Opin visindi
Not a member yet
2982 research outputs found
Sort by
An Excuse for Violence: The Viking Image, Race, and Masculinity in U.S. Popular Culture
Get PDFThis thesis examines the evolution of the Viking image in U.S. popular culture, from the publication of Antiquitates Americanæ, a scholarly work on the Vinland sagas, by Danish philologist Carl Christian Rafn in 1837, to the Unite the Right Rally in Charlottesville, Virginia, in 2017, at which extremist groups gathered to protest the removal of a statue of a confederate soldier. Seen at the rally were banners, shields, and helmets that featured swastikas and the Ku Klux Klan insignia—but also medieval Norse runes and symbols. The broader aim is to investigate how white supremacy and violent masculinity became a part of the Viking image in the United States—what cultural factors may have been influential, as well as the prejudices and ideologies held by individual authors of Viking fiction or the films.
The study is divided into four chapters. Chapter 1 focuses on three spheres of American culture during the nineteenth century that affected how middle class Americans understood and viewed the Vikings: a) American interest in and reception of Old Norse literature, which began in earnest after 1837 but also fit into an existing discourse of possible pre-Columbian civilizations in the U.S. b) the evolution of the American adventure literary genre and the archetypal frontier hero in particular, and c) significant changes to how many Americans understood gender. The writings on Old Norse literature during the nineteenth century were often influenced by these other spheres, as well as contemporary prejudices, beliefs, and cultural trends. Chapters 2 and 3 are case studies of twentieth-century American Viking adventures that demonstrate how these spheres intersect and how this collection of information on the Vikings from the nineteenth century—along with its inherent ideologies and prejudices—continued to function in American literature. The Thrall of Leif the Lucky (1902) by Ottilie Liljencrantz is one of the first novelized versions of the Vinland story written in the United States and features ideas such as manifest destiny and Victorian gender ideals. The Viking (1951) by Edison Marshall, on the other hand, contains explicit sexually violent episodes and masculine characters. Although the Vikings look different in these novels, they communicate in both instances ideas of white superiority, racial and gender hierarchies, levels of civilization, and ideal manliness. Chapter 4 analyzes several twentieth- and twenty-first-century fiction and films, most of which recycle motifs developed by Liljencrantz and Marshall, as well as ideas that can be traced back to the nineteenth century.
This thesis is a study of the post-medieval reception of Old Norse literature. The study of reception has been a growing field over the last twenty to thirty years. While some earlier studies have discussed how race and gender have influenced this reception in the U.S., these issues have not been the main focus. Moreover, this is the first study to consider thoroughly the impact the American adventure genre has had on the American perception of the Vikings.Viðfangsefni ritgerðarinnar eru birtingarmyndir víkingsins í bandarískri
dægurmenningu í sinni víðustu mynd. Til að gefa hugmynd um umfang
ritgerðarinnar má nefna að fjallað er um Antiquitates Americanæ frá 1837 eftir Carl
Christian Rafn sem er fræðirit um Vínlandssögurnar. Einnig eru óeirðirnar í
Charlottesville í Virginíufylki árið 2017 (sem gengu undir nafninu Unite the Right
Rally) ræddar, enda sáust óeirðaseggir bera allskyns hatursmerki, s.s. hakakrossa og
tákn KKK, en á milli mátti sjá glitta í fornnorræn tákn og rúnir. Meginmarkmið
ritgerðarinnar er að rannsaka hvernig kynþáttahyggja hvítra manna og ofbeldisfull
karlmennskuímynd verða hluti af birtingarmynd víkingsins í Bandaríkjunum. Einnig
er rannsakað hvaða menningarfyrirbæri, ásamt fordómum og hugmyndafræði
einstakra höfunda, hafa haft áhrif á þessa birtingarmynd innan bæði skáldsagna og
kvikmynda. Rannsókninni er skipt niður í fjóra kafla. Í fyrsta kafla er fjallað um þrjú
merkingarsvið sem höfðu mikil áhrif á skilning Bandaríkjamanna 19. aldar á
víkingum. Það fyrsta er vaxandi áhugi vestanhafs á norrænum miðaldabókmenntum
sem hófst um 1837 og rímaði vel við hugmyndir manna um menntað vestrænt
samfélag í Bandaríkjunum fyrir komu Kristófers Kólumbus. Annað sviðið er saga
bandarískra ævintýrabókmennta og þá sérstaklega þróunin á landkönnuðinum sem
persónu innan bókmenntagreinarinnar. Þriðja sviðið er breytilegur skilningur
Bandaríkjamanna á karlmennsku og kyngervi. Umræðan um norrænar
miðaldabókmenntir á 19. öld vestra var löngum lituð af þessum merkingarsviðum en
einnig fordómum og almenn menningarástandi. Annar og þriðji kafli eru
tilviksrannsóknir á tveimur bandarískum ævintýrabókum frá 20. öld sem fjalla um
víkinga og urðu grundvöllur tveggja áhrifaríkra kvikmynda. Í þessum verkum sést
vel hvernig áðurnefnd þrjú svið skarast og hvernig staðalmyndir víkinga frá 19. öld,
ásamt undirliggjandi fordómum, halda áfram að vera mótandi afl í bandarískum
bókmenntum. Ottilie Liljencrantz er með fyrstu skáldsagnahöfundum í
Bandaríkjunum til að nýta sér efnivið Vínlandssagnanna í sögulegu skáldsögunni
The Thrall of Leif the Lucky (1902). Þar birtast m.a. rótgrónar hugmyndir um að
landnám Evrópubúa í Bandaríkjunum hafi verið óhjákvæmilegt og íhaldssöm
viðhorf Viktoríutímabilsins gagnvart konum. Í skáldsögunni The Vikings (1951) eftir
Edison Marshall birtast hins vegar sláandi lýsingar á ofbeldi og karlrembu. Þó svo
vi að birtingarmyndir víkingsins séu ólíkar í þessum tveimur skáldsögum miðla þær
báðar kynþáttahyggju, hugmyndum um yfirburði hvítra manna og kyn- og
menningarbundið stigveldi innan samfélagsins, ásamt því að höfundar halda á lofti
fastmótaðri karlmennskuímynd. Í fjórða kafla er fjallað um úrval skáldsagna og
kvikmynda frá 20. og 21. öld sem eiga það flestar sameiginlegt að endurnýta
sagnaminni sem rekja má til 19. aldar eða beint til skáldsagna Liljencrantz og
Marshall. Ritgerðin er viðtökufræðileg rannsókn á norrænum miðaldabókmenntum sem
er rannsóknarsvið sem hefur verið í stöðugum vexti síðastliðna þrjá áratugi. Þó svo
að fjallað hafi verið um kyn og kynþætti sem áhrifaþátt í viðtökum á norrænum
miðaldabókmenntum í Bandaríkjunum hefur þetta viðfangsefni aldrei verið
aðalviðfangsefnið fyrr en nú. Einnig er þetta fyrsta rannsóknin sem greinir og tekur
afstöðu til þeirra áhrifa sem bandaríska ævintýraskáldsagan hafði á skilning
Bandaríkjamanna á víkingum
Fléttufræðileg könnun með reglulegum kænskum í mörgum breytistærðum
No full textIn this thesis, two methods for automatic enumeration of permutation classes are studied.
