Prof. Dr. İsmail Kara Religious Life in Türkiye Archive

Aydın, Mahmut

İmam Hatip ve İlahiyat müfredatıyla ne yetişmez?

Aktaş, Cihan

► 11 - 17 NİSAN 2016
34 CÎHANAKTAŞ W
Dünyevi her kitap eksiktir, Kuran bize bunun anlamını
düşünmeye çağırır. Eksikliğinin bilincinde olup da tamamlamaya
çalışanın çabasıyla gelişiyor ilim ve hayat. Tanıma, muhatap
alma, gelişen ve geliştiren bir çaba anlamına geliyor. Bekir
Topaloğlu'nun "İslam'da Kadın'ı, kendi türleri içinde kullandığı
velayet diliyle bilincimize nefes aldıran pencerelerden biriydi.
Topaloğlu’nun “İslam’da Kadın” farkı
aşımı örtmeden
çok önce "İslam'da
Kadın" başlığını
taşıyan kitapları
okumaya başlamıştım.
Oldum olası şöyle güçlü
bir inancım vardı kadın
meselelerinde: İslam
haklıdır, yanılgı ve kusur,
uygulama ve söylemlerde
aranmalıdır. “İslam'da
Kadın" kitaplarını da aynı
inançla okurken bazen
yazarının vesayetçi
dilinden bazen hurafe
ağırlığından bazen de
klişelerin tekrarından
rahatsızlık duyardım.
Kendi dönemimizin genç
insan özelliklerine hitap
eden tazelenmiş bir tebliğ
diline sahip olmadığımız
bir gerçekti. Hakikatin
tahrifi ise ayrıca büyük bir
sorumluluk yüklüyordu
ilim erbabına.
Bu kitaplardan birinin
kapağında tesettürün
açıklaması, bir su kabağı
üzerine geçirilen süslü bir
örtü temsiliyle yapılmaya
çalışılmıştı. Açık zarf￾kapalı zarf klişesi, örtülü
veya örtüsüz masa
örtüsü... Bu dil zaafı
bazı “İslam'da Kadın"
kitaplarının hayatta
bulduğu karşılığı işte
şu şekilde etkilemeye
devam ediyor: Genç kız
okuyor, ikna olmasa da
teslimiyetini koruyor, ama
yaşamayı erteliyor. Genç
kadın varlığını bastırırken
hastalıklara duçar oluyor.
Herhangi bir İslam'da
Kadın kitabı, farklı
inançlarda kadınlara
tanınan haklarla
Mahrem dünyaları da etkiliyor
âlimlerin kamusal yorumları. Sayısız
örnek verebilirim. Kocası yazı
yazmasını istemediği için daktilosunu
geceleri bir battaniyeye sararak
gizleyen yazar arkadaşımdan bazen
söz ediyorum. Battaniye, daktilo sesi
kadar kadın yazarın sesini yalıtmanın
da metaforuna dönüşüyor bu örnekte.
Müslüman toplumlarda
tanınan haklar arasında
kıyaslamalarla başlar.
Yunan uygarlığında
kadınlar hangi şartlar
altında yaşadılar?
Eflatun ve Aristo kadın
üzerine ne düşünürdü?
Hıristiyanlığın kadın
görüşü bugünkü Batı
toplumunu nasıl etkiledi?
Mısır'da kadirim konumu
aynı dönemde Arabistan
yarımadasında yaşayan
kadmlanrikine göre
nasıldı? İşte bu şekilde
akla gelecek sorulara
cevap olarak hazırlanan
kitapların çizdiği tarihi
perspektif içinde kadirim
binlerce yıldan beri çoğu
kez seçkin çevrelerde bile
eksik insan muamelesine
maruz kaldığı anlaşılırdı
Arabistan yarımadasında
ise cahiliye karanlığı
içinde dünyaya geldikten
sonra eğer diri diri
toprağa gömülmüyorsa,
ikinci sınıf insan cinsi
olarak yaşamaya
mahkumdu kadın. Gerçi
Hz. Hatice örneği, vahiy
kültüründen nasibini
almış ailelerde daha farklı
bir bakış açısı olduğunu
ortaya koymaktaydı.
Netice itibanyla
İslam, Arap toplumunda
kadın konusunda
mevcut çarpık bakış ve
uygulamalan değiştiren
kurallarıyla şu köklü
hakikatleri hatırlattı
insanlığa: D Kadın ikinci
cins değildir. 2) Kadın sırf
erkek için yaratılmamıştır.
Bu ikinci şıkta yer alan
“sırf”, kadın ve erkeğin
birbiri için yaratıldığını
ve aralarındaki velayet
ilişkisini vurgulayan
ayetlere bir gönderme.
Başımı örtme süreci
içinde, kendi sorulanma
cevap aramanın yanı
sıra “İslam'da Kadın"
etrafında karşılaştığım
sorulara cevap vermek
için de okuduğum kitaplar
arasında bana ciddi
bir kaygı eseri olarak
görünen kitaplardan
biriydi, rahmetli Bekir
Topaloğlu'nun “İslam’da
Kadın” başlıklı eseri. Daha
