E-books' platform Księgarnia Akademicka Publishing
Not a member yet
2260 research outputs found
Sort by
Raporty dotyczące diecezji żmudzkiej i inflanckiej z końca XVIII wieku
No full textREPORTS CONCERNING THE DIOCESES OF SAMOGITIA AND LIVONIA FROM THE LATE 18TH CENTURY
The publication is a source edition of the reports made by church authorities and sent to the Roman-Catholic Affairs Department at the College of Justice (Justickolegium) in Saint Petersburg soon after the third partition of Poland. In 1797, this institution issued an order stipulating that bishops in Russia should prepare reports about the state of their dioceses and deliver them until December that year. The current publication presents two of these reports regarding the dioceses of Samogitia and Livonia or, more specifically, the Courland part of the latter, which did not enter the diocese of Mohilev.The present body of knowledge is insufficient for providing a detailed picture of the visitation and reporting system in the Catholic church soon after the third partition of 1795. These issues require broader examination that goes beyond the scope of this publication.Książka stanowi edycję źródłową raportów na temat sytuacji Kościoła katolickiego w diecezji żmudzkiej i kurlandzkiej części diecezji inflanckiej za rok 1797, a więc bardzo krótko po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej Obojga Narodów, gdy tereny te zostały włączone do Rosji. Edycja jest wycinkiem szerszej całości: bowiem raporty były obligatoryjnie sporządzane w każdej diecezji i obejmowały zagadnienia związane z funkcjonowaniem urzędów biskupa i kapituły, seminarium, każdej parafii i klasztorów. Dane były zbierane przez konsystorz i następnie wysyłane do Departamentu spraw rzymskokatolickich przy Justickolegium w Petersburgu, zajmującego się wyznaniami na terenie Rosji.Zawarte w raportach informacje dają nam wgląd w funkcjonowanie administracyjne Kościoła na Żmudzi i w Kurlandii w słabo jeszcze zbadanym okresie tuż po rozbiorach. Przedstawiano w nich wielkość parafii, jej pomniejsze świątynie, szpitale i szkoły, przebieg służby plebanów, niekiedy także informacje o charakterze gospodarczym.Poza walorem źródłowym wartością publikacji jest szerokie opracowanie życiorysów duchownych i świeckich oraz identyfikacja miejsc występujących na kartach źródła. Dzięki temu odkrywa się przed czytelnikiem długi szereg postaci dotychczas nieznanych w historiografii
Andrychów: Historia wsi, miasta i gminy
No full textANDRYCHÓW: A HISTORY OF THE VILLAGE, TOWN AND MUNICIPALITY
The municipality of Andrychów straddles River Wieprzówka in the Little Beskids mountain range and the Western Beskidian Foothills. The municipality has approximately 100 km2 of surface area and a population of around 44 thousands. The municipality of Andrychów is home to the city of Andrychów and the villages of Inwałd, Zagórnik, Sułkowice, Łęg, Bolęcina, Brzezinka, Targanice, Rzyki, and Roczyny. Inwałd was established in 1317 as a colony set up by one Sznok, mandated to do so by Wladislaus I, Duke of Oswiecim. Andrychów emerged soon after as a village the name of which stems from its founder, one non-descript Henryk. Both villages were fiefdoms of the knights of the Duchy of Oswiecim, becoming centres of small parishes – the Most Holy Virgin Mary in Inwałd and St. Matthias the Apostle in Andrychów. Once the Duchy of Oswiecim was partitioned in 1445, both villages were in the Duchy of Zatorze. More recent settlements emerged in the second half of the 1500s. All villages in both parishes were already home to a large population of smallholders and landless farmers, which favoured non-agricultural production, a symptom of which was the glassworks in Rzeczki. In the 17th century, the Andrychów Hub was formed, whose founder was a nobleman, Marian Przyłęcki. In 1698, the Hub’s estate became the property of House Schwarzember-Czerny, with the title owned later on by House Ankwicz. The importance of Andrychów as a cluster of weaving mills would grow gradually. By the end of the 18th century, there was a weaving shop in nearly all homes in the village, along with an assortment of bleaching plants, dyeing plants, and horse-powered textile mangles. The drill manufactured in Andrychów became a world-famous commodity, exported by companies set up by the locals. The importance of Andrychów as a local trading hub was reaffirmed in 1750 with a royal charter to hold fairs in the village, while in 1767, Stanisław Ankwicz was chartered by the Polish king to found a town, the limits of which were established in 1768 to include the village lands. Since the foundation of the town of Andrychów, it was managed by a mayor with a town council. Under the rule of the Austrian Empire after the Partitions, the name Andrychów was understood to include both the township, the rural municipality of villages, and the park lands of the local noble estate.Niniejsza książka jest poświęcona dziejom miejscowości wchodzących w skład gminy Andrychów. Jest pierwszą monografią historyczną tej małej ojczyzny i przede wszystkim to do jej miłośników jest skierowana. Została oparta na wszechstronnej kwerendzie archiwalnej i nawiązuje do bogatej literatury naukowej poświęconej dziejom Andrychowa, więc z pewnością będzie służyć również historykom i badaczom historii lokalnej. Publikację opracowało dziewięcioro autorek i autorów reprezentujących różne instytucje; czworo z nich pracuje w Instytucie Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie – znanego i uznanego ośrodka badań regionalistycznych
Celebracje
No full textTwórczość dramatyczną Krzysztofa Bizio można na pierwszy rzut oka określić mianem realizmu psychologicznego. Jednak potencjał interpretacyjny jego sztuk nie wyczerpuje się w obserwacji ludzkich zachowań, lecz wkracza w rejon analizy ich aksjologicznego otoczenia. Autor unika sugestii symbolicznych, jednak tworzone przez niego postacie i sytuacje przerastają wymiar jednostkowego doświadczenia, osiągając poziom typowości, atoli nie tyle społecznej, ile wręcz archetypowej. Na powierzchni prostych dialogów, prawie zawsze mających klasyczną postać ukrytego pod banalnymi słowami sporu, pojawiają się symptomy, może raczej refleksy, rzeczywistości duchowej, ale ideowo nieokreślonej, którą można by uznać bardziej za wyraz ukrytych potrzeb bohaterów dramatu niż jakikolwiek uświadomiony punkt odniesienia. W rezultacie można odnieść wrażenie, że ukazane w codzienności pary, trójkąty, kwartety rozgrywają partie, których stawka stopniowo wyłania się w trakcie przebiegu konwersacji, a znaczenie rozmowy wyrasta ponad znaczenie wydarzeń.z recenzji prof. Artura GrabowskiegoDofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celoweg
Estetyka i charyzmat: Duchowość i życie konsekrowane wobec sztuki w XIX i XX wieku
No full textOddajemy do rąk Czytelnika kolekcję tekstów naukowych, która łączy kilka wspólnych wątków. Pierwszym jest osadzenie w przemianach społecznych, politycznych i kulturowych XIX i XX wieku zarówno doświadczenia misji i charyzmatu Zgromadzenia Zmartwychwstańców, jak i twórczości artystycznej skłaniającej się ku mistyce. Drugim wątkiem jest poszukiwanie spotkania z Nadprzyrodzonym przez sztukę, trzecim – wyrażanie przez formę plastyczną istotnych wartości, jakimi żyły i żyją wspólnota Zmartwychwstańców oraz społeczeństwo XIX i XX wieku.Na pierwszą część książki składają się teksty, które łączy jedna istotna wspólna nić. Jest nią historia, charyzmat, czyli szczególny, niepowtarzalny zestaw wartości właściwy dla wspólnoty zakonnej, oraz misja społeczna, duchowa, pasterska i kulturowa Zmartwychwstańców – zgromadzenia zakonnego, które powstało z klęsk, beznadziei, ale również z wysiłków i poszukiwania przez Polaków nadziei na przyszłość w XIX wieku. Koleje losu oraz dokonania tej wspólnoty – zarówno na polu kościelnym, jak i społecznym – są przedmiotem badań naukowych, ale aktywność Zmartwychwstańców w dziedzinie promocji sztuk plastycznych oraz inicjowania realizacji architektonicznych, malarskich, rzeźbiarskich i złotniczych pozostaje w cieniu. Zaprezentowane studia mają przełamać te tendencje i zainicjować badania nad artystycznym nurtem w posłudze zgromadzenia. Drugą część książki poświęcono zagadnieniom mistyki chrześcijańskiej jako jednemu z charyzmatów Zmartwychwstańców, a także aktywności ściśle powiązanej z człowieczeństwem.Pragnienie doskonałości, wpisane w życie i duszę (psyche) ludzi różnych epok i kultur, mobilizowało ich nieustannie do poszukiwania tejże i jej definiowania m.in. jako Dobra, Piękna, Mądrości, Prawdy, a wreszcie – wszechogarniającej i absolutnie konsekwentnej Miłości. Dla tych Ludzi Światła ascetyczny trud jest tylko formą, drogą konieczną, acz bez znaczenia w trakcie docierania do tego, co najdoskonalsze, i do Tego, który jest samą doskonałością.Na podstawie artykułów można sformułować pytania fundamentalne dla żyjących w erze postnowoczesnej, postmodernistycznej i posthumanistycznej: czy celem jest nieustanne przypominanie o fragmentaryczności współczesnego człowieka i niedojrzałości jego postawy nastawionej na branie zamiast dawania i dzielenia? Czy celem jest nieustanne przypominanie o upadku, grzechu, niemocy? Podkreślanie i wizualizowanie tego aspektu człowieczeństwa w każdym miejscu? Czy też przypominać należy także o wartościach pozytywnych, o Prawdzie, Dobru i mistycznej drodze, która uczy Miłości i rozbudza pragnienie Piękna, zarówno w jego wymiarze etycznym, duchowym, jak i estetycznym? Czyż te pytania w gruncie rzeczy nie sygnalizują orędzi Ciemności lub Światła
Młoda Rosja: Pozasystemowe formy kultury
No full textMonografia została obmyślona w momencie, gdy rozważania nad Rosją, jej historią, kulturą czy mentalnością nagle stały się niepopularne w polskim dyskursie naukowym, a jednocześnie pozostają niezwykle potrzebne i mają szansę odegrać ważną rolę społeczną, pomagając czytelnikom w uchwyceniu istotnych cech charakteryzujących kulturowo-społeczną i ideową przestrzeń rosyjską. […] Tom odznacza się wielogłosowością, dyferencjacją tematyki i metodologii oraz różnym stopniem szczegółowości, a jednocześnie jest zaskakująco spójny, ponieważ wydobywa nieoczywiste aspekty systemowości i niesystemowości, które okazują się zdumiewająco sobie bliskie. W różnorodnych przykładach negacji zastanych form autorzy zbioru wykazali bowiem odniesienia do tych samych kategorii: prawdy, szczerości, autentyczności i prawa indywidualizacji przeżycia.dr hab. Monika Sidor, prof. KULTom stanowi potrzebną, bardzo wartościową publikację, radykalnie poszerzającą wiedzę o współczesnej kulturze rosyjskiej w jej pozasystemowych emanacjach, które – jak przekonują Autorzy – są istotnym głosem młodego pokolenia Rosjan niewpisujących się w oficjalną propagandowo-polityczną, agresywną narrację władz państwowych bądź świadomie sprzeciwiających się unifikującym tendencjom współczesnej kultury masowej.dr hab. Andrzej Dudek, prof. U
Polskie studia wywiadowcze: Stan i perspektywy badań
No full textPOLISH INTELLIGENCE STUDIES: THE STATUS AND PROSPECTS OF RESEARCHThis book aims at conducting a comprehensive diagnosis and evaluation of the achievements, challenges and prospects of Polish intelligence studies (IS). Against the background of global intelligence studies, the popularity of this research field has been growing in Poland for two decades. However, research activities and their outcomes have been highly dispersed and unstructured, most often carried out by single researchers or small teams. The lack of a vehicle integrating the scattered research foci and entities in the IS area – in the form of a website, a flagship journal or a cyclical conference – furthers an identity crisis and organizational dispersion. We propose an in-depth systematization of how intelligence services and their activities are investigated in Poland. We carry out an intellectual inventory of this area, analysing key themes, threads and products. We consider Polish IS as a whole, looking at dominant research trends, identifying degrees of insights into specific aspects of IS, highlighting topics which have not yet been sufficiently investigated, and suggesting issues that deserve a detailed examination. We present the centres where Polish IS have been developing, treating them as equally important, with each of them having its own vital role to play, “spécialité de la maison” and achievements. Concurrently, we argue that a significant atomization of the IS epistemic community is one of its core weaknesses. The conclusions drawn from the research presented in this study are far from optimistic. However, they should not be treated as “sounding the alarm”; rather, this book is meant as a kind of “call to arms”.Problematyka wywiadu i kontrwywiadu na dobre zadomowiła się na polskich uczelniach, zarówno jako przedmiot nauczania, jak i temat prac dyplomowych oraz rozpraw doktorskich. Powstają sprofilowane kierunki studiów i ścieżki specjalizacyjne, a służby coraz częściej goszczą w murach akademii, by informować, edukować i – przede wszystkim – prowadzić nabór. Choć środowisko badaczy tych zagadnień jest niewielkie, to może poszczycić się bogatym i zróżnicowanym dorobkiem. Artur Gruszczak, Arkadiusz Lewandowski i Arkadiusz Nyzio jako pierwsi podjęli się zadania przeprowadzenia jego intelektualnej inwentaryzacji poprzez analizę kierunków badań, identyfikację ich silnych i słabych stron oraz przedstawienie „ziem nieodkrytych”. Z pytaniem o stan i perspektywy polskich studiów wywiadowczych zwrócili się nie tylko do badaczy, ale i praktyków wywiadu. Autorzy twierdzą, że na wypracowaniu właściwych relacji pomiędzy światami służb i akademii powinno zależeć obu stronom. Czy są one jednak na to gotowe? I czy w ogóle posługują się tym samym językiem
Laskowa: Dzieje wsi i gminy do 1989 roku
No full textLASKOWA: THE HISTORY OF THE VILLAGE AND MUNICIPALITY UP TO 1989The book is a collaborative monographic study on the history and art of the villages currently comprising the Laskowa municipality in southern Poland, nestled along the Łososina River in the Beskid Wyspowy range, between Bochnia and Nowy Sącz. The volume opens with an overview of the natural environment by Józef Żychowski, who, aside from engaging with the relevant literature, has also incorporated findings from his own fieldwork. The part devoted to history has above all a solid, source-based foundation. The authors have used a variety of sources, in view of the area’s diversity in terms of ownership. In the Old Polish period, only Laskowa and Wola Laskowska were the property of the nobility, whereas the remaining villages, Jaworzna, Kamionka Mała, Kobyłczyna, Krosna, Laskowa, Sechna, Strzeszyce, Ujanowice, and Żmiąca, were part of a vast estate belonging to the convent of the Order of Saint Clare in Stary Sącz, constituting merely a fraction of it. Jacek Laberschek’s comprehensive overview of the history of the villages in the Middle Ages draws especially on documents found in diplomatic codices and scarce manuscript sources. The primary source material regarding most villages is available in the enormous Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu [Historical-Geographic Dictionary of the Kraków Voivodeship in the Middle Ages], co-edited by the late author of the chapter himself.Niniejsza monumentalna książka jest pierwszym kompletnym opracowaniem monograficznym dziejów wsi tworzących obecnie gminę Laskowa, z uwzględnieniem etnologii i środowiska przyrodniczego oraz zabytków sztuki. To dzieło wybitnych badaczy, wywodzących się w większości z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, słynącego z badań regionalistycznych. Czytelnik znajdzie tu najnowsze ustalenia naukowe oparte na źródłach pochodzących z archiwów polskich, ukraińskich, austriackich i izraelskich oraz na aktualnej literaturze przedmiotu. Dzięki temu udało się znacznie poszerzyć dotychczasową wiedzę, co będzie dobrze służyć mieszkańcom w poszukiwaniu oraz utrwalaniu tożsamości, zarówno w aspekcie genealogii własnej rodziny, jak i małej ojczyzny
Spowiedź życia mojego : Dzienniki Karola Estreichera Seniora z lat 1847-1905
No full textMY LIFE’S CONFESSION: KAROL ESTREICHER SR.’S DIARIES FROM THE YEARS 1847-1905
The diaries of Karol Estreicher Sr. for the years 1847-1905 originate from the Estreicher family’s estate preserved at the Kraków Society of Friends of the Fine Arts. They comprise two sections: unedited manuscripts (First Book, from 15 August 1847 to 2 June 1849; Third Book, from 8 June 1849 to 12 March 1850) and typescripts (from 9 December 1847 to 10 February 1849; from 16 March 1850 to 29 August 1905) prepared for publication by the bibliographer’s daughter, Maria Estreicher, in the first half of the 20th century. Currently, the documents have been transcribed and combined into a single collection. Existing annotations have been modernised, expanded, and supplemented with new ones, creating a compendium of over 2,500 explanations of factual, bibliographical, biographical, geographical, lexical, and other details. Among the daily entries, one also finds copies of private and official letters, and library reports, which were included in the diaries by Karol Estreicher himself. They provide a compelling addition to the memoirs. From a chronological point of view, the entire collection spans 58 years of the author’s life and is divided according to his place of residence into Lviv, Warsaw, and Kraków periods. It includes events significant for the history of the Estreicher family, as well as depictions of the literary, theatrical, scholarly, and political life of the time.Dzienniki Karola Estreichera Seniora z lat 1847-1905 pochodzą ze spuścizny rodzinnej Estreicherów przechowywanej w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Składają się z dwóch części: nieopracowanych rękopisów (Księga pierwsza 15 sierpnia 1847 – 2 czerwca 1849; Księga 3cia 8 czerwca 1849 – 12 marca 1850) oraz maszynopisów (od 9 grudnia 1847 do 10 lutego 1849; od 16 marca 1850 do 29 sierpnia 1905 roku) przygotowanych do druku przez córkę bibliografa Marię Estreicher w pierwszej połowie XX wieku. Materiały zostały przepisane i połączone w całość. Istniejące przypisy zostały uwspółcześnione, rozszerzone i uzupełnione o nowe, tworząc zbiór ponad 2500 objaśnień, wśród których znajdują się objaśnienia rzeczowe, źródłowe, biograficzne, geograficzne, słownikowe i inne. Wśród dziennych notatek znajdują się też odpisy listów prywatnych, urzędowych i sprawozdań bibliotecznych zamieszczonych w dziennikach przez samego Karola Estreichera. Stanowią ciekawe uzupełnienie pamiętników. Całość obejmuje chronologicznie 58 lat z życia autora i podzielona jest ze względu na miejsce zamieszkania na okres lwowski, warszawski i krakowski. Opisywane są wydarzenia ważne dla historii rodziny Estreicherów, ale też relacje z życia literackiego, teatralnego, naukowego i politycznego w tym okresie
Turkish Vocabulary in Aleksander Chodźko’s Vocabulaire français-turc (1854)
No full textTURECKA LEKSYKA W VOCABULAIRE FRANÇAIS-TURC ALEKSANDRA CHODŹKI (1854)This book presents Turkish lexical material selected from the dictionary Vocabulaire français-turc, which is part of the textbook Le Drogman turc donnant les mots et les phrases les plus nécessaires pour la Conversation. Vade mecum indispensable à l’armée d’Orient par A. Ch. written by the nineteenth-century orientalist Aleksander Chodźko. The main aim of this book is to present and discuss the Turkish vocabulary contained in Vocabulaire français-turc. The analysis refers not only to the semantics of the collected material, but also to phonetics and grammatical forms. The lexical material presented by Chodźko presents the nineteenth-century Turkish, i.e. the so-called New-Ottoman language. In the dictionary of Chodźko, however, there are words in archaic forms typical of the older period of development of the Ottoman-Turkish language. This