Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
Тұзға төзімді бактериялардың зығыр тұқымының өнгіштігі мен өскінінің дамуына әсері
Get PDFBackground and Aim. Approximately 11% of the world’s irrigated land consists of saline soils. The ecological rehabilitation of such lands highlights the importance of developing strategies to maintain stable crop yields while preserving soil fertility. In recent years, the use of beneficial microorganisms has become one of the most promising areas of research in this field. Beneficial microorganisms, such as fungi and bacteria that promote plant growth, can positively influence plant development under soil salinity conditions and contribute to improved soil fertility by optimizing processes such as nitrogen fixation, phytohormone production, nodule formation, nutrient uptake, and plant protection against pathogens. Creating favorable conditions for various groups of microorganisms to optimize processes that enhance soil fertility and improve its properties is one of the key prerequisites for successful cultivation of agricultural crops. The aim of this study is to assess the effect of microbial strains isolated from the saline soils of Northern Kazakhstan on the germination of cereal crop seeds.
Materials and Methods. The species identification of bacterial strains was carried out through PCR amplification and sequencing techniques of the 16S rRNA gene fragment. To assess the effect of saltresistant microorganisms on the growth of seeds of the oil flax variety "Kostanay Amber", the seeds were treated with culture filters with a titer of 10⁶ CFU/mL of microorganisms for 24 hours, while the control seeds were treated with distilled water. Seeds were kept at room temperature, and after seven days, germination was assessed by counting the number of emerged seedlings. The seeds were then kept at room temperature, and after seven days, germination was assessed by counting the number of emerged seedlings.
Results. In 2024, the ability of microorganisms isolated from the rhizosphere of salt-resistant plants in the North Kazakhstan region to stimulate the growth of oil flax seeds was studied in the laboratory of microbial biotechnology of ‘BIO-KATU’ LLP and the data obtained were presented. During the study, seven strains were selected.
Conclusion. The study found that the stimulant properties of the selected strains had a positive effect on the quality of oil flax seeds. Treatment of seeds with culture filtrates increased their germination and growth rate by 5-8.4%, and the root length increased by up to 50.2%. Strains of Paracoccus carotinifaciens 46P, Bacillus pumilus 54P, Paracoccus marcusii 58P, Bacillus megaterium 60P, Streptomyces corchorusii 79P, Microbacterium oxydans 91P, Microbacterium oxydans 97P were isolated, which had a positive impact on plant growth and development. These strains are planned to be used to create biological products and microbial consortia aimed at restoring saline soils.Алғышарттар мен мақсат. Дүниежүзіндегі суармалы жерлердің шамамен 11% тұзданған алқаптар құрайды. Мұндай жерлердің көлемін экологиялық тәсілдер арқылы арттыру ‒ топырақ құнарлылығын сақтай отырып, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін тұрақты деңгейде ұстап тұру жолдарын іздеуді маңызды мәселеге айналдыруда. Соңғы жылдары пайдалы микроағзаларды пайдалану осы саладағы зерттеулердің болашағы зор бағыттарының біріне айналды. Өсімдіктердің өсуіне ықпал ететін саңырауқұлақтар мен бактериялар сияқты пайдалы микроағзаларды қолдану топырақтың тұздануы жағдайында өсу мен дамуына оң әсер етуі мүмкін, сондай-ақ азотты бекіту процестерін оңтайландыру, өсімдік гормондарын өндіру, түйнектер қалыптастыру, қоректік заттарды тұтыну және өсімдіктерді патогендерден қорғау арқылы топырақ құнарлылығының көрсеткіштерін жақсартуға септігін тигізеді. Бұл ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруде маңызды шаралардың бірі болып табылады. Жұмыстың мақсаты Солтүстік Қазақстанның тұзға төзімді өсімдіктерінің ризосферасынан бөліп алынған штамдардың дәнді дақылдар тұқымдарының бастапқы өсу кезеңдеріне әсерін бағалау болып табылады.
Материалдар мен әдістер. Бактериялық штамдардың түрлік идентификациясы 16S rRNA генінің фрагментін ПТР арқылы амплификациялау және секвенирлеу әдістері арқылы жүргізілді. Жұмыс барысында «Кустанайский янтарь» майлы зығыр сұрыпы тұқымдарының өсуіне тұзға төзімді микроағзалардың әсерін бағалау мақсатында тұқымдар 24 сағат бойы микроағзалардың 10⁶ жасуша/мл титрі культуральды сүзінділерімен, ал бақылау үшін алынған тұқымдар дистилденген сумен өңделді. Одан кейін тұқымдар бөлме температурасында қалдырылып, 7 тәуліктен соң өскіндердің санын есептеу арқылы тұқымдардың өнгіштігі анықталды. Тұқымның өнгіштігі мен өсу қарқындылығы формула бойынша есептелді.
Нәтижелер. 2024 жылы «БИО-KATU» ЖШС нің микроағзалар биотехнологиясы зертханасында Солтүстік Қазақстан аймағындағы тұзға төзімді өсімдіктер ризосферасынан бөлініп алынған микроағзалардың майлы зығырдың тұқымының өсуін ынталандыру мүмкіндігі зерттеліп, алынған деректер ұсынылды. Зерттеу барысында 7 штамм іріктеліп алынды.
Қорытынды. Зерттеу нәтижесінде алынған штамдардың өсуді ынталандыру қасиеттері майлы зығыр тұқымдарының сапасына оң әсер еткендігі байқалды. Тұқымды культуралды сүзінділермен өңдеу нәтижесінде тұқымның өнгіштігі мен өсу қарқындылығы 5% - 8,4% дейін, ал тамырларының ұзындығы 50,2% дейін артты. Өсімдіктің өсуі мен дамуына оң ықпал еткен Paracoccus carotinifaciens 46Р, Bacillus pumilus 54Р, Paracoccus marcusii 58Р, Bacillus megaterium 60Р, Streptomyces corchorusii 79Р, Microbacterium oxydans 91Р, Microbacterium oxydans 97Р штамдары іріктеліп алынды. Бұл штамдар тұзды топырақтарды қалпына келтіру мақсатында биопрепараттар мен консорциумдар құрастыруда қолданылатын болады.Алғышарттар мен мақсат. Дүниежүзіндегі суармалы жерлердің шамамен 11% тұзданған алқаптар құрайды. Мұндай жерлердің көлемін экологиялық тәсілдер арқылы арттыру ‒ топырақ құнарлылығын сақтай отырып, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін тұрақты деңгейде ұстап тұру жолдарын іздеуді маңызды мәселеге айналдыруда. Соңғы жылдары пайдалы микроағзаларды пайдалану осы саладағы зерттеулердің болашағы зор бағыттарының біріне айналды. Өсімдіктердің өсуіне ықпал ететін саңырауқұлақтар мен бактериялар сияқты пайдалы микроағзаларды қолдану топырақтың тұздануы жағдайында өсу мен дамуына оң әсер етуі мүмкін, сондай-ақ азотты бекіту процестерін оңтайландыру, өсімдік гормондарын өндіру, түйнектер қалыптастыру, қоректік заттарды тұтыну және өсімдіктерді патогендерден қорғау арқылы топырақ құнарлылығының көрсеткіштерін жақсартуға септігін тигізеді. Бұл ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруде маңызды шаралардың бірі болып табылады. Жұмыстың мақсаты Солтүстік Қазақстанның тұзға төзімді өсімдіктерінің ризосферасынан бөліп алынған штамдардың дәнді дақылдар тұқымдарының бастапқы өсу кезеңдеріне әсерін бағалау болып табылады.
Материалдар мен әдістер. Бактериялық штамдардың түрлік идентификациясы 16S rRNA генінің фрагментін ПТР арқылы амплификациялау және секвенирлеу әдістері арқылы жүргізілді. Жұмыс барысында «Кустанайский янтарь» майлы зығыр сұрыпы тұқымдарының өсуіне тұзға төзімді микроағзалардың әсерін бағалау мақсатында тұқымдар 24 сағат бойы микроағзалардың 10⁶ жасуша/мл титрі культуральды сүзінділерімен, ал бақылау үшін алынған тұқымдар дистилденген сумен өңделді. Одан кейін тұқымдар бөлме температурасында қалдырылып, 7 тәуліктен соң өскіндердің санын есептеу арқылы тұқымдардың өнгіштігі анықталды. Тұқымның өнгіштігі мен өсу қарқындылығы формула бойынша есептелді.
