Prof. Dr. İsmail Kara Religious Life in Türkiye Archive

Ömer Özcan'ın Türk Yurdu Dergisi'nde yazdığı Sabahattin Ali - Nihal Atsız davasyla ilgili yazdığı yazısı

Özcan, Ömer

Atsız hakkında bir vesika

Vakkasoğlu, Vehbi

İstiklal Marşı"mızın Önsözü

Eğitimin Fatihi Dergisi

Mehmet Akif Ersoy Kitaplığı

Turinay, Necmettin

Bilimin İslâmileştirilmesi ve Mehmet Âkif’in bundaki rolü

Ayçil, Ali

Kederli Akif

Kahraman, Âlim

Şahsiyetiyle Mehmet Âkif

Nisan 2021 Lacivert Dergisi'nin  Yunus Emre özel sayısının bir kısmı. (sayı 78

Akar, Mustafa

Lacivert: Yunus Emre Osmanlı'yı kuran derviş

Doğan, Mehmet

ISSN 2687-5454 JİMBiiı 4 C AYLIK EDEBİYAT & FİKİR DERGİSİ
I ^4 I MART 2021 | FİYATI 10 TL / KKTC FİYATI 13 TL I
M uhlt
Ahmet Edip Başaran / Ali K. Metin / Âlim Kahraman / Alim Yıldız
Arif Ay / Ayşegül Baytut / Bahadır Sancak / Beyzanur Turcihan
Caner Arabacı / Celâl Fedai / Cemal Kurnaz / D. Mehmet Doğan
Dilara Ayşe Akdeniz / Dursun Çiçek / Enes Talha Tüfekçi
Emel Özkan / Erol Göka / Esra Harmanda / Feride Turan
Gülsüm Ercan / Harun Yakarer / Haşan Aycın / Haşim Şahin
Hülya Ateş Yıldırım / Hüsrev Hatemi / İbrahim Tenekeci / Leylâ İpekçi
M. Rüyan Soydan / Mahmut Gürkan / Muhammed Enes Kala
Mehmet Narlı / Mustafa Cemil Efe / Mustafa Nezihi Pesen
Murat Güzel / Mustafa Özçelik / Mustafa Özel
Münire Rumeysa Çakan / Namık Açıkgöz / Necmettin Turinay
Necmi Uyanık / Necip Tosun / Osman Toprak / Said Yavuz
Selçuk Sümer Özel / Selime Kahraman / Soner Karakuş
Tahsin Yıldırım / Tuba Kaplan / Turan Karataş
Ümmü Gülsüm Taşkın / Yunus Arifoğlu
Zeynep Merdan / Zeynep Şakar
Dosya:
İstiklâl Marşı
Mehmet Âkif
İstiklâl Marşı millî mutabakat
metnidir
831
ol
D. MEHMET
DOĞAN
Mehmet
Âkif kime “Korkma”
dedi?
İ
stiklâl Marşı “Korkma!
”
nidasıyla başlar.
Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak!
Birinci Dünya
Savaşı nihayete
erdikten
sonra korku
büyümüştür.
Çünkü Çanakkale
ve Kûtü
’l￾Amâre gibi
büyük zaferlere
rağmen, savaş
kaybedilmiştir.
Millî marşımızın böyle bir kelimeyle başlaması
tartışma konusu olmuştur.
İstiklâl Marşının başındaki “Korkma
” hitabının
bütün millete yönelik bir ifade olduğu söylenebilir.
Milletimiz endişelenmemelidir, emin olmalıdır;
o ezelden beri hür yaşadığı gibi, bundan sonra
da hür yaşayacaktır. Bu topraklardaki en son
ocak sönmeden yani en son aile yok edilmeden,
al sancak şafaklarda yüzmeye devam edecektir.
Mehmet Âkif, bu mısralarla çok kuvvetli bir
mukavemet düşüncesi ortaya koymaktadır.
Düşmana karşı mukavemet, direniş; milletin
en küçük vahidi/birimi olan aileye, ocağa
hasredilmektedir. Ferdin yalnızlığının
ötesinde ailenin temel bir bütünü temsil ettiği
unutulmamalıdır. Aile en küçük millettir. En
küçük millet yok edilmeden düşman istediği
sonuca ulaşamayacaktır. İstiklâl Marşının
yazılış şartlarını bilirsek, aynı zamanda bu