archaic character is manifested not only in the phonetics of words and the morphemes they contain, but also in numerous lexical archaisms. However, they are similar in meaning to their counterparts attested in modern Anatolian dialects. The phenomena occurring in the studied material may indicate that the process of modernization of the Ottoman-Turkish language was not yet completed at the time when the textbook in question was written.Niniejsza książka prezentuje turecki materiał leksykalny ze słownika Vocabulaire français-turc, stanowiącego jedną z części podręcznika Le Drogman turc donnant les mots et les phrases les plus nécessaires pour la Conversation. Vade mecum indispensable à l’armée d’Orient par A. Ch. napisanego przez dziewiętnastowiecznego orientalistę – Aleksandra Chodźkę. Zasadniczym celem pracy jest prezentacja i omówienie tureckiego słownictwa zawartego w Vocabulaire français-turc. Przeprowadzona analiza odnosi się nie tylko do semantyki zebranego materiału, ale również do fonetyki i form gramatycznych. Przedstawiony przez Chodźkę materiał leksykalny prezentuje dziewiętnastowieczną turecczyznę, czyli tzw. język nowoosmański. W słowniku Chodźki spotyka się jednak wyrazy występujące w formach archaicznych, typowych dla starszego okresu rozwojowego języka osmańsko-tureckiego. Ta archaiczność przejawia się nie tylko w fonetyce wyrazów i zawartych w nich morfemów, ale też widoczne są liczne archaizmy leksykalne. Niektóre z badanych wyrazów nie są poświadczone we współczesnym tureckim języku literackim. Są natomiast znaczeniowo zbliżone do swoich odpowiedników poświadczonych we współczesnych gwarach anatolijskich. Występujące w badanym materiale zjawiska mogą świadczyć o tym, że w czasie, w którym powstał omawiany podręcznik, proces modernizacji języka osmańsko-tureckiego nie był jeszcze zakończony
Polski przemysł naftowy i gazowniczy (do 1945 roku)
No full textMonografia wieloautorska Polski przemysł naftowy i gazowniczy (do 1945 roku) jest pokłosiem trzech międzynarodowych konferencji, zorganizowanych wspólnie przez Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego (SITPNiG) oraz Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej (wcześniej Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie). Konferencje te odbywały się pod patronatem i przy wydatnym wsparciu Polskiej Spółki Gazownictwa, a następnie Fundacji ORLEN. Dwie pierwsze konferencje historyczne zatytułowane „Polski przemysł naftowy i gazowniczy (do 1939 roku)” odbyły się w Krakowie (2018) oraz we Lwowie (2019). Wówczas wśród węzłowych zagadnień, które omawiano, znalazła się m.in. kwestia zasobów bibliotecznych i archiwalnych zlokalizowanych w Polsce oraz poza jej granicami, wykorzystywanych w badaniach dziejów polskiego nafciarstwa. W dniach 29-30 listopada 2023 roku w Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce odbyła się III Międzynarodowa Konferencja pt. „Polski przemysł naftowy i gazowniczy (do 1939 roku)”. We wspomnianych konferencjach brali udział badacze z kilkunastu uniwersytetów, muzeów i stowarzyszeń naukowych. Polskę reprezentowali m.in. naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego (UŁ), Uniwersytetu Wrocławskiego (UWr), Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM), Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (UMK), Uniwersytetu Rzeszowskiego (UR), Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie (UEK), Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (UKEN), Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (AGH), Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach (UJK), Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce oraz SITPNiG-u. W gronie prelegentów znaleźli się również historycy z Republiki Czeskiej i Ukrainy związani z następującymi instytucjami: Uniwersytetem Technicznym w Libercu, Uniwersytetem Narodowym Politechnika Lwowska, Lwowskim Uniwersytetem Narodowym im. Iwana Franki oraz Centralnym Państwowym Archiwum Historycznym Ukrainy we Lwowie