Нәтижелер. 2024 жылы «БИО-KATU» ЖШС нің микроағзалар биотехнологиясы зертханасында Солтүстік Қазақстан аймағындағы тұзға төзімді өсімдіктер ризосферасынан бөлініп алынған микроағзалардың майлы зығырдың тұқымының өсуін ынталандыру мүмкіндігі зерттеліп, алынған деректер ұсынылды. Зерттеу барысында 7 штамм іріктеліп алынды.
Қорытынды. Зерттеу нәтижесінде алынған штамдардың өсуді ынталандыру қасиеттері майлы зығыр тұқымдарының сапасына оң әсер еткендігі байқалды. Тұқымды культуралды сүзінділермен өңдеу нәтижесінде тұқымның өнгіштігі мен өсу қарқындылығы 5% - 8,4% дейін, ал тамырларының ұзындығы 50,2% дейін артты. Өсімдіктің өсуі мен дамуына оң ықпал еткен Paracoccus carotinifaciens 46Р, Bacillus pumilus 54Р, Paracoccus marcusii 58Р, Bacillus megaterium 60Р, Streptomyces corchorusii 79Р, Microbacterium oxydans 91Р, Microbacterium oxydans 97Р штамдары іріктеліп алынды. Бұл штамдар тұзды топырақтарды қалпына келтіру мақсатында биопрепараттар мен консорциумдар құрастыруда қолданылатын болады
Изучение применения фосфор солюбилизирующего удобрения на чернозёмах лесостепной зоны Северо-Казахстанской области
No full textBackground and Aim. The soils of the North Kazakhstan region are mainly represented by ordinary and southern chernozems of the forest steppe and steppe zones. The intensive use of arable land has led to a marked decline in soil fertility, and consequently, to unstable grain yields. Therefore, it is essential to evaluate the effectiveness of Pseudomonas spp.-based biofertilizers for targeted soil fertility management. This study examined the effect of the bacterial phosphorussolubilizing fertilizer Biophos on soil phosphorus content.
Materials and Methods. Agrochemical studies were conducted in 2024 at the Eshmanov Farm (Kyzylzhar District, North Kazakhstan Region). The study relied on the results of a continuous agrochemical survey of arable soils. Parameters measured included soil pH (water extract), mobile phosphorus and potassium (Machigin method), and nitrate nitrogen in the topsoil. The measurements were taken every 30 days
Results. At the beginning of the experiment, nitrate nitrogen content in the arable horizon was - 9,09 mg/kg. After harvest its content in the variant with combined application of ammophos and Biophos was 4,8 mg/kg, compared with 2,73 mg/kg in the control. The content of mobile phosphorus increased during the growing season from an average level 25,0 mg/kg to a high level of 87,33 mg/kg. After harvest, phosphorus reserves remained elevated (45,69 mg/kg), despite crop removal. Compared with the control, mobile phosphorus content was higher by 20-25 mg/kg. Soil pH remained stable at an optimal level (7,2 before the experiment) ensuring nutrient availability and supporting plant growth.
Conclusion. The use of the phosphorus-solubilizing fertilizer "Biophos" in combination with ammophos in the forest-steppe zone of northern Kazakhstan is guaranteed to increase crop yields. The controlled and justified use of the phosphorus-solubilizing fertilizer "Biophos" in combination with ammophos in the forest-steppe zone of northern Kazakhstan is guaranteed to increase the level of nutrients in the soil and maintain the soil environment at a neutral level. This is beneficial for the activity of soil microorganisms and soil formation processes.Предпосылка и цель. Почвы Северо-Кахстанской области представлены в основном чернозёмами обыкновенными и южными, расположенными в лесостепной и степной зонах. Интенсивное использование пашни привело к серьёзному падению плодородия почв, а вместе с ним и урожайности сельскохозяйственных культур, что сделало производство зерна крайне неустойчивым. В связи с этим особую актуальность приобретает изучение эффективности применения бактериального фосфорсолюбилизирующего удобрения «Биофос», созданного на основе штаммов рода Pseudomonas spp., в аспекте его влияния на содержание подвижных форм фосфора в почве. Полученные данные позволят разработать научно обоснованные подходы к управлению фосфорным питанием растений и восстановлению плодородия почв.
Материалы и методы. Для оценки эффективности применения биоудобрения «Биофос» было проведено исследование агрохимических свойств почвы, включающее определение содержания подвижных форм фосфора, нитратного азота и показателя кислотности (pH). Отбор почвенных образцов осуществлялся из пахотного горизонта с интервалом в 30 дней на протяжении всего вегетационного периода.
Результаты. Как показывают результаты агрохимического анализа, содержание нитратного азота перед закладкой опыта составило - 9,09 мг/кг почвы, после уборки урожая культурысодержание нитратного азота в варианте с совместным внесением аммофоса с биоудобрением составила 4,8 мг/кг почвы, когда на контрольном варианте - 2,73 мг/кг почвы. Содержание подвижного фосфора увеличивается со временем в период вегетации растений от среднего уровня обеспеченности (25,0 мг/кг почвы) до высокого (87,33 мг/кг почвы), так же после уборки растений запас фосфора остаётся на повышенном уровне - 45,69 мг/кг почвы, не смотря на вынос данного элемента с урожаем сельскохозяйственной культуры. В сравнении с контрольным вариантом содержание подвижного фосфора превысило на 20-25 мг/кг почвы. рН опытного участка находится на оптимальном уровне и перед началом опыта составил 7,2, а осенью после уборки в опытных вариантах - 7,1 7,2 на контрольном - 7,5.
Заключение. Контролируемое и обоснованное применение фосфорсолюбилизирующего удобрения «Биофос» вместе с аммофосом в условиях лесостепной зоны Северного Казахстана гарантировано даёт повышение уровня питательных элементов в почве и сохранение почвенной среды на нейтральном уровне, что благоприятно для жизнедеятельности микроорганизмов почвы и процессов почвообразования.Предпосылка и цель. Почвы Северо-Кахстанской области представлены в основном чернозёмами обыкновенными и южными, расположенными в лесостепной и степной зонах. Интенсивное использование пашни привело к серьёзному падению плодородия почв, а вместе с ним и урожайности сельскохозяйственных культур, что сделало производство зерна крайне неустойчивым. В связи с этим особую актуальность приобретает изучение эффективности применения бактериального фосфорсолюбилизирующего удобрения «Биофос», созданного на основе штаммов рода Pseudomonas spp., в аспекте его влияния на содержание подвижных форм фосфора в почве. Полученные данные позволят разработать научно обоснованные подходы к управлению фосфорным питанием растений и восстановлению плодородия почв.
Материалы и методы. Для оценки эффективности применения биоудобрения «Биофос» было проведено исследование агрохимических свойств почвы, включающее определение содержания подвижных форм фосфора, нитратного азота и показателя кислотности (pH). Отбор почвенных образцов осуществлялся из пахотного горизонта с интервалом в 30 дней на протяжении всего вегетационного периода.
Результаты. Как показывают результаты агрохимического анализа, содержание нитратного азота перед закладкой опыта составило - 9,09 мг/кг почвы, после уборки урожая культурысодержание нитратного азота в варианте с совместным внесением аммофоса с биоудобрением составила 4,8 мг/кг почвы, когда на контрольном варианте - 2,73 мг/кг почвы. Содержание подвижного фосфора увеличивается со временем в период вегетации растений от среднего уровня обеспеченности (25,0 мг/кг почвы) до высокого (87,33 мг/кг почвы), так же после уборки растений запас фосфора остаётся на повышенном уровне - 45,69 мг/кг почвы, не смотря на вынос данного элемента с урожаем сельскохозяйственной культуры. В сравнении с контрольным вариантом содержание подвижного фосфора превысило на 20-25 мг/кг почвы. рН опытного участка находится на оптимальном уровне и перед началом опыта составил 7,2, а осенью после уборки в опытных вариантах - 7,1 7,2 на контрольном - 7,5.
