Opin visindi
Not a member yet
2982 research outputs found
Sort by
Contraespacios proteiformes de resistencia: utopismo interseccional en la escena punk de Buenos Aires
No full textEste trabajo de investigación examina la construcción de la escena punk de Buenos Aires a través del prisma de los contra-espacios políticos que la componen. Para ello, nos acercamos a la caracterización de este proceso desde una perspectiva utópica e interseccional, destacando las diferentes ramificaciones que atraviesan esta escena. Surgiendo a finales de los años setenta, en plena dictadura cívico-militar, los primeros punks locales adoptan y adaptan un discurso que responde a una urgencia social. Es al salir de este período marcado por el terrorismo de estado que la escena se constituye como tal, posicionándose políticamente en una forma de anarquismo propio, del cual nacen las inquietudes utópicas e interseccionales que trazan los contornos de su resistencia. La apropiación localizada de discursos y prácticas, también observada en el punk global, a través de intercambios transnacionales, implica una contextualización evolutiva marcada por cambios paradigmáticos que influyen en la constitución de un corpus político singular. A partir de estas rupturas, pero también de continuidades, del alcance utópico e interseccional, se manifiestan tensiones, así como procesos permeables, heterogeneizantes y polarizantes generando interrogantes, redefiniciones y reconfiguraciones que, en consecuencia, sostienen lógicas proteiformes de resistencia y lucha. Estas tendencias y desarrollos son los que situamos en el centro de nuestro análisis, apoyándonos en los diferentes discursos y prácticas que se originan de esta escena punk de Buenos Aires, con el propósito de investigar precisamente la multiplicidad de dinámicas generadas.In this dissertation I examine the construction of the Buenos Aires punk scene through a lens of the political counter-spaces that compose it. I analyze this process from a utopian and
intersectional perspective, highlighting the dynamics that have permeated the scene. I start from the late 1970s, a conflictive time of military dictatorship marked by state terrorism and oppression, when the first local punks adopted and adapted new discourses responding to the urgent need for protest. I then go on to analyze emerging ramifications of the punk scene up until the 2020s focusing on the unique form of anarchism that shaped the contours of resistance. I analyze the localized appropriation of international discourses and practices, through transnational exchanges, and identify it as an evolving contextualization marked by paradigm shifts that influences the constitution of the singular lyrical corpus examined throughout the dissertation. The many ruptures, as well as continuous stanzas, identified through a comprehensive utopian and intersectional scope, give rise to evolving heterogeneous and polarizing processes. These, in turn, lead to inquiries, redefinitions, and reconfigurations shaping the ramifications of the scene, underpinning protean logic of resistance and struggle. Drawing on a variety of discourses and practices emanating from this Buenos Aires punk scene, these trends and developments shape the core of my analysis.University of Iceland Eimskip Fund
Doctoral Teaching Grant
RANNÍ
Colocaciones en islandés y español: un estudio contrastivo con fines lexicográficos y didácticos
No full textThis research falls within the disciplines of contrastive linguistics, bilingual lexicography,
and the teaching and learning of Spanish as foreign language (L2). It focuses on collocations, restricted word combinations that often pose problems for L2 learners as the lexical selection may differ from their L1 (e.g., dar un paseo vs take a walk). Its main aim is to examine the phenomenon in the previously unexplored Icelandic and Spanish linguistic pair, with the following specific objectives: 1) to assess whether the treatment of collocations in the most recent bilingual dictionaries currently used by Icelandic learners is adequate, and 2) to identify similarities and differences between Icelandic collocations and their Spanish equivalents. To achieve the former objective, a phraseographic analysis of the Spænsk-íslensk orðabók (SÍO) (Tulinius et al., 2007) and the Íslensk-spænsk orðabók (ÍSO) (Tulinius et al., 2011) is conducted. Aspects such as frequency of use of the selected collocational repertoire, location, internal ordering and translation equivalents are evaluated according to the role of each dictionary. To fulfill the second objective, a contrastive analysis of an ad hoc corpus of 440 verb-noun collocations of ten frequent Icelandic verbs ―eiga (to have), fara (to go), fá (to receive), gefa (to give), gera (to do), hafa (to have), koma (to come, to arrive), leggja (to put), setja (to put), taka (to take)― is performed. The corpus has mainly been extracted from Íslenskt orðanet (Jónsson et al., 2006-2023). Their Spanish correspondences were catalogued according to a scale of equivalence and noted whether they were part of the previous dictionary‘s collocational repertoire (ÍSO) as well as in the multilingual platform LEXÍA (Úlfarsdóttir & Davíðsdóttir, 2021), where a new dictionary with Spanish as the target language is underway (LEXÍA-SP). Frequency and combinatorial behaviour of such combinations are verified through linguistic corpora of both languages. The findings of the first analysis reveal differences in the treatment of collocations due to the origin of the database and the lexicographical tradition to which each dictionary belongs. Additionally, collocations appear in different locations without a clear justification and are grouped with other phenomena (e.g., idioms and free combinations) in both dictionaries. Endorsed by the data from the second analysis, we also confirmed the absence of frequent collocations in Icelandic, some with significant differences with Spanish and therefore difficult for the user to predict. The results of the second analysis show that the most recurrent phenomenon regarding partial equivalence is related to the determination of the noun, but also highlights a significant number of collocations in the repertoire without equivalence. On the other hand, collocations formed with gera (to do) show the most similarity with Spanish, while those including taka (to take) or fara (to go) present different verbal selections. In addition to a theoretical review of Icelandic collocations, this research contributes in a practical way to expand and specify the lexicographic information between the pair of languages described, as well as to improve teaching techniques and resources. On the one hand, our contrastive study suggests the inclusion of a significant number of collocations in the new dictionary LEXÍA-SP, as well as a review and modification of some entries to cover gaps in translation equivalents. On the other hand, it offers data on potential difficulties that need to be considered when designing teaching materials in the Nordic countries, particularly in Iceland, where Spanish has become the most studied optional L2
Wood Utilisation Strategies in Norse Greenland (985-1500 AD)
Get PDFMarkmið þessarar rannsóknar er að rannsaka hvernig norrænir menn á Grænlandi öfluðu trjáviðar og nýttu hann á tímabilinu 985-1500 e. Kr. Grænland var numið af norrænu fólki á seinni hluta 10. aldar. Byggðarlögin voru tvö: Eystribyggð á suðurvestur Grænlandi og Vestribyggð um 500 km norðar. Hinir norrænu Grænlendingar voru bændur sem reiddi sig einnig á veiðar sem urðu æ mikilvægari fyrir afkomuna eftir því sem á leið. Byggðin var dreifð og þurfti fólk að ferðast langar vegalengdir á milli bæja sem og til þess að nálgast náttúrulegar auðlindir hvort sem það var vegna verslunar og viðskipta eða til eigin nota.
Vegna hnattstöðu Grænlands, er veðurfar almennt kalt og sumur stutt. Þar af leiðandi eru tré almennt lítil og kræklótt þó undantekningar séu þar á. Því er ólíklegt að innlendur efniviður hafi dugað til allra þarfa, til að mynda við bátasmíðar og stærri byggingarframkvæmdir. Því hafa Grænlendingar þurft að leita annarra leiða til þess að afla viða. Meginmarkmið verkefnisins er að kanna hvaðan Grænlendingar öfluðu viða, hvernig var hann nýttur og hvort það urðu breytingar þar á í tíma og rúmi.
Verkefnið byggir á greiningu viðarsafna frá fimm norrænum býlum, einu í Vestribyggð og fjórum í Eystribyggð. Tímabilið sem um ræðir er frá landnámi til endaloka norrænu byggðanna. Hver staður fyrir sig var þó ekki í notkun á öllu tímabilinu en flestir voru þeir samtíða á einhverjum hluta þess.
Til þess að varpa ljósi á uppruna viðarins voru söfnin greind til ættkvísla og, þegar hægt var, til tegunda. Þannig er hægt að túlka hvort viðurinn sé innlendur, reki eða innfluttur. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að Grænlendingar hafi aðallega notað rekavið og innlendan efnivið. Innflutningur var slitróttur og nánast eingöngu í boði fyrir þá sem voru hátt settir í samfélaginu eins og á biskupsstólnum á Görðum. Innflutningur á timbri frá Norður Ameríku var merkjanlegur á norræna tímabilinu en eingöngu á biskupstólnum. Venjuleg heimili reiddu sig nánast eingöngu á innlent timbur og viðarreka. Norrænir menn voru sjálfbærir hvað varðar timburöflun en hins vegar var timburöflunin kostnaðarsöm hvað varðar tíma og mannskap.
Engar vísbendingar eru um að á Grænlandi hafi verið viðarskortur og aðgengi að timbri virðist hafa verið stöðugt allan tímann sem byggðin varði. Vísbendingar eru um að mikil miðstýring hafi verið í hinu grænlenska samfélagi og að örfá höfuðból eins og biskupsstóllinn hafi setið ein að þeim timburinnflutningisem þó viðgekkst.RANNÍS, Menntasjóður Hugvísindasvið
Advancing smart contract security : vulnerability characterization, classification, and automated detection
Get PDFContext: Smart contracts are computer programs deployed on the blockchain with significant value of cryptocurrency. They automate transactions and asset transfers, eliminating the need for intermediaries.
These contracts serve as the foundation of decentralized applications (DApps), driving blockchain growth. However, their value and role make them attractive targets for attackers, leading to financial losses estimated at around \$6.45 billion.
Objectives: This PhD dissertation aims to improve the security of smart contracts by systematically identifying, characterizing, and automatically detecting vulnerabilities in their code, hence advancing a more secure blockchain environment.
Method: We employ repository mining, qualitative analysis, and data science techniques. Specifically, we utilize repository mining to extract Ethereum smart contract vulnerabilities from public coding platforms and vulnerability databases. Moreover, qualitative methods such as open card sorting are employed to characterize the extracted vulnerabilities. Finally, data science techniques, including machine learning algorithms, are applied to automatically detect and prioritize vulnerabilities early in the smart contract lifecycle.
Results: Our research demonstrates the effectiveness of the mentioned methods in identifying, characterizing, and detecting vulnerabilities in smart contracts. Our findings reveal significant novel vulnerabilities in Ethereum smart contracts from the selected repositories. Through qualitative and quantitative analysis, we provide insights into the distribution of these vulnerabilities across several data sources, their characteristics, and dimensions, including error sources and impacts. Furthermore, this PhD dissertation provides a unified and comprehensive taxonomy of smart contract vulnerabilities. We offer a framework and a suite of tools for automated vulnerability mining, classification, prioritization, and detection using data science techniques to improve the overall security of smart contracts. Finally, several mitigation strategies, quantitatively extracted from real-world smart contract code changes, are presented, along with recommendations and implications for researchers and practitioners.
Conclusions: In conclusion, this PhD dissertation highlights the importance of securing Ethereum smart contracts by focusing on vulnerability key characteristics, automated prioritization, and detection to prevent cyberattacks. Despite encountering challenges, such as the need for unified data and extensive resources, this PhD dissertation offers valuable insights into smart contract security during the development process. Another key challenge was addressing logic vulnerabilities, which required a more advanced understanding of code semantics and proved particularly complex compared to syntactic vulnerabilities. Future work should focus on investing in advanced semantic analysis to effectively mitigate complex vulnerabilities. Our findings enable researchers, practitioners, and tool builders to better understand smart contract vulnerabilities and strengthen security policies and tools using our datasets, tools, and framework.Snjallsamningar eru forrit á bálkakeðjum sem varða mikil verðmæti af rafmynt.
Þau sjálfvirknivæða færslur og millifærslu á eignum, og afnema Þar með Þörfina
á milliliðum. Slíkir samningar Þjóna sem grunnur fyrir dreifð forrit (DApps),
og eru Þannig drifkraftur í vexi bálkakeðja. Hins vegar, gera verðmæti Þeirra
og hlutverk Þá að verðugu takmarki fyrir árásaraðila, sem leiðir til fjárhagslegs
taps sem metið er að 6,45 milljörðum dollara.
Þessi doktorsritgerð miðar að Því að auka öryggi snjallsamninga með Því að
greina, einkenna og greina kerfisbundið veikleika í kóða Þeirra og Þar með Þróa
öruggara bálkakeðjuumhverfi.
Við notum gagnanám, eigindlega greiningu og gagnavísindalegar aðferðir. Nánar
tiltekið notum við gagnanám til að finna veikleika í Ethereum snjallsamningum
úr opinberum kóðunarverkvöngum og veikleikagagnagrunnum. Auk Þess eru
eigindlegar aðferðir eins og opin kortaflokkun notaðar til að lýsa veikleikunum
sem finnast. Að lokum er gagnavísindalegum aðferðum, Þar með talið vélanámi,
beitt til að greina og forgangsraða veikleikum snemma í lífsferli snjallsamninga.
Rannsóknir okkar sýnir fram á árangur áðurnefndra aðferða við að greina,
einkenna og finna veikleika í snjallsamningum. Niðurstöður okkar leiða í ljós
umtalsverða nýbreytni í veikleikum í Ethereum snjallsamningum. Með eigindlegri
greiningu fáum við innsýn í dreifingu veikleikanna á milli nokkurra gagnasafna,
einkenni Þeirra og víddir, Þ.m.t. skekkjuvalda og áhrif. Auk Þess veitir
Þessi doktorsritgerð sameinaða og yfirgripsmikla flokkun á veikleikum í snjallsamningum.
Við bjóðum upp á umgjörð og tól til sjálfvirkrar vörpunar veikleika,
flokkunar, forgangsröðunar og greiningar með gagnavísindalegum aðferðum til
að bæta heildaröryggi snjallsamninga. Að lokum eru kynntar nokkrar aðferðir
til að draga úr veikleikum, byggðar á raunverulegum breytingum á kóða snjallsamninga,
ásamt tillögum og afleiðingum fyrir rannsakendur og fræðimenn.
Í Þessari doktorsritgerð er lögð áhersla á mikilvægi Þess að tryggja öryggi
Ethereum snjallsamninga með Því að beina sjónum að lykileiginleikum veikleika,
sjálfvirkri forgangsröðun og greiningu til að koma í veg fyrir netárásir. Þrátt fyrir
að viðfangsefnin séu mörg, svo sem Þörfin fyrir sameinuð gögn og umfangsmikilar
auðlind, Þá veitir doktorsverkefnið mikilvæga innsýn í snjallsamningavernd
í Þróunarferlinu. önnur lykilviðfangsefni voru röklegir veikleikar, sem kröfðust
dýpri skilnings á merkingarfræði og reyndust sérlega flókin í samanburði við
málskipanar veikleika. Næstu skref í Þessum rannsóknum er að leggja áherslu
á að fjárfesta í Þróaðri merkingarfræðilegri greiningu til að draga úr flóknum
veikleikum á skilvirkan hátt. Niðurstöður okkar gera rannsakendum, fagaðilum
og hugbúnaðarsérfræðingum kleift að skilja betur veikleika snjallsamninga og
styrkja öryggisstefnur og verkfæri með Því að nota gagnasöfnin okkar, verkfæri
og umgjörð.
Faraldsfræði lyfjanotkunar meðal sjúklinga fyrir og eftir innlögn á sjúkrahús: Aftursýn, lýsandi gagnarannsókn
No full textPolypharmacy is a well-known term within the healthcare setting. The term describes the
usage of multiple medicines, and the most widely accepted definition of it refers to the
usage of five or more medications. Living with multimorbidity and associated
polypharmacy is a known risk factor for adverse health consequences, and research has
shown that such consequences can be decreased quality of life, decreased medication
adherence, increased frailty, and increased likelihood of hospitalisation. Polypharmacy
has been identified as the leading risk for potentially inappropriate medication use,
which is where harm exceeds the benefit of the medication. Potentially inappropriate
medication use is associated with adverse health and economic outcomes. Therefore, it
can be a helpful indicator of prescribing practice and medicine safety.
This thesis aimed to estimate the prevalence and incidence of polypharmacy among all
adult surgical and internal medicine patients, both preceding and following hospital
admission and assess potential inappropriate medication use among older (≥65)
surgical and internal medicine patients. Four studies were designed and presented in
four manuscripts. Manuscript I aimed to use the Icelandic perioperative database to
estimate the prevalence, incidence, and changes of polypharmacy, pre-admission and
post-discharge, and associated with patient factors and clinical outcomes of patients,
post-discharge among all adults during the period between 2005 and 2018. The aim of
manuscript II was to use the newly established Icelandic internal medicine database to
estimate the prevalence, incidence, and changes of polypharmacy pre-admission and
post-discharge, associated risk factors and clinical outcomes of patients' post-discharge
among all adults during the period between 2010 and 2020. As regards manuscript
III, the aim was to use the Icelandic internal medicine database to estimate the
prevalence, incidence and changes of the prevalence of potentially inappropriate
medication use amongst patients ≥65 years during the period between 2010 and 2020
by applying Beers 2019 explicit prescribing criteria. Additionally, the association of
potentially inappropriate medication use with polypharmacy, patient-specific factors,
drug classes, and outcomes was studied. Finally, manuscript IV aimed to use the
Icelandic perioperative database to estimate the prevalence and incidence as well as
changes in the prevalence of potentially inappropriate medication use amongst patients
≥65 years in Iceland during the period between 2005 and 2018 by applying Beers
2019 explicit prescribing criteria. Additionally, the association of potentially
inappropriate medication use with polypharmacy, patient-specific factors, drug classes,
and clinical outcomes was investigated.
This thesis is based on four retrospective, population-based cohort studies that used
data from two separate databases for hospital settings: the Icelandic perioperative
database and the Icelandic internal medicine Database. The first and fourth manuscripts
of the research project revolved around the Icelandic perioperative database, which
was already established prior to this doctoral project. The second and third manuscripts
were derived from the Icelandic internal medicine database generated for this doctoral
project and will be maintained. Both databases include clinical data from the patient's
medical record from the hospital, the national prescription database of the Directorate
of Health, and the ICD-10 codes from hospital and primary care records. Both
databases will be maintained for future research projects.
Polypharmacy and potentially inappropriate medication use are common among
patients admitted to hospitals both for surgical and internal medicine care. New
medication post-discharge for frequent, as well as new, new potentially inappropriate
medication among older (>65) patients admitted by internal medicine speciality and
due to surgical admission. This thesis demonstrates that polypharmacy among surgical
patients was associated with decreased short-term and long-term survival, more
extended hospital stays and readmission rates. On the contrary, this thesis also
demonstrates that polypharmacy and internal medicine patients were not associated
with decreased short-term and long-term survival, more extended hospital stays and
readmission rates. This thesis also demonstrated that potentially inappropriate
medication use is prevalent among patients admitted by internal medicine speciality
and due to surgical admission and associated risk factors among increased ages,
female gender, use higher number of medications and use multidose dispensing
service.
The population is continously ageing. This presents certain challenges with
multimorbidity and associated polypharmacy becoming an increasingly alarming factor
concerning public health and there is no one-size-fits-all solution for addressing
polypharmacy and inappropriate prescribing. The aim for healthcare providers should
be to initiate medication treatment only when there is a need to do so and refrain from
doing so when there is more harm associated with the treatment. This balance becomes
more delicate as the patient becomes more frail. Therefore, multiple measures are
required, ranging from upscaling educational activities, empowering patients and their
carers, implementing multidisciplinary interventions that are both general and targeted
at specific medication classes and patient groups, in addition to using computerised
prescribing aids when possible. Healthcare providers and, especially, prescribers and
patients need further support with strategies to facilitate safe and effective use of
medications. Tools need to be added to the toolbox of Icelandic healthcare
professionals and patients. Increased collaboration between healthcare professionals,
as well as an increased skill shift between them, would serve this purpose. Finally, it is
important that healthcare professionals apply cautious foresight when initiating new
medication and planning appropriate revisions.Hugtakið fjöllyfjameðferð er vel þekkt innan heilbrigðiskerfisins. Hugtakið vísar til
samtímis notkun margra lyfjaflokka en sú skilgreining hugtaksins, sem nýtur hvað
víðtækastrar viðurkenningar, vísar til notkunar á fimm eða fleiri lyfjum. Fjölveikindi og
tilheyrandi fjöllyfjameðferð eru þekktur áhættuþættur sem getur haft neikvæð áhrif á
heilsufar. Rannsóknir hafa sýnt að slík neikvæð áhrif geta falist í skertum lífsgæðum,
skertri meðferðarheldni, auknum hrumleika og auknum líkum á spítalainnlögn. Í ljós
hefur komið að fjöllyfjameðferð er helsti áhættuþátturinn, sem leitt getur til mögulegrar
óviðeigandi lyfjameðferðar. Möguleg óviðeigandi lyfjameðferð tengist bæði
neikvæðum útkomum í heilsufarslegu- og fjárhagslegu tilliti. Því er hægt að meta hvort
lyfjameðferðir séu mögulega óviðeigandi og nýta það sem gæðavísi um lyfjaávísanir og
lyfjaöryggi.
Markmiðið í þessari doktorverkefnis var að meta algengi og nýgengi fjöllyfjameðferðar
meðal allra sjúklinga í tengslum við innlagnir á skurðdeildir og lyflæknisdeildir, bæði
fyrir og eftir spítalainnlögn, auk þess að meta mögulega óviðeigandi lyfjameðferð í fyrir
eldri sjúklinga (≥65) sjúklinga í tengslum við innlagnir á skurðdeildir og
lyflæknisdeildir. Hannaðar voru fjórar rannsóknir og niðurstöðum þeirra gerð skil í
fjórum greinum. Í fyrstu greininni var markmiðið að nota íslenska skurðgagnagrunninn
til að meta algengi, nýgengi og breytingar á fjöllyfjanotkun, bæði fyrir innlögn og eftir
útskrift, og tengda áhættuþætti og klínískar útkomur allra fullorðinna sjúklinga eftir
útskrift á tímabilinu milli 2005 til 2018. Í annarri greininni var markmiðið að nýta
íslenska lyflæknisgagnagrunninn til að meta algengi, nýgengi og breytingar í
fjöllyfjanotkun, bæði fyrir innlögn og eftir útskrift, tengda áhættuþætti og klínískar
útkomur allra fullorðinna sjúklinga eftir útskrift. Hvað varðar þriðju greinina, var
markmiðið nýta íslenska lyflæknisgagnagrunninn til að meta algengi, nýgengi og
breytingar á algengi mögulega óviðeigandi lyfjameðferðar á meðal sjúklinga ≥65 ára á
tímabilinu milli 2010 til 2020 með því að nota Beers 2019 sérgreindar kríteríur. Auk
þessa var tenging mögulegrar óviðeigandi lyfjanotkunar við fjöllyfjameðferð,
sjúklingatengda þætti, lyfjaflokka og klínískar útkomur, rannsökuð. Loks var markmiðið í
fjórðu greininni að nýta íslenska skurðgagnagrunninn til að meta algeng og nýgengi,
auk breytingar á algengi, mögulega óviðeigandi lyfjanotkunar á meðal sjúklinga (≥65) á
tímabilinu frá 2005 til 2018 með því að nota Beers 2019 sérgreindar kríteríur fyrir
lyfjaávísanir. Jafnframt voru tengsl mögulega óviðeigandi lyfjanotkunar við
fjöllyfjanotkun, sjúklingatengda þætti, lyfjaflokka og klínískar útkomur, rannsökuð.
Þessi doktorsritgerð byggir á fjórum aftursýnum lýsandi hóprannsóknum, þar sem nýtt
voru gögn úr tveimur gagnagrunnum, þ.e. íslenska skurðgagnagrunninum og íslenska
lyflæknisgagnagrunninum. Fyrsta og fjórða grein rannsóknarverkefnisins snerist um
íslenska skurðgagnagrunninn, sem var þegar til staðar fyrir þetta doktorsverkefni. Önnur
og þriðja greinin leiddu af íslenska lyflæknisgagnagrunninum, sem varð til í tengslum
við þetta doktorsverkefni en honum mun verða haldið við í kjölfarið. Hvor
gagnagrunnurinn um sig inniheldur klínísk gögn úr sjúkraskrám sjúklinga frá
Landspítala, Lyfjagagnagrunni Landlæknisembættisins og ICD-10 kóðum frá Landspítala
og heilsugæslu. Báðum framangreindum gagnagrunnum verður haldið við fyrir
framtíðarrannsóknarverkefni.
Fjöllyfjameðferð og möguleg óviðeigandi lyfjanotkun eru algeng á meðal sjúklinga sem
leggjast inn á spítala, bæði vegna skurðaðgerða og til lyflæknismeðferðar. Ný
lyfjameðferð, eftir útskrift af spítala, er algeng og að auki er ný mögulega óviðeigandi
lyfjameðferð algeng á meðal eldri sjúklinga (>65) eftir innlögn á sjúkrahús. Þessi
doktorsritgerð sýnir fram á að fjöllyfjanotkun á meðal skurðsjúklinga tengist skertum
lífslíkum, bæði til skemmri og lengri tíma, lengdri spítalainnlögn og aukinni tíðni
endurinnlagna. Jafnframt sýnir þessi doktorsritgerð fram á að mögulega óviðeigandi
lyfjanotkun er algeng á meðal sjúklinga sem lagðir hafa verið inn á lyflæknisdeild og
tengdir áhættuþættir eru meðal annars hækkandi aldur, kvenkyn, taka fleiri lyf og nýta
lyfjaskömmtun.
Samfélagið er stöðugt að eldast. Þetta hefur í för með sér tilteknar áskoranir þar sem
aukin fjölveikindi og tengd fjöllyfjanotkun verður sífellt meira áhyggjuefni varðandi
heilsu almennings. Það eru engar algildar lausnir til að takast á við fjöllyfjanotkun og
óviðeigandi lyfjameðferð. Markmið heilbrigðisstarfsfólks ætti að vera að hefja einungis
lyfjameðferð þegar þess reynist þörf og hefja hana ekki ef meiri skaða leiðir af
meðferðinni. Jafnvægið þarna á milli verður enn viðkvæmara eftir því sem hrumleiki
sjúklinga eykst. Þess vegna er nauðsynlegt að beita fjölda úrræða, allt frá því að auka
kennslu, valdefla sjúklinga og meðferðaraðila þeirra, taka upp þverfagleg inngrip, sem
bæði eru almenn og sérmiðuð að tilteknum lyfjaflokkum og sjúklingahópum, auk þess
að nýta rafrænar lausnir til að styðja við lyfjaávísanir, þar sem hægt er.
Heilbrigðisstarfsfólk, og þá sérstaklega þeir sem ávísa lyfjum, og sjúklingar þurfa
aukinn stuðning með áætlanir sem stuðla að öruggri og skilvirkri lyfjanotkun. Fjölga
þarf verkfærum í verkfærakassa íslenskra heilbrigðisstarfsmanna og sjúklinga. Aukið
samstarf milli heilbrigðisstétta og aukin tilfærsla á færni þeirra á milli, myndi þjóna
þessu markmiði. Að lokum, er mikilvægt að heilbrigðisstarfsfólk sýni varfærna
fyrirhyggju þegar ný lyfjameðferð er hafin og skipuleggja viðeigandi endurskoðanir
Runtime monitoring for asynchronous reactive components
Get PDFModern software is built on reactive principles, where systems are responsive, resilient, elastic, and message-driven. Despite the benefits they engender, these aspects make the correctness of reactive systems in terms of their expected behaviour hard to ascertain statically. This thesis investigates how the correctness of reactive systems can be ascertained dynamically at runtime. It considers a lightweight monitoring technique, called runtime verification, that circumvents the issues associated with traditional pre-deployment techniques. One major challenge of runtime verification lies in choosing a monitoring approach that does not impinge on the reactive aspects of the system under scrutiny. Such a goal is met only if the monitoring system is itself reactive. We propose a novel monitoring approach grounded on this precept. It treats the system as a black box, instrumenting monitors dynamically and in an asynchronous fashion, which is in tune with the requirements of reactive architectures. Our development approach is systematic, permitting us to directly map the constituent parts of our formal model to implementable modules. This gives assurances that the results obtained in the theory are preserved in the implementation.
The first part of the thesis builds on established theoretical results. It lifts these results to a first-order setting to accommodate scenarios where systems manipulate data. We define an asynchronous instrumentation relation that decouples the operation of the system from that of its monitors. This definition forms the basis of our decentralised outline monitoring algorithm presented in the second part of the thesis. Our algorithm employs a tracing infrastructure to collect trace events as the system executes and uses key events as cues to instrument new monitors or terminate redundant ones dynamically. It accounts for the interleaving of events that arises from the asynchronous execution of the system and monitors, guaranteeing that events are analysed by monitors in the correct sequence and without gaps.
Part three develops a runtime verification benchmarking framework that is tailored for reactive systems. The framework can generate models that faithfully capture the realistic behaviour of master-worker systems under typical load characteristics. Our tool collects different performance metrics suited to reactive applications, to give a multi-faceted depiction of the overhead induced by runtime monitoring tools. Part four of this thesis embarks on an extensive evaluation of our decentralised outline monitoring algorithm using the benchmarking tool developed in part three. The algorithm is compared against our implementation of inline and centralised monitoring---two prevalent methods used in state-of-the-art runtime verification tools. Apart from demonstrating that our monitoring algorithm is reactive, the experiments we conduct testify that it induces acceptable overhead that, in typical cases, is comparable to that of inlining. These results also confirm that centralised monitoring is prone to scalability issues, poor performance, and failure, making it generally inapplicable to reactive system settings. We are unaware of other comprehensive empirical runtime verification studies such as ours that compare decentralised, centralised, and inline monitoring.Supported by the Reykjavik University Research Fund and the Doctoral Student Grant (No: 207055) under the Icelandic Research Fund
Adapting Agricultural Virtual Environments in Game Engines to Improve HPC Accessibility
Get PDFE-infrastructures deliver basic supercomputing and storage capabilities but can benefit from innovative higher-level services that enable use-cases in critical domains, such as environmental and agricultural science.
This work describes methods to distribute virtual scenes to the GPU nodes of a modular supercomputer for data generation.
High information density virtual scenes, containing k geometries, typically cannot be rendered in real-time without techniques that change the information content, such as level-of-detail or culling approaches.
Our work enables the concurrent and partitioned coupling to the image analysis in such a way that the data generation is dynamic and can be allocated to GPU nodes on demand, resulting in the possibility of moving through a continuous virtual scene rendered on multiple nodes.
Within agricultural data analysis, the approach is especially impactful as virtual fields contain many individual geometries that coexist in one continuous system.
Our work facilitates the generation of high-quality image data sets which has the potential to solve the challenge of scarcity of well-annotated data in agricultural science.
We use real-time communication standards to couple the data production with the image analysis training.
We demonstrate how the use-case rendering impacts effective use of the compute nodes and furthermore develop techniques to distribute the workload to improve the data production.The German government funding to the Gauss Centre for Supercomputing via the InHPC-DE project (01—H17001).
This work has partly been funded by the EUROCC2 project funded by the European High-Performance Computing Joint Undertaking (JU) and EU/EEA states under grant agreement No 10110 1903.
This work has partly been funded by the German Research Foundation under Germany's Excellence Strategy, EXC-2070 - 390732324 - PhenoRob and by the German Federal Ministry of Education and Research (BMBF) in the framework of the funding initiative “Plant roots and soil ecosystems, significance of the rhizosphere for the bio-economy” (Rhizo4Bio), subproject CROP (ref. FKZ 031B0909A).Pre-print (óritrýnt handrit
Tiltæk orka og hlutfallslegur orkuskortur meðal íslensks íþróttafólks
No full textBackground: Relative Energy Deficiency in Sport (REDs) describes various health and performance complications of problematic low energy availability (LEA). Sex and sport-specific aetiology and risk factors, in addition to the degree of LEA resulting in REDs remain to be adequately described. Objectives: The PhD project consists of three peer reviewed research articles which aimed to 1) Evaluate associations of disordered eating, compulsive exercise and muscle dysmorphia with symptoms of REDs in Icelandic athletes, 2) Compare dietary intake, nutrition status and REDs symptoms in females with different patterns of energy availability and carbohydrate intake and 3) Evaluate associations of the number of LEA days (EA <25 kcal/kg FFM/day) with physiological measures and body image concerns in males. Methods: This cross-sectional investigation was conducted in two parts. First sub-elite and elite athletes from the age of 15 years old were asked to respond to an online questionnaire consisting of the Low Energy Availability in Females Questionnaire (LEAF-Q) or Low Energy Aavailability in Males Questionnaire (LEAM-Q) and demographic questions. A total of 122 female and 90 male respondents were eligible and received invitations to the measurement phase. Thereof, 87 (60 females, 27 males) started the measurements. Body composition was assessed via Dual Energy X-Ray Absorptiometry (DXA) and resting metabolic rate (RMR) with indirect calorimetry. Venous blood samples were collected for evaluation of hormonal and nutrition status. The athletes were asked to log their weighed food intake and training over seven consecutive days via a photo assisted mobile application. Three brief questionnaires were administered as part of the measurement phase: the Eating Disorder Examination – Questionnaire Short (EDE-QS), Exercise Addiction Inventory (EAI), and Muscle Dysmorphic Disorder Inventory (MDDI). Results: Responses to the initial questionnaire indicated that symptoms such as impaired recovery, energy levels and bodily pains are common among Icelandic athletes. Of all athletes included in the measurement phase, 8% (11% of females) exceeded the EDE-QS, 19% the EAI, and 13% the MDDI cut-off. Females considered at risk of REDs according to LEAF-Q scored higher on EDE-QS, EAI and MDDI in addition to having lower Z score for whole body bone mineral density and lower absolute RMR compared to those not at risk. No associations were found between testosterone levels and symptoms of REDs in males, but high MDDI scores were associated with impaired sleep and symptoms such as physical pain and fatigue. Positive associations were also observed between testosterone and iron status. Females with patterns of LEA and low carbohydrate intakes (LEA + LCHO) presented more risk factors and symptoms of REDs compared to the three comparison groups. The LEA + LCHO group displayed more symptoms of disordered eating, had lowest relative intake of all macronutrients, and evaluated their energy levels and recovery worse compared to the group with sufficient to optimal EA and carbohydrate intake (SEA + SCHO). Nutrition status did not differ significantly between groups but a half of the LEA + LCHO group had insufficient to deficient Vitamin D status (<50 nmol/L) compared to none of the SEA + SCHO participants. In males, the number of LEA days was inversely associated with mean total intakes of energy, carbohydrates and iron, and positively with exercise energy expenditure. The number of LEA days was not associated with physiological outcomes and scores on EDE-QS, EAI and MDDI in males. Conclusion: Many Icelandic athletes report symptoms that may indicate REDs, although available screening tools likely overestimate the true prevalence. Disordered eating behaviours, multifactorial body image issues and low or restricted carbohydrate intakes were associated with increased risk of REDs in females especially. Mismatches between training demands and dietary intakes were common, and more work is required to understand potential sex-specific (short to long term) effects of LEA exposures.Bakgrunnur: Tiltæk orka vísar til fjölda hitaeininga sem eru tiltækar fyrir almenna líkamsstarfsemi eftir að orkunotkun við þjálfun hefur verið dregin frá þeirri orku sem fæst daglega úr mat og drykk. Verulegur eða langvarandi skortur á tiltækri orku (e. low energy availability, LEA) leiðir til hlutfallslegs orkuskorts í íþróttum (e. Relative Energy Deficiency in Sport, REDs). Þörf er á betri skilgreiningum á magni og tímalengd LEA sem leiðir til REDs og tengdra vandamála. Að auki skortir frekari rannsóknir á kynja- og íþróttasértækum orsökum og áhættuþáttum. Markmið: Doktorsverkefnið byggir á þremur ritgrýndum vísindagreinum sem höfðu það að markmiði að 1) Meta tengsl átröskunarhegðunar, æfingaþráhyggju og vöðvaskynjunarröskunar við einkenni REDs meðal íslensks íþróttafólks úr fjölbreyttum íþróttagreinum, 2) Bera saman næringarinntöku, næringarástand og einkenni REDs milli íþróttakvenna með ólík mynstur tiltækrar orku og kolvetnainntöku og 3) Meta tengsl fjölda LEA daga (tiltæk orka <25 hitaeiningar/kg fitufrír massi á dag) við lífeðlisfræðilegar breytur og líkamsímynd hjá karlkyns þátttakendum. Aðferðir: Um var að ræða þversniðsrannsókn sem fór fram í tveimur hlutum. Upphaflega var afreksefnum og afreksfólki sem náð hafði 15 ára aldri boðið að svara rafrænum spurningalista sem tók til lífeðlisfræðilegra einkenna REDs. Íþróttakonur svöruðu íslenskaðri útgáfu af Low Energy Availability in Females Questionnaire (LEAF-Q) og karlar Low Energy Availability in Males Questionnaire (LEAM-Q) auk bakgrunnsspurninga. Alls uppfylltu 122 konur og 90 karlar sem svöruðu spurningalistanum þáttökuskilyrðin og fengu boð um að vera með í mælingahluta rannsóknarinnar. Þar af hófu 87 (60 konur, 27 karlar) mælingar. Líkamssamsetning var mæld með tvíorku-röntgengeislagleypnimælingu og hvíldarefnaskipti með óbeinni efnaskiptamælingu. Hormóna- og næringarástand var metið með blóðprufu. Þátttakendur héldu matar- og æfingadagbók gegnum smáforrit í sjö samfellda daga, þar sem stuðst var við myndir og vigtun á öllum mat og drykk. Þrír stuttir spurningalistar voru lagðir fyrir til að skima fyrir einkennum átröskunarhegðunar (Eating Disorder Examination – Questionnaire Short, EDE-QS), æfingaþráhyggju (Exercise Addiction Inventory, EAI) og vöðvaskynjunarröskunar (Muscle Dysmorphic Disorder Inventory, MDDI). Niðurstöður: Svör við rafræna spurningalistanum gáfu til kynna að einkenni á borð við ófullnægjandi endurheimt, lágt orkustig og líkamsverki séu algeng meðal íslensks íþróttafólks. Af öllum þátttakendum sem tóku þátt í mælingahluta rannsóknarinnar voru 8% (11% kvenna) yfir EDE-QS, 19% yfir EAI og 13% yfir MDDI viðmiðunarskorum. Íþróttakonur metnar í hættu á REDs samkvæmt heildarskori LEAF-Q skoruðu hærra á EDE-QS, EAI og MDDI auk þess að hafa lægra Z skor fyrir heildarbeinþéttni og lægri hvíldarefnaskipti en þær sem voru ekki metnar í hættu. Engin tengsl fundust milli styrks testósteróns og einkenna REDs hjá körlum en hátt skor á MDDI var tengt lakari svefni og einkennum á borð við líkamsverki og þreytu. Einnig fundust jákvæð tengsl milli testósteróns og járnbúskaps. Íþróttakonur með mynstur LEA og skertrar kolvetnainntöku (LEA + LCHO) sýndu fleiri áhættuþætti og einkenni REDs en samanburðarhóparnir þrír sem höfðu annars konar mynstur. Þar á meðal sýndi LEA + LCHO hópurinn fleiri einkenni átröskunarhegðunar, hafði lægsta hlutfallslega meðalinntöku á öllum orkugefandi næringarefnum auk þess að meta orkustig og endurheimt verr en hópurinn með næga tiltæka orku og kolvetnainntöku (SEA + SCHO). Ekki reyndist marktækur munur á næringarástandi en helmingur LEA + LCHO hópsins var með lakan D vítamínbúskap (<50 nmól/L) samanborið við engan SEA + SCHO þátttakanda. Hjá körlum fundust tengsl milli fjölda LEA daga og lægri meðalinntöku á heildarorku, kolvetnum og járni og jákvæð tengsl milli fjölda LEA daga og orkunotkunar við þjálfun. Fjöldi LEA daga var ekki tengdur lífeðlisfræðilegum einkennum og skori á EDE-QS, EAI og MDDI hjá körlum. Ályktun: Einkenni sem gætu gefið vísbendingu um REDs eru algeng meðal íslensks íþróttafólks þó skimunartæki sem til eru í dag ofmeti líklega algengi þess. Átröskunarhegðun, líkamsímyndarvandi og skert kolvetnainntaka voru tengd auknum líkum á REDs meðal íþróttakvenna sérstaklega. Misræmi milli þjálfunarálags og næringarinntöku var einnig algengt meðal karla en veruleg vöntun er á frekari rannsóknum sem meta kynjasértæk áhrif LEA til skemmri og lengri tíma.Rannsóknasjóður HÍ, Doktorsstyrkjasjóður HÍ, Íþróttasjóður Rannís, Lýðheilsusjóður, Félagsmálaráðuneyti
Elucidation of Electrocatalytic Oxidation Reactions on Abundant Material: Combination of Theory and Experiment
Get PDFThe global climate crisis poses one of the most pressing challenges of our time, affecting
diverse sectors and demanding urgent attention from scientists, policymakers, and
stakeholders. Addressing the multifaceted environmental, political, societal, and technical
challenges accompanying this crisis has become paramount. Beyond merely capturing
emitted carbon dioxide (CO2) and other greenhouse gases to mitigate temperature rise,
proactive measures are imperative. Central to this effort is the transition from fossil-based
to sustainable energy systems. However, achieving this transition necessitates the
advancement of novel energy storage devices, such as fuel cells and batteries, through
fundamental research to enhance their efficiency.
The Oxygen Evolution Reaction (OER) stands as a critical prototype chemical reaction in
this context, requiring low thermochemical and kinetic barriers for high efficiency in
energy devices. Moreover, comprehensive understanding of the OER becomes essential
when it competes with other desirable oxidation reactions.
One facet of this study delves into a computational exploration of the competition between
the electrochemical OER and the Nitrogen Oxidation Reaction (NOR) on a rutile-typed
TiO2(110) electrode. Employing Grand-Canonical Density Functional Theory (GC-DFT)
calculations, we investigate the occurrence of these reactions on the abundant electrode
material under various conditions. Our findings reveal a close competition between these
reactions, with the OER both promoting and suppressing the NOR. Furthermore, we
propose potential pulsing and oxygen saturation of the electrode as strategies to enhance
the nitrate yield. The outcomes of this investigation were published in the Journal of
Physical Chemistry Letters in 2022.
The subsequent sections of this dissertation concentrate on exploring the OER on Earthabundant materials. We examine the OER on Highly-Oriented Pyrolytic Graphite (HOPG),
both with and without deposited manganese-oxide nanosheets (MnO2NS). Employing
diverse spectroscopic and electrochemical techniques, including noise electrochemical
scanning tunnelling microscopy (n-EC-STM) and DFT calculations, we elucidate the
enhanced OER activity of the hybrid material. Our microscopic measurements pinpoint the
interface between the HOPG substrate and MnO2NS as the source of increased OER
performance. DFT calculations further corroborate this, attributing the enhancement to
terminal oxygen moieties bound to manganese. The results were published in Advanced
Energy Materials in 2023.
Expanding on these findings, we investigate hybrid materials composed of carbonized iron
phthalocyanines on HOPG (CFePc/HOPG), with and without deposited MnO2NS
(MnO2NS/CFePc/HOPG). Through synthesis, characterization, and electrochemical
measurements, we unveil the enhanced OER activity of CFePc/HOPG compared to
MnO2NS on HOPG. Our n-EC-STM observations elucidate that the OER predominantly
occurs at the iron centers, in alignment with our DFT calculations. Additionally, weiv
explore tricomponent materials MnO2NS/CFePc/HOPG, revealing further improvements in
OER performance. This finding, supported by our DFT calculations, underscores the
absence of a thermodynamic barrier at this location. The results of this study were
submitted in April 2024.Að koma böndum á hnattræna hlýnun er meðal brýnustu verkefna samtímans. Bregðast
þarf við þeim umhverfislegu, pólitísku, samfélagslegu og tæknilegu áskorunum sem við
stöndum frammi fyrir. Til að draga úr hækkun hitastigs dugar föngun koltvíoxíðs (CO2) og
annarra gróðurhúsalofttegunda ekki ein og sér, einnig er þörf á fyrirbyggjandi aðgerðum,
svosem útfösun jarðefnaeldsneytis. Orkuskiptin nást þó aðeins með hjálp grunnrannsókna
sem leitt geta til frekari þróunar rafhlaðna, efnarafala og annarrar tækni sem notuð er við
geymslu orku.
Í þessu samhengi er súrefnismyndunarhvarfið (OER) sérlega mikilvægt, en leita þarf leiða
til að lækka þá hreyfifræðilegu virkjunarhóla sem standa í vegi fyrir hárri nýtni þess. Auk
þess er nákvæmur skilningur á OER nauðsynlegur þegar samkeppni þess við önnur
oxunarhvörf er könnuð.
Í fyrsta hluta þessarar ritgerðar kynnum við niðurstöður rannóknar þar sem notast var við
tölvureikninga á samkeppni OER og rafefnafræðilegrar oxunar niturs (NOR) á rutile TiO2
(110) rafskauti. Með notkun þéttnifellafræðireikninga með breytilegum fjölda rafeinda
(GC-DFT) könnum við fýsileika hvarfanna á þessu algenga efni við mismunandi
hvarfaðstæður. Niðurstöður okkar sýna fram á jafna samkeppni hvarfanna tveggja, og
virðist OER hvort sem er geta hindrað eða stuðlað að NOR, eftir því hverjar hvarfaðstæður
eru. Að auki leggjum við til púlsun spennu og mettun rafskautsins með súrefni sem
mögulegar leiðir til að auka framleiðslu nítrats. Rannsóknin var birt í Journal of Physical
Chemstry Letters árið 2022.
Síðari hlutar ritgerðarinnar fjallar um rannsóknir á OER á efnum sem gnægð er af í
náttúrunni. Við könnum OER á há-átttuðu hitahreinsuðu grafíti (HOPG), með og án
útfelldra nanólaga mangan-oxíðs (MnO2NS). Með notkun fjölbreyttra greiningar- og
rafefnafræðilegra aðferða, s.s. rafefnafræðilegrar smugsjár (n-EC-STM) og DFT reikninga,
vörpum við ljósi á aukna OER virkni blendingsefnisins. Samkvæmt mælingum okkar á
þessi aukna virkni OER upptök sín á mótum HOPG undirlagsins og MnO2NS. Þetta er í
samræmi við niðurstöður DFT reikninga, sem eigna súrefnisatómum bundum mangani
þessa auknu virkni. Niðurstöður rannsóknarinnar voru birtar í Advanced Energy Materials
árið 2023.
Í framhaldi af þessu rannsökuðum við svipað blendingsefni sem samanstendur af kolsýrðu
járnþalósýaníni á HOPG (CFePc/HOPG), án og með MnO2NS setlags (MnO2/
CFePc/HOPG). Með myndun, auðkenningu og rafefnafræðilegum mælingum sýnum við
fram á aukna OER virkni CFePc/HOPG samanborið við MnO2NS á HOPG. Samkvæmt nEC-STM tilraunum okkar á OER sér að mestu stað á hvarfstöðum með járnbindingu, í
góðu samræmi við niðurstöður DFT reikninga. Að auki könnum við OER virkni þríþátta
efnisins MnO2NS/CFePc/HOPG og finnum aukna virkni samanborið við önnur efni sem
skoðuð voru. Niðurstöður rannsóknarinnar voru sendar inn til birtingar í apríl 2024
Ableísk valdatengsl og ósýnileg vinna fatlaðs fólks í COVID-19
No full textSeveral factors render disabled people disproportionately affected in times of disaster.
Research shows that they are often overlooked in emergency responses and that
general aid and support to the public are often inaccessible or do not meet their needs.
Although activists, researchers, and organizations of disabled people have highlighted
the importance of involving disabled people in crisis management, evidence from the
COVID-19 pandemic suggests that disability issues continue to be overlooked, and their
knowledge and contributions are undervalued.
This study sought to investigate the power relations that govern and influence disabled
people’s lives. It is situated within the context of the pandemic, a period during which
infrastructure was heavily tested, presenting an opportunity to explore the extent to
which the rights and needs of disabled people had been integrated into decision making and prioritization within institutions responsible for their welfare.
The study's overall aim was twofold: first, to contribute to theoretical understanding
about the structural processes and oppressive dynamics that perpetuate the
marginalization of disabled people yet remain opaque, and second, to gain important
insight and practical knowledge about the impact of the pandemic on the lives of
disabled people in Iceland. The study is part of a larger research project called
Disability in the Time of Pandemic, funded by the Icelandic Research Fund (217502-
052).
The study comprises four distinct lines of inquiry, featured in four peer-reviewed
articles. It drew on qualitative data from disabled people, representatives of disabled
peoples’ organizations and parents of disabled children. The research, as a whole, is
set within the theoretical paradigms of feminist standpoint theory (FST) and critical
disability studies (CDS) which both originate from political struggle and share a
commitment to highlight experiences of oppression and produce research that has
practical relevance for marginalized communities. In this research, their complimentary
alignment facilitated an analytical focus that highlighted and problematized ableist
power relations while also bringing to the forefront and valorizing disabled knowledge
and insights.
The findings demonstrate the persisting service inadequacies predating the pandemic
and the increased responsibilization of disabled people and parents of disabled
children, presupposing their invisible and unacknowledged work. These service
inadequacies and normalization of invisible work persisted in the pandemic and
exacerbated the challenges faced by disabled people and their families. Preventative measures implemented by official and service institutions predominantly centred the
experiences and needs of non-disabled people, thereby resulting in service
cancellations and endangering of the well-being of participants, and further
complicating their lives during the pandemic. Recognizing that disability issues were
being neglected and deprioritised by the institutions tasked with responding to the
pandemic, participants had to anticipate problems and assertively advocate their rights
and handle complicated issues without rightful support.
The thesis contributes to knowledge about experiences of disabled people during the
pandemic. It corroborates and extends recent Scandinavian literature about the impact
of neoliberal reasoning on welfare services and provides insights into the impact of this
on disabled people during the pandemic. It provides theoretically informed insights
into the complementary intersection of critical disability studies and feminist standpoint
theory and how they, together, can facilitate important scrutiny into pervasive
oppressive power relations and combat the way in which these relations suppress
crucial evidence stemming from marginalized experience.Á tímum hamfara og samfélagslegra áfalla er fatlað fólk í sérlega viðkvæmri stöðu.
Rannsóknir sýna að viðbragðsáætlanir og undirbúningur aðgerða miðar jafnan fyrst og
fremst við þarfir og reynslu ófatlaðs fólks. Stuðningur sem virkjaður er á hættustund
reynist fötluðu fólki því iðulega óaðgengilegur og eykur jafnvel hættuna sem að því
steðjar. Þrátt fyrir ábendingar alþjóðlegra stofnanna og ákall samtaka fatlaðs fólks og
rannsakenda um mikilvægi þess að viðbragðsaðgerðir tækju mið af þörfum og
réttindum fatlaðs fólks, rötuðu þessi atriði neðarlega á forgangslista stjórnvalda í
COVID-19 faraldrinum.
Meginkveikjan að rannsókninni var sú að margt benti til að ekki hafi verið tekið mið af
þörfum fatlaðs fólks í undirbúningsvinnu og aðgerðum í faraldrinum og að þekking og
framlag þess hafi verið vanmetin. Faraldurinn reyndi mikið á samfélagslega innviði og
opinberar stofnanir sem ber skylda til að standa vörð um réttindi og velferð fatlaðs
fólks. Vegna aðstæðnanna sem sköpuðust þótti mikilvægt að rýna í hvort og að hvaða
marki fötlunarsjónarmið hafa verið innleidd og skilgreind sem forgangsatriði og hvað
stæði í vegi fyrir því að það væri gert.
Markmið rannsóknarinnar var tvíþætt. Annars vegar að varpa ljósi á reynslu fatlaðs fólks
í faraldrinum og auka með því fræðilegan skilning á ableísku regluverki og
valdatengslum sem stuðla að undirskipun og jaðarsetningu fatlaðs fólks við aðstæður
sem þessar. Hins vegar að stuðla að hagnýtri þekkingu sem nýst getur til að bæta
viðbrögð í hamförum. Rannsóknin er hluti stærra rannsóknarverkefnis sem nefnist Fötlun
á tímum faraldurs og miðar að því að varpa ljósi á áhrif heimsfaraldursins á líf fatlaðs
fólks á Íslandi. Rannsóknin var styrkt af Rannsóknasjóði Íslands (nr. 217502-052).
Rannsóknin byggir á fræðigrunni femínískra sjónarmiðskenninga (e. feminist standpoint
theory) og gagnrýnni fötlunarfræði (e. critical disability studies). Þessi fræðilegu
sjónarhorn eiga uppruna í pólitískri baráttu jaðarsettra hópa (kvenna og fatlaðs fólks) og
beina sjónum að félagslegum valdakerfum sem viðhalda undirskipun þeirra og kúgun.
Gagna var aflað með eigindlegum viðtölum við fatlað fólk, fulltrúa samtaka fatlaðs fólks
og foreldra fatlaðra barna. Fjallað er um niðurstöður rannsóknarinnar í fjórum ritrýndum
greinum.
Niðurstöður leiddu í ljós að stuðningskerfi og viðbragðsáætlanir voru ekki undir það
búin að mæta álaginu sem skapaðist í faraldrinum. Aðgerðir sem áttu að stemma stigu
við áhrifum faraldursins komu illa til móts við þarfir þátttakenda og urðu oft til þess að
þau fóru á mis við réttmætan stuðning. Fyrrum brotalamir í þjónustu komu enn betur
ljós, svo sem langvarandi þjónustuskortur sem hafði grafið undan stuðningi, aukið
ábyrgð fólks og í auknum mæli gert ráð fyrir ‚ósýnilegri‘ vinnu af þess hálfu. Krafan um
ósýnilegt framlag fatlaðs fólks jókst enn frekar í faraldrinum þegar stuðningskerfi héldu
að sér höndum og jók það mjög á erfiðleikana sem þátttakendur stóðu frammi fyrir.
Þátttakendur voru því mörg ein á báti, þurftu að sjá fyrir vandamál og leysa þau án
stuðnings.
Niðurstöður rannsóknarinnar endurspegla áhrif nýfrjálshyggjuhugsunar á velferðar þjónustu og áhrif þessa á fatlað fólk í heimsfaraldrinum. Fræðilegt framlag felst sér í
lagi í því hvernig gagnrýnin fötlunarfræðisjónarhorn og femínískar sjónarmiðskenningar
varpa ljósi á umfangsmikil kúgandi valdatengsl sem höfðu víðtæk áhrif á líf og
aðstæður fatlaðs fólks í faraldrinum. Þekkingin sem af hlýst má nýta til að sporna gegn
ríkjandi og kerfislægum ableisma. Niðurstöður varpa ljósi á brotalamir í þjónustu við
fatlað fólk og verklagi sem því tengist og undirstrika mikilvægi þess að umbótastarf sé
unnið í samvinnu við fatlað fólk og með reynslu þess og forgangsröðun að leiðarljósi