Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
BOVINE SARCOCYSTOSIS IN KOSTANAY REGION
Get PDFThis article presents the results of the prevalence of sarcocystis invasion of cat-tle in the Kostanay region. The selection of cattle muscles and morphological studies were carried out from January to April 2023. In total, 100 carcasses, including 75 carcasses of bulls aged 2-3 years and 25 carcasses from cows aged 7-9 years, were examined at the slaughterhouses of the city of Kostanay, where cattle for slaughter come from different districts of the Kostanay region. During visual veterinary and sanitary examination of carcasses, macrocysts were not found. Microscopy of 300 samples of muscle tissue was carried out to determine the contamination of carcasses. During the research, it was found that sarcocysts were found in the muscles of steers and cows. The localization sites, shape, size of sarcocysts and their intensity were studied. According to morphological features the cysts correspond to the description of Sarcocystis bovicanis (S.cruzi).This article presents the results of the prevalence of sarcocystis invasion of cat-tle in the Kostanay region. The selection of cattle muscles and morphological studies were carried out from January to April 2023. In total, 100 carcasses, including 75 carcasses of bulls aged 2-3 years and 25 carcasses from cows aged 7-9 years, were examined at the slaughterhouses of the city of Kostanay, where cattle for slaughter come from different districts of the Kostanay region. During visual veterinary and sanitary examination of carcasses, macrocysts were not found. Microscopy of 300 samples of muscle tissue was carried out to determine the contamination of carcasses. During the research, it was found that sarcocysts were found in the muscles of steers and cows. The localization sites, shape, size of sarcocysts and their intensity were studied. According to morphological features the cysts correspond to the description of Sarcocystis bovicanis (S.cruzi).This article presents the results of the prevalence of sarcocystis invasion of cat-tle in the Kostanay region. The selection of cattle muscles and morphological studies were carried out from January to April 2023. In total, 100 carcasses, including 75 carcasses of bulls aged 2-3 years and 25 carcasses from cows aged 7-9 years, were examined at the slaughterhouses of the city of Kostanay, where cattle for slaughter come from different districts of the Kostanay region. During visual veterinary and sanitary examination of carcasses, macrocysts were not found. Microscopy of 300 samples of muscle tissue was carried out to determine the contamination of carcasses. During the research, it was found that sarcocysts were found in the muscles of steers and cows. The localization sites, shape, size of sarcocysts and their intensity were studied. According to morphological features the cysts correspond to the description of Sarcocystis bovicanis (S.cruzi)
ПРОДУКТИВНОСТЬ И РЕНТАБЕЛЬНОСТЬ ЛЬНА МАСЛИЧНОГО В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ПОГОДНