the improved design. The coupling was developed and characterized by uniaxial testing. A prototype prosthetic foot was designed and built, and the speed dependent stiffness measured mechanically. Furthermore, the prototype was tested by a user and body mechanics measured in gait analysis for varying walking speed, comparing the prototype to the original foot model. The results confirm speed dependent stiffness introduced by the novel device.Innblásturinn að þessari rannsókn er náttúrulegur breytileiki í stífni líffræðilegs ökkla við mismunandi hreyfingu. Markmiðið er að ná fram breytilegri stífni gervifótar í svörun við álagi með virkum efniseiginleikum snjallefna. Þessi ritgerð lýsir hönnun og gerð frumgerðar á kúplingu sem nýtir sérstaka skerþykkjandi efniseiginleika vökva (e. shear thickening fluids) sem felast í skyndilegri, ósamfelldri breytingu á seigju vökvans. Hraðaháð stífni næst með kerfi af hlið- og raðtengdri fjöðrun, þar sem kúplingin er notuð við yfirfærslu krafta í kerfinu. Þekkt hönnun á gervifæti er endurbætt með kúplingu sem breytir virkni fótarins. Stífni fótarins veltur þannig á hraða hreyfingar notandans, allt frá því að veita dempandi stuðning á mjög hægum gönguhraða, að því að veita fjaðrandi endurgjöf á venjulegum gönguhraða. Mikilvægt markmið í hönnun gervifóta er að hámarka orkunýtni þeirra. Markmiðið þessarar vinnu er að hanna gervifót sem veitir mjúkan stuðning við hægar hreyfingar, án þess að fórna þeirri orkunýtni sem hjálpar notandanum í venjulegri göngu. Virkni gervifótarins var greind með einingaraðferð (e. FEM) til að greina breytur og stærðir sem notaðar eru í endurbættu hönnunina. Kúplingin var þróuð og eiginleikar hennar staðfestir með prófunum. Frumgerð gervifótar var hönnuð og smíðuð, og hraðaháð stífni mæld. Ennfremur voru framkvæmdar notendaprófanir og göngugreining á mismunandi gönguhraða þar sem frumgerðin var borin saman við upprunalega gervifótinn. Niðurstöður prófana staðfestu hraðaháða stífni nýrrar hönnunar.This work was funded by the Technology Development Fund (grant no. 163805-0613) and the University of Iceland Research Fund

    Surrogate-Assisted Design of Checkerboard Metasurface for Broadband Radar Cross-Section Reduction

    Get PDF
    Publisher's version (útgefin grein)Multiple-input multiple-output (MIMO) antennas are considered to be the key components of fifth generation (5G) mobile communications. One of the challenges pertinent to the design of highly integrated MIMO structures is to minimize the mutual coupling among the antenna elements. The latter arises from two sources, the coupling in the free space and the coupling currents propagating on a ground plane. In this paper, an array of H-shaped parasitic patches is proposed as a decoupling structure for compact MIMO antennas to reduce propagation of the coupling currents on a shared ground plane. The proposed decoupling structure is generic, and it can be applied to different antenna configurations as demonstrated in the work. Furthermore, it is employed to develop a new high-performance compact dual-band MIMO structure featuring acceptable level of element coupling at both operating frequencies. The design is validated both numerically and experimentally. The mutual coupling levels are less than -17 dB and -20 dB, with the total efficiency of 89% and 90%, and the realized gain of 6.6 dB and 7 dB at the two resonant frequencies of 5 GHz and 6 GHz, respectively. Topological complexity of the compact MIMO systems featuring elaborated decoupling structures, a large number of geometry parameters, as well as the necessity of handling multiple performance figures, constitute the major challenges of antenna design, in particular, its re-design for various specifications. To alleviate these difficulties, the paper also provides a procedure for rapid geometry scaling of the dual-band MIMO antennas. Our approach is based on inverse surrogate modeling methods, and results in numerically-derived expressions that enable a precise control over the operating antenna bands within broad ranges thereof (from 4 GHz to 8 GHz for the lower band, and from 1.1 to 1.3 ratio of the upper to lower operating frequency). The aforementioned procedure is accompanied by an optimization-based design refinement scheme. A practical utility of the procedure is corroborated using multiple verification case studies as well as physical measurements of the antenna designed for the exemplary set of performance specifications.Peer reviewe

    Identification of novel progression-related candidate genes in breast cancer

    Get PDF
    Breast cancer is the most common type of cancer in women worldwide. It is also a highly heterogeneous disease that is characterized by an array of genetic rearrangements, including copy number alterations (CNA), translocations, inversions, insertions, and deletions. Despite progress in targeted therapy, tailored to the patient genetic background, disease relapse is not uncommon, even 6 to 10 years after the initial diagnosis. Because of variety of molecular subtypes and heterogenicity of breast cancer, identifying prognostic and predictive markers has been challenging. Thus, novel approaches to identifying breast cancer genes must be developed. Inter-chromosomal and intrachromosomal rearrangements can generate fusion genes with oncogenic properties (e.g., oncogene activation, tumor suppressor deletion/downregulation, or chimeric proteins capable of altering cellular pathways); and genes fusions can dysregulate expression of host genes and intragenic miRNAs. We speculated that genes frequently involved in gene fusions in breast tumors are likely associated with breast cancer development and progression. We developed a novel approach to identify new breast cancer genes. Here, we screened publicly available databanks for fusion genes in breast cancer cell lines and tumors, and candidates had to pass three criteria: 1) the breakpoint must be similar in breast tumors and cell lines, 2) the lesion must be recurrent in tumors, 3) but not located within an amplicon carrying a known oncogene (unless it is part of the fusion), and 4) possess a function supportive of tumorigenesis. Next, the genes that make up the selected fusion gene had to meet two conditions: 1) Show a high positive correlation between gene copy number variations and their mRNA levels, and 2) show a correlation between the expression of the genes and the clinical and pathological aspects of a breast cancer cohort accessible in an open database. Subsequently, Vacuole membrane protein (VMP1) was selected for further research. By screening two Icelandic breast cancer cohorts and confirming results in two, large, publicly available, breast-cancer cohorts, we identified vacuole membrane protein 1 (VMP1) as a candidate gene involved in the development of breast tumors, particularly the HER2-positive subtype. The role of VMP1 was explored further in HER2 positive BC cell lines and although it did not affect proliferation further studies will reveal whether it affects cellular migration and invasion as well as drug resistance due to its role in autophagy. The study on VMP1 lead us to the study of a second gene, MIR21. Since there is considerable sequence overlap between the two genes, the possibility remained that expression from the two genes could affect one another. Also, while hsa-miR-21-5p is a well-known oncomir in breast cancer, its “sibling” hsa-miR-21-3p is hardly studied at all. Notably, we found hsa-miR-21-3p (which is transcribed from its own promoter, within intron 10 of VMP1) is a potential marker for breast tumors, confirming the validity of our approach. Data from these two studies showed that screening for fusion genes is a viable method for identifying novel cancer-associated genes. Further, functional cell-based experiments are expected to shed light on the biology of VMP1 and hsa-miR-21-3p, in health and disease.Brjóstakrabbamein er eitt algengasta krabbamein kvenna á heimsvísu. Myndun brjóstaæxla er af margvíslegum toga og m.a. geta breytingar í erfðaefni s.s. stökkbreytingar, genamögnun, litningayfirfærsla, viðsnúningar, innskot og úrfellingar ýtt undir myndun þess. Þrátt fyrir framfarir í einstaklingsmiðaðri meðferð sem byggir á erfðabakgrunni sjúklingsins þá getur meinið komið aftur, jafnvel sex til tíu árum eftir greiningu. Vegna margbreytilegs uppruna brjóstaæxla og mismunandi sameindafræðilegra undirhópa getur verið snúið að finna lífmörk (e. marker) sem spá fyrir um horfur sjúklinganna. Skilgreining nýrra gena sem taka þátt í æxlisþroska gefur skýrari mynd af því hvernig æxlin taka breytingum, sérstaklega á frumu- og sameindafræðigrunni. Slíka þekkingu mætti nota við að spá fyrir um horfur sjúklinga, genin mætti nota sem ný lyfjamörk og gæti hún leitt til betri eftirfylgni fyrir sjúklinginn. Stökk og snúningar litningabúta innan litnings eða á milli litninga geta leitt til myndunar samrunagena, sem sum hver fá við það illkynja eiginleika. Þau geta orðið ofvirk, e.k. æxlisgen, eða vanvirk, e.k. æxlisbæligen, og einnig myndað ný prótein sem geta haft áhrif á boðleiðir frumunnar. Samrunagen geta myndað samrunaprótein, þ.e. samsett úr hlutum tveggja gena, og geta þau ruglað tjáningu frá genum og microRNA (MIR), sem eru stundum staðsett innan þeirra. Við settum fram þá tilgátu að stakt gen sem kæmi endurtekið fyrir í samrunageni í brjóstaæxlum gæti mögulega verið áhrifagen í brjóstakrabbameinsþróun. Í verkefninu er stuðst við nýja nálgun til að skilgreina áður óþekkt áhrifagen brjóstakrabbameins. Hún er sú að bera saman samrunagen í brjóstaæxlum og í brjóstakrabbameinsfrumulínum og velja þau sem finnast í báðum. Til að verða fyrir valinu þurftu samrunagenin að uppfylla eftirfarandi skilyrði: 1) vera samsett á sem líkastan hátt í æxlum og frumulínum, 2) vera síendurtekin í æxlum, 3) ekki vera staðsett innan mögnunarsvæðis þekkts æxlisgens nema það væri hluti af samrunageninu, og 4) að genin hefðu virkni sem styður við æxlisþróun. Því næst þurftu genin, sem mynda völdu samrunagenin, að uppfylla tvö skilyrði: 1) sýna háa jákvæða fylgni á milli eintaka gens og mRNA magn þess og 2) sýna fylgni tjáningar gensins við klíníska og meinafræði þætti í sjúklingahópi sem er aðgengilegur í opnum gagnabanka. Í kjölfarið var Vacuole membrane protein (VMP1) valið til frekari rannsókna. Magn VMP1 mRNA var mælt í brjóstaæxlum tveggja íslenskra hópa. Marktæk tengsl sáust á milli hárrar VMP1 mRNA tjáningar við klíníska og meinafræðiþætti, sem tengjast verri horfum, og við skemmri sjúkdómsfría lifun. Tveir erlendir hópar brjóstakrabbameinssjúklinga voru notaðir til að staðfesta niðurstöðurnar og leiddu frekari rannsóknir í ljós að VMP1 tengdist helst skemmri lifun hjá sjúklingum með HER2 jákvæð æxli. Rannsóknir á VMP1 leiddu til rannsókna á hinu áhrifageni verkefnisins, sem er MIR21. Bæði genin eru staðsett á litningasvæði 17q23.1 og skarast 5´ endi MIR21 við 3´ enda VMP1. Vegna þessa var hugsanlegt að þau hefðu áhrif á tjáningu hvors annars þó hvort genið um sig hafi eigið stýrisvæði. Þrátt fyrir að hsa-miR-21-5p sé vel þekkt áhrifagen í brjóstakrabbameini (æxlismir) þá er „systkini“ þess hsa-miR-21-3p lítið rannsakað. Við könnuðum áhrif hsa-miR-21-3p í sömu sjúklingahópum og VMP1 og niðurstöður okkar benda til þess að hsa-miR-21-3p er einnig hugsanlegt áhrifagen í þróun brjóstaæxla. Niðurstöður þessara rannsókna sýna að aðferð okkar við að skima samrunagen til að finna hugsanleg áhrifagen í framvindu brjóstaæxla virkar. Rannsóknir á virkni VMP1 á sameindafræðigrunni eru hafnar í brjóstakrabbameinsfrumulínum.This work was supported by Grants from The Icelandic Centre for Research Fund (152530-051, www. rannis.is), Scientific Fund of Landspitali – The National University Hospital in Iceland (A-2015-039, A-2018-034, www.landspitali.is), grants from Gongum saman (2013, 2017, 2018 http://www.gongumsaman.is/) and Icelandic Cancer Society research funds for years 2019 and 2020

    Þróun styrkleikamiðaðra meðferðarsamræðna við konur með krabbamein og maka þeirra og prófun á ávinningi af að styrkja aðlögun tengda kynlífi og nánd

    No full text
    Markmið: Markmið doktorsrannsóknarinnar var að lýsa stöðu þekkingar á meðferðarrannsóknum eftir greiningu og meðferð krabbameins sem ætlað er að draga úr kynlífsvanda og efla nánd hjá pörum. Ennfremur var markmiðið að þróa og meta árangur nýrrar styrkleikamiðaðrar stuðningsmeðferðar og fræðslu fyrir pör þar sem konan hefur greinst með krabbamein, í því skyni að efla aðlögun hvað varðar kynlíf og nánd. Bakgrunnur: Vandamál sem tengjast kynlífi og nánd eru algeng hjá konum með krabbamein og geta haft neikvæð áhrif á kynferðislega vellíðan og náið samband. Gott parsamband og stuðningur maka getur hins vegar dregið úr streitu sem tengist breytingum á kynlífi og nánd eftir greiningu og meðferð krabbameins. Hjúkrunarfræðingar með framhaldsmenntun á þessu sviði geta þróað og veitt pörum stuðningsmeðferð og fræðslu hvað varðar kynlíf og nánd eftir krabbameinsgreiningu og meðan á krabbameinsmeðferð stendur. Aðferðir: Doktorsverkefnið hefur að geyma þrjár rannsóknir. Fyrsta rannsóknin var kerfisbundin, fræðileg samantekt. Stuðst var við handbók Joanna Briggs og Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses til að greina stöðu þekkingar á meðferðarrannsóknum við kynlífsvanda hjá fullorðnum einstaklingum og mökum eftir greiningu og meðferð krabbameina, og setja fram niðurstöður. JBI-Meta Analysis of Statistics Assessment and Review Instrument var notað til að meta aðferðafræðileg gæði rannsókna. Rannsóknarsnið í meðferðarrannsókn var fyrir og eftir hálf-tilraunasnið. Meðferð í rannsóknum tvö og þrjú fólst í þremur 50 mínútna löngum styrkleikamiðuðum meðferðarsamræðum þar sem hjúkrunarfræðingur með sérfræðiþekkingu í kynlífsheilbrigði hitti parið augliti til auglitis. Á milli fyrstu og annarrar samræðu liðu 1–2 vikur og sú síðasta fór fram sem eftirfylgdartími þremur mánuðum eftir fyrstu samræður. Eftir fyrstu samræður fengu pörin aðgang að læstri vefsíðu með upplýsingum um kynferðislegar aukaverkanir krabbameinsmeðferðar ásamt úrræðum. Tilgangur meðferðar var að efla styrkjandi viðhorf í aðlögun varðandi kynlíf og nánd og greina hindrandi viðhorf. Í fyrsta tíma var lagður grunnur að góðum meðferðartengslum og parinu boðið að segja frá sinni reynslu, skoða áhyggjuefni sín og ígrunda eigin aðstæður. Í öðrum tíma var lögð áhersla á að skoða þær breytingar sem parið vill sjá og vinna með styrkleika beggja. Í þriðja og síðasta eftirfylgdartíma var skerpt á þeim jákvæðu breytingum sem urðu hjá parinu og þær festar í sessi. Kenningafræðilegur grundvöllur meðferðarrannsóknanna voru styrkleikamiðaðar fjölskyldusamræður, Illness Beliefs-líkanið, Neotheoretical-kenning kynverundar og New View-stefnuyfirlýsingin. Rannsókn tvö byggðist á konum í virkri krabbameinsmeðferð (N=60) og mati á áhrifum fræðslu og stuðningsmeðferðar á kynferðisleg áhyggjuefni hjá konunum og áhrif krabbameinsveikinda á daglegt líf fyrir meðferð (T1), með samanburði við tvær meðferðarsamræður (T2), og að lokinni meðferð eftir þriðja og síðasta fræðslu- og stuðningsmeðferðartímann (eftirfylgdartímann) (T3). Þriðja rannsóknin byggðist á konum í virkri krabbameinsmeðferð (N=60) og mökum þeirra (N=60) og mati á árangri fræðslu- og stuðningsmeðferðarinnar varðandi það hve mikla fullvissu konan og maki hennar telja sig hafa um áhrif styðjandi og hindrandi viðhorfa á kynlíf og nánd og gæði parasambands á tímapunktum T1, samanborið við eftirmeðferðina á tímapunkti T2, og að lokinni meðferð, eftir þriðja fræðslu- og stuðningsmeðferðartímann á tímapunkti T3. Í meðferðarrannsóknunum var notuð dreifigreining fyrir endurteknar mælingar (rannsókn II og III), pöruð t-próf milli T1-T2 og T2-T3 (rannsókn II) og milli T1-T2, T2-T3, og T1-T3 (rannsókn III) til að kanna ávinninginn af fræðslu- og stuðningsmeðferðinni. Niðurstöður: Niðurstöður úr fyrstu rannsókn sýndu að ekki ríkir einhugur um hvernig best sé að hanna meðferðarrannsóknir fyrir pör, þegar ætlað er að efla kynlíf og nánd, hvað varðar innihald meðferðar eða hvernig hún skuli fara fram. Þetta undirstrikar skort á gagnreyndri þekkingu sem hindrar framþróun á þessu sviði í klínísku starfi hjúkrunarfræðinga. Mikilvægustu niðurstöður úr rannsókn tvö voru þær að konur með krabbamein greindu síður frá kynferðislegum áhyggjuefnum eftir styrkleikamiðuðu fræðslu- og stuðningsmeðferðina samanborið við það sem áður var og lýstu engum marktækum áhrifum krabbameinsveikinda yfir tíma á nánd. Helstu niðurstöður úr þriðju rannsókn voru þær að konur með krabbamein og makar þeirra greindu frá marktækt meiri gæðum parsambandsins og aukinni fullvissu um áhrif viðhorfa á kynlíf og nánd eftir styrkleikamiðuðu fræðslu- og stuðningsmeðferðina samanborið við það sem áður var. Ályktun: Rannsókn eitt leiddi í ljós hvernig megi auka megi gæði meðferðarrannsókna fyrir pör í framtíðinni til að efla klíníska hjúkrun. Niðurstöður úr rannsókn tvö styðja gagnsemi styrkleikamiðaðra meðferðarsamræðna til að draga úr áhyggjum sem tengjast kynlífi og nánd hjá konum í virkri krabbameinsmeðferð. Loks sýndu niðurstöður úr rannsókn þrjú fram á árangur af styrkleikamiðuðum meðferðarsamræðum fyrir pör til að efla aðlögun kvenna með krabbamein og maka hvað varðar kynlíf og nánd. Þessi gagnsemi og ávinningur styrkleikamiðaðra meðferðarsamræðna ætti að virka hvetjandi fyrir hjúkrunarfræðinga sem vilja stuðla að bættu kynlífsheilbrigði. Í heild varpa niðurstöður doktorsrannsóknarinnar ljósi á það hvernig hjúkrunarfræðingar geta þróað og samþætt nýja meðferð sem byggð er á gagnreyndri þekkingu innan fjölskylduhjúkrunar og kenningum um kynverund í því skyni að bæta kynlífsheilbrigði hjá pörum. Lykilorð: Krabbamein, konur, makar, kynlífsheilbrigði, kynverund, kynlíf, nánd, styrkleikamiðaðar meðferðarsamræður, stuðnings-og fræðslumeðferð, klínísk hjúkrunarrannsóknAims: The present thesis aimed to describe the characteristics of couplebased intervention studies that address sexuality after cancer and develop and test the effectiveness of a novel nurse-managed couple-based strengths oriented (CO-SOTC) intervention for women with diverse types of cancer and their intimate partners. Background: Problems related to changes in sexuality and intimacy are common among women with cancer, which threatens their sexual well-being and intimate relationships. Good relationship quality and perceived partner support can reduce stress associated with sexual changes in women with cancer. Nurses with the appropriate knowledge, skills, and training in sexual health can develop and offer couple-based interventions addressing sexuality and intimacy after cancer. Method: This doctoral research project comprises three studies. Study I was a systematic literature review that assessed the characteristics of couple‐ based intervention studies addressing sexuality following cancer. The reporting of Study I was guided by checklists for quantitative research evidence in the Joanna Briggs Institute Reviewer’s Manual and the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses. Studies II and III were quasi-experimental single-group pre-post-follow-up design studies. The theoretical frameworks guiding the intervention are the Family-strengths oriented therapeutic conversation intervention, the Illness Beliefs Model, the Neo-theoretical framework of sexuality, and the New View Manifesto. The nurse met the participating couples face to face and engaged in three strengths-oriented therapeutic conversations (CO-SOTC) focusing on addressing changes in sexuality and intimacy after cancer. After the first session, the couples were also provided access to evidence-based educational information on a secure website about the most common sexual side effects of cancer treatment and possible solution. The second study, conducted in women in active cancer treatment (N = 60), assessed a nursemanaged CO-SOTC intervention on the women’s sexual concerns and illness interference in daily life measured preintervention at baseline (T1), postintervention after receiving two sessions of the intervention (T2), and after a follow-up booster session after 3 months (T3). The third study, conducted in women in active cancer treatment (N = 60) and their intimate partners (N = 60), evaluated the effects of the CO-SOTC intervention on the relationship quality and confidence of the participating women and their intimate partners about how their illness beliefs affect sexuality and intimacy with regard to cause, control, effect, suffering, and support, measured at T1, T2, and T3. In Studies II and III, repeated measures ANOVA was used for assessing outcome differences over time. The Kolmogorov-Smirnov test was used to assess normality before the intervention at baseline. In study II, the treatment effect over the three time points was assessed using an F test and a paired t test was used to further compare the outcomes of the CO-SOTC intervention between measurements at T1–T2 and T2–T3. In study III, the treatment effect over the three time points was assessed using an F test, and a paired t test was used to further compare the outcomes of the CO-SOTC intervention between measurements at T1–T2, T2–T3, and T1–T3. Dyadic difference scores between the participating women and their intimate partners were computed using an F test. Results: Findings from Study I suggested a current lack of consensus about how couple-based interventions addressing sexuality after cancer are best structured in terms of content and delivery, thus highlighting the limited empirical data available to guide clinical nursing practice. The main findings of studies II and III were that women with cancer reported benefits of the intervention with respect to sexual concerns, no significant changes over time were observed related to illness interference on intimacy, and the women with cancer and their intimate partners showed significant improvements in relationship quality and confidence about how their illness beliefs affect sexuality and intimacy which may help the couple to deal with changes in sexuality and intimacy following cancer diagnosis and treatment. Conclusion: Study I offered speculative evidence on how the quality of future couple-based intervention research can be improved to benefit clinical practice. Study II findings suggested that the novel nurse-managed couplebased intervention is beneficial in lessening concerns related to sexuality and intimacy in women in active cancer treatment. The findings of Study II also supported the feasibility of integrating empirical knowledge of family nursing with theories about sexuality to improve sexual health outcomes for couples. Findings of Study III indicated that the dyadic CO-SOTC intervention was effective in supporting sexual adjustment in women in active cancer treatment and their partners. The components of the CO-SOTC intervention – active listening, validation of the unique individual couple narrative, and facilitation of constructive beliefs – are a powerful tool to help couples manage changes related to sexuality and intimacy after cancer. The overall positive findings should encourage nurses with appropriate qualifications to further advance psychosexual support in cancer care. In addition, findings of this doctoral research project add new empirical evidence to the very limited pool of couple-based nurse-managed interventions designed to address changes in sexuality and intimacy for women after cancer.Rannsóknasjóður Ingibjargar R. Magnúsdóttur, Vísindasjóður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, Vísindasjóður Landspítala, Vísindasjóður Krabbameinsfélags Ísland

    Standardized analysis of juvenile pyroclasts in comparative studies of primary magma fragmentation; 1. Overview and workflow

    Get PDF
    Pre-print version (óritrýnt handrit)Juvenile pyroclasts, especially in the ash size range, provide important information on primary fragmentation processes, i.e., initial explosive magma fragmentation, and on the state of the magma both prior to and at the point of fragmentation and quenching. There exists an extensive body of literature focusing on the quantification of juvenile particle morphology (shape), internal textures, and surface features spanning several decades; however, a standardized method has yet to emerge for comparative studies. No community-wide consensus currently exists (i) regarding the most representative size fraction(s) to be examined, (ii) on sample preparation procedures (such as whether to use whole-particle silhouettes or 2D cross-sections), (iii) on imaging techniques and image acquisition parameters, or (iv) on the optimal morphometric parameters to measure. Lack of a standardized method precludes robust comparison between different studies and laboratories. We propose here a preliminary “best practices” and workflow for characterization of juvenile pyroclasts, for comparative studies of primary fragmentation. If the community follows such a standardized method, it will become possible to accumulate a large volume of consistent data on juvenile pyroclasts from a range of eruption styles, fragmentation mechanisms, and magma compositions. This will ultimately allow deeper insights into the full panoply of magma-to-pyroclast processes that drive particle-producing volcanic eruptions. One or more “fragmentation diagrams” may eventually be developed to allow different types of magmatic and phreatomagmatic explosive eruptions to be distinguished based on their products

    Lower-limb Prosthetics in the Age of Advanced Solutions: Understanding People’s Needs and Future Benefits

    Get PDF
    The field of lower limb prosthetics has advanced rapidly in the past two decades with increasingly sophisticated devices becoming available each year. Nevertheless, function has yet to be fully restored for people with lower limb amputation. Active microprocessor-controlled prostheses and neuromuscular interfacing can decrease the gap between intact- and prosthetic limbs, providing active assistance, sensory feedback, and intent control where signals from the neuromuscular system are used to implement intended action. While recent evidence suggests that such solutions may improve peoples’ function when compared to earlier technology, device abandonment rates are still a concern, and the impact of novel functions is relatively unclear. Furthermore, current evaluation strategies in the field may be psychometrically invalid, inappropriate for the population, or may not capture the whole range of constructs they are intended to measure. We conducted semi structured interviews, focus group discussions and a contextual inquiry with multiple stakeholders in the field, coupled with a systematic literature search in order to; 1) Explore unfulfilled lower-limb prosthetic user needs; 2) Identify the current and future benefits of advanced lower-limb prosthetic systems, including ones providing active motion, sensory feedback, and intent control; 3) Understand the challenges associated with developing and evaluating such functions; and 4) Assess the relevance of current evaluation methods in light of new developments within the field of lower limb prosthetics. Our results indicate that numerous unmet user requirements may be addressed with neuromuscular interfacing and active motion provided by advanced prostheses. We further identified several challenges in the development and evaluation of advanced prostheses as well as a need for new or updated evaluation strategies. Finally, we present perspectives on factors important for user satisfaction and the actualization of a usable system that reaches end users.The Icelandic Research Fund (Rannís

    Temporal evolution of crystal mush reservoirs beneath the Bárðarbunga- Veiðivötn volcanic system, Iceland

    Get PDF
    The physico-chemical properties of magma storage reservoirs in multi-level magmatic systems may change with time, along with the timescales at which crystals and melts are processed throughout the crust. In this thesis, I use an integrated approach of quantitative petrological and geochemical analysis combined with diffusion chronometry to evaluate temporal variations of magma storage and transfer conditions through crystal mush reservoirs beneath the Bárðarbunga- Veiðivötn volcanic system in Central Iceland. To do this, I targeted five eruptive units of different age, namely Ljósufjöll (subglacial), Brandur, Fontur and Saxi (early-Holocene), Þjórsárdalshraun and Drekahraun (middle-Holocene) and Veiðivötn 1477 AD (historical). The composition of macrocrysts indicates that they are not in chemical equilibrium with the liquid that carried them to the surface. Plagioclase, olivine and clinopyroxene core compositions are too primitive to be in equilibrium with the carrier liquid, which indicates that storage and disaggregation of crystal mushes played an important role in these eruptions. Macrocryst compositions vary with time, with subglacial and early-Holocene magmatic units being characterized by more primitive and less variegate compositions (An85-92, Fo81-87) compared to middle-Holocene and historical units (An80-92, Fo77-87). Application of different geobarometers suggests that, regardless of time, underneath the Bárðarbunga-Veiðivötn system there is a multi-tiered, compositionally layered plumbing system in which crystals and melts are gradually transferred to shallower levels. In particular, I argue for a temporally invariant reservoir(s) in the middle crust, located at about 7-8 km depth, in which melts last equilibrate with the crystal cargo prior to eruptions. The largest contribution from deep-seated, lower crustal reservoir(s) occurs during subglacial and early-Holocene times. Trace elements and oxygen isotopes (δ18O) are consistent with the supply of primary mixtures of melts that contain depleted and enriched mantle signatures. As primary mixtures migrate towards upper crustal levels, they become more evolved and their δ18O values become lower as a result of crustal contamination processes. Fe-Mg diffusion chronometry shows that macrocrysts were mobilized and entrained into the final carrier liquid over timescales of 5-12 months in the early-Holocene, whereas middle-Holocene and historical macrocrysts were disaggregated within timescales of about 2 months. The presence of crystalline gabbroic nodules in the early-Holocene samples, and their larger crystal content relative to recent samples, likely indicates that during the early-Holocene the mush required more time to be loosened, mobilised and converted into an eruptible magma. These temporal changes may be attributed to an increase in magma production rates in the early-Holocene associated with glacio-isostasy effects.This study was financed by the University of Iceland Research Fund (Nr: HI17060092) and the EIMSKIP PhD fund of the University of Iceland. I have also benefitted from the Landsvirkjun Energy Research Fund (NÝR-18 – 2018) and from the Icelandic Research Fund (Rannis)

    Patient handover between ambulance crew and healthcare professionals in Icelandic emergency departments: A qualitative study

    Get PDF
    Background: Ambulance services play an important role in the healthcare system when it comes to handling accidents or acute illnesses outside of hospitals. At the time of patient handover from emergency medical technicians (EMTs) to the nurses and physicians in emergency departments (EDs), there is a risk that important information will be lost, the consequences of which may adversely affect patient well-being. The study aimed to describe healthcare professionals’ experience of patient handovers between ambulance and ED staff and to identify factors that can affect patient handover quality. Methods: The Vancouver School’s phenomenological method was used. The participants were selected using purposive sampling from a group of Icelandic EMTs, nurses, and physicians who had experience in patient handovers. Semi-structured individual interviews were conducted and were supported by an interview guide. The participants included 17 EMTs, nurses, and physicians. The process of patient handover was described from the participants’ perspectives, including examples of communication breakdown and best practices. Results: Four main themes and nine subthemes were identified. In the theme of leadership, the participants expressed that it was unclear who was responsible for the patient and when during the process the responsibility was transferred between healthcare professionals. The theme of structured framework described the communication between healthcare professionals before patient’s arrival at the ED, upon ED arrival, and a written patient report. The professional competencies theme covered the participants’ descriptions of professional competences in relation to education and training and attitudes towards other healthcare professions and patients. The collaboration theme included the importance of effective teamwork and positive learning environment. Conclusions: A lack of structured communication procedures and ambiguity about patient responsibility in patient handovers from EMTs to ED healthcare professionals may compromise patient safety. Promoting accountability, mitigating the diffusion of responsibility, and implementing uniform practices may improve patient handover practices and establish a culture of integrated patient-centered care.Peer reviewe