hitabın tahsisen bir kesimi, grubu hedeflediğini
düşünebiliriz. Böyle bakılınca “Korkma!
’ hitabı,
en çok korkanlara yönelik bir ifadedir. Korku,
insanın temel hislerindendir. İnsan korku ve
ümit arasındadır (havf ü reca). Korku insiyakidir
(içgüdüsel). Bazen bizi aklımız korkuya sürükler.
Akıl mevcut bilgiler, veriler üzerinden düşünür ve
bizi korkuya sevk edebilir. Kalp ise aklı aşan bir
genişlikle her şeye rağmen bize ümit telkin eder.
Eşref Ediple Mehmet Âkif’in birlikte çıkardıkları
Sebîlürreşad dergisinin Ankara’da yayınlanan
ilk sayısının başlığı manidardır: “Yese düşen
Müslüman değildir!
” (3 Şubat 1921)
“Ümitsizliğe kapılan Müslüman değildir.
” Yese
düşmek, bir korku, karamsarlık halidir. Sebîlürre￾şad'm bu sayısında Mehmet Âkif’in Kastamonu
havalisinde verdiği vaazların hülasası (özeti)
84^^M ART 2021
yayınlanmıştır. Âkif konuşmanın başında okuduğu
ayetlerin manasını şöyle açıklıyor:
“Ey cemaat-ı müslimîn! Bu okuduğum âyat-ı
celîlenin (yüce ayetlerin) birincisi Sûre-i Yûsuf’da,
İkincisi Sûre-i Hicr’de, üçüncüsü Sûre-i Zümer’de,
dördüncüsü de Sûre-i Secde’dedir. Dördü de ye’si,
Allah’ın rahmetinden, inâyetinden, nusretinden
ümidi kesmeyi, sûret-i kat’iyyede (kesin olarak)
nehy ediyor (yasaklıyor). Bunun neûzübillâh (Al￾laha sığınırım) küfür olduğunu, dalâl (sapkınlık)
olduğunu açıktan açığa ümmete bildiriyor. Evet
âyât-ı kerîme sarihtir (açıktır). Hiç tevil götürür
yeri yoktur.”
Korku insani bir histir fakat yerleşirse, hastalık
halini alır. Tıp dilinde bu “fobi/havf” olarak adlan￾dırılır. İnsan açık havadan korkar (aerofobi), açık
yerden korkar (agorafobi), kapalı yerden korkar
(klostorofobi), yüksekten korkar (akrofobi). Meh￾met Âkif’in İstiklâl Marşında kullandığı “Korkma”
hitabının şiirindeki geçmişi araştırılırsa, korkunun
kaynağı, mahiyeti ve Âkif’in kimi/kimleri hedefle￾diğiyle ilgili ipuçları bulunabilir.
Mehmet Âkif, 1912’de yayınlanan Süleymaniye
Kürsüsünde şiirinde/kitabında Abdürreşid İbra￾him’in dilinden konuşur:
“Mütefekkirleriniz, anlaşılan, pek korkak,
Yâhud ahmak... İkisinden bilemem hangisidir?
Sanıyorlar ki: “Bugün Avrupa tekmil kâfir.
Mütedeyyin görünürsek, diyecekler, barbar!
‘kibri pansör’geçinirsek, değişir belki nazar
Burada Avrupa’yı idealize eden Batıcı
mütefekkirlerin kastedildiği anlaşılmaktadır.
Bunlar esasen Avrupa’yı da doğru dürüst
bilmemektedir. Avrupa’nın tamamen dinsiz
olduğunu, biz dindar görünürsek yanlış
anlaşılacağımızı düşünmektedirler. O zaman
“libri pansör” geçinirsek/ görünürsek, bize
bakışları değişir sanmaktadırlar. Libri pansör
gerçekte “hür düşünceli” demektir. Şiir Ankara’da
basılan Sebîlürreşad nüshalarında yeniden
yayınlanırken karşılık olarak “dinsiz” denilmesi
manidardır.
Avrupa’ya karşı dinsiz görünmenin bizi onların
düşmanlığından kurtaracağını sanmak, “Korkma”
kelimesinin kullanılmasıyla ilgili açıklayıcı bir
yaklaşım olabilir.
Öncesi Cihan Harbi
Âkif, ilk defa 1917’de yayınlanan Hatıralar kitabın￾da yer alan bir şiirinin başına Âl-i îmran suresi￾nin 173. ayetini koymuş ve şöyle açıklamıştır: “O
müminlere indallah (Allah katında) ecr-i azîm
(büyük sevap/mükafat) var ki: Birtakım kimseler
kendilerine “Düşmanlarınız sizin için kuvvetle￾rini topladılar; onlardan korkmalısınız” dedikleri
zaman bu haber imanlarını artırır da: “Allah’ın
nusreti bize kâfidir, o ne güzel muhâfızdır!” derler.”
Şehâmet dini, gayret dini ancak Müslümanlıktır;
Hakîkî Müslümanlık en büyük bir kahramanlıktır.
mısralarıyla başlayan şiir 4 Eylül 1330 (17 Eylül
1914) tarihini taşımaktadır. 1914’ün ağustos ayın￾da Cihan Harbi (Birinci Dünya Savaşı) başlamıştır.
Osmanlı devletinin bu savaşın dışında kalma ih￾timali neredeyse yoktur. Nitekim, kısa süre sonra,
ekim ayının sonunda, Osmanlı devleti savaşa dâhil
olmuştur. Mehmet Âkif’in bu şiirini muhtemel
savaşa bir nevi zihni hazırlık olarak görebiliriz.
Osmanlı devletinin savaşa girmesinden kısa süre
sonra, aynı yılın kasım ayında Mehmet Âkif Teşki￾lat-ı Mahsusa tarafından Berlin’e gönderilir. Davet,
Alman imparatoru adına yapılmıştır. Akif’e Alman
karargâhı ziyaret ettirilir ve Rus ordusuna karşı
parlak başarılar kazanan Feld Mareşal von Hinden￾burg’la görüştürülür. Âkif, Almanlara esir düşen
sömürgelerden toplanmış Müslüman askerlere
ayrılan Berlin yakınlarındaki kampta konuşmalar
yapar ve Fransız ordusunda halen savaşmakta olan
Müslüman askerlere yönelik Arapça beyannameler
yazar. Her iki faaliyetin de faydası görülür. Dünya
hükümranı îngilizlerin ve müttefiklerinin harp
filoları kasım ayının ilk günlerinden itibaren Ça￾nakkale boğazının karşısına mevzilenmeye başla￾mışlardır. Hedef İstanbul’dur. Osmanlı payitahtını,
hilafet merkezini bir deniz harekâtı ile ele geçirmek
böylece aynı zamanda, müttefik Rusya ile denizden
irtibat kurmak amaçlanmaktadır. Mehmet Âkif,
Berlin’deyken aklı fikri hep Çanakkale cephesinde￾dir. Savaşın seyri konusunda herkese sorular sorar.
Binbaşı Ömer Lütfi Bey bunlardan biridir. Ömer
Lütfi Bey de Teşkilat-1 Mahsusa tarafından Berlin’e
gönderilmiştir. Âkif, Ömer Lütfi Bey’i sevmekte
ve takdir etmektedir. Eşref Edip, Ömer Lütfı’nin
daha önce Sebîlürreşada gelip giden ve Âkif’i çok
seven bir asker olduğunu belirtiyor. Âkif, Berlin’i
onunla dolaşmıştır. Ömer Lütfi Bey dahi, dünyanın
en büyük deniz güçlerinin Çanakkale muhasarası
hakkında, "İnsan kudretinin dışında bir sebep ol￾mazsa biz orada tutunamayız.” demektedir. Bu ce￾vap Akif’i infiale sürükler hatta ağlatır. "Ömer Bey
ne diyorsun sen, Çanakkale bizim tek dayanağımız,
o yıkılırsa halimiz ne olur” diye feryad eder. Ömer
Lütfi Bey, "Akif’in böyle askeri muhakemelere (akıl
yürütmelere) tahammülü yoktu.” diyor. O, "Bütün