The first method extends on the theory of combinatorial exploration. We review how combinatorial exploration works as a two phases process: the first phase creating a universe of rules and the second one searching that universe for a solution to a given enumeration problem. After that, we identify a situation where the search step does not succeed to provide an answer despite the universe "containing" (in some sense) one. We present a way to overcome this shortcoming by developing a new theory that allows to find these "answers". Then, we demonstrate how combinatorial exploration can be extended to apply to problems where some additional statistics are involved. This theory is applied to enumerate permutation classes for which we introduce a new decomposition strategy called fusion. Combining all the tools discussed so far, we provide the first direct enumeration of Av(1342).
For the second method, we study the staircase encoding of permutations, which maps a permutation to a staircase grid with cells filled with permutations. We study the restriction of the staircase encoding to many permutation classes where the encoding becomes a bijection. For each of these classes, we describe the image of the bijections using independent sets of graphs weighted with permutations. We then enumerate the permutation classes by deriving the generating function for the independent sets and then for their weighted counterparts. We use our results to uncover some unbalanced Wilf-equivalences of permutation classes.Í þessari ritgerð er fjallað um tvær sjálfvirkar aðferðir við að telja umraðanaflokka.
Fyrri aðferðin útvíkkar fræðin um fléttufræðilega könnun. Við rifjum upp hvernig fléttufræðileg könnun virkar í tveimur skrefum: fyrsta skrefið býr til heim af reglum, og seinna skrefið leitar í þeim heimi að lausn að talningarvandamáli. Að því loknu finnum við aðstæður þar sem leitin skilar engri niðurstöðu, jafnvel þó heimurinn "innihaldi" (í ákveðnum skilningi) lausn. Við sýnum hvernig megi yfirstíga þetta vandamál með því að þróa nýja fræði sem leifir okkur að finna þessar "lausnir". Síðan sýnum við hvernig nota megi fléttufræðilega könnun megi útvíkka til að takast á við vandamál þar sem margar tölfræðir koma við sögu. Þessari fræði er beitt á umraðanaflokka, og þar skilgreinum við nýja kænsku sem kallast samruni. Með því að nota allar þessar niðurstöður tekst okkur að gefa fyrstu beinu talninguna á Av(1342).
Seinni aðferðin byggir á stigakóðun umraðana, sem varpar umröðunum í stigalaga kóðun þar sem hvert hólf inniheldur umröðun. Við rannsökum einskorðun þessarar stigakóðunar á umraðanaflokka þar sem kóðunin er gagntæk vörpun. Fyrir þessa flokka lýsum við mynd vörpunarinnar með því að nota óháð mengi í netum vigtuð með umröðunum. Við teljum umraðanaflokkana með því að finna framleiðniföll þessara óháðu mengja, með og án vigtun. Við notum þessar niðurstöður til þess að finna ójöfn Wilf-jafngildi umraðanaflokka
Gæði kennslu í stærðfræði á Íslandi: Hugræn virkjun í kennslustundum í stærðfræði í norrænu samhengi
No full textThe thesis is published openly. Paper I is published openly in an English translation. Paper II is published openly in the publisher's version. Paper III is uploaded as an accepted manuscript, but not published openly as a modified version will be published in Nordic Studies in Mathematics Education (NOMAD). Its main results are presented in the thesis.The doctoral research project underpinning this dissertation was aimed at developing a
deeper understanding of cognitive activation in mathematics teaching in Iceland and in
a Nordic context through classroom video observations and student perceptions. Ten
mathematics teachers in Iceland participated. Three to four consecutive lessons in
grade 8 were video-recorded. In total, 34 lessons in Iceland were analysed using the
observation system PLATO. Mathematical tasks were identified and analysed using the
Task Analysis Guide. The students, aged 13–14 (N = 217), responded to the Tripod
student perception survey and their responses were compared to the PLATO
observation scores. Specific lessons where cognitive activation scored high were
selected for further analysis, two from each country: Iceland, Denmark, Norway, and
Sweden. These eight lessons were analysed qualitatively in terms of teacher-student
interactions and instructional format.
The findings show limited evidence of cognitive activation in a majority of mathematics
lessons in Iceland. Lesson time was primarily used for students’ individual work and the
way teachers implemented tasks commonly resulted in low observation scores. The task
analysis showed that most tasks were aimed at procedural fluency with limited
connections to understanding mathematical concepts. The connection between the
observation scores and student perceptions as indicators of cognitive activation was
weak. Variance in student ratings was generally greater within classrooms than between
them. The qualitative analysis of the outstanding Nordic mathematics lessons showed a
variety of topics and instructional formats. Group-work and whole-class discussions
were dominant, but all lessons included brief intervals of whole-class direct instruction.
Many of these lessons had short sprints of “traditional” individual work. The teaching in
these lessons was exemplified by an emphasis on student understanding through
mathematical connection-making, frequent shifts between types of interactions, use of
explicit student roles in the classroom to facilitate student engagement, and formative
feedback.Í rannsókninni sem þessi doktorsritgerð byggir á var miðað að því að þróa skilning á
hugrænni virkjun í stærðfræðikennslu á Íslandi og á Norðurlöndum með því að rýna
kerfisbundið í myndbandsupptökur úr kennslustundum og greina nemendakönnun. Tíu
stærðfræðikennarar á Íslandi tóku þátt. Þrjár til fjórar aðliggjandi kennslustundir í 8.
bekk voru teknar upp á myndband. Í heild voru 34 kennslustundir greindar með
greiningarrammanum PLATO. Stærðfræðileg viðfangsefni voru greind með The Task
Analysis Guide. Nemendur á aldrinum 13-14 ára (N = 217) svöruðu Tripod nemendakönnuninni og svör þeirra voru borin saman við athugunargildi út frá myndbandsgreiningu með PLATO. Til nánari greiningar voru valdar kennslustundir þar sem
hugræn virkjun var metin á háu stigi, tvær frá hverju landi: Íslandi, Danmörku, Noregi
og Svíþjóð. Þessar átta kennslustundir voru greindar eigindlega út frá bæði samskiptum
kennara við nemendur og kennslusniði.
Niðurstöðurnar sýna að athugunargildi fyrir hugræna virkjun voru lág í meirihluta
kennslustundanna frá Íslandi. Tíminn í kennslustundunum var að mestu notaður til
einstaklingsvinnu nemenda og útfærsla kennarans á verkefnum leiddi oft til þess að
gildi voru lág. Greining stærðfræðilegu viðfangsefnanna sýndi að flest verkefni miðuðu
að færni nemenda í að beita aðferðum á meðan tengsl við skilning á stærðfræðilegum
hugtökum voru takmörkuð. Tengslin milli athugunargilda og skynjun nemenda sem
mælinga á hugrænni virkjun voru veik. Dreifni í svörum nemenda var almennt meiri
innan nemendahópa en á milli þeirra. Eigindleg greining á norrænu kennslustundunum
sem metnar voru á háu stigi sýnir bæði fjölbreytt stærðfræðileg efnistök og
kennslusnið. Hópvinna og bekkjarumræða voru fyrirferðarmikil snið, en allar
kennslustundir innihéldu beina kennslu yfir stuttan tíma. Margar kennslustundir höfðu
„hefðbundna“ einstaklingsvinnu í stuttum sprettum. Kennslan í þessum kennslustundum
einkenndist af áherslu á stærðfræðilegan skilning nemenda í gegnum tengsl
stærðfræðilegra hugtaka, tíðar breytingar á tegundum samskipta, skýr hlutverk
nemenda í skólastofunni til að stuðla að þátttöku þeirra, og endurgjöf til leiðsagnar.The Icelandic Research Fund (Rannsóknasjóður Grant
206754-051 through University of Iceland, School of Education), QUINT (Nordforsk
Grant 87663 through University of Oslo, Department of Teacher Education and School
Research, and the QUINT mobility fund), University of Iceland’s Doctoral Student Travel
Fund (Ferðasjóður doktorsnema), and the Steingrímur Arason Memorial Fund
(Styrktarsjóður Steingríms Arasonar
Klínísk þýðing góðkynja einstofna mótefnahækkunar: Aðferðafræðilegar lausnir til að rannsaka einkennalaust forstig
No full textMonoclonal gammopathy of undetermined significance (MGUS) is an asymptomatic disorder caused by the accumulation of monoclonal immunoglobulin secreting cells in the bone marrow. The main clinical implication of MGUS is that it’s the precursor of multiple myeloma (MM) and related disorders. Current guidelines recommend indefinite follow-up of individuals with MGUS in order to detect MGUS progression. The benefits of this follow-up and of detecting MGUS have not been sufficiently studied but recent evidence has suggested that the detection of MGUS provides opportunities of early treatment in MM and related disorder at an asymptomatic stage and that such early treatment can significantly improve outcomes. Systematic screening may provide a means to vastly expand the availability of early treatment but has not been sufficiently studied. MGUS may also have other clinical significance with multiple studies associating the asymptomatic disorder with a wide range of non-malignant disorders. However, previous studies have been heavily afflicted by bias and the extent of these associations and their clinical relevance is not clear.
The aim of this thesis is to further clarify the clinical significance of MGUS with an emphasis on the association of MGUS and non-malignant disease and to demonstrate methodologies that can significantly improve our understanding of this asymptomatic precursor disorder and its clinical significance.
Four papers are presented. The first two papers apply alternative study designs and statistical methods to registry-based data on MGUS from Sweden to study the relationship between MGUS and peripheral neuropathy (PN) and fractures. The latter two papers pertain to the Iceland screens, treats, or prevents multiple myeloma study (iStopMM), a population-based screening study with the aim of gathering a population- based cohort of individuals screened for MGUS and to assess the benefits and harms of such screening in a clinical trial. The study is described in detail in paper three and the fourth paper demonstrates the opportunities to found in studying MGUS disease associations within the screened cohort of iStopMM by assessing the relationship of MGUS and coronavirus disease 2019 (COVID-19).
In paper I and II, MGUS was found to be associated with PN and fractures. Based on the findings we hypothesized that PN is one of, at least, three causes of fractures in MGUS alongside undetected MM bone disease and MGUS inherent bone disease. In paper III, the recruitment of iStopMM is described with around 54% of eligible Icelanders (n=80,759) signing up to participate in the study. In paper IV, MGUS was unexpectedly not found to be associated with increased incidence or severity of COVID-19.
v
In conclusion, MGUS has clinical significance by being the precursor of MM and related disorders and by leading to non-malignant complications. The findings of this thesis confirm that previous studies have been afflicted by significant bias. Further studies, particularly within screened cohorts like that of iStopMM, are needed to further clarify the clinical significance of MGUS and to focus and improve care of individuals with MGUS.Á Góðkynja einstofna mótefnahækkun (e. monoclonal gammopathy of undetermined
significance, MGUS) er einkennalaust ástand orsakað af uppsöfnun einstofna
mótefnaframleiðandi frumna í beinmerg. Klínískt mikilvægi MGUS felst fyrst og fremst í
því að það er forstig mergæxlis og skyldra sjúkdóma. Núgildandi leiðbeininagar
ráðleggja eftirfylgd með einstaklingum með MGUS til að greina þróun þess yfir í
illkynja sjúkdóma. Gagnsemi þessarar eftirfylgdar og þess að greina MGUS hefur þó
ekki verið að fullu sönnuð en talsverðar vísbendingar eru um að með því að greina
þróun MGUS yfir í illkynja sjúkdóma snemma megi grípa fyrr inn í og þannig bæta
horfur í þeim sjúkdómum talsvert. Kerfisbundin skimun fyrir MGUS gæti verið leið til að
auka aðgengi að slíkri snemmbúinni meðferð en ekki liggja fyrir neinar rannsóknir á
slíkri skimun. Til viðbótar við að vera forstig illkynja sjúkdóma hefur MGUS verið tengt
fjölda annarra sjúkdóma. Fyrri rannsóknir eru þó líklega nokkuð bjagaðar og enn er því
óljóst hvaða sjúkdóma MGUS tengist raunverulega og hvaða klínísku þýðingu þær
sjúkdómstengingar hafa.
Markmið þessarar ritgerðar er að skýra klínískt mikilvægi MGUS, einkum með tilliti til
sjúkdóma sem ekki eru illkynja. Ætlunin er að nota nýja aðferðarfræðilega nálgun sem
getur stórbætt skilning okkar á MGUS og sjúkdómum sem því tengjast.
Rigerðin byggir á fjórum greinum. Í grein I og II eru tengsl MGUS við úttaugamein og
beinbrot skoðuð í sænskum gagnagrunni og öðruvísi aðferðarfræðilegri nálgun beitt á
það gagnasett en áður hefur verið gert. Seinni tvær greinarnar byggja á rannsókninni
Blóðskimun til bjargar. Rannsóknin er lýðgrunduð skimunarrannsókn fyrir MGUS og
slembiröðuð rannsókn á eftirfylgd með það að markmiði að kanna gagnsemi og
skaðsemi þess að skima fyrir MGUS. Rannsókninni og hönnun hennar er ítarlega lýst í
grein III. Í grein IV eru gögn rannsóknarinnar notuð til að rannsaka tengsl MGUS og
COVID-19 í því óbjagaða þýði einstaklinga með MGUS sem greinast með skimun í
Blóðskimun til bjargar.
Í grein I og II sýna niðurstöðurnar að MGUS tengist úttaugameini og beinbrotum. Auk
þess benda niðurstöðurnar til þess að úttaugamein sé ein af a.m.k. þremur orsökum
beinbrota í MGUS samhliða ógreindum mergæxlis beinasjúkdómi og MGUS
beinasjúkdómi. Í grein III er öflun þátttakenda í Blóðskimun til bjargar lýst en alls skráðu
80,759 Íslendingar sig í rannsóknina. Í grein IV sáust nokkuð óvænt engin tengsl milli
MGUS og tíðni eða alvarleika COVID-19.
Niðurstöðurnar benda til að MGUS hafi klínískt mikilvægi. Það er bæði forstig illkynja
sjúkdóma og tengist líklega öðrum sjúkdómum líka. Einnig staðfesta niðurstöðurnar fyrri
grun um að eldri rannsóknir hafi byggt á bjöguðum þýðum sem hafa gefið okkur
skakka mynd af umfangi tengsla MGUS við sjúkdóma og sýna glögglega mikilvægi
þessi að rannsaka þessi tengsl innan skimaðra þýða eins og í Blóðskimun til bjargar.
Slíkar rannsóknir eru nauðsynlegar til að skýra raunverulegt klínískt mikilvægi MGUS og
með því betrumbæta eftirfylgd einstaklinga með MGUS og þannig vonandi horfur
þeirra
Án táknmáls er ekkert líf: Upp með hendur!
No full textRannsóknin sem hér er kynnt er fyrsta heildstæða yfirlitið og rannsókn á íslensku táknmáli (ÍTM) og þróun döff menningar sem unnin hefur verið hér á landi. Þrjár rannsóknarspurningar voru hafðar að leiðarljósi: Spurt var hvernig ÍTM og samfélag döff varð til og þróaðist, hvaða þættir hafa styrkt lífvænleika íslensks táknmáls, og hvaða þættir skapa hættu á útrýmingu íslensks táknmáls og döff menningar, því þrátt fyrir að vera viðurkennt í lögum er íslenskt táknmál talið vera í útrýmingarhættu.
Sjónarhornið á efnið er frá málvísindalegri mannfræði (e. linguistic anthropology) þar sem horft er á málið eins og það hefur myndast í gegnum söguna í sérstöku menningarlegu samhengi í tíma og rúmi. Gögn rannsóknarinnar eru söguleg, svo sem gömul viðtöl við döff fólk um skólagöngu og líf þess, skjöl og greinar en einnig ný viðtöl sem varpa frekara ljósi á þróun máls, söguna og samhengið. Beitt var eigindlegum rannsóknaraðferðum þar sem aðferðafræðileg nálgun við greiningu gagna réðst af viðfangsefninu hverju sinni, þar á meðal grundaðri kenningu, orðræðugreiningu og sögulegri nálgun við greiningu orðræðu sem felur í sér fjölprófun (e. triangulation). Viðfangsefni verksins er íslenskt táknmál, félagsleg samskipti, samfélagsgerð og menning en einnig samspil menningar og sögu, atbeina og valds.
Af rannsókninni má draga þrjár ályktanir sem svara rannsóknarspurningunum. Í fyrsta lagi varð íslenskt táknmál til í íslenskum veruleika en kom ekki úr dönsku táknmáli eins og fræðimenn hafa hingað til gert ráð fyrir. Mál byrjaði að þróast innan skólanna sem voru starfræktir hér á landi frá árinu 1867. Á tímabilinu frá 1867 til 1890 má gera ráð fyrir áhrifum frá dönsku táknmáli. Hins vegar er á 19. öldinni ekki hægt að sjá að hér hafi orðið til málsamfélag utan þess sem skólinn skapaði og því má ætla að fyrstu málgerðirnar sem urðu til innan skólans hafi ekki þróast áfram heldur dáið út. Tengsl á milli einstaklinga af ólíkum kynslóðum virðast þó hafa borið áfram stök tákn úr dönsku táknmáli. Mál sem kallað var fingramál þróaðist innan samfélags döff fólks á fyrri hluta 20. aldar en dó út með því fólki sem var í Málleysingjaskólanum fyrir árið 1944. Uppruna íslensks táknmáls sem talað er í dag má rekja til Málleysingjaskólans eins og hann var starfræktur eftir 1944 en þar varð til sjálfsprottið mál meðal barnanna úr þeirra veruleika, án tengingar við önnur mál og varð flóknara með hverri nýrri kynslóð. Málið hefur þróast mikið frá þeim tíma innan döff samfélags, sérstaklega eftir stofnun Félags heyrnarlausra árið 1960. Niðurstöður annarra fræðimanna um að mörg tákn í ÍTM líkist táknum í dönsku táknmáli má skýra út frá áhrifum frá norrænum táknmálum eftir að Félag heyrnarlausra gekk í Norðurlandaráð heyrnarlausra árið 1974.
Eftir að rannsóknir á ÍTM og kennsla ÍTM hófust með tilkomu Samskiptamiðstöðvar heyrnarlausra árið 1990 og íslenska samfélagið opnaðist fyrir döff fólki með túlkaþjónustu víkkaði notkunarsvið málsins. Með ríkari þátttöku döff fólks í íslensku samfélagi og aukinni menntun jókst orðaforði málsins jafnt og þétt og samhliða varð málfræðin flóknari með hverri kynslóð.
Í öðru lagi benda niðurstöður til þess að það sem styrki íslenskt táknmál séu fjölbreytileg samskipti á málinu en einnig að til þess að það lifi áfram þurfi nýir málhafar að bætast við samfélagið. Málið byrjaði að þróast í hópi skólabarna í samskiptum um það sem skipti þau máli og þroskaðist síðan áfram og styrktist innan döff samfélags og menningar. Döff menning er óaðskiljanleg frá ÍTM og innan hennar þarf máltaka barna að fara fram. Eftir að sérskóla fyrir döff börn var lokað þarf nú markvisst að horfa til þess að styrkja eðlileg samskipti ÍTM barna innan döff formgerða innan og utan skóla. Aðrir þættir sem hafa styrkt íslenskt táknmál eru aukin menntun og þátttaka döff fólks í íslensku samfélagi í gegnum túlkaþjónustu, sem eykur notkunarsvið málsins. Má þar sérstaklega nefna aðgengi döff fólks að menntun í gegnum táknmálstúlka. Lögbundinn réttur til túlkaþjónustu í daglegu lífi, til dæmis í atvinnulífi, er þó ekki fyrir hendi og takmarkar þátttöku döff fólks. Kennsla ÍTM fyrir heyrandi fólk hefur einnig eflt málið sem og rannsóknir sem gerðar hafa verið á málinu til dæmis vegna námsefnisgerðar og kennslu. Lög nr. 61/2011 veittu ÍTM formlega stöðu sem tungumál en tenging málsins við skerðingu og heilbrigðiskerfið virðist standa í vegi fyrir því að litið sé á það sem slíkt eða sem mögulegt fyrsta mál barna. Enn þá má því segja að lagaleg viðurkenning á íslensku táknmáli sé fyrst og fremst táknræn.
Í þriðja lagi býr ÍTM við alvarlega ógn við tilvist sína vegna þess valds sem býr í tengslum ÍTM og döff fólks við umhverfið eða í vistkerfi málsins og hugmyndafræðinni sem umlykur það en vantraust á íslensku táknmáli og döff fólki gengur eins og rauður þráður í gegnum söguna. Á grundvelli hugmyndafræði þeirra sem ráða og gera áætlanir hefur þeim svæðum, þar sem börn gátu átt fjölbreytileg samskipti á íslensku táknmáli, til dæmis verið eytt á undanförnum áratugum. Einnig hefur á grundvelli málhugmyndafræði verið talið nauðsynlegt að börn tali og heyri íslensku til þess að öðlast lífsgæði og menntun og að ÍTM standi á einhvern hátt í vegi fyrir því. Ákvarðanir stjórnvalda um málið og fólkið sem talar það eru byggðar á hugmyndafræði sem oft samrýmist ekki þeim veruleika sem döff fólk upplifir og gengur þvert á það sem styrkir lífvænleika málsins og það sem döff fólk lítur á sem lífsgæði. Þannig hefur málhugmyndafræði og viðhorf til íslensks táknmáls neikvæð áhrif á lífvænleika málsins þrátt fyrir þá lagalegu vernd sem því er ætlað að njóta.The study presented here is the first comprehensive overview and study of Icelandic Sign Language (ÍTM) and the development of Deaf culture conducted in this country.
Three research questions guided the research: It was inquired how ÍTM and the Deaf community originated and evolved, which factors have enhanced the viability of Icelandic sign language, and which factors pose a risk of Icelandic sign language and Deaf culture's extinction. Despite legal recognition, Icelandic sign language is considered endangered.
The perspective stems from linguistic anthropology, where the language is examined as it has evolved over time within a specific cultural context. The research data comprises historical sources such as old interviews with Deaf individuals about schooling and their lives, documents, articles, and recent interviews that shed further light on ÍTM's development, history, and context. Qualitative research methods are employed, with the methodological approach to data analysis adapting to the subject at hand, including grounded theory, discourse analysis, and a discourse-historical approach, primarily utilizing triangulation. The thesis explores language, social relations, social structures, and culture, as well as the interplay of culture and history, power, and agency.
Three conclusions are drawn from the study that address the research questions. Firstly, Icelandic sign language emerged within the Icelandic reality, rather than originating from Danish sign language as previously assumed. The language's development commenced within schools operating in the country since 1867. In the period from 1867 to 1890, we can assume the influence of Danish sign language. However, While Danish sign language likely influenced the period from 1867 to 1890, there's insufficient evidence of a language community beyond the school-created one during the 19th century. Consequently, it can be assumed the initial language created within the school context didn't advance but faded. Interactions across different generations appear to have transmitted isolated signs from Danish sign language. A finger language emerged within the Deaf community in the first half of the 20th century but vanished with those attending the Deaf School before 1944. The contemporary Icelandic sign language can be traced back to the Deaf School's post-1944 era, with a spontaneous language evolving among children in their reality, unrelated to other languages, and gaining complexity across successive generations. The language has significantly developed within the Deaf community, particularly following the establishment of the Association of the Deaf in 1960. The resemblance of many signs in ÍTM to Danish sign language, as noted by other scholars, can be attributed to the influence of Nordic sign languages after the Association of the Deaf's affiliation with the Nordic Council of the Deaf in 1974. After research on ÍTM and instruction of ÍTM commenced with the establishment of the Communication Center for the Deaf in 1990, and Icelandic society opened up for ÍTM people with interpreting services, the language's domain expanded. Increased participation of Deaf individuals in Icelandic society and improved education led to a gradual expansion of the language's vocabulary. Concurrently, grammar became more complex with each generation.
Secondly, the results indicate that diverse communication in the language strengthens Icelandic sign language. However, for it to endure, new speakers must join the community. The language emerged in a group of school children communicating about what mattered to them and further developing and gaining strength within Deaf society and culture. Deaf culture is intertwined with ÍTM, and children's language acquisition must occur within this milieu. Following the closure of the special school for ÍTM children, there's now a need to systematically reinforce natural communication among ÍTM children within Deaf structures both within and outside the educational context. Enhanced education and increased participation of ÍTM people in Icelandic society via interpreting services have also contributed to the language's strength. Noteworthy is ÍTM individuals' access to education through sign language interpreters. However, there's no statutory right to interpreter services in daily life, such as employment, limiting Deaf individuals' participation. Teaching ÍTM to hearing individuals has also fortified the language, along with linguistic research for curriculum development and teaching. Although Law no. 61/2011 conferred official status to ÍTM as a language, its connection to impairment and the healthcare system hampers its recognition as a potential first language for children. Despite this legal recognition, Icelandic sign language's status remains largely symbolic.
Thirdly, ÍTM confronts a serious existential threat due to the power dynamics inherent in the relationship between ÍTM, Deaf individuals, the environment, and the surrounding ideology. A pervasive skepticism of Icelandic sign language and ÍTM individuals is woven throughout history. Decision-making by authorities and planners, rooted in prevailing ideologies, has led to the dismantling of spaces conducive to communication in Icelandic sign language. Furthermore, language ideology, has deemed mastery of spoken Icelandic necessary for quality of life and education, often construing ÍTM as an impediment. Government decisions regarding the language and its speakers frequently diverge from the experiences of ÍTM individuals, contradicting factors that enhance the language's viability and the ÍTM people´s perception of quality of life. Consequently, language ideology and attitudes toward Icelandic sign language have adversely affected its viability, despite its intended legal protections
Scalable Deep Learning for Remote Sensing with High Performance Computing
Get PDFAdvances in remote sensing (RS) missions in recent decades have greatly increased the
volume of data that is continually acquired and made available to end users, who can
utilize it in a variety of Earth observation (EO) applications. land cover (LC) maps play
a key role in monitoring the Earth’s surface, providing scientists and policymakers with
an accurate view of the evolution of the landscape and helping them address pressing
questions, from efficient resource planning to resilience to climate change. Due to the use
of classical machine learning (ML) and more recently of deep learning (DL) methods, the
information content of RS data can be exploited to an unprecedented degree, fostering
research, development, and deployment of workloads to address open challenges for EO
applications, including LC classification. However, the larger size of the datasets needed
to train state-of-the-art (SotA) DL models and the need to utilize them at scale increases
the time to deployment, which can hinder their effective utilization. Adopting strategies
for distributed deep learning (DDL) on high performance computing (HPC) systems provides the opportunity to speed up the training of the models, allowing faster development
times for researchers. Since space agencies operate a variety of missions, data acquired
by different sensors can be used to increase the temporal resolution at which a certain
area is observed, with potential improvements in the accuracy of the ML/DL models.