Заключение. Контролируемое и обоснованное применение фосфорсолюбилизирующего удобрения «Биофос» вместе с аммофосом в условиях лесостепной зоны Северного Казахстана гарантировано даёт повышение уровня питательных элементов в почве и сохранение почвенной среды на нейтральном уровне, что благоприятно для жизнедеятельности микроорганизмов почвы и процессов почвообразования
Қазақстанның екі түрлі агроклиматтық аймағының мысалында табиғи өсімдік қауымдастықтарындағы шегіртке зиянкестерінің популяциясының таралу ерекшеліктері
Get PDFBackground and Aim. One of the most pressing issues is the study and clarification of the species composition, ratios, frequency and dominant species of harmful locusts found in various agro-climatic zones of Kazakhstan. This is crucial for identifying the most widespread and economically significant species, their specific distribution patterns, and preferred host plants. The aim of this research was to determine the distribution features, species ratio, frequency of occurrence, dominance and population dynamics of harmful locust species in different agro-climatic zones of Kazakhstan, in order to identify common and economically important species and their association with natural plant communities.
Materials and Methods. Two major agro-climatic zones in Kazakhstan were selected for comparison: the humid, moderately warm zone and slightly humid, moderately warm zone. Studies were carried out on species composition, abundance, occurrence, interspecific dominance and prevalence in plant associations using standard methods of plant protection and phytosanitary monitoring. GPS coordinates of all surveyed locations were recorded.
Results. Fifteen locust species were identified in the humid, moderately warm agro-climatic zone, and fourteen species were identified in the slightly humid, moderately warm agro-climatic zone of Kazakhstan. Calliptamus italicus was frequently found in both zones. In the humid, moderately warm agro-climatic zone, Paracryptera microptera microptera, Dociostaurus brevicollis, Dociostaurus kraussi, and Stenobothrus fischeri were classified as moderately common. In the slightly humid, moderately warm agro climatic zone, in addition to Calliptamus italicus, Oedaleus and Stenobothrus fischeri were common, while Chorthippus biguttulus was moderately common. Grain-wormwood and feather grass-grain plant communities were the most preferred habitats, harboring 19% of all identified locust pests. Additionally, mixed grass-fescue- feather grass and fescue-wheatgrass plant communities harbored 14% of the locust pests.
Conclusion. The data obtained on the distribution of locust pest populations in natural plant communities, based on these two different agro-climatic zones of Kazakhstan, contribute to the development of a digital map of locust pests distribution in Kazakhstan, and to the creation of predictive models for pest population forecasting.Алғышарттар мен мақсат. Қазақстанның түрлі агроклиматтық аймақтарында кездесетін зиянды шегірткелердің түрлік құрамын, арақатынасын, жиілігін және басым түрлерін нақтылап, зерделеу өзекті мәселелерінің бірі болып есептеледі. Бұл – жиі кездесетін әрі экономикалық тұрғыдан маңызды зиянды түрлерді, олардың белгілі бір таралу ошағы мен қоректік ортасын анықтау үшін маңызды. Зерттеудің мақсаты - Қазақстанның әртүрлі агроклиматтық аймақтарындағы зиянды шегіртке түрлерінің таралу ерекшеліктерін, түрлік арақатынасын, пайда болу жиілігін, үстемдігін және популяциялық динамикасын нақтылау.
Материалдар мен әдістер. Зерттеу орны ретінде кейіннен нәтижелерді салыстыру үшін Қазақстандағы екі ірі агроклиматтық аймақ таңдалды: Қазақстанның ылғалды орташа жылы және әлсіз ылғалды орташа жылы агроклиматтық аймақтары. Өсімдіктерді қорғау мен фитосанитариялық мониторингте жалпы қабылданған әдістемелерге сәйкес өсімдік қауымдастықтарында түр құрамын, санын, пайда болуын, түраралық үстемдігін және таралуын есепке алу бойынша зерттеулер жүргізілді. Зерттелетін орындардың GPS координаттары тіркелді.
Нәтижелер. Ылғалды, орташа жылы агроклиматтық аймақта 15 түрі, ал Қазақстанның әлсіз ылғалды, орташа жылы агроклиматтық аймағында шегірткелердің 14 зиянды түрі анықталды. Қарастырылып отырған екі агроклиматтық аймақта да Calliptamus italicus түрі жиі кездеседі. Ылғалды, жылы агроклиматтық аймақта орташа кездесетін түрлерге Paracryptera microptera microptera, Dociostaurus brevicollis, Dociostaurus kraussi, Stenobothrus fischeri жатады. Әлсіз ылғалды, жылы агроклиматтық аймақта Calliptamus italicus-тен басқа жиі кездесетін түрлер ретінде Oedaleus Decorus және Stenobothrus fischeri, Chorthippus biguttulus түрлері орташа кездесетін түрлерге жатады. Шегіртке зиянкестерінің әртүрлі түрлері үшін ең қолайлы өсімдіктер қауымдастығы дәнді-жусанды және қаулы дәнді өсімдіктер болды, онда барлық анықталған шегіртке зиянкестерінің 19% табылд. Одан басқа, барлық шегіртке зиянкестерінің 14% анықталған әртүрлі шөпті бозды-қаулы және бозды-бидайықты өсімдіктер қауымдастығын атап өтуге болады.
Қорытынды. Қазақстанның екі түрлі агроклиматтық аймағының мысалында табиғи өсімдіктер қауымдастықтарында шегіртке зиянкестері популяцияларының таралу ерекшеліктері бойынша алынған деректер Қазақстанда шегіртке зиянкестерінің таралуының цифрлық картасын жасау жөніндегі түпкілікті нәтижелердің бөлігі болып табылады, сондай ақ зиянкестер популяцияларының болжауын жасайтын модельдерінің болжаушылары болып табылады.Алғышарттар мен мақсат. Қазақстанның түрлі агроклиматтық аймақтарында кездесетін зиянды шегірткелердің түрлік құрамын, арақатынасын, жиілігін және басым түрлерін нақтылап, зерделеу өзекті мәселелерінің бірі болып есептеледі. Бұл – жиі кездесетін әрі экономикалық тұрғыдан маңызды зиянды түрлерді, олардың белгілі бір таралу ошағы мен қоректік ортасын анықтау үшін маңызды. Зерттеудің мақсаты - Қазақстанның әртүрлі агроклиматтық аймақтарындағы зиянды шегіртке түрлерінің таралу ерекшеліктерін, түрлік арақатынасын, пайда болу жиілігін, үстемдігін және популяциялық динамикасын нақтылау.
Материалдар мен әдістер. Зерттеу орны ретінде кейіннен нәтижелерді салыстыру үшін Қазақстандағы екі ірі агроклиматтық аймақ таңдалды: Қазақстанның ылғалды орташа жылы және әлсіз ылғалды орташа жылы агроклиматтық аймақтары. Өсімдіктерді қорғау мен фитосанитариялық мониторингте жалпы қабылданған әдістемелерге сәйкес өсімдік қауымдастықтарында түр құрамын, санын, пайда болуын, түраралық үстемдігін және таралуын есепке алу бойынша зерттеулер жүргізілді. Зерттелетін орындардың GPS координаттары тіркелді.
Нәтижелер. Ылғалды, орташа жылы агроклиматтық аймақта 15 түрі, ал Қазақстанның әлсіз ылғалды, орташа жылы агроклиматтық аймағында шегірткелердің 14 зиянды түрі анықталды. Қарастырылып отырған екі агроклиматтық аймақта да Calliptamus italicus түрі жиі кездеседі. Ылғалды, жылы агроклиматтық аймақта орташа кездесетін түрлерге Paracryptera microptera microptera, Dociostaurus brevicollis, Dociostaurus kraussi, Stenobothrus fischeri жатады. Әлсіз ылғалды, жылы агроклиматтық аймақта Calliptamus italicus-тен басқа жиі кездесетін түрлер ретінде Oedaleus Decorus және Stenobothrus fischeri, Chorthippus biguttulus түрлері орташа кездесетін түрлерге жатады. Шегіртке зиянкестерінің әртүрлі түрлері үшін ең қолайлы өсімдіктер қауымдастығы дәнді-жусанды және қаулы дәнді өсімдіктер болды, онда барлық анықталған шегіртке зиянкестерінің 19% табылд. Одан басқа, барлық шегіртке зиянкестерінің 14% анықталған әртүрлі шөпті бозды-қаулы және бозды-бидайықты өсімдіктер қауымдастығын атап өтуге болады.