dünya toplanıp hücum etse yine Çanakkale sükût
etmez (düşmez).” dermiş. Mehmet Âkif, “Binbaşı
Ömer Lütfi Bey kardeşimize” hitabıyla ithaf ettiği
Berlin Hatıraları şiirinin sonunda bu konuyu işler.
Sen ey Boğaz ki, uzattın bu âhenin kolunu,
Halîfe yurdunu tehdîd eden deniz yolunu,
Cihâna karşı asırlarca bağladın durdun.
“Ey boğaz, sen demir kolunu uzattın ve halife
yurdunu tehdit eden deniz yolunu dünyaya karşı
asırlarca bağladın durdun.” diye başlayan Âkif,
“Senden uzaktayım, ama şu anda cepheni gör￾mekteyim: Ateş yağıyor, bulutların biri binlerce
yıldırım sağıyor!” diyor. “Bakışı bin bu kadar mil
mesafeden kavuran alevleriyle o sele karşı duran
karaltılar nedir?” sorusunu soruyor. Asker mi, taş
mı, gölge mi? Gözü seçmemektedir, yoksa bu bir
serap mıdır? Taş olsa, erir; gölge olsa parçalanır;
tufan gelir de önünde sed mi tanır!
Durun!.. Kımıldanıyor gördüğüm hayaletler
Bakın: İlerledi... Asker! Huda bilir, asker!
Evet, gözüm seçiyor şimdi bir bir efradı:
Halîfe ordusunun en muazzam evlâdı,
Ki pâk alınları İslâm için son istihkâm.
Âkif, buradan sonra temiz alınları İslâm için son
istihkâm olan Çanakkale cephesindeki askerlere
hitap eder:
Hudâ rızâsı için ey mücâhidin-i kirâm!
Sebâtı kesmeyiniz, çünkü, sâde sizde ümîd;
Dönerseniz ebediyyen söner gider tevhîd,
Ey büyük mücahitler, sebatı kesmeyin ümidimiz
sade sizde. Siz dönerseniz, geri çekilirseniz, tevhid,
İslâm sonsuza kadar söner!
Şiirin devamında, bir geri çekilme, ricat anında
olabilecekler tasvir edilir. Ve söz şöyle bağlanır:
Enin içinde vatan... Kıymayın şu mazluma,
Hudâ rızâsı için ricat etmeyin!
Aslında Âkif burada aydınların dilinden konuşur,
onlar adına yalvarır. Bu korku dilidir. Aman
sebatı kesmeyin, geri çekilmeyin, ricat etmeyin
der. Bu birikmiş korkuların ifadesidir. Gerçekten
korkulacak bir durum vardır ve insanüstü bir
gayret, mucizevi bir mukavemet gerekmektedir.
İşte bu noktada Âkif cephedeki askerleri
konuşturur ve onlar konuşmaya “Korkma” diye
başlar!
Korkma!
Cehennem olsa gelen göğsümüzde söndürürüz;
Bu yol ki Hak yoludur, dönme bilmeyiz, yürürüz!
Düşer mi tek taşı, sandın, harîm-i nâmûsun?
Meğer ki harbe giren son nefer şehîd olsun.
Şu karşımızdaki mahşer kudursa, çıldırsa;
Denizler ordu, bulutlar donanma yağdırsa;
Bu altımızdaki yerden bütün yanardağlar,
Taşıp da kaplasa âfâkı bir kızıl sarsar;
Değil mi cephemizin sinesinde îman bir;
Sevinme bir, acı bir, gaye aynı, vicdan bir;
Değil mi cenge koşan Çerkeş’in, Lâz’ın, Türk’ün,
Arab’la, Kürd ile bakîdir ittihadı bugün;
Değil mi sinede birdir vuran yürek... Yılmaz!
Cihan yıkılsa, emin ol, bu cebhe sarsılmaz!
Nasıl ki yarmadan âfâkı pâre pâre düşer,
Hudayı boğmak için saldıran cünûn-i beşer,
Nasıl ki nur-i hakikatle çarpışan evham;
Olur şerare-i gayretle âkıbet güm-nam,
Şu karşımızdaki mahşer de öyle haşrolacak.
Yakında kurtulacaktır bu cephe...