The thesis objectives are formulated with these premises in mind and were investigated
using a combination of methodologies to exploit the dedicated resources of HPC systems,
contributing to addressing new questions on the adoption of DDL methods for EO applications and to familiarize the RS community with such approaches, which can be of great
value.Framför fjarkönnunar á síðustu áratugum hefur leitt til mikillar aukningar í stöðugri öflun
gagna sem gerð eru aðgengileg til enda notenda sem geta hagnýtt þau í forritum fyrir
skoðun jarðarinnar. Landþekjukort spila lykil hlutverk í eftirliti með yfirborði jarðar.
Þau veita vísindafólki og stefnumótendum skýra sýn á þróun í landslaginu og hjálpar
þeim að finna svör við aðkallandi vandamálum allt frá skilvirkri skipulagningu auðlinda
að þoli jarðar gegn loflagsbreytingum. Vegna notkunnar klassískra aðferða í vélnámi og
nýlegrar notkunnar djúptauganetsaðferða er hægt að nýta efni úr fjarkönnun að umfangi
sme að ekki hefur sést áður. Það ýtir undir rannsóknir, þróun og dreifingu á nýjum
kerfum sem að leita til þess að leysa núverandi áskoranir á sviði EO forrita eins og LC
flokkunar. Aukin stærð gagnasafna sem þarf til þess að þjálfa nýjustu SotA DL módel
og þörfin til þess að nota þau á stórum skala hefur hins vegar orsakast í auknum tíma
þróunar sem að getur komið í veg fyrir skilvirka nýtingu þeirra. Innleiðing stefnu fyrir
dreifðan djúplærdóm á ofurtölvukerfum gefur tækifæri til þess að hraða þjálfun módelanna
og rannsakendum að auuka hraða í þróun og minnka tíma þangað til virði er fengið
úr ferlinu. Þar sem að geimferðastofnanir framkvæma mismunandi verkefni þá er hægt
að nota gögnin sem safnað er til þess að auka “temporal resolution” sem að svæði eru
skoðuð með, einnig með mögulegum bætingu á nákvæmni í vélnáms og djúplærdóms
módelum. Markmið ritgerðarinnar eru gerð út frá þessum forsendum og voru rannsökuð
með blöndu af aðferðum til þess að nýta auðlindir í ofurtölvukerfum, leggja af mörkum
að svara spurningum um nýtingu djúplærdómsaðferða fyrir EO hugbúnað og til þess að
kynna fjarkönnunarsamfélaginu fyrir aðferðum líkt og þessum sem að geta skapað mikið
verðmæti
EM-driven miniaturization of high-frequency structures through constrained optimization
Get PDFThe trends afoot for miniaturization of high-frequency electronic devices require integration of active and passive high-frequency circuit elements within a single system. This high level of accomplishment not only calls for a cutting-edge integration technology but also necessitates accommodation of the corresponding circuit components within a restricted space in applications such as implantable devices, internet of things (IoT), or 5G communication systems. At the same time, size reduction does not remain the only demand. The performance requirements of the abovementioned systems form a conjugate demand to that of the size reduction, yet with a contrasting nature. A compromise can be achieved through constrained numerical optimization, in which two kinds of constrains may exist: equality and inequality ones. Still, the high cost of electromagnetic-based (EM-based) constraint evaluations remains an obstruction. This issue can be partly mitigated by implicit constraint handling using the penalty function approach. Nevertheless, securing its performance requires expensive guess-work-based identification of the optimum setup of the penalty coefficients. An additional challenge lies in allocating the design within or in the vicinity of a thin feasible region corresponding to equality constraints. Furthermore, multimodal nature of constrained miniaturization problems leads to initial design dependency of the optimization results. Regardless of the constraint type and the corresponding treatment techniques, the computational expenses of the optimization-based size reduction persist as a main challenge. This thesis attempts to address the abovementioned issues specifically pertaining to optimization-driven miniaturization of high frequency structures by developing relevant algorithms in a proper sequence. The first proposed approach with automated adjustment of the penalty functions is based on the concept of sufficient constraint violation improvement, thereby eliminating the costly initial trial-and-error stage for the identification of the optimum setup of the penalty factors. Another introduced approach, i.e., correction-based treatment of the equality constraints alleviates the difficulty of allocating the design within a thin feasible region where designs satisfying the equality constraints reside. The next developed technique allows for global size reduction of high-frequency components. This approach not only eliminates the aforementioned multimodality issues, but also accelerates the overall global optimization process by constructing a dimensionality-reduced surrogate model over a pre-identified feasible region as compared to the complete parameter search space. Further to the latter, an optimization framework employing multi-resolution EM-model management has been proposed to address the high cost issue. The said technique provides nearly 50 percent average acceleration of the optimization-based miniaturization process. The proposed technique pivots upon a newly-defined concept of model-fidelity control based on a combination of algorithmic metrics, namely convergence status and constraint violation level. Numerical validation of the abovementioned algorithms has also been provided using an extensive set of high-frequency benchmark structures. To the best of the author´s knowledge, the presented study is the first investigation of this kind in the literature and can be considered a contribution to the state of the art of automated high-frequency design and miniaturization
Omega-3 polyunsaturated fatty acids promote inflammation resolution and affect natural killer cells
Get PDFAcute inflammation can progress into chronic inflammation when its resolution is impaired. Chronic inflammation is estimated to contribute to up to half of all disease-associated deaths worldwide. Resolution of inflammation is a tightly regulated process characterized by ten distinct cellular and molecular hallmarks. Lipid-derived specialized pro-resolving mediators (SPMs) are a group compounds derived from omega-3 or omega-6 polyunsaturated fatty acids (PUFAs) that effectively promote inflammation resolution. Thus, it is speculated that an imbalanced consumption of omega-6 and omega-3 PUFAs can contribute to the development of chronic inflammation. Research has shown that dietary omega-3 PUFAs can promote resolution of inflammation in murine inflammatory models. Additionally, natural killer (NK) cells have been described as potential effector cells in resolving inflammation. However, the effects of omega-3 PUFAs on NK cell recruitment and on NK cell resolution effector functions is still being investigated.