sonra okuyacağım Musa
Carullah'ın "Hatun"u
elbette konuyu çok farklı
açılardan ele almanın
imtiyazlarım taşıyor.
Sonraki yıllarda Aysel
Zeynep Tozduman'ın
kaleme aldığı "İslam’da
Kadın Haklan" kitabı,
içinde yaşadığımız
dönemin baskılarım bir
kadın ilahiyatçı olarak
yaşamanın tecrübesiyle
farklı bir pencereden
sesleniyordu.
Topaloğlu’nun kitabım
ayncalıklı kılan ise -
zaman zaman benzeri
kitaplardaki tarif ve
tanımlan içermekle
birlikte- egemen yargılar
konusunda ihtiyatlı bir
dil kullanması ve dürüst
bir okuma çabasını
hissettirmesi. Günümüzün
gençleri böyle bir dilin
mütedeyyin kadınlara
sağladığı güvenin ne
anlama geldiğini ancak
başörtüsü direnişine
katılmış kadınlarla
konuşarak fark edebilirler.
Benim kuşağım
gülüşünü bastıran iki
yanlı kınama ve laf söz
baskısına maruz kalmıştır.
Üç İhtilal Çocuğu
öykülerinde işledim
bu baskıyı. Ulusalcılar
ağlatır, "ahlakçı" dindarlar
gülüşünüzün manasım
sorgulama hakkım
savunurlardı.1980lerin
başlarında kendi adımla
bir gazetede köşe yazılan
yazdığım için bir alim
tarafından dolaylı olarak
-sitem içeren- bir “uyan"
almıştım. 1980lerde
İlahiyat fakültelerinde
kız öğrenci olmak
sessizliği benimsemeyi
gerektiriyordu. O yılların
kız öğrencileri, bazı
derslerde hocalarının
kendilerinden sessiz
sedasız bir öğrenciliği
beklediklerim dile
getirirler. Kadın yazarın
kadm-erkek kanşık bir
topluluğa konuşması
1990’lann başlarında bile
hicaba aykın bulunurdu.
Tabii bütün bu tepkiler
“hareketli fıkıh’'
konusundaki zaaflar
yüzünden göreneği
öne çıkaran bir yorum
eksikliğiyle açıklanabilir.
Erkek öğrencilerle aynı
sınıfta yer almanın
günah olduğu düşüncesi
yüzünden ne çok genç
kız yüksek öğrenim
emellerinden vazgeçti.
Mahrem dünyaları
da etkiliyor âlimlerin
kamusal yorumlan.
Sayısız örnek
verebilirim Kocası yazı
yazmasını istemediği
için daktilosunu
geceleri bir battaniyeye
sararak gizleyen yazar
arkadaşımdan bazen
söz ediyorum Battaniye,
daktilo sesi kadar kadın
yazann sesini yalıtmanın
da metaforuna
dönüşüyor bu örnekte.
Yenilerde ise orta yaşlı
bir hanım yazarımızdan
ayrıldığı eşinin, öykülerim
yazdığı -çocukların okul
defterlerinden kalan
boş sayfalardan oluşan￾bir kutu dolusu defteri
yakışının hikayesini
dinledim Mütedeyyin
kesimlerde bir alimin işte
bu konularda sarf ettiği
somut açıklamaların
sadece kişiler için değil
aileler için de kurtancı,
şifa veren bir rolü oluyor.
Dünyevi her
kitap eksiktir, Kur’an
bize bunun anlamım
düşünmeye çağırır.
Eksikliğinin bilincinde
olup da tamamlamaya
çalışanın çabasıyla
gelişiyor ilim ve hayat
Tanıma, muhatap alma,
gelişen ve geliştiren bir
çaba anlamına geliyor.
Bekir Topaloğlu'nun
"İslam’da KadınT,
kendi türleri içinde
kullandığı velayet
diliyle bilincimize nefes
aldıran pencerelerden
biriydi Böyle bir dili
oluşturan arka planı
anlamak nasıl da önemli!
Nurettin Topçu’nun
öğrencisi olmak elbette
bir ayrıcalık. Asım Öz
Topaloğlu’nun vefatından
soma kaleme aldığı bir
yazıda, onun duruşunu
"dini tedrisata çileli
yıllan"m yaşamış
olmanın temkinli
duyarlığına bağlar. Bu
nedenle de "...ömrü
boyunca sessiz çığlıklarla
örülü faaliyetler içinde
olmuş fakat hiçbir zaman
yüksek sesten umarlar
beklememiştir."
Bazen içtenlikle
gönderilen bir selam
binlerce cildin
açıklamalarına denk
düşüyor. İlmi kitap
ciltlerine gömülü
olmayan, hayatı kuşatan
bir alim olduğuna şahidiz
Topaloğlu’nun. "Siyasî
kanaati. İçtimaî mevkii.
İktisadî durumu ne
olursa olsun her ferd
muhabbet ve hürmetle
bizim muhatabımızdır"
dememiş miydi? Selamını
esirgemeyen bir alimdi
ve eminim selam eksik
olmamıştır üzerinden.
► clhanaktasl@gmail.com ► @chn_aktas

Topaloğlu'nun "İslam'da Kadın" farkı

Afyon'da devlet yurdu kapatıldı, öğrenciler ortada kaldı 'Devlet Yine Tarikata Çalıştı'

Demir, Zekeriya

15 Temmuz Milletin Zaferi

İzmir, Aylin

Haluk Perk: Tarihin parçaları evimde

Ahmet Uçar: Bazı Türkler Misyonerliğe gizli destek vermiş

Kabataş Transfer Merkezi Projesi hakkında gazete yazısı

Haydarpaşa ne zaman açılacak

Yazıda Huriye Martı'nın fotoğrafı yer almaktadır. -- 19.11.201

Diyanet İşleri'nde Alkışlanacak Adım

Çepni, Ozan

Mahkemeler şaşkın MEB kararlı

Karar gazetesinde 30.04.2017 tarihinde yayımlanan Etyen Mahçupya'nın Felsefenin ölümüne kısa yol adlı köşe yazısı yer almaktadır. -- 30.04.201

Mahçupyan, Etyen

18 i 30 NİSAN 2017 PAZAR .İHA—
+
ETYEN
MAHÇUPYAN
Yurt dışında öğ￾retim üyeliği yapan
Türk bir felsefeci,
bundan birkaç
yıl önce felsefe
bölümü kurmak
isteyen bir Anadolu
üniversitesinden iş
teklifi alır. Toplam dört kişi olacaklar, bö￾lüm başkanı dışında diğer üç kişi felsefenin
temel konulan, felsefe tarihi ve İslam
araştırmalan bölümlerinin başına
geleceklerdir. On yılını yurt dışında geçiren
ve uluslar arası akademik camiada kendi￾sine iyi bir yer edinmiş olan felsefecimiz
hayatını değiştirmeye karar verir. Başka
teklifleri bir kenara koyar ve söz konusu
üniversiteye gelir. İlk sürpriz doğal olarak
ona teklif edilen ana bilim dalı başkanlı￾ğının esirgenmesidir. Bölüm başkanı bu
işi de kendisinin yükleneceğini söyler.
Öte yandan İslam düşüncesinde uzman
olan kişilerden biri felsefe tarihinin başına
getirilmiştir. Felsefecimiz buna çok önem
vermez. Unvan ve pozisyondan ziyade işin
kendisiyle ilgilidir.
Derken ilk kritik karar anma gelirler.
Lisans bölümünün açılması için yeni öğ￾retim görevlileri almması gerekmektedir.
İslam düşüncesi bölümünün başında olan
kişi sürekli ilahiyat mezunu kişileri önerir
ama bunların felsefe eğitim temelleri son
derece zayıftır. Giderek bölüm başkam ile
İslam düşüncesi ana bilim dab yöneti￾cisi arasında sürtüşme başlar. Konuyu
çözecek olan kişi dekandır ama aslında
söz konusu alt yöneticiyi tavsiye eden
ve hamiliğini yapan da odur... Bizim
felsefeciye iş önerisi yapmış olan bölüm
başkanı henüz birkaç aya kalmadan istifa
eder. Yerine başka bir üniversiteden ehli￾yeti bilinen biri tavsiye edilir ama İslam
düşüncesi ana bilim dalı başkam bunu
şiddetle reddeder...