-Kurtulacak?
Demek yıkılmayacak kıble-gâh-ı a mâlim?
Demek ki ölmüyoruz...
Haydi arkadaş gidelim!
Âkif şiirin sonunda, Çanakkale’de savaşan asker￾lerin, "yakında kurtulacak bu cephe” sözü üzerine
emellerinin kıblesinin yıkılmayacağına, millet
olarak ölmeyeceğimize kani olarak, "Haydi arka￾daş gidelim.” der. Mehmet Âkif bu şiiri Berlinde
tamamlamış ve 5 Mart 1331 (18 Mart 1915) olarak
tarihlemiştir. Bu tarih Çanakkale deniz zaferinin
kazanıldığı gündür. Mehmet Âkif, mart ayında
Almanya’dan döner. Bu dönüşten iki ay sonra
onu yine benzer bir vazife beklemektedir. Mayıs
ayında Osmanlı Harbiye Nezareti Şerif Hüseyin’in
İngilizlerle irtibatından şüphelenmiş ve Osman￾lı’ya sadık Necid emiri ve Suud emiriyle görüşmek
86^^MART2021
için Teşkilat-1 Mahsusa reisi Âkif ve Eşref Sencer
Kuşcubaşı’nın da içinde bulunduğu bir heyeti yola
çıkarmıştır. Bu seyahatten ancak ekim ayında dö￾nülür. Âkif’in dönüş sırasında Çanakkale zaferinin
haberini Hicaz hattında El-Muazzam istasyonun￾da aldığı ve bu müjdenin heyecanıyla Çanakkale
Şehitlerine olarak bilinen destani şiiri yazdığı
bilinmektedir.
Ellerde Bayrağımız, Dillerde Marşımız
Birinci Dünya Savaşı nihayete erdikten sonra kor￾ku büyümüştür. Çünkü Çanakkale ve Kûtü’l-Amâ￾re gibi büyük zaferlere rağmen, savaş kaybedil￾miştir. 1918’de Mondros Mütarekesi imzalanır.
Ümitsizliğin yayıldığı korkunun büyüdüğü bu
zamanda Âkif, batı Anadolu’da başlayan direnişi
desteklemek için Balıkesir’e gider, Zağanos Paşa
Camii kürsüsünden konuşur. Bilahire de Ankara’ya
“İslâm şairi” olarak davet edilir ve akabinde yola
çıkar. 24 Nisanda Ankara’dadır. İslâm şairi Anado￾lu’da irşad heyetlerinde vazifelendirilir, birçok şehir
ve kasabanın camilerinde vaazlar verir. Milletvekili
yapılır. Dergisi Sebîlürreşad Büyük Millet Meclisi￾nin bütçesinden basılıp dağıtılır. İslâm dünyasına
yönelik faaliyetlerde fikirlerinden faydalanılır. Ve
işte belki de asıl Ankara’ya geliş sebebi olan İstiklâl
Marşını yazar. İstiklâl Marşının yarışmaya rağmen
ondan istenmesi, tarihin garip bir cilvesidir. Marşı
yazmasını isteyenler Ankara’da hâkim konumda
bulunan Batıcı, pozitivist erkândır. O zor şartlarda
ümit ve iman telkin eden bir şiiri ancak Âkif gibi
inanmış bir adam yazabilir. Bu konuda Ankara yö￾netiminin yukarıdan aşağıya bir mutabakatı ortaya
çıkmıştır. Onlar korkularını yenecek, ümit telkin
edecek sözü Akif’ten beklemektedir. Mehmet
Âkif ısrar üzerine bu şiiri yazdığı için hiçbir şey
gözetmeden dosdoğru ne söylemesi gerekiyorsa
onu söyler. Milletimizin aidiyet unsurlarını yerli
yerinde ifade ettiği gibi, bizi boğmak, yok etmek
isteyen Batı emperyalizmine karşı da doğrudan
ifadeler kullanır. Âkif’in, işte ikinci “Korkma” hita￾bı İstiklâl Marşı’ndadır. Birincisinde Çanakkale’de
çarpışan Mehmetçiklere “Korkma” demiştir. Âkif,