We aimed to determine the effects of omega-3 PUFAs on inflammation resolution and NK cell recruitment, function, and interactions with neutrophils. To investigate this, we used an antigen-induced peritonitis model and enhanced its resolution using dietary fish oil rich in omega-3 PUFAs. We also evaluated the numbers and phenotype of the NK cells accumulated in the inflamed peritoneum. We then assessed the effects of omega-3 PUFAs on human NK cell crosstalk with neutrophils and their production of oxygenized lipids.
Female C57Bl/6 mice were fed a Westernized diet (control, C) enriched with 2.8% menhaden fish oil (Fo) for a total of 5 weeks. They were immunized twice with methylated bovine serum albumin (mBSA) with a two-week interval and subsequently injected intraperitoneally with mBSA to induce inflammation. Mice were sacrificed prior to and 1.5, 3, 6, and 12 h after inflammation induction and peritoneal exudate and lymph nodes collected. Human NK cells were pre-incubated with PUFAs and cultured alone or with freshly isolated neutrophils. Neutrophil and NK cell numbers and their expression of surface molecules were analyzed by flow cytometry; pro-inflammatory and pro-resolving mediator concentration by ELISA, Luminex, and LC-MS/MS; lipoxygenase expression by SimpleWestern; and apoptotic cell numbers in lymph nodes by TUNEL staining.
We found that dietary fish oil can decrease peritoneal neutrophil numbers and their expression of the ‘eat-me-not’ molecule CD47, while increasing their apoptosis levels. We also detected dampened concentrations of the pro-inflammatory chemokines and cytokines; CXCL1, -2, CCL20, TNF-α, IL-6, and IL-6Rα, and omega-6 PUFA-derived eicosanoids; prostaglandins (PGs) and thromboxane (Tx)B2 in inflamed mice fed the Fo diet compared to that in mice fed the C diet. Concurrently, dietary fish oil enhanced peritoneal concentrations of insulin-like growth factor-1, transforming growth factor-β1, and soluble TNF receptor II during inflammation. Inflamed mice fed the Fo diet had higher peritoneal omega-3 to omega-6 ratio in peritoneal exudate throughout acute inflammation compared to that in mice fed the C diet.
Dietary Fo promoted accumulation of CD11b+CD27- NK cells in the peritoneum at the peak of inflammation and increased peritoneal concentrations of CCL5, CXCL10, and CXCL12. The accumulated peritoneal NK cells were also found to express higher levels of CCR5 in inflamed mice fed the Fo diet compared to those fed the C diet. Interestingly, dietary fish oil increased percentages, numbers, and expression levels of peritoneal CD107a+ NK cells in inflamed mice, while the peritoneal percentages, numbers, and expression levels of CD62L+ NK cells were lowered.
We found that the omega-3 PUFA, docosahexaenoic acid (DHA), attenuated human NK cell induction of CD11b and CD47 expression on neutrophils. Specifically, NK cells pre-incubated with DHA did not induce the CD11b+CD47high neutrophil subset as seen when untreated NK cells and neutrophils were cultured together. DHA also dampened NK cell-induced neutrophil apoptosis after extended co-culture of the two cell types. Interestingly, NK cells pre-incubated with DHA expressed lower levels of NKp46 than untreated NK cells when cultured with neutrophils. Finally, DHA tempered neutrophil-induced production of pro-inflammatory cytokines by NK cells.
Interestingly, we found that unstimulated NK cells expressed 5-, 12-, and 15-lipoxygenases required for the synthesis of lipid-derived SPMs. Further, distinct oxylipidomic profiles were observed in NK cells cultured with arachidonic acid (AA), eicosapentaenoic acid, or DHA. In fact, NK cells cultured with omega-3 PUFAs produced both fully formed SPMs and their intermediates regardless of the presence of neutrophils. Finally, we found that NK cell cultured with AA only contained PGs or TXs if neutrophils were present.
In this thesis we show that dietary fish oil enhances several hallmarks of inflammation resolution, including neutrophil apoptosis and efferocytosis. This effect may be mediated through enhanced peritoneal accumulation of cytotoxic CD11b+CD27- NK cells. In addition, the data illustrate that DHA modifies NK cell effects on and crosstalk with neutrophils. Finally, we show that NK cells express lipoxygenases and synthesize lipid-derived SPMs that promote resolution of inflammation.Bráð bólga getur þróast yfir í langvinna bólgu ef bólguhjöðnun er ábótavant. Langvarandi bólga er talin eiga þátt í allt að helmingi dauðsfalla vegna sjúkdóma í heiminum. Bólguhjöðnun er ferli sem er vel stjórnað og einkennist af tíu aðgreindum kennimerkjum sem taka til bæði frumna og sameinda. Lípíðafleidd bólguhjöðnunarboðefni er hópur sameinda sem er upprunnin frá ómega-3 eða ómega-6 fjölómettuðum fitusýrum (FÓFS) og hvetja bólguhjöðnun. Því er talið að ójafnvægi í neyslu á ómega-6 og ómega-3 FÓFS geti verið orsakaþáttur í þróun langvarandi bólgu. Niðurstöður rannsókna sýna að ómega-3 FÓFS í fæði geta ýtt undir bólguhjöðnun í tilraunadýrum. Auk þess hefur verið sýnt fram á að náttúrulegar drápsfrumur (NK frumur) taka virkan þátt í bólguhjöðnun. Þó er lítið vitað um áhrif ómega-3 FÓFS á íferð NK frumna á bólgustað og hvernig þær geta miðlað bólguhjöðnun.
Markmið verkefnisins var að kanna áhrif ómega-3 FÓFS á bólguhjöðnun, íferð NK frumna á bólgustað, virkni þeirra og samspil við daufkyrninga. Til að rannsaka þetta var framkölluð vakamiðluð kviðarholsbólga í músum og bólguhjöðnun efld með því að gefa músunum fóður með ómega-3 FÓFS. Fjöldi og svipgerð NK frumna í kviðarholi var metin. Jafnframt voru áhrif ómega-3 FÓFS á NK frumur og samspil þeirra við daufkyrninga rannsökuð, sem og myndun þeirra á lípíðafleiddum boðefnum.
Kvenkyns C57Bl/6 mýs fengu viðmiðunarfæði með íbættu 2,8% af meinhaddsfiskolíu (fiskolíufæði) í samtals 5 vikur. Þær voru bólusettar tvisvar með metýleruðu nautgripaalbúmíni með tveggja vikna millibili og sama sameind síðan notuð til að mynda kviðarholsbólgu. Músum var lógað fyrir og 1,5, 3, 6 og 12 klst eftir bólgumyndun og kviðarholsvöka og -frumum safnað ásamt garnahengiseitlum. NK frumur úr mönnum voru forræktaðar með FÓFS og síðan ræktaðar áfram einar og sér eða með nýeingruðum daufkyrningum. Fjöldi daufkyrninga og NK frumna og tjáning þeirra á yfirborðssameindum var mæld með frumuflæðisjá; styrkur bólgumyndandi og bólguhjöðnunar sameinda með ELISA, Luminex og LC-MS/MS aðferðum; tjáning á lípoxýgenösum með SimpleWestern aðferð; og fjöldi frumna í stýrðum frumudauða í eitilvef með TUNEL litun.