Bu durumda yeni bölüm başkanı kim
olacaktır? Tabii ki bizzat İslam düşünce￾si ana bilim dalının yöneticisi. Kendisi
bölüm başkanı olur olmaz, daha önce mü￾racaatı reddedilmiş ilahiyat mezunu birini
fakülteye alarak bölümde oy çoğunluğu￾nu sağlar. Ayrıca üniversitedeki ilahiyat
fakültesi hocalarının felsefe bölümünde
ders vermelerini mümkün kılan yeni ders￾ler ihsas eder. Bu arada bölümdeki kadın
hocaların kılık kıyafetlerine de karışmaya,
üzerlerinde baskı kurmaya başlamıştır.
Ardından bir başka safhaya geçilir.
Yeni bölüm başkanı önemli siyasi şahsi￾yetlerle görüşmek üzere sık sık Ankara'ya
gitmeye başlar. Bu arada kendisinin işe
alınma koşullarının farklı olduğu, işin
gerektirdiği bilimsel koşullar açısmdan
ana bilim dalı başkanlığı yapamayacağı
ortaya çıkar. Konu dekana, sonrasında
rektöre gider... Ama her ikisi de 'bu
kadar duyarlı olunmaması' tavsiyesinde
bulunurlar. Burası Türkiye'dir, bizde bilim
böyle 'yürümektedir'...
Felsefenin
ölümüne kısa yol
I | lürkiye'de sosyal bilim eğitiminde
I ilginç bir 'hak' var. Örneğin ne lisans
JL ne de lisans üstü seviyede yeterli
felsefe eğitimi almamış biri felsefe dersi
verebiliyor, hatta bölümün yönetiminde
sorumluluk taşıyabiliyor. Bu olanağın nasıl
kullanılabileceğine
ve ne gibi sonuçlar
yaratabileceğine
ilişkin bir hikaye￾miz var bugün...
Artık felsefe bölümünün tüm kararları,
her ikisi de İslam düşüncesi uzmanı olan
iki kişi tarafından alınmaktadır. Son 'darbe'
bu noktada gelir: Öğrenci alma kuralı
değişir ve tamamlayıcı dersleri verilemiyor
olmasına rağmen, felsefe okumamış kişiler
de felsefe bölümü lisans üstü bölümüne
alınmaya başlar. Amaç ilahiyat mezun￾larına kapıların açılmasıdır. Ne var ki bu
talebelerin bilgi yetersizliği çok açıktır... O
zaman yeni bölüm başkanı salt ilahiyat me￾zunlarına 'felsefe' diploması vermek üzere
bir İslam düşüncesi 'müfredatı' üretir...
Ekleyelim ki söz konusu üniversitede
başörtüsü konusunda herhangi bir ayrımcı￾lık hiç olmamıştır ve felsefe lisansını bitiren
birçok tesettürlü öğrenci sorun yaşamadan
öğrenimini sürdürmektedir...
Felsefecimiz o an istifa etmeye karar
verir. Şimdilerde bir kıyı kasabasında
'felsefeyi öldürmenin milli ve yerli usulleri'
üzerine bir monografi yazmakla meşgul...
------------- emahcupyan@karar.com ■--------- -----;

Not a member yet