    Lýðræði í mótun: félagastarf, fjölmiðlun og þátttaka almennings 1874-1915

    Get PDF
    Á árunum 1874–1915 tók íslenskt samfélag margháttuðum breytingum sem birtust m.a. í efnahags- og félagslegum umskiptum sem tengdust þéttbýlismyndun og lýðræðisþróun. Íslenska sveita-samfélagið átti undir högg að sækja eftir að hafa verið allsráðandi samfélagsgerð fram til þessa tíma. Fjöldi fólks fluttist úr sveitum til sjávarsíðunnar eða vestur um haf, þéttbýli óx og vöxtur hljóp í sjávarútveg og iðnað. Sveitasamfélagið lifði þó áfram, bæði sem veruleiki og hugmynd. Til þess var oft vísað, bæði á rannsóknartímanum og síðar, sem fyrirmyndar og uppsprettu þjóðlegra gilda og menningar. Þetta tímabil einkenndist af vaxandi réttindum almennings, bættri alþýðumenntun og meiri félags- og menningarlegri virkni, sem birtist m.a. í frumkvæði almennings að stofnun margvíslegra félaga og þátttöku í menningarviðburðum. Það ásamt vexti útgáfustarfs efldi og stækkaði hið opinbera rými. Árið 1915 var íslenskt samfélag mikið breytt frá því sem það var rúmum 40 árum fyrr. Ýmsar hindranir voru í vegi félagastarfs á Íslandi á 19. öld, bæði hugarfars- og efnislegar. Íhaldssemi var rótgróin og andstaða var við breytingar á samfélagsgerðinni. Það viðhélt jaðar-setningu stórs hluta landsmanna (einkum kvenna og fátækra karla). Landið var strjálbýlt, innviðir samfélagsins veikir og samgöngur víða erfiðar. Fátækt og hörð lífsbarátta voru hlutskipti stórs hluta landsmanna sem þrengdi svigrúm þeirra til félagsstarfa. Þrátt fyrir þessar hindranir varð til á síðasta fjórðungi 19. aldar fjölbreytt félagastarf á Íslandi með þátttöku fólks af báðum kynjum, ýmsum aldri og úr mörgum þjóðfélagshópum. Það var þó ekki fyrr en undir lok 19. aldar sem fyrstu skipulögðu félagshreyfingarnar tóku að myndast. Markmið þessarar rannsóknar er að greina lýðræðisþróun á Íslandi á tímabilinu 1874–1915 og hvort – og þá hvaða – áhrif almenningur hafði á þessa þróun. Áherslan er á virkni og þátttöku almennings í starfi félaga og félagshreyfinga sem studdu með beinum eða óbeinum hætti við eflingu og þróun lýðræðis og er sjónum sérstaklega beint að Austurlandi. Við greininguna er reynt að varpa ljósi á afstöðu almennings gagnvart lýðræðisstofnunum og kjörnum fulltrúum en einnig er tekið tillit til annarra áhrifaþátta, s.s. þróunar menntunar á tímabilinu, búsetu- og atvinnubreytinga og valdaafstæðna í nærsamfélögum. Í hnotskurn er þessu verki ætlað að vera félags-, menningar- og stjórnmálasöguleg rannsókn á áhrifum (eða áhrifaleysi) almennings á lýðræðisþróun á Íslandi á tímabilinu 1874–1915. Þó þessi rannsókn taki til alls landsins er megináherslan á austfirskt samfélag tímabilsins. Með Austurlandi er hér átt við Múlasýslur. Með þessari afmörkun fæst meiri dýpt í rannsóknina og hún eykur möguleika á að varpa skýrara ljósi á samspil einstaklinga, félaga og valdaafstæðna, en ef stærri hluti landsins eða landið allt væri undir. Þessi rannsókn byggist á eftirfarandi grundvallarspurningu: Hafði íslenskur almenningur, starfandi félög og félagshreyfingar merkjanleg áhrif á þróun íslenskra stjórnmála, lýðræðis og samfélags á rannsóknartímanum (1874–1915)? Ef svarið er já er afleidd spurning: Hvaða áhrif? Ef svarið er nei er næsta spurning: Hvers vegna? Þessi grundvallarspurning mótar efnistöku og nálgun í öllum þremur meginhlutum ritgerðarinnar og henni, sem og afleiddum sértækari spurningum, er leitast við að svara í niðurstöðukafla. Rannsóknin skiptist í þrjá meginhluta: „Lýðræði, samfélagsgerð og fjölmiðlun“, „Almenningur, heimilin og almannarými“ og „Austurland: samfélag, lýðræðisþróun, félagastarf og fjölmiðlun.“ Efnislega færist sjónarhorn rannsóknarinnar frá hinu almenna til hins sértæka. Annar hluti miðast við landið allt, þriðji hlutinn einnig en með skýrri austfirskri áherslu og fjórði hluti miðast við Austurland. Í fimmta og síðasta hlutanum eru niðurstöður rannsóknarinnar dregnar saman. Annar hluti hefst á umfjöllun um lýðræði, inntak þess, þróun og væntingar sem til þess eru gerðar. Lýðræðisþróun á Íslandi á 19. öld og til loka rannsóknartímans er þar skýrð, sett í fræðilegt samhengi og tengd við sambærilega þróun í nágrannalöndum. Þar er einkum byggt á rannsóknum Jean Grugel, David Held og Charles Tilly. Markmið þessa hluta er að skýra félagsgerð íslensks samfélags og undirbyggja umfjöllun í þriðja og fjórða hluta. Rætt er um megin hugmyndastrauma sem mótuðu íslenskt samfélag og mismunandi stöðu þjóðfélagshópa gagnvart lýðræðislegum réttindum, um félagslega aðgreiningu í íslensku samfélagi, á hverju hún byggði og hvernig henni var viðhaldið, um hlutverk valdhafa og um opinberar umræður, upplýsingadreifingu og sköpun almenningsálits, með áherslu á vaxandi hlutverk fjölmiðla. Í þriðja hluta er leitast við að skýra vöxt og áhrif félaga og félagshreyfinga í íslensku samfélagi á rannsóknartímanum og hlutverk þeirra í lýðræðisþróun. Þessi hluti brúar bilið milli almennrar samfélagslýsingar annars hluta og afmarkaðri umfjöllunar í fjórða hluta. Rætt er um tilkomu og vöxt félaga og félagshreyfinga á Íslandi frá því um miðja 19. öld og fram á upphaf 20. aldar með hliðsjón af kenningu Jürgen Habermas um almannarými. Rætt er um félagslega þætti sem sköpuðu forsendur fyrir vexti félagastarfs og fjallað um félags- og menningarlegt ástand, einkum með tilliti til áhrifa heimila og nærsamfélags og möguleikum fólks til að afla sér þekkingar og efla félagslega færni sína. Fjórði hluti beinist að félags-, atvinnu- og búsetuþróun á Austurlandi á rannsóknartímanum, einkum í sveitasamfélögum en einnig með tilliti til vaxandi þéttbýlissamfélaga. Nálgun þessa kafla er persónumiðaðri og sértækari en fyrri hlutanna tveggja og byggir að verulegu leyti á persónulegum heimildum og skjölum félaga. Umfjöllun þessa hluta styðst við notkun Pierre Bourdieu á hugtakinu doxa og hvernig það mótar samfélög og setur íbúum þeirra mörk og viðmið. Fjallað er um austfirska félagsgerð, búsetuþróun, atvinnuhætti og stöðu menntunar og menningar sem og valdaafstæður í nærsamfélögum og hlutverk fjölmiðla í austfirsku almannarými. Meginefni þessa hluta er þó greining á austfirskum félögum og hlutverks þeirra í samfélagsþróun.Rannsóknarsjóður Háskóla Íslands Minningarsjóður Eðvarðs Sigurgeirssonar (ASÍ) Fljótsdalshreppur Hagþenki

    2,487

    full texts

    2,982

    metadata records
    Updated in last 30 days.
    Opin visindi
    Access Repository Dashboard
    Do you manage Open Research Online? Become a CORE Member to access insider analytics, issue reports and manage access to outputs from your repository in the CORE Repository Dashboard! 👇