Fiskolía í fæði fækkaði daufkyrningum í kviðarholi og minnkaði tjáningu þeirra á „ekki-éta-mig“ sameindinni CD47 á sama tíma og hún fjölgaði daufkyrningum sem voru í stýrðum frumudauða miðað við það sem var í músum sem fengu viðmiðunarfæði. Fiskolíufæðið minnkaði einnig styrk bólguhvetjandi boðefna og flakkboða, s.s. CXCL1, -2, CCL20, TNF-α, IL-6, og IL-6Rα, og eikósanóíða upprunnum úr ómega-6 FÓFS, þ.e. prostaglandína og þromboxans B2. Samtímis jókst styrkur IGF-1, TGFβ1, og TNFRII í kviðarholsvökva músa sem fengu fiskolíu í fæði miðað við það sem var í músum sem fengu viðmiðunarfæði. Mýs sem fengu fiskolíufæði höfðu einnig hærra hlutfall af ómega-3 FÓFS á móti ómega-6 FÓFS í kviðarholsvökva og -frumum á öllum tímapunktum í bólgunni.
Fiskolíufæði jók fjölda CD11b+CD27- NK frumna í kviðarholi músa á þeim tíma sem bólgan var í hámarki og sömuleiðis styrk CCL5, CXCL10, og CXCL12 í kviðarholsvökva. NK frumur úr músum sem fengu fiskolíufæði tjáðu meira af CCR5 en NK frumur úr músum sem fengu viðmunarfæði. Auk þess var hærra hlutfall, heildarfjöldi og tjáning á CD107a á NK frumum úr músum sem fengu fiskolíufæði en hlutfall, heildarfjöldi og tjáning á CD62L á NK frumum lægra en það sem var í NK frumum úr músum sem fengu viðmiðunarfæði.
Ómega-3 fjölómettaða fitusýran dókósahexaen sýra (DHA) dró úr áhrifum NK frumna til að auka tjáningu daufkyrninga á CD11b og CD47. Þá leiddu DHA meðhöndlaðar NK frumur ekki til auknins fjölda CD11b+CD47+++ daufkyrninga eins og NK frumur án DHA meðhöndlunar gerðu. DHA meðhöndlun NK frumna dró úr getu þeirra að auka stýrðan frumudauða daufkyrninga eftir 18 klst í rækt. DHA meðhöndlun á NK frumum leiddi einnig til minni tjáningar á NKp46 í kjölfar samræktar með daufkyrningum. Að lokum leiddi DHA meðhöndlun NK frumna til minni seytunar þeirra á bólguboðefnum í kjölfar samræktar með daufkyningum.
Óræstar NK frumur tjáðu 5-, 12-, and 15-lípoxýgenasa sem eru ensím sem þarf til að mynda lípíðafleidd bólguhjöðnunarboðefni. Myndun lípíðafleiddra boðefna var mismunandi eftir því hvort NK frumurnar voru meðhöndlaðar með arakídon sýru (AA), eikósapentaen sýru eða DHA. Í ljós kom að NK frumur sem voru meðhöndlaðar með ómega-3 FÓFS gátu myndað lípíðafleidd bólguhjöðnunarboðefni og forvera þeirra án hjálpar frá daufkyrningum. Að lokum kom í ljós að NK frumur sem voru meðhöndlaðar með AA gátu bara myndað prostaglandín og þromboxan ef daufkyrningar voru með í ræktinni.
Niðurstöðurnar sýna að fiskolía í fæði eykur mörg af kennimerkjum bólguhjöðnunar, m.a. stýrðs frumudauða daufkyrninga, át þeirra og færslu í eitla. Þessum áhrifum getur verið miðlað af aukinni íferð frumudrápsvaldandi CD11b+CD27- NK frumna. Auk þess sýna niðurstöðurnar að DHA hefur áhrif á hvernig NK frumur eiga samskipti við daufkyrninga. Að lokum sýna þær að NK frumur tjá lípoxýgenasa og geta myndað lípíðafleidd bólguhjöðnunarboðefni sem hvetja til bólguhjöðnunar
Genetic structure and relatedness of brown trout (<i>Salmo trutta</i>) populations in the drainage basin of the Ölfusá river, South-Western Iceland
Get PDFBackground
Lake Þingvallavatn in Iceland, a part of the river Ölfusá drainage basin, was presumably populated by brown trout soon after it formed at the end of the last Ice Age. The genetic relatedness of the brown trout in Þingvallavatn to other populations in the Ölfusá drainage basin is unknown. After the building of a dam at the outlet of the lake in 1959 brown trout catches declined, though numbers have now increased. The aim of this study was to assess effects of geographic isolation and potential downstream gene flow on the genetic structure and diversity in brown trout sampled in several locations in the western side of the watershed of River Ölfusá. We hypothesized that brown trout in Lake Þingvallavatn constituted several local spawning populations connected by occasional gene flow before the damming of the lake. We also estimated the effective population size (NE) of some of these populations and tested for signs of a recent population bottleneck in Lake Þingvallavatn.
Methods
We sampled brown trout inhabiting four lakes and 12 rivers within and near the watershed of River Ölfusá by means of electro- and net- fishing. After stringent data filtering, 2,597 polymorphic loci obtained from ddRADseq data from 317 individuals were ascertained as putative neutral markers.
Results
Overall, the genetic relatedness of brown trout in the Ölfusá watershed reflected the connectivity and topography of the waterways. Ancestry proportion analyses and a phylogenetic tree revealed seven distinct clusters, some of which corresponded to small populations with reduced genetic diversity. There was no evidence of downstream gene flow from Lake Þingvallavatn, although gene flow was observed from much smaller mountain populations. Most locations showed low NE values (i.e., ~14.6 on average) while the putative anadromous trout from River Sog and the spawning population from River Öxará, that flows into Lake Þingvallavatn, showed notably higher NE values (i.e., 71.2 and 56.5, respectively). No signals of recent population bottlenecks were detected in the brown trout of Lake Þingvallavatn.
Discussion
This is the first time that the genetic structure and diversity of brown trout in the watershed of River Ölfusá have been assessed. Our results point towards the presence of a metapopulation in the watershed of Lake Þingvallavatn, which has been influenced by restoration efforts and is now dominated by a genetic component originated in River Öxará. Many of the locations studied represent different populations. Those that are isolated in headwater streams and lakes are genetically distinct presenting low genetic diversity, yet they can be important in increasing the genetic variation in downstream populations. These populations should be considered for conservation and direct management.The following grant information was disclosed by the authors: Landsvirkjun Research Grant.
University of Iceland Doctoral Research Grant: 1535-1533098.Peer Reviewe