İstiklâl Marşını kahraman ordumuza ithaf ettiğine
göre, yine konuşan onlardır ve işte tıpkı Berlin
Hatıraları’nın sonundaki gibi bu şiir de “Korkma”
hitabıyla başlar. Bu korkma hitabının bütün millete
şâmil olduğu söylenebilir. Fakat “İslâm şairi”nin
yine de bir kesimi, belli bir grubu hedeflediğini dü￾şünmemizi gerektiren hususlar vardır. Âkif’in bu
mısralardaki muhatabı, Batıcılardır, Batı karşısında
komplekse kapılan aydınlardır. Âkif, başta bütün
milleti gözetse bile dördüncü kıtada asıl korku
içinde olanlara hitap eder:
Garb’ın afakini sarmışsa çelik zırhlı duvar,
Benim îman dolu göğsüm gibi serhaddim var.
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar,
“Medeniyyet!” dediğin tek dişi kalmış canavar?
Onlar Batının ufuklarını saran çelik zırhlı du￾vardan yani Avrupa’nın tahripkâr savaş teknolo￾jisinden korkmaktadır. Onları ancak iman dolu
göğüsler sınır çekerek durdurabilir. “Medeniyet
dediğin tek dişi kalmış canavar.” sözünden ne
çıkarmalıyız? Mehmet Âkif kendisi “medeniyet”
dememektedir, ona medeniyet diyenler vardır
hatta daha sonra “muasır medeniyet” denilecek ve
yine yüceltilecektir. Âkif işte bu barbar “medeni￾yet”ten korkanları temin etmek için konuşmak￾tadır. “Onlar ulusunlar” veya “milletimiz uludur,
korkma, böyle bir imanı boğamazlar!” demektedir.
Meclis’in Batıcıları, pozitivistleri böyle zor bir
zamanda Âkif’in yüksek perdeden konuşmasına
fazla seslerini çıkaramazlar. Korkuları onları Âkif’e
yaklaştırmıştır. Meclis’te konu görüşülürken bazı
oyalama konuşmaları yapılır. Bir tek kişi, onların
sözcüsü olarak Tunalı Hilmi, olabildiğince açık
konuşur. Âkif’in şiirinin bazı yerlerinin değiştiril￾mesi lazımdır. Bunun için encümene/komisyona
havale edilmelidir. Tunalı Hilmi bunun için sonu￾na kadar direnir, önerge üstüne önerge verir. Fakat
bir sonuca ulaşamaz. Çünkü Âkif’in sözü o günün
yaşanan gerçekliğidir. Tek dişi kalmış canavarın
saldırılarını savuşturmak için bütün millet seferber
edilmiştir. Böyle bir zamanda Batı emperyalizmini
savunmak mümkün değildir. Âkif, o güne mahsus
şiirinde hoşlarına gitmeyen muhtevaya itiraza gücü
yetmeyen garpçılara rağmen garba, medeniyete
yüklenmekle kalmaz bütün mukavemet unsurla￾rını iman kavramı etrafında ifade eder. Ve istiklâli
hak etmeyi Hakk’a tapmaya bağlar! Tam cümle
şudur: “Korkma! Hakkıdır Hakka tapan milletimin
istiklâl!”
Âkif’in şiiri Batının öldürücü gücünden korkan￾lara korkularını yenecek, ümit telkin edecek en
kuvvetli sözdür. Bu söz, hedefe ulaşmıştır. Millî
Mücadelenin zafere koşan askerinin elinde bayrak,
dilinde Âkif’in İstiklâl Marşı vardır! BJ

Mehmet Âkif kime “Korkma” dedi?

Çiftçigüzeli, Mehmet Cemal

Türk İstiklal Marşı  Millî Mutabakat Metnidir, İslam Coğrafyasının Manifestosudur

Kara, İsmail

İsmail Kara: Mehmet Âkif Yaşadığı Dönemin Gerçek Bir Tercümanıdır

Not a member yet