Қорытынды. Қазақстанның екі түрлі агроклиматтық аймағының мысалында табиғи өсімдіктер қауымдастықтарында шегіртке зиянкестері популяцияларының таралу ерекшеліктері бойынша алынған деректер Қазақстанда шегіртке зиянкестерінің таралуының цифрлық картасын жасау жөніндегі түпкілікті нәтижелердің бөлігі болып табылады, сондай ақ зиянкестер популяцияларының болжауын жасайтын модельдерінің болжаушылары болып табылады
Ақмола облысының агроэкожүйелерінде ландшафттық-экологиялық тәсілді қамтамасыз етудегі жерге орналастырудың функциясы
Get PDFBackground and Aim. The issue of rational use of agricultural land in the Akmola region has become increasingly relevant due to declining ecological and agro landscape stability, the spread of erosion processes, and the inefficient structure of land resources. Therefore, to maintain the stability of agroecosystems, it is essential to ensure rational land use, improve soil fertility, and systematically implement anti-erosion measures. The aim of this study is to conduct ecological and landscape zoning of agricultural land within the farming system. Typical sites in Northern Kazakhstan were selected as the objects of study. The relevance of the research is confirmed by an analysis of the ecological condition of agro-landscapes, which revealed their insufficient stability resulting from a suboptimal structure of land holdings and the spread of erosion processes.
Materials and Methods. The study was based on a systemic approach, which allowed for land use at individual agricultural enterprises to be considered as a combination of landscape systems at different levels. During the analysis of land-use conditions, key natural and anthropogenic landscape elements constituting field anthropogenic systems were identified. Landscape mapping was carried out considering the morphological and paradynamic structure of natural landscapes. Using graphic modeling and GIS technologies, maps of erosion processes were created for selected land-use sites, along with large-scale landscape hypothesis maps.
Results. The analysis of land-use conditions made it possible to identify key landscape structures influencing agroecosystem stability. The territory was divided into microzones, and areas with similar natural conditions and levels of ecological disturbance were delineated. A methodology for identifying landscape-ecological groups was developed, and directions for their rational economic use were substantiated.
Conclusion. The study developed a sequence of actions for delineating landscape-ecological groups was developed, and the features of agricultural land planning and arable land organization using a landscape-based approach. Agro landscape zoning of the territory was carried out based on an analysis of landscape conditions and agro-ecological status. A grouping method was applied, whereby landscape units were combined into functional microzones. For agricultural enterprises in Northern Kazakhstan, it is proposed to distinguish the following landscape-ecological groups: nature protection zones with a special use regime, areas for the restoration of agricultural potential, and field, meadow, and pasture landscapes.Алғышарттар мен мақсат. Ақмола облысы ауыл шаруашылық жерлерін ұтымды пайдалану мәселесі экологиялық және агроландшафтық тұрақтылықтың төмендеуімен, эрозиялық процестердің таралуымен және жер құрылымының тұрақсыз болуымен байланысты өзекті сипатқа ие. Сондықтан агроэкожүйелердің тұрақтылығын сақтау үшін жерді ұтымды пайдалану, топырақ құнарлылығын арттыру және эрозияға қарсы шараларды жүйелі түрде енгізу маңызды. Зерттеудің мақсаты – егіншілік жүйесіндегі ауыл шаруашылығы жерлерін экологиялық-ландшафтық аймақтарға бөлу болып табылады. Зерттеу нысандары ретінде Солтүстік Қазақстан өңірінің типтік шаруашылықтары таңдап алынды. Зерттеудің өзектілігі агроландшафтардың экологиялық жағдайын талдау барысында дәлелденді, яғни олардың тұрақтылығының төменділігімен, жер құрылымының оңтайлы болмауымен және эрозиялық процестердің таралуымен анықталды.
Материалдар мен әдістер. Зерттеу жүйелі тәсілге сүйеніп жүргізілді, бұл жеке ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының жер пайдалануын әртүрлі деңгейдегі ландшафттық жүйелердің жиынтығы ретінде қарастыруға мүмкіндік берді. Жер пайдалану жағдайларын талдау барысында ландшафттың негізгі табиғи және антропогендік элементтері анықталды. Ландшафттық картографиялау табиғи ландшафттардың морфологиялық және парадинамикалық құрылымдарын ескере отырып жүзеге асырылды. Таңдалған жер учаскелері үшін графикалық модельдеу мен ГАЖ технологияларды қолдана отырып, эрозиялық процестер карталары және ірі масштабты гипотезалық ландшафттық карталар дайындалды.
Нәтижелер. Жер пайдалану жағдайларын талдау агроэкожүйелердің тұрақтылығына әсер ететін негізгі ландшафттық құрылымдарды анықтауға мүмкіндік берді. Зерттелген аумақ микрозоналарға бөлініп, табиғи жағдайлары мен экологиялық бұзылу дәрежесі бойынша ұқсас учаскелер айқындалды. Ландшафттық экологиялық топтарды айқындау әдістемесі әзірленіп, олардың шаруашылықта ұтымды пайдаланылу бағыттары негізделді.
Қорытынды. Зерттеу барысында ландшафттық экологиялық топтарды бөліп көрсетуге арналған іс әрекеттердің бірізділігі жасалды, сонымен қатар ауыл шаруашылығы алқаптарын жоспарлау мен егістікті ұйымдастырудың ландшафттық тәсілге негізделген ерекшеліктері анықталды. Агроландшафттық аймақтарға бөлу жердің ландшафттық жағдайлары мен агроэкологиялық күйін талдау негізінде жүргізілді. Бұл үшін ландшафттық бірліктерді функционалдық микроаймақтарға біріктіретін топтастыру әдісі қолданылды. Солтүстік Қазақстан шаруашылықтарында келесі ландшафттық-экологиялық топтарды бөліп көрсету ұсынылады: ерекше пайдалану режимі бар табиғатты қорғау аймақтары, ауыл шаруашылығы әлеуетін қалпына келтіруге арналған аумақтар, сондай ақ егістік, шабындық және жайылымдық ландшафттар.Алғышарттар мен мақсат. Ақмола облысы ауыл шаруашылық жерлерін ұтымды пайдалану мәселесі экологиялық және агроландшафтық тұрақтылықтың төмендеуімен, эрозиялық процестердің таралуымен және жер құрылымының тұрақсыз болуымен байланысты өзекті сипатқа ие. Сондықтан агроэкожүйелердің тұрақтылығын сақтау үшін жерді ұтымды пайдалану, топырақ құнарлылығын арттыру және эрозияға қарсы шараларды жүйелі түрде енгізу маңызды. Зерттеудің мақсаты – егіншілік жүйесіндегі ауыл шаруашылығы жерлерін экологиялық-ландшафтық аймақтарға бөлу болып табылады. Зерттеу нысандары ретінде Солтүстік Қазақстан өңірінің типтік шаруашылықтары таңдап алынды. Зерттеудің өзектілігі агроландшафтардың экологиялық жағдайын талдау барысында дәлелденді, яғни олардың тұрақтылығының төменділігімен, жер құрылымының оңтайлы болмауымен және эрозиялық процестердің таралуымен анықталды.
Материалдар мен әдістер. Зерттеу жүйелі тәсілге сүйеніп жүргізілді, бұл жеке ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының жер пайдалануын әртүрлі деңгейдегі ландшафттық жүйелердің жиынтығы ретінде қарастыруға мүмкіндік берді. Жер пайдалану жағдайларын талдау барысында ландшафттың негізгі табиғи және антропогендік элементтері анықталды. Ландшафттық картографиялау табиғи ландшафттардың морфологиялық және парадинамикалық құрылымдарын ескере отырып жүзеге асырылды. Таңдалған жер учаскелері үшін графикалық модельдеу мен ГАЖ технологияларды қолдана отырып, эрозиялық процестер карталары және ірі масштабты гипотезалық ландшафттық карталар дайындалды.
Нәтижелер. Жер пайдалану жағдайларын талдау агроэкожүйелердің тұрақтылығына әсер ететін негізгі ландшафттық құрылымдарды анықтауға мүмкіндік берді. Зерттелген аумақ микрозоналарға бөлініп, табиғи жағдайлары мен экологиялық бұзылу дәрежесі бойынша ұқсас учаскелер айқындалды. Ландшафттық экологиялық топтарды айқындау әдістемесі әзірленіп, олардың шаруашылықта ұтымды пайдаланылу бағыттары негізделді.
Қорытынды. Зерттеу барысында ландшафттық экологиялық топтарды бөліп көрсетуге арналған іс әрекеттердің бірізділігі жасалды, сонымен қатар ауыл шаруашылығы алқаптарын жоспарлау мен егістікті ұйымдастырудың ландшафттық тәсілге негізделген ерекшеліктері анықталды. Агроландшафттық аймақтарға бөлу жердің ландшафттық жағдайлары мен агроэкологиялық күйін талдау негізінде жүргізілді. Бұл үшін ландшафттық бірліктерді функционалдық микроаймақтарға біріктіретін топтастыру әдісі қолданылды. Солтүстік Қазақстан шаруашылықтарында келесі ландшафттық-экологиялық топтарды бөліп көрсету ұсынылады: ерекше пайдалану режимі бар табиғатты қорғау аймақтары, ауыл шаруашылығы әлеуетін қалпына келтіруге арналған аумақтар, сондай ақ егістік, шабындық және жайылымдық ландшафттар
Шарын мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағында мекендейтін қарақұйрықтардың қазіргі жағдайы мен сандық динамикасы
Get PDFBackground and Aim. This article examines the current state and population dynamics of the goitered gazelle (Gazella subgutturosa) inhabiting the territory of the Charyn State National Nature Park. The ecological characteristics of the population were analyzed, along with natural and anthropogenic factors affecting its abundance. The results are aimed to inform measures for the conservation of goitered gazelle.
Materials and Methods. The research was conducted in 2024 on the territory of the Charyn State National Nature Park. Population census and distribution surveys of goitered gazelles (Gazella subgutturosa) were carried out following the guidelines developed by the Institute of Zoology of the Ministry of Education and Science of the Republic of Kazakhstan (2003) and the methodological recommendations approved by the Ministry of Agriculture of the Republic of Kazakhstan (2005). Counts were conducted using the direct observation method along vehicle and horseback routes. Observations were made during daylight hours with binoculars, and the data were recorded using a GPS navigator. The research involved staff members of the national park, state inspectors, and university scientists.
Results. The results of the study showed that the population of goitered gazelles (Gazella subgutturosa) in the territory of the Charyn State National Nature Park demonstrated stable growth during the period from 2020 to 2024. The animals lived in small groups, and their activity was primarily diurnal. Biotechnical measures played an important role in maintaining population stability.
Conclusion. The conducted research revealed that the population of goitered gazelles (Gazella subgutturosa) in the territory of the Charyn State National Nature Park demonstrates stable growth and ecological adaptability. The population size is influenced by both natural and anthropogenic factors, while biotechnical measures contribute significantly to habitat stability.Алғышарттар мен мақсат. Бұл мақалада Шарын мемлекеттік ұлттық табиғи паркі (бұдан әрі – Шарын МҰТП) аумағында мекендейтін қарақұйрықтардың (Gazella subgutturosa) қазіргі жағдайы мен сандық динамикасы қарастырылады. Зерттеу барысында популяцияның экологиялық ерекшеліктері, санына әсер ететін табиғи және антропогендік факторлар талданды.
Нәтижелер.қарақұйрықты қорғау шараларын жетілдіруге бағытталған.
Материалдар мен әдістер. Зерттеу жұмыстары 2024 жылы Шарын МҰТП аумағында жүргізілді. Қарақұйрықтардың (Gazella subgutturosa) саны мен таралуы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Зоология институты (2003) әзірлеген нұсқаулық пен Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі бекіткен әдістемелік ұсынымдарға (2005) сәйкес есепке алынды. Санақ автомобиль және ат маршруттары бойымен тікелей есептеу әдісімен жүргізілді. Бақылаулар бинокльдер арқылы күндізгі уақытта орындалып, деректер GPS навигаторымен белгіленді. Жұмыстарға ұлттық парк қызметкерлері, мемлекеттік инспекторлар және университет ғалымдары қатысты.
Нәтижелер. Зерттеу нәтижелері Шарын МҰТП аумағындағы қарақұйрықтардың (Gazella subgutturosa) популяциясы 2020-2024 жылдары тұрақты өсімге ие болғанын көрсетті. Жануарлар шағын топтарда тіршілік етіп, белсенділігі негізінен күндізгі уақытқа шоғырланды. Биотехниялық шаралар популяция тұрақтылығын сақтауда маңызды рөл атқарды.
Қорытынды. Жүргізілген зерттеу нәтижелері Шарын МҰТП аумағында қарақұйрықтардың (Gazella subgutturosa) популяциясы тұрақты өсім мен экологиялық бейімделу қабілетін көрсететінін анықтады. Популяция санына табиғи және антропогендік факторлар әсер етеді, ал биотехниялық шаралар олардың мекендеу тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады.Алғышарттар мен мақсат. Бұл мақалада Шарын мемлекеттік ұлттық табиғи паркі (бұдан әрі – Шарын МҰТП) аумағында мекендейтін қарақұйрықтардың (Gazella subgutturosa) қазіргі жағдайы мен сандық динамикасы қарастырылады. Зерттеу барысында популяцияның экологиялық ерекшеліктері, санына әсер ететін табиғи және антропогендік факторлар талданды.
Нәтижелер.қарақұйрықты қорғау шараларын жетілдіруге бағытталған.
Материалдар мен әдістер. Зерттеу жұмыстары 2024 жылы Шарын МҰТП аумағында жүргізілді. Қарақұйрықтардың (Gazella subgutturosa) саны мен таралуы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Зоология институты (2003) әзірлеген нұсқаулық пен Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі бекіткен әдістемелік ұсынымдарға (2005) сәйкес есепке алынды. Санақ автомобиль және ат маршруттары бойымен тікелей есептеу әдісімен жүргізілді. Бақылаулар бинокльдер арқылы күндізгі уақытта орындалып, деректер GPS навигаторымен белгіленді. Жұмыстарға ұлттық парк қызметкерлері, мемлекеттік инспекторлар және университет ғалымдары қатысты.
Нәтижелер. Зерттеу нәтижелері Шарын МҰТП аумағындағы қарақұйрықтардың (Gazella subgutturosa) популяциясы 2020-2024 жылдары тұрақты өсімге ие болғанын көрсетті. Жануарлар шағын топтарда тіршілік етіп, белсенділігі негізінен күндізгі уақытқа шоғырланды. Биотехниялық шаралар популяция тұрақтылығын сақтауда маңызды рөл атқарды.
Қорытынды. Жүргізілген зерттеу нәтижелері Шарын МҰТП аумағында қарақұйрықтардың (Gazella subgutturosa) популяциясы тұрақты өсім мен экологиялық бейімделу қабілетін көрсететінін анықтады. Популяция санына табиғи және антропогендік факторлар әсер етеді, ал биотехниялық шаралар олардың мекендеу тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады
Опыт искусственного воспроизводства пресноводной креветки Розенберга (Мacrobrachium rosenbergii)
Get PDFBackground and Aim. Currently, many shrimp species are cultivated worldwide. The most popular species in freshwater crustacean aquaculture is the Rosenberg\u27s shrimp (Macrobrachium rosenbergii De Man, 1879). This species grows rapidly, is relatively hardy, and requires little effort for larval production. However, the larvae spend the first month of their life in saltwater, and in its absence, they die on the fifth day.
Materials and Methods. Artificial reproduction and rearing of freshwater shrimp larvae were carried out in recirculating aquaculture systems and in an aquarium complex. A V2 refractometer with a measurement range of 0-100‰ was used to determine salinity. The broodstock were kept in a recirculating aquaculture system in 2 m3 tanks at a stocking density of 25 to 70 shrimp per cubic-meter. Total harvesting was conducted every 14 days to select ovigerous females. A KERN ALJ 220-4NM analytical balance with an accuracy of up to 1 mg was used to weigh the larvae.
Results. The effect of water salinity on the incubation of Rosenberg shrimp larvae was studied. Survival in the first group was 2% higher than in the second group and 5% higher than in the third group. The feeding experiment showed that the second group, fed a diet of Artemia nauplii and frozen bloodworms, gained weight much faster than the other two groups. The second group\u27s weight gain during the experiment was higher: 0.6 mg higher than in the first group and 2.1 mg higher than in the third. A similar trend was observed in relative weight gain: 29% higher than in the first group and 104% higher than in the third group.
Conclusion. Increasing salinity during shrimp larval incubation did not significantly affect shrimp survival. The best results in the feeding trial were obtained in the group fed a diet of Artemia nauplii and frozen bloodworms: where the relative weight increase reached 781%. In the groups fed only Artemia nauplii or a combined approach with starter feed, the increase was 752% and 677%, respectively.Предпосылки и цель. На данный момент во всем мире культивируется множество видов креветок. Самым популярным объектом в пресноводной аквакультуре ракообразных является пресноводная креветка Розенберга (Macrobrachium rosenbergii De Man, 1879). Данный вид очень быстро растет, относительно вынослив и неприхотлив в получении личинок. Однако, первый месяц своей жизни личинка проводит в солёной воде, а при ее отсутствии погибает на пятый день.
Материалы и методы. Искусственное воспроизводство и выращивание личинки пресноводной креветки проводили в рециркуляционных системах, а также в аквариумном комплексе. Для определения солёности использовали аналоговый рефрактометр V2Refractometer с диапазоном измерения 0-100‰. Производителей содержали в установке замкнутого водоснабжения в бассейнах с объёмом 2 м3 с плотностью посадки от 25 до 70 шт./м2. Каждые 14 дней проводили тотальный облов для отбора икряных самок. Для взвешивания личинок использовались аналитические лабораторные весы KERN ALJ 220-4NM с погрешностью до 1 мг.
Результаты. Изучено влияние солёности воды в период инкубации креветки Розенберга. Выживаемость первой группы была на 2% больше, чем во второй группе и на 5% больше, чем в третьей группе. Эксперимент по влиянию кормления личинки показал, что во второй группе с рационом кормления науплии артемии с мороженым мотылем набор массы происходил намного быстрее, чем в двух других группах. Прирост во второй группе за период эксперимента оказался выше: на 0,6 мг больше, чем в первой группе, и на 2,1 мг больше, чем в третьей. Аналогичная тенденция наблюдалась и в относительных приростах: во второй группе они были на 29% выше, чем в первой, и на 104% выше, чем в третьей.
Заключение. Повышение солёности во время инкубации личинок креветок не оказало существенного влияния на выживаемость креветок. Наилучшие результаты в опыте по кормлению были получены в группе, получавшей рацион из науплий артемии и мороженого мотыля: здесь относительный прирост достиг 781%. В группах, где использовались только науплии артемии или комбинированный подход со стартовым комбикормом, прирост составил 752% и 677% соответственно.Предпосылки и цель. На данный момент во всем мире культивируется множество видов креветок. Самым популярным объектом в пресноводной аквакультуре ракообразных является пресноводная креветка Розенберга (Macrobrachium rosenbergii De Man, 1879). Данный вид очень быстро растет, относительно вынослив и неприхотлив в получении личинок. Однако, первый месяц своей жизни личинка проводит в солёной воде, а при ее отсутствии погибает на пятый день.
Материалы и методы. Искусственное воспроизводство и выращивание личинки пресноводной креветки проводили в рециркуляционных системах, а также в аквариумном комплексе. Для определения солёности использовали аналоговый рефрактометр V2Refractometer с диапазоном измерения 0-100‰. Производителей содержали в установке замкнутого водоснабжения в бассейнах с объёмом 2 м3 с плотностью посадки от 25 до 70 шт./м2. Каждые 14 дней проводили тотальный облов для отбора икряных самок. Для взвешивания личинок использовались аналитические лабораторные весы KERN ALJ 220-4NM с погрешностью до 1 мг.
Результаты. Изучено влияние солёности воды в период инкубации креветки Розенберга. Выживаемость первой группы была на 2% больше, чем во второй группе и на 5% больше, чем в третьей группе. Эксперимент по влиянию кормления личинки показал, что во второй группе с рационом кормления науплии артемии с мороженым мотылем набор массы происходил намного быстрее, чем в двух других группах. Прирост во второй группе за период эксперимента оказался выше: на 0,6 мг больше, чем в первой группе, и на 2,1 мг больше, чем в третьей. Аналогичная тенденция наблюдалась и в относительных приростах: во второй группе они были на 29% выше, чем в первой, и на 104% выше, чем в третьей.
Заключение. Повышение солёности во время инкубации личинок креветок не оказало существенного влияния на выживаемость креветок. Наилучшие результаты в опыте по кормлению были получены в группе, получавшей рацион из науплий артемии и мороженого мотыля: здесь относительный прирост достиг 781%. В группах, где использовались только науплии артемии или комбинированный подход со стартовым комбикормом, прирост составил 752% и 677% соответственно
«Қарқаралы» МҰТП су айдындарындағы балықтардың қазіргі жағдайын бағалау
Get PDFBackground and Aim. Lakes Samal, Kimasar and Shokpartas Pond, located in the protected areas of Karkaralinsky National Park, are used for recreational purposes. Despite ongoing use of natural resources, these lakes remain insufficiently studied. The aim of this study was to assess the species composition and current state of fish populations.
Materials and Methods. Scientific research on the reservoirs of the Karkaralinsky GNPP was conducted in 2024, as a result, the state of fish populations in Lakes Samal and Kimasar and Shokpartas pond was studied using standard ichthyological research methods.
Results. In conclusion, Seven species from the family of carp, perch and pike were identified in the reservoirs of the Karkaralinsky SNNP. When studying Siberian roach, the age composition of catches was incomplete and included individuals from three to seven years old. Fulton\u27s condition factor was generally consistent with regional indicators. All studied reservoirs inhabited by Chinese carp had been stocked with carp. The fatness rates of Chinese carp are significantly higher in Lake Kimasar than in the other reservoirs. Northern pike were found in two reservoirs of the national park – Lakes Samal and Kimasar. According to the age structure of river perch, three-year-old individuals predominated.
Conclusion. The study assessed the current state of fish populations in Lakes Samal and Kimasar and Shokpartas pond was studied. The ichthyofauna includes seven species (Chinese carp, carp, Siberian gudgeon, stone moroco, Siberian roach, northern pike, and river perch), of which four are native and three are acclimatized. Potentially commercial species include Siberian roach, Chinese carp,nothern pike, and river perch. Carp were not recorded in the catches. The biological parameters of these species are generally satisfactory. To maintain existing carp stocks, it is recommended to stock fingerlings and adult fish to support recreational and amateur fishing.Алғышарттар мен мақсат. Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі (МҰТП) ерекше қорғалатын табиғи аумақтарында орналасқан Самал, Қимасар және Шоқпартас тоғандары ежелден рекреациялық мақсатта пайдаланылып келеді. Көлдердің табиғи байлығын кеңінен қолданғанына қарамастан, олар әлі күнге дейін жеткілікті түрде зерттелмеген. Жұмыстың мақсаты – балық популяцияларының түрлік құрамы мен қазіргі жағдайын бағалау үшін зерттеулер жүргізу.
Материалдар мен әдістер. Қарқаралы МҰТП су айдындарында ғылыми-зерттеу жұмыстары 2024 жылы жүргізілді, нәтижесінде зерттеудің стандартты ихиологиялық әдістеріне сәйкес Самал, Қимасар және Шоқпартас тоғандарындағы балық популяцияларының жағдайы зерттелді.
Нәтижелер. Біздің зерттеу барысында Қарқаралы МҰТП су айдындарында тұқы, алабұға және шортан тұқымдас балықтардың 7 түрі анықталды. Сібір тортасын зерттеу кезінде аулаудағы жас құрамы толық болмады және 3-7 жас аралығындағы дарақтарды қамтыды. Негізінен, аулауда үш жастықтар басым болды. Фультон бойынша қондылығы орташа аймақтық көрсеткіштерге сәйкес келеді. Қазіргі уақытта зерттелген барлық су айдындарында қытай мөңкесі тіршілік етеді, ол бұл жерлерге тұқыны балықтандыру кезінде енгізілген. Қытай мөңкесінің қоңдылық көрсеткіштері басқа екі су айдынымен салыстырғанда Қимасар көлінде айтарлықтай жоғары. Шортан ұлттық парктің екі су айдынында – Самал және Қимасар көлдерінде кездеседі. Кәдімгі алабұға популяциясының жастық құрамында үш жастағы балықтар басым болды.
Қорытынды. Самал, Қимасар көлдеріндегі және Шоқпартас тоғанындағы балық популяцияларының жағдайы зерттелді. Ихтиофаунаға 7 түр кіреді (қытай мөңкесі, тұқы, сібір теңге-балығы, амур шабағы, сібір тортасы, шортан, кәдімгі алабұға), олардың төртеуі аборигендік және үшеуі жерсіндірілген. Кәсіптік түрлер сібір тортасы, қытай мөңкесі, шортан және кәдімгі алабұға болып табылады. Тұқы аулауда кездескен жоқ. Бұл түрлердің биологиялық көрсеткіштері қанағаттанарлық. Тұқы табындарын сақтау үшін тікелей спорттық және әуесқой балық аулауды ұйымдастыру мақсатымен жас және ересек балықтармен балықтандыру ұсынылады.Алғышарттар мен мақсат. Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі (МҰТП) ерекше қорғалатын табиғи аумақтарында орналасқан Самал, Қимасар және Шоқпартас тоғандары ежелден рекреациялық мақсатта пайдаланылып келеді. Көлдердің табиғи байлығын кеңінен қолданғанына қарамастан, олар әлі күнге дейін жеткілікті түрде зерттелмеген. Жұмыстың мақсаты – балық популяцияларының түрлік құрамы мен қазіргі жағдайын бағалау үшін зерттеулер жүргізу.
Материалдар мен әдістер. Қарқаралы МҰТП су айдындарында ғылыми-зерттеу жұмыстары 2024 жылы жүргізілді, нәтижесінде зерттеудің стандартты ихиологиялық әдістеріне сәйкес Самал, Қимасар және Шоқпартас тоғандарындағы балық популяцияларының жағдайы зерттелді.
Нәтижелер. Біздің зерттеу барысында Қарқаралы МҰТП су айдындарында тұқы, алабұға және шортан тұқымдас балықтардың 7 түрі анықталды. Сібір тортасын зерттеу кезінде аулаудағы жас құрамы толық болмады және 3-7 жас аралығындағы дарақтарды қамтыды. Негізінен, аулауда үш жастықтар басым болды. Фультон бойынша қондылығы орташа аймақтық көрсеткіштерге сәйкес келеді. Қазіргі уақытта зерттелген барлық су айдындарында қытай мөңкесі тіршілік етеді, ол бұл жерлерге тұқыны балықтандыру кезінде енгізілген. Қытай мөңкесінің қоңдылық көрсеткіштері басқа екі су айдынымен салыстырғанда Қимасар көлінде айтарлықтай жоғары. Шортан ұлттық парктің екі су айдынында – Самал және Қимасар көлдерінде кездеседі. Кәдімгі алабұға популяциясының жастық құрамында үш жастағы балықтар басым болды.
Қорытынды. Самал, Қимасар көлдеріндегі және Шоқпартас тоғанындағы балық популяцияларының жағдайы зерттелді. Ихтиофаунаға 7 түр кіреді (қытай мөңкесі, тұқы, сібір теңге-балығы, амур шабағы, сібір тортасы, шортан, кәдімгі алабұға), олардың төртеуі аборигендік және үшеуі жерсіндірілген. Кәсіптік түрлер сібір тортасы, қытай мөңкесі, шортан және кәдімгі алабұға болып табылады. Тұқы аулауда кездескен жоқ. Бұл түрлердің биологиялық көрсеткіштері қанағаттанарлық. Тұқы табындарын сақтау үшін тікелей спорттық және әуесқой балық аулауды ұйымдастыру мақсатымен жас және ересек балықтармен балықтандыру ұсынылады
The immunity and sanitary conditions among people regarding the Covid-19 infection in the post-pandemic period
Get PDFBackground and Aim. A year after the official declaration of the end of the pandemic, this study aimed to assess the epidemic situation by testing a small group of individuals for the presence of the SARS-CoV-2 virus and neutralizing antibodies.
Materials and Methods. Nasopharyngeal swabs were collected to isolate SARS-CoV-2 virus in cell culture, while venous blood samples were tested for neutralizing antibodies using a quantitative neutralization reaction. The study included 20 participants (approximately 10% of the team), of whom 16 had been vaccinated against COVID-19, and 4 remained unvaccinated. Vaccinated individuals included 4 who received Sputnik V (over 30 months prior) and 12 who received QazCOVID-in.
Results. All 20 participants demonstrated neutralizing antibodies against the Wuhan variant of the virus. For the Delta and Omicron variants, 19 participants showed neutralizing antibodies. Average antibody titers were 6.4 ± 1.39 log₂ for the Wuhan variant, 6.2 ± 1.89 log₂ for the Delta variant, and 4.75 ± 1.84 log₂ for the Omicron variant.
Conclusion. The study highlights the persistence of antibodies against SARS-CoV-2 among both vaccinated and unvaccinated participants, though variation in neutralization efficacy was observed among different virus variants. These findings emphasize the importance of monitoring immune responses to track population-level immunity and guide future vaccination strategies.Background and Aim. A year after the official declaration of the end of the pandemic, this study aimed to assess the epidemic situation by testing a small group of individuals for the presence of the SARS-CoV-2 virus and neutralizing antibodies.
Materials and Methods. Nasopharyngeal swabs were collected to isolate SARS-CoV-2 virus in cell culture, while venous blood samples were tested for neutralizing antibodies using a quantitative neutralization reaction. The study included 20 participants (approximately 10% of the team), of whom 16 had been vaccinated against COVID-19, and 4 remained unvaccinated. Vaccinated individuals included 4 who received Sputnik V (over 30 months prior) and 12 who received QazCOVID-in.
Results. All 20 participants demonstrated neutralizing antibodies against the Wuhan variant of the virus. For the Delta and Omicron variants, 19 participants showed neutralizing antibodies. Average antibody titers were 6.4 ± 1.39 log₂ for the Wuhan variant, 6.2 ± 1.89 log₂ for the Delta variant, and 4.75 ± 1.84 log₂ for the Omicron variant.
Conclusion. The study highlights the persistence of antibodies against SARS-CoV-2 among both vaccinated and unvaccinated participants, though variation in neutralization efficacy was observed among different virus variants. These findings emphasize the importance of monitoring immune responses to track population-level immunity and guide future vaccination strategies.Background and Aim. A year after the official declaration of the end of the pandemic, this study aimed to assess the epidemic situation by testing a small group of individuals for the presence of the SARS-CoV-2 virus and neutralizing antibodies.
Materials and Methods. Nasopharyngeal swabs were collected to isolate SARS-CoV-2 virus in cell culture, while venous blood samples were tested for neutralizing antibodies using a quantitative neutralization reaction. The study included 20 participants (approximately 10% of the team), of whom 16 had been vaccinated against COVID-19, and 4 remained unvaccinated. Vaccinated individuals included 4 who received Sputnik V (over 30 months prior) and 12 who received QazCOVID-in.
Results. All 20 participants demonstrated neutralizing antibodies against the Wuhan variant of the virus. For the Delta and Omicron variants, 19 participants showed neutralizing antibodies. Average antibody titers were 6.4 ± 1.39 log₂ for the Wuhan variant, 6.2 ± 1.89 log₂ for the Delta variant, and 4.75 ± 1.84 log₂ for the Omicron variant.
Conclusion. The study highlights the persistence of antibodies against SARS-CoV-2 among both vaccinated and unvaccinated participants, though variation in neutralization efficacy was observed among different virus variants. These findings emphasize the importance of monitoring immune responses to track population-level immunity and guide future vaccination strategies
The effect of an extruded feed with a symbiotic formulation on the production of clary catfish
Get PDFBackground and Aim. This article presents the results of a study on the effectiveness of extruded feed containing a formulation of symbiotic bacteria on the performance of catfish production and its meat quality as assessed by veterinary and sanitary indicators. The study aimed to develop extruded feed based on a symbiotic formulation and to determine the effectiveness of the feed on the production of clary catfish meat.
Materials and Methods. Experimental work was carried out on the platform of the International Scientific Research center “Fisheries” and S.Seifullin Kazakh Agrotechnical Research University (S. Seifullin KATRU). In total, 135 kg of feed was used to feed young African clary catfish at a rate of 30 g per fish per day over 40 days. The fish were divided into two pools, with 100 individuals in each group. To assess the effectiveness of feed, a weekly total catch of the two pools was carried out to determine the mass of fish. To determine the Fulton fatness coefficient (kc), 20 fish were measured from each group. Veterinary and sanitary assessments of fish meat were carried out using generally accepted organoleptic and physico-chemical research methods.
Results. On the 40th day, a significant difference was observed in all weight gain indicators on day 40: the mean fish weights were 570 ± 17.8 and 565 ± 18.2 g in the Control and Experimental groups, respectively (P < 0.01). Indeed, the chemical composition of meat improved in terms of the mass fractions of protein and fat: the mass fraction of protein was 16.22 and 17.38% for the Control and Experimental groups, respectively, and 3.90 and 4.90% for the mass fraction of fat.
Conclusion. The novelty of this research is to develop extruded feed based on a symbiotic formulation and to determine the effectiveness of the feed on the production of clary catfish meat. One formulation of extruded feed with a symbiotic was obtained. The effect of symbiotic feed on the productive performance of the African catfish has been studied. A veterinary and sanitary assessment was carried out to determine the nutritional value of fish meat. All indicators of the amino acid, vitamin, and mineral composition of fish meat in both groups were normal.Background and Aim. This article presents the results of a study on the effectiveness of extruded feed containing a formulation of symbiotic bacteria on the performance of catfish production and its meat quality as assessed by veterinary and sanitary indicators. The study aimed to develop extruded feed based on a symbiotic formulation and to determine the effectiveness of the feed on the production of clary catfish meat.
Materials and Methods. Experimental work was carried out on the platform of the International Scientific Research center “Fisheries” and S.Seifullin Kazakh Agrotechnical Research University (S. Seifullin KATRU). In total, 135 kg of feed was used to feed young African clary catfish at a rate of 30 g per fish per day over 40 days. The fish were divided into two pools, with 100 individuals in each group. To assess the effectiveness of feed, a weekly total catch of the two pools was carried out to determine the mass of fish. To determine the Fulton fatness coefficient (kc), 20 fish were measured from each group. Veterinary and sanitary assessments of fish meat were carried out using generally accepted organoleptic and physico-chemical research methods.
Results. On the 40th day, a significant difference was observed in all weight gain indicators on day 40: the mean fish weights were 570 ± 17.8 and 565 ± 18.2 g in the Control and Experimental groups, respectively (P < 0.01). Indeed, the chemical composition of meat improved in terms of the mass fractions of protein and fat: the mass fraction of protein was 16.22 and 17.38% for the Control and Experimental groups, respectively, and 3.90 and 4.90% for the mass fraction of fat.
Conclusion. The novelty of this research is to develop extruded feed based on a symbiotic formulation and to determine the effectiveness of the feed on the production of clary catfish meat. One formulation of extruded feed with a symbiotic was obtained. The effect of symbiotic feed on the productive performance of the African catfish has been studied. A veterinary and sanitary assessment was carried out to determine the nutritional value of fish meat. All indicators of the amino acid, vitamin, and mineral composition of fish meat in both groups were normal.Background and Aim. This article presents the results of a study on the effectiveness of extruded feed containing a formulation of symbiotic bacteria on the performance of catfish production and its meat quality as assessed by veterinary and sanitary indicators. The study aimed to develop extruded feed based on a symbiotic formulation and to determine the effectiveness of the feed on the production of clary catfish meat.
Materials and Methods. Experimental work was carried out on the platform of the International Scientific Research center “Fisheries” and S.Seifullin Kazakh Agrotechnical Research University (S. Seifullin KATRU). In total, 135 kg of feed was used to feed young African clary catfish at a rate of 30 g per fish per day over 40 days. The fish were divided into two pools, with 100 individuals in each group. To assess the effectiveness of feed, a weekly total catch of the two pools was carried out to determine the mass of fish. To determine the Fulton fatness coefficient (kc), 20 fish were measured from each group. Veterinary and sanitary assessments of fish meat were carried out using generally accepted organoleptic and physico-chemical research methods.
Results. On the 40th day, a significant difference was observed in all weight gain indicators on day 40: the mean fish weights were 570 ± 17.8 and 565 ± 18.2 g in the Control and Experimental groups, respectively (P < 0.01). Indeed, the chemical composition of meat improved in terms of the mass fractions of protein and fat: the mass fraction of protein was 16.22 and 17.38% for the Control and Experimental groups, respectively, and 3.90 and 4.90% for the mass fraction of fat.
Conclusion. The novelty of this research is to develop extruded feed based on a symbiotic formulation and to determine the effectiveness of the feed on the production of clary catfish meat. One formulation of extruded feed with a symbiotic was obtained. The effect of symbiotic feed on the productive performance of the African catfish has been studied. A veterinary and sanitary assessment was carried out to determine the nutritional value of fish meat. All indicators of the amino acid, vitamin, and mineral composition of fish meat in both groups were normal
Parasitological aspects of animal introduction and acclimatization
Get PDFBackground and Aim. The introduction and acclimatization of wild ungulates, such as the Bukhara deer (Cervus elaphus bactrianus), are widely practiced to restore populations and biodiversity. However, these processes pose parasitological risks, including the loss and acquisition of native and new parasites, respectively. This study evaluated the parasitological outcomes of relocating Bukhara deer to the Ile- Balkhash State Nature Reserve.
Materials and Methods. In total, 45 fecal samples from Bukhara deer were collected during expeditions in 2024 2025. Samples were preserved and examined using the Fulleborn flotation method with an ammonium nitrate solution (density: 1.3). Microscopic analysis was performed to identify protozoan oocysts and helminth eggs based on morphological features, following standard parasitological references.
Results. In the new habitat, the deer retained host-specific protozoa (Eimeria spp.) but lost several species-specific helminths, including Fasciola hepatica, Echinococcus granulosus, and 13 nematode species. Conversely, they acquired new parasites from the local environment, such as the cestode Anoplocephala perfoliata and the nematode Cylicocyclus insigne. These shifts in parasite fauna reflect both a “parasitological filter” effect and the potential for local parasites to adapt to introduced hosts.
Conclusion.The introduction and acclimatization of wild ungulates significantly influence host– parasite dynamics. A comprehensive parasitological evaluation is vital for managing biological risks and ensuring the ecological safety of wildlife transloctions.Background and Aim. The introduction and acclimatization of wild ungulates, such as the Bukhara deer (Cervus elaphus bactrianus), are widely practiced to restore populations and biodiversity. However, these processes pose parasitological risks, including the loss and acquisition of native and new parasites, respectively. This study evaluated the parasitological outcomes of relocating Bukhara deer to the Ile- Balkhash State Nature Reserve.
Materials and Methods. In total, 45 fecal samples from Bukhara deer were collected during expeditions in 2024 2025. Samples were preserved and examined using the Fulleborn flotation method with an ammonium nitrate solution (density: 1.3). Microscopic analysis was performed to identify protozoan oocysts and helminth eggs based on morphological features, following standard parasitological references.
Results. In the new habitat, the deer retained host-specific protozoa (Eimeria spp.) but lost several species-specific helminths, including Fasciola hepatica, Echinococcus granulosus, and 13 nematode species. Conversely, they acquired new parasites from the local environment, such as the cestode Anoplocephala perfoliata and the nematode Cylicocyclus insigne. These shifts in parasite fauna reflect both a “parasitological filter” effect and the potential for local parasites to adapt to introduced hosts.
Conclusion.The introduction and acclimatization of wild ungulates significantly influence host– parasite dynamics. A comprehensive parasitological evaluation is vital for managing biological risks and ensuring the ecological safety of wildlife transloctions.Background and Aim. The introduction and acclimatization of wild ungulates, such as the Bukhara deer (Cervus elaphus bactrianus), are widely practiced to restore populations and biodiversity. However, these processes pose parasitological risks, including the loss and acquisition of native and new parasites, respectively. This study evaluated the parasitological outcomes of relocating Bukhara deer to the Ile- Balkhash State Nature Reserve.
Materials and Methods. In total, 45 fecal samples from Bukhara deer were collected during expeditions in 2024 2025. Samples were preserved and examined using the Fulleborn flotation method with an ammonium nitrate solution (density: 1.3). Microscopic analysis was performed to identify protozoan oocysts and helminth eggs based on morphological features, following standard parasitological references.
Results. In the new habitat, the deer retained host-specific protozoa (Eimeria spp.) but lost several species-specific helminths, including Fasciola hepatica, Echinococcus granulosus, and 13 nematode species. Conversely, they acquired new parasites from the local environment, such as the cestode Anoplocephala perfoliata and the nematode Cylicocyclus insigne. These shifts in parasite fauna reflect both a “parasitological filter” effect and the potential for local parasites to adapt to introduced hosts.
Conclusion.The introduction and acclimatization of wild ungulates significantly influence host– parasite dynamics. A comprehensive parasitological evaluation is vital for managing biological risks and ensuring the ecological safety of wildlife transloctions