Opin visindi
Not a member yet
2982 research outputs found
Sort by
Icelandic digital practices on Facebook : Language use in informal online communication
Get PDFThe dissertation addresses informal Icelandic writing practices in online communication, often referred to as computer-mediated communication (CMC). Specifically, the dissertation studies the linguistic practices of native Icelandic speakers on Facebook and seeks to gain insight on how the broader public evaluates such practices. Accordingly, the dissertation is influenced by linguistic research on language attitudes, superdiversity, and multilingualism in the context of digital environments. It is interested in the formal characteristics of Icelandic CMC and tries to explore what linguistic and semiotic resources users draw upon, how different communicative functions and contextual factors affect those choices, and how the users’ digital practices relate to language regard and linguistic ideology in Iceland.
The dissertation comprises different investigations: First, a language attitudes study examines subconscious language attitudes toward informal language use in online environments. Second, the dissertation presents a detailed quantitative and qualitative corpus analysis of informal digital writing practices of Icelandic native speakers on Facebook.
The research is especially relevant against the backdrop of changing linguistic practices among (young) Icelanders, not least in digital media, that contrast with Icelandic language ideology and that have raised concerns regarding a weakened status of Icelandic in digital environments.Verkefnið kannar málnotkun Íslendinga á netinu. Nánar tiltekið er fjallað um málnotkun í
óformlegum samskiptum á Facebook með tilliti til tilhvata fólks í vali á tungumáli og málsniði, en einnig er hugað að viðhorfum málnotenda til óformlegrar málnotkunar á netinu. Markmið verkefnisins er að skoða hvaða leiðir málhafar nota til tjáningar á Facebook og af hverju. Í brennidepli rannsóknarinnar er form, hlutverk og félagsmálfræðilegt gildi íslensku í óformlegum netsamskiptum. Gerð er rannsókn á fjöltungumálnotkun (multilingualism) og ofurfjölbreytni (superdiversity) í netumhverfi sem og rannsókn á ómeðvituðum viðhorfum til breytileika í íslensku máli.
Viðhorfskönnuninni á málnotkun á netinu er sérstaklega beint að óformlegri
ritmálsnotkun á Facebook og er beitt aðlagaðri útgáfu „grímuprófsins” sem svo er kallað
(matched-guise test). Meginrannsóknin á raunverulegri málnoktun Íslendinga á netinu beitir aftur á móti megindlegri og eigindlegri rannsókn á Facebook-færslum og byggir á hugmyndum og kenningum sem þróaðar hafa verið í rannsóknum á nýjum lestrar- og skriftarvenjum (new literacies) og í rannsóknum á notkun fleiri en eins tungumáls í ofurfjölbreytilegum félagshópum. Rannsóknin er sérstaklega tímabær í ljósi þess að breytingar virðast eiga sér stað um þessar mundir í málumhverfi og málvenjum meðal (ungra) Íslendinga, ekki síst í stafrænum miðlum, en það hefur vakið áhyggjur um veika stöðu íslenskunnar í stafrænu umhverfi.The Icelandic Research Fund (grant number 163110-052
Germanium coated silicon nanowires as human respiratory sensing device
Get PDFPost-print (lokagerð höfundar)We report on germanium coated silicon nanowires structures synthesized with metal assisted chemical etching and qualify their functionality as human respiratory sensor. The
sensors were made from p-type single-crystalline (100) silicon wafers using a silver catalyzed top-down etching, afterwards coated by 50 nm germanium thin layer using a magnetron
sputtering. The germanium post-treatment was performed by
rapid thermal annealing at 450 and 700◦C. The sensors were
characterized by X-ray diffraction diffractogram and scanning
electron microscopy. It is demonstrated that the sensors are
highly sensitive as human breath detectors, with rapid response
and frequency detectability. They are also shown to be a good
candidate for human respiratory disease diagnoses.This work was supported by Reykjavik University Ph.D. fund no. 220006 and the Icelandic Research Fund Grant no. 218029-051. We are grateful to Rodica Plugaru and Neculai Plugaru for discussions.Peer review
Rannsókn á jarðskorpu og jarðmöttli undir íslenskum eldfjöllum með stöðugum samsætum reikulla efna
No full textVolatile species (e.g., H2O, He, B, CO2, S, Cl) and their isotopes in volcanic materials
provide a unique, but underexplored archive of information about magmatic processes and
planetary evolution. This study aims to improve our understanding regarding the origins of
volatiles in ocean island basalts and the roles played by volatiles in evolving magmas in
the crust. To this end, data are presented on the abundances and isotopic compositions of
volatiles in lavas and hydrothermal fluids from active volcanoes in Iceland. Special focus
is given to the Kverkfjöll volcanic system, for which a comprehensive geochemical dataset
is provided. The main results are: (1) Chlorine isotope ratios of silicic volcanic rocks are
introduced as a novel tracer of fluid-melt interaction in silicic magma domains, showing
that magmatic brine assimilation may be a fundamental, but previously unrecognized
process during rhyolite genesis. (2) Sulfur isotopic compositions of Icelandic basalts are
shown to reflect both crustal magma evolution and mantle heterogeneity. Distinct Δ33S-
δ34S signatures are assigned for recycled and primordial mantle components. (3) Deep
intrusive degassing is identified as the source of CO2 and S in Icelandic volcanichydrothermal
systems, which are proposed to be the main conduits of mantle-toatmosphere
degassing for these volatiles. (4) The geochemistry of the Kverkfjöll magma
suite highlights the lithospheric lid control on mantle melting, and an asymmetric
distribution of enriched components in the Iceland mantle (5) A subduction fluid-enriched
mantle component beneath Iceland is suggested to explain the chlorine-enrichment and
back-arc basin-like isotopic signatures of hydrogen, helium, boron, sulfur and chlorine of
the Kverkfjöll basalts.Nordic Volcanological Center, University of Iceland Research Fund Doctoral Gran
Hidden history of housekeepers: Lives and labor of housekeepers in rural Iceland in the second half of the 20th century
No full textRáðskonur eiga sér langa sögu í íslensku samfélagi. Meginmarkmið rannsóknarinnar er að rannsaka störf og félagslega stöðu ráðskvenna sem störfuðu á einkaheimilum í sveit á Íslandi á tímabilinu 1950–2000. Í bakgrunnskafla er einnig fjallað stuttlega um ráðskonur á Íslandi á tímabilinu 1850–1950 til að fá heildstæða mynd af þróun starfsins í sögulegu samhengi.
Rannsóknin er þríþætt. Í fyrsta lagi snýst hún um réttindi og skyldur ráðskvenna sem störfuðu á sveitaheimilum á síðari hluta 20. aldar. Í öðru lagi er leitað svara við því hvers vegna konur gerðust ráðskonur í sveit á tímabili þegar konur höfðu mun fleiri atvinnutækifæri en áður í sögu byggðar Íslands. Í þriðja lagi felur rannsóknin í sér að skoða upplifun ráðskvenna af starfinu og hvernig ráðskonustarfið hafði áhrif á sjálfsmynd þeirra.
Til að ná settu marki var gagna aflað með viðtölum. Alls voru tekin 58 viðtöl og þar af var 41 viðtal við konur sem gegnt höfðu ráðskonustarfi á 72 sveitaheimilum á tímabilinu 1950–2000. Í viðtölunum var sérstök áhersla lögð á að draga fram upplifun og álit ráðskvenna á starfi sínu. Rannsóknin byggði öðru fremur á aðferðafræði munnlegrar sögu (e. oral history), allt frá öflun gagnanna með viðtölum, til greiningar og miðlunar þeirra.
Ráðskona á sveitaheimili var vinnukraftur sem bjó á vinnustaðnum og fékk laun auk starfshlunninda sem öðru fremur fólust í húsnæði og fæði. Störf ráðskvenna tóku fyrst og fremst til verka innanstokks vegna heimilishalds. Hluti ráðskvenna starfaði þó samhliða við hefðbundin bústörf utanstokks.
Rannsóknin sýnir að einstæðar mæður voru fjölmennastar í hópi ráðskvenna í sveit á síðari hluta 20. aldar. Jafnframt kom í ljós að ásókn einstæðra mæðra í ráðskonustarfið kom öðru fremur til vegna þess að það þjónaði um leið sem eins konar félagslegt úrræði fyrir þær. Meginforsendur þess að einstæðar mæður sóttust eftir ráðskonustarfi á sveitaheimilum á árunum 1950–2000 var húsnæðisvandi þeirra, skortur á baklandi og skortur á dagvistunarúrræðum framan af tímabilinu. Konurnar ræddu mikið um það hvernig umgjörð og eiginleikar ráðskonustarfsins á sveitabæjum gerðu þeim kleift að losna úr þrengingum sínum. Í þeirra augum var ráðskonustaðan millilending í lífi þeirra, sem gerði þeim kleift að fóta sig og ná áttum áður en þær héldu á önnur mið.
Rannsóknin sýnir að stærsti einstaki hópur vinnuveitenda ráðskvenna var einhleypir bændur. Í samfélagi sveitanna þar sem kynbundin verkaskipting var enn ráðandi, leystu ráðskonur úr aðkallandi vanda sveitabýla þar sem konur vantaði til að stýra heimilum. Sökum þess að starfsvettvangur ráðskvenna var einkaheimilið voru þær í starfi sínu berskjaldaðar fyrir því að vera beittar misrétti frá hendi ábúenda. Ofbeldi, ekki síst kynferðislegt, sem ráðskonur máttu þola, er dæmi um verstu tilvikin sem fengust þrifist vegna þess að eftirlit var ekkert með störfum þeirra.Háskólasjóður Eimskipafélags Íslands; Menntasjóður Hugvísindasvið
Uncovering the Archaeology of the Danish Trade Monopoly in Iceland (1602-1787): Merchant Ships and Trade Ports
No full textThe aim of this thesis is to investigate the archaeology of the Danish Trade Monopoly Period (1602-1787) in Iceland through the analysis of two central pillars of the material infrastructure of the trade operations – namely the merchant vessels and the trade ports. Specifically, it uses two case studies to build a foundation for the archaeological study of trade in this period, one that also bridges the often-separate fields of terrestrial and maritime archaeology. During this period, the only foreign trade allowed in Iceland had to be conducted through Danish merchants and trade companies with state-sanctioned trading licences linked to specific trade ports around the country. Though central elements to the whole operation, the vessels and ports of trade have tended to be relatively overlooked and relegated aspects of this period and have not featured significantly as part of any previous narrative. Both vessels and ports occupied the in-between space of the monopoly trade – that is the horizon between the production centres and consumer sites – and it is within this horizon that this study places itself and which it explores through an archaeological lens. A literature review shows how much of the past historical narrative of this period has been saturated with overtones of Icelandic nationalism, which essentially viewed the trade monopoly from a binary perspective of deliberate policies of Danish colonial oppression resulting in Iceland’s economic stagnation and free market isolation. More recently, new approaches by historians have brought a changed and balanced perspective to how we might view this period. This study should be seen as part of this revisionary process, but which significantly uses archaeology to steer the narrative. A quantitative analysis of the Øresund Sound Toll Registers, will be outlined to provide an overview of the scale of merchant shipping involved in the Icelandic trade and the dominance and influence of the Dutch during the 17th century in developing bulk cargo carriers such as the flute ship, will be outlined. Two in-depth archaeological case studies – the Melckmeyt shipwreck and the remains of a turf-walled building at the Arnarstapi trade port – will be presented, each shedding light on critical and connected components of the material infrastructure of the monopoly trade. Through their examination, it’s possible to develop a microscale perspective of the merchant operations as well as to open a window on the arrangement of life aboard and life ashore for the crews whose daily lives played out within these social spaces.Markmið þessarar ritgerðar er að rannsaka fornleifafræði einokunartímabilsins (1602–1787) með athugunum á tveimur þáttum efnislegra innviða verslunarinnar – það er rannsókn á kaupskipunum og verslunarstöðunum. Tvær tilviksrannsóknir mynda grunn fyrir fornleifafræðilegar rannsóknir á verslun á þessu tímabili, grunn sem brúar bilið milli hinna oft aðskildu sviða, annars vegar neðansjávarfornleifafræði og hins vegar yfirborðsfornleifafræði. Einokunartímabilið einkenndist af verslun sem byggði á sérleyfum, þar sem aðeins danskir kaupmenn og verslunarfélög með leyfi frá dönsku krúnunni máttu versla við Íslendinga. Þrátt fyrir mikilvægi sitt fyrir verslunina í heild, gleymast oft sjálf skipin og verslunarstaðirnir, og hafa athuganir á þeim lítið komið við sögu í fyrri rannsóknum. Skip og verslunarstaðir mynda eins konar milli-rými í einokunarversluninni – það er rýmið milli framleiðslustaða og neyslustaða. Það er þetta milli-rými sem þessi rannsókn beinir sjónum að og kannar með augum fornleifafræðinnar. Athugun á rannsóknasögu einokunarverslunarinnar dregur fram hve margar fyrri rannsóknir hafa sterka undirtóna eldri söguskoðunar íslenskrar þjóðernisstefnu, sem leit á einokunarverslunina sem hluta af danskri nýlendustefnu sem leiddi af sér stöðnun í efnahag Íslands og einagrun frá hinum frjálsa markaði. Nýjar sagnfræðilegar rannsóknir hafa komið fram með ný sjónarmið um hvernig líta má á þetta tímabil. Þessi rannsókn er hluti þessarar hreyfingar endurskoðunar og leggur til fornleifafræðilegar nálganir. Tölfræðilegar rannsóknir á tollaskjölum frá Eyrarsundi veita yfirsýn yfir umfang Íslandsverslunar og sýna vel áhrif hollenskra kaupmanna á 17. öld í hönnun fraktskipa, t.d. „flute“-skipanna. Tvær fornleifafræðilegar tilviksrannsóknir – rannsóknir á flaki skipsins Melckmeyt og rannsókir á leifum torfbyggingar á Arnarstapa – verða ræddar sérstaklega og hvor rannsókn um sig mun draga fram mikilvæga og tengda þætti efnislegra innviða einokunarverslunarinnar. Með þessa þætti að vopni er hægt að varpa upp nærmyndum af félagslegu rými verslunarinnar; á gangi verslunarinnar, lífinu um borð í kaupskipunum og daglegu lífi áhafnanna á verslunarstöðunum.The Icelandic Centre for Research (Rannís) sponsored three-year research project Commodity Entanglement. The Archaeology of the Trade Monopoly (Grant no: 152087-053).
The Archaeology Fund (Forminjasjóður) from The Cultural Heritage Agency of Iceland (Minjastofnun Íslands) (Grant no. 02-916).
Funding for the field crew salaries during the 2017 Arnarstapi project was provided by a
grant from the Research Fund (Rannsóknasjóður) of the University of Iceland (Háskóli
Íslands) and archaeological equipment used during the fieldwork was kindly provided by the Archaeology Department of the University of Iceland (Háskóli Íslands)
Between Primitiveness and Civilisation: Nationalism, Archaeology and the Materiality of Iceland's Past.
Get PDFArchaeology has been fundamentally entangled in colonial power dynamics and nationalist schemes. This entanglement is clearly evident in Iceland, as our discipline has been, and continues to be, a vital tool in shaping and reshaping the Icelandic national identity. Despite the increased interest in the politics of the past by Icelandic anthropologists, sociologists and folklorists, the subject has nonetheless remained somewhat elusive to archaeologists and has received little to no interest. By presenting four cases studies on archaeological remains, historical and literary sources and ethnological material, the present work aspires to fill this void.
An archaeological approach to nations and nationhood begins by acknowledging the intricate relationship between materials, cultural artefacts, places and people as well as the nationalist discourses that surround them. Based on an archaeological sensitivity towards material culture and materiality, each case study is attentive to the relationality of discourses and objects, and aims to demonstrate that what enables the entanglement of archaeology with nationalism is a set of intermeshed, mutually embedded and at times overlapping histories, discourses and materialities. Within this framework, the thesis demonstrates that the materials with which archaeologists work in Iceland have always been implicated in a colonial-cum-nationalist rhetoric of civilisation and argues that the effects of this entanglement are still felt in a wide array of disciplines including archaeology. By paying an increased attention to the materials that constitute the nation together with the discourses and practices about such materials we can provide a more accurate and comprehensive interpretation of nations and nationalisms.
The present thesis aims to grow an awareness of the relationship between archaeology and nationalism and inform archaeological practitioners, academics as well as the public about the inherent and complicated nature of this relationship. It also aspires to show how archaeology can be used to deconstruct a number of established national narratives and ideas. The exposure of this understudied relationship will challenge some of our stereotypical and ethnocentric interpretations of the past, encourage the introduction of other themes for investigation, as well as put Icelandic archaeology in tune with some of the major theoretical advances noted elsewhere.Fornleifafræði sem fræðigrein hefur frá upphafi verið samofin nýlendustefnu og orðræðu þjóðernishyggjunnar. Þetta samband er einnig greinilegt á Íslandi þar sem fornleifafræðin hefur haft, og hefur enn, mikilvægu hlutverki að gegna við að móta og endurmóta þjóðernisvitund Íslendinga. Þrátt fyrir aukinn áhuga íslenskra mannfræðinga, félagsfræðinga og þjóðfræðinga á pólitísku gild fortíðarinnar hafa fornleifafræðingar ekki haft skýra sýn á viðfangsefnið og það hefur ekki vakið mikinn áhuga þeirra, ef einhvern. Hér er markmiðið að fylla þetta tómarúm með því að leggja fram fjórar tilviksrannsóknir á fornleifum, ritheimildum, bókmenntum og þjóðfræðilegu efni.
Hugmyndir fornleifafræðinnar um þjóðir og þjóðerni byggja á flóknu samspili efniviðs, menningarminja, staða og fólks sem allt blandast saman í orðræðu þjóðernishyggjunnar. Allar tilviksrannsóknirnar miða að því að greina í sundur tengsl orðræðu og hluta. Markmiðið er að sýna fram á að samband fornleifafræði og þjóðernishyggju byggir á samofnum frásögnum, orðræðum og hinu efnislega.
Í þessari ritgerð er sýnt fram á að viðfangsefni fornleifafræðinga á Íslandi hafa markast af nýlenduhugsun og þjóðernissinnaðri orðræðu um siðmenningu. Færð eru rök fyrir því að þessa sambands gæti innan fjölmargra fræðigreina, þar á meðal fornleifafræði. Því er einnig haldið fram að hægt sé að skilja betur hugtök á borð við þjóð og þjóðernishyggju með því að beina sjónum að hinu efnislega og þeirri orðræðu og þeim athöfnum sem því tengjast.
Í víðara samhengi þá miðar þessi ritgerð að því að auka meðvitund um samband fornleifafræði og þjóðernishyggju og upplýsa fornleifafræðilega iðkendur, fræðimenn jafnt sem almenning, um hið samgróna og margþætta eðli þessa sambands. Leitast er við að sýna fram á hvernig fornleifafræðileg nálgun nýtist til að afbyggja fjölda rótgróinna frásagna og hugmynda um þjóðina. Með því að afhjúpa þetta órannsakaða samband er staðalímyndum og þjóðhverfum túlkunum okkar á fortíðinni ögrað. Afhjúpuninni er ætlað að skapa svigrúm fyrir önnur rannsóknarefni og stuðla að því að íslensk fornleifafræði gangi í takt við helstu kennilegu framfarir sem orðið hafa
Einkenni mjaðmabrotahóps meðal eldri einstaklinga í sjálfstæðri búsetu
No full textAbstract
Background: Hip fractures in older adults are strongly associated with
reduced health and quality of life. Loss of bone mass, physical function and
muscle mass are thought to be main causes of hip fractures at older age.
Associations between vitamin D status and bone mineral density (BMD) and
hip-fractures have also been extensively explored in epidemiological studies.
The observed strength for the association between vitamin D status and hip
fractures often appears stronger than what would be expected by
associations reported between vitamin D status and BMD alone. Fewer
studies have, however, examined the possible role of factors reflecting
physical function and mobility at older age in relation to hip-fractures. That is,
factors that may be modifiable through healthy diet and physical exercise.
Aims: To characterize differences between older adults that experience hip
fractures compared to those who do not, with an emphasis on measures of
bone mass on one hand and physical function on the other. Furthermore, to
determine to what extent measures of volumetric BMD (vBMD) of the femoral
neck and physical function may be associated with vitamin D status.
Results: In paper-I baseline (2002-2006) characteristics of those who
experienced hip fractures over the follow-up period (until 2012) versus those
who did not were compared. Males that experienced hip fractures had
significantly poorer measures of physical function, including performance in
balance test and the time up and go test compared to males that did not
experience hip fracture. These differences were still significant after
adjustment for age and vBMD. Similar differences were not observed in
females. In contrast, female hip fracture cases had lower body mass index,
fat- and fat free mass compared to those that did not experience hip
fractures. However, similarities between both sexes included lower vitamin D
status (~5 nmol/L lower concentration of serum 25(OH)D), and lower leg
strength among hip fracture cases compared to non-cases.
In paper II the association between vitamin D status and vBMD at
baseline as well as incident hip fractures were explored, taking measures of
physical function into consideration as possible explanatory factors. After
adjustment for age and BMI, deficient (serum 25(OH)D concentrations <30
nmol/L) compared to sufficient status (≥50 nmol/L) vitamin D was associated
with lower vBMD of the femoral neck at baseline in both males -17 mg/cm3
vi
(95% confidence interval (CI): -26, -8) and females -7 mg/cm3 (95%CI: -14, -
1). Deficient versus sufficient vitamin D status was also significantly
associated with higher risk of incident hip fractures in males [Hazard ratio
(HR): 3.1 (95%CI: 1,9, 5.2)] and females [1.8 (95%CI: 1.3, 2.5)]. After further
adjustment for vBMD and measures of physical function the association
became non-significant for males [HR: 1.3 (95%CI: 0.6, 2.5)] but remained
significant for females [HR: 1.7 (1.1, 2.4)]. Further analyses suggested that
these sex specific differences might relate to lower bone mass among
females due to smaller bone volume that made the adjustment of vBMD and
physical function less influential for females.
In the third and final paper, the association between consumption of milk
and cultured milk products with incident hip fractures was explored. Those
participants who consumed less than half a portion of milk products per day
(one portion ~250 mL) had significantly higher risk of incident hip fractures
compared to those consuming ≥2 portions per day [HR 1.46 (95%CI 1.01,
2.11)], which is the amount that official dietary recommendations advocate.
Conclusions: Sex specific differences were observed between hip fracture
cases and non-cases. Measures of physical function and balance were more
pronounced for males, while measures of body composition were more
pronounced for females. Vitamin D status and consumption of milk and
cultured milk products showed a relatively strong and protective association
with incident hip fractures in Icelandic older adults. The possible causes for
these observed associations appeared to differ between males and females.Ágrip
Bakgrunnur: Mjaðmabrot fela í sér verulega skerðingu á heilsu og
lífsgæðum. Orsakaþættir mjaðmabrota meðal aldraða eru m.a aukið tap á
beinmassa, hreyfifærni og vöðvamassa með hækkandi aldri. Tengsl D
vítamíns búskaps við styrk beina og mjaðmabrota hafa verið skoðuð ítarlega í
fyrri rannsóknum. Þau tengsl virðast oft sterkari en búast mætti við út frá
tengslum D vítamíns við beinþéttni. Færri rannsóknir hafa hins vegar verið
gerðar sem skoða tengsl hreyfigetu við mjaðmabrot. Þ.e.a.s. færni sem að
hluta til er hægt að hafa áhrif á með réttu mataræði og hreyfingu.
Markmið: Að kortleggja hvað einkennir aldraða einstaklinga sem
mjaðmabrotna frá þeim sem brotna ekki með áherslu á að skoða áhættuþætti
sem tengjast skertri beinþéttni annars vegar og skertri hreyfigetu hins vegar;
og meta hvernig þessir þættir tengjast D vítamín hag þátttakenda.
Aðferðir: Notast var við gögn úr Öldrunarrannsókn Hjartaverndar (AGESReykjavík)
sem samanstendur af 5764 þátttakendum sem skráðir voru í
rannsóknina á árunum 2002 til 2006. Umfangsmiklum upplýsingum um heilsu
og lífstíl þátttakenda var safnað við skráningu; þar á meðal mælingum á
beinþéttni og mælingum á D vítamínhag í blóði, ásamt öðrum lífmerkjum.
Upplýsingum um mjaðmabrot til loka árs 2012 var safnað úr sjúkraskrám.
Niðurstöður: Grein 1: Einkenni þátttakenda í Öldrunarrannsókn
Hjartaverndar við upphaf rannsóknar (2002-2006) voru skoðuð með m.t.t.
líkamssamsetningar, mælinga á hreyfifærni, styrkleika, D vítamín hag í blóði
ásamt öðrum lífmerkjum. Þær mælingar voru bornar saman milli þátttakenda
sem mjaðmabrotnuðu eða brotnuðu ekki á meðan eftrirfylgni stóð (til loka
2012). Það sem einkenndi karlmenn sem brotnuðu var marktæk skert
hreyfigeta við upphaf rannsóknar sem kom fram í verri gildum við mælingum
á jafnvægi og hraða í svokölluðu “Timed Up and Go“ prófi. Einnig var styrkur í
lærlegg minni meðal karlmanna sem brotnuðu. Þessi munur var greinilegur
þó leiðrétt væri fyrir bæði aldri og beinþéttni við upphaf rannsóknar. Það sem
einkennir konur sem mjaðmabrotna var marktækt lægri líkamsþyngdarstuðull,
minni fitu- og vöðvamassi ásamt því að minni styrkur mældist í lærlegg.
Styrkur D vítamíns í blóði (serum 25(OH)D) var marktækt lægri (~5 nmol/L)
við upphaf rannsóknar hjá báðum kynjum sem brotnuðu.
iv
Grein 2: Hér voru tengsl D vítamín hags við upphaf rannsóknar skoðuð
nánar með tilliti til beinþéttni annars vegar og mjaðmabrota hins vega ásamt
því að taka þætti sem mæla hreyfigetu til greina. Eftir að hafa leiðrétt fyrir
bæði aldri og líkamsþyngdarstuðli þá var ófullnægjandi D vítamín hagur í
blóði við upphaf rannsóknar (<30 nmól/L) borið saman við þá sem voru með
fullnægjandi hag (≥50 nmól/L) marktækt tengdur lægri beinþéttni í lærleggs
hálsi (femoral neck) hjá bæði körlum -17 mg/cm3 (95% öryggisbil (CI): -26, -
8) og konum -7 mg/cm3 (95%CI: -14, -1). Lélegur D vítamín hagur var einnig
marktækt tengdur auknum líkum á mjaðmabrotum á meðan eftirfylgni stóð
hjá bæði körlum [Hazard ratio (HR): 3.1 (95%CI: 1,9, 5.2)] og konum [1.8
(95%CI: 1.3, 2.5)] borið saman við þá sem voru með fullnægjandi hag. Ef
leiðrétt var fyrir bæði beinþéttni við upphaf rannsóknar og þáttum sem
endurspegla hreyfigetu hurfu þessi tengsl hjá körlum [HR: 1.3 (95%CI: 0.6,
2.5)] en ekki konum [HR: 1.7 (1.1, 2.4)]. Frekari greiningar bentu til þess að
lægri beinmassi hjá konum tengdur minna rúmmáli beina gæti að hluta
útskýrt af hverju hreyfigeta og beinþéttni hafði minna vægi hjá konum en
körlum.
Grein 3: Hér voru tengsl mjólkurneyslu þátttakenda við upphaf rannsóknar og
mjaðmabrota skoðuð. Í ljós kom að þeir sem borðuðu minna en hálfan
skammt (einn skammtur ~250 mL) af mjólk eða sýrðum mjólkurvörum á dag
voru í töluvert meiri áhættu á mjaðmabrotum miðað við þá sem borðuð tvo
eða fleiri skammta á dag [HR 1.46 (95%CI 1.01, 2.11)], sem er sá skammtur
sem opinberar ráðleggingar leggja til varðandi mjólkurneyslu.
Ályktanir: Töluverður kynjamunur virðist vera á einkennum þeirra sem
mjaðmabrotna í Öldrunarrannsókn Hjartaverndar þar sem líkamssamsetning
hjá konum virðist hafa meira vægi meðan mælingar sem endurspegla
hreyfigetu hafa meira vægi hjá körlum. Skýr tengsl fundust milli ófullnægjandi
D vítamín hags og mjólkurneyslu undir ráðleggingum (≥2 skammtar á dag)
við aukinna áhættu á mjaðmabrotum hjá báðum kynjum þó hugsanleg
orsakatengsl gætu verið mismunandi milli kynja. Þessar niðurstöður benda til
þess að fylgni við fæðutengda ráðleggingar gæti haft fyrirbyggjandi áhrif
þegar kemur að áhættu á mjaðmabrotum meðal aldraða.Work on this study was in part funded by The St. Josef’s
Hospital Fund, Reykjavik, Iceland, the Landspitali University Hospital
Research Fund, the Icelandic Gerontological Society Research Fund,
Sigridur Larusdottir Fund and the Helga Jonsdottir and Sigurlidi Kristjánsson
and Geriatric Research Fund
A Review in Context to Wind Effect on NOCT Model for Photovoltaic Panel
Get PDFThis study aims to consider the Nominal Operating Cell Temperature (NOCT) model for the photovoltaic (PV) module by adding the wind effect via experiment equation. The resulting model presents a linear wind convection heat transfer equation; the PV module temperate indirectly changes with wind speed. On the other hand, the efficiency of the PV module is directly correlated to the wind speed, as is expected and reported in the literature. This study suggests an approach how can insert the wind heat transfer
equation into the NOCT model.Peer Reviewe
Context Recognition and Reconstruction in Literary Translation
Get PDFLiterary translation means not only transition from a source text to a target text, but also reconstruction of contexts in the target text as much close as to those with the source text. Although the accepted view that there is no absolute in literary translation implies and, to certain extent, encourages individual creativity, context reconstruction can still be a touchstone, which not only translation critics, but also readers employ to decide whether a translated work successful or not. As the only translation of Halldór Laxness’ Independent People in mainland China, 独立的人们 (dú lì de rén men) is undoubtedly a significant debut of Icelandic literature for Chinese readers. However, unfortunately, some obvious deficiencies go along with the translation, which not only beset Chinese readers, but also, more seriously, bring depreciation to fame of Halldór Laxness’ great work. By analyzing context reconstruction in 独立的人们, the paper tentatively puts forwards ways to reconstruct context in literary translation. Translators are suggested to primarily recognize and reconstruct core contexts to make sure the most important meaning of the source text can be recognized and reconstructed. At the same time, it is advisable to recognize and reconstruct marginal contexts as much as they can so that subtle meaning of the source text can also be recognized and reconstructed in literary translation.
Key words: Independent People, context recognition and reconstruction, core context, marginal context.Bókmenntaþýðingar fela ekki einungis í sér að þýða texta á milli tungumála, heldur einnig að flytja
með sér samhengi og dýpri merkingu frá frumtexta. Þó að það sjónarmið sé viðtekið að ekkert sé
algilt í bókmenntaþýðingum, og að þýðing feli alltaf í sér einhverja sköpunargáfu þýðandans, getur
enduruppbygging samhengis í bókmenntatexta verið sá prófsteinn sem ekki aðeins
þýðingargagnrýnendur, heldur einnig lesendur, geta nýtt sér til að meta hvort þýðing
bókmenntaverks hafi heppnast vel eða ekki. Þar sem 独立的人们 (dú lì de rén men), er eina þýðing
á verki Halldórs Laxness, Sjálfstætt fólk, á meginlandi Kína, er þessi þýðing mjög mikilvæg
frumraun í þá átt að kynna íslenskar bókmenntir fyrir kínverskum lesendum. Því miður eru nokkrir
augljósir annmarkar á þýðingunni, sem hrjá ekki aðeins kínverska lesendur, heldur einnig hitt, sem
er alvarlegra, draga niður gæðin í þessu stórvirki Halldórs Laxness. Með því að greina
samhengisuppbyggingu í 独立的人们 setur þessi ritgerð fram lausnir til enduruppbyggar texta við
bókmenntaþýðingar. Þýðendum er uppálagt að þeir þekki og geti enduruppbyggt dýpri merkingu
textans til að tryggja að hægt sé að skila áfram grunnhugsun frumtextans. Jafnframt er nauðsynlegt
að þekkja og endurgera jaðarsamhengi textans eins og kostur er þannig að öll lög grunntextans nái
að skila sér í enduruppbyggingu bókmenntaverksins í þýðingarferlinu.
Lykilorð: Sjálfstætt fólk, greining samhengis og enduruppbygging, dýpri merking, jaðarsamheng
Söfn sem rannsóknastofnanir: Áskoranir og tækifæri
No full textUnlike collecting, preserving, educating and displaying, research is rarely thought of as a core activity in museums. However, it is one of the formal requirements museums must fulfil according to international standards. It is also the most ambiguous and challenging to undertake. Many museums report being unable to conduct research due to lack of manpower, time and funding, while others see research as inherent in everything they do. These two extremes create a climate of confusion around research activity, which, in turn, leads to ambivalence or uncertainty as to what counts as research in the museum workplace.
This doctoral dissertation speaks to this ambivalence by exploring how knowledge is produced, contested and disseminated in museums, with the aim of bringing clarity to the discourse. The dissertation is based on four journal articles that engage with the problem of museum-based research from different angles. Central to the study is the concept of ‘research’ as it migrates between the two domains of academia and museums. The study draws on literature from the fields of museology, curatorial studies, artistic research and, to some extent, anthropology, as it seeks to illustrate a multifaceted picture of research in the museum context. It unfolds through the lens of four distinct but overlapping perspectives: the museological, the institutional, the curatorial and the epistemological. Each perspective reflects a particular set of research questions, source materials and methodologies, including two case studies conducted in Iceland. The museological perspective explores how the discipline of museology engages with the topic of museum-based research at a theoretical level. The institutional perspective examines research from within museums, including the administrative and legal structures that frame research as a professional museum activity. The curatorial perspective encompasses research from the author’s first-hand experience with creating an exhibition and the curatorial process leading up to it. Lastly, the epistemological perspective illustrates a plurality of research models accommodated by museums, regardless of their specialisation. This perspective also addresses the epistemological characteristics of museum-based research with the aim of describing their contribution to the production and dissemination of knowledge, claiming that they are unique among other fields of research. When combined in a multi-layered research design, all four perspectives enable an investigation of museum-based research that shifts from up-close analysis to a bird’s-eye view.
The dissertation demonstrates that despite the challenges ingrained in museum-based research, it remains a field of many opportunities. Based on the extremely disparate forms of research housed in museums, the study advocates for an expanded and pluralistic understanding of research that not only goes beyond the conventional academic usage of the term but also encompasses research that expands beyond the collection.Meðan söfnun, varðveisla, fræðsla og sýningar skapa algeng hugrenningatengsl
við söfn, þá eru rannsóknir ekki endilega í þeim flokki. Samt sem áður eru
rannsóknir ein af þeim formlegu kröfum sem eru gerðar til safna vilji þau starfa
eftir alþjóðlegum viðmiðum um faglegt starf. Þær eru líka óljósasti starfsþátturinn
og jafnframt sá sem flest söfn eiga í hvað mestum erfiðleikum með að uppfylla.
Mörg söfn segjast ófær um að sinna þessum grunnþætti starfsins vegna skorts á
starfsmönnum, tíma og fjármagni, meðan önnur líta á rannsóknir sem innbyggðan
hluta af öllu því daglega starfi sem fer fram á söfnum. Þessi tvö andstæðu
sjónarmið skapa andrúmsloft óvissu kringum rannsóknastarf safna, sem aftur á
móti leiðir til óræðni um hvað telst til rannsókna og hvað ekki.
Þessi dokstorsritgerð varpar ljósi á þessa óræðni með því að kanna hvernig
þekking er sköpuð og henni miðlað á söfnum, í því markmiði að skýra orðræðuna
um safnarannsóknir. Ritgerðin er byggð á fjórum tímaritsgreinum sem allar takast
á við vandamálið sem fylgir rannsóknahlutverki safna út frá ólíkum
sjónarhornum. Miðlægt í gegnum verkefnið er hugtakið „rannsókn“ eins og það
birtist á háskólasviðinu annarsvegar og hinsvegar á safnasviðinu, og því lýst
hvernig það ferðast á milli þessara tveggja sviða. Því má segja að verkefnið sé
rannsóknapólitískt í grunninn, en markmið þess er að víkka út hugmyndina um
rannsóknir sem stundaðar eru á söfnum. Kenningaramminn er sóttur úr
safnafræði, sýningarstjórnunarfræðum, listrannsóknum og að einhverju leyti úr
mannfræði, en verkefnið miðar að því að draga upp mynd af safnarannsóknum
sem sýnir fram á margbreytileika þeirra, hvort sem lýtur að aðferðafræði og
miðlunarformum. Þessi mynd er mótuð gegnum fjögur ólík en samhangandi
sjónarhorn: hinu safnafræðilega, hinu stofnanalega, hinu sýningarstjórnunarlega
og hinu þekkingarfræðilega. Hvert sjónarhorn tekst á við tilteknar
rannsóknarspurningar og notast við fjölbreyttar heimildir, gögn og
aðferðafræðilega nálgun, þar á meðal tvær tilviksrannsóknir sem unnar voru á
Íslandi. Hið safnafræðilega sjónarhorn miðar að því að skoða hvernig safnafræðin
sjálf fjallar um rannsóknahlutverk safna og hvernig rannsóknaþátturinn er settur
í fræðilegt samhengi. Stofnanalega sjónarhornið nálgast safnarannsóknir út frá
sjónarhóli safnanna sjálfra, sér í lagi íslenskra safna, auk þess að gaumgæfa
stjórnsýsluna og þá lagaramma sem móta rannsóknavirkni sem faglegan starfsþátt
safna. Sýningarstjórnunarlega sjónarhornið fjallar um rannsóknir út frá reynslu
höfundar, þar sem sýningin „Í bili“ og það ferli sem leiddi að henni eru tekin til
greiningar. Loks beinir þekkingarfræðilega sjónarhornið athyglinni að þeim
mikla margbreytileika sem felst í rannsóknarstarfi safna, sama hvort þau eru
náttúruminjasöfn, listasöfn, menningarminjasöfn, eða hvaða öðru tagi sem er. Þá
eru þekkingarfræðileg einkenni safnarannsókna reifuð í því markmiðið að skýra
framlag þeirra til þekkingarsköpunar, og því haldið fram að þessi einkenni séu
iv
einstök meðal annarra fræðasviða. Þegar þessi fjögur sjónarhorn eru lögð hvert
ofan á annað verður til mynd af safnarannsóknum sem sveiflast milli þess að
byggja á víðtækum yfirlitsmyndum yfir í nærmyndir, sem svo fléttast saman í
eina heild í ritgerðinni.
Verkefnið sýnir fram á að þrátt fyrir allar þær áskoranir sem felast í
rannsóknahlutverki safna, þá eru safnarannsóknir svið fjölmargra tækifæra. Með
því að horfa á þær ólíku tegundir rannsókna sem stundaðar eru á söfnum eru færð
rök fyrir nauðsyn þess að víkka út viðteknar hugmyndir um hvað felst í
rannsóknum og skapa pláss fyrir aðrar tegundir rannsókna en eingöngu hið
hefbundna akademíska, eða vísindalega, rannsóknaform.This work was funded by the Icelandic Research Fund, IRF 217814-051
IRF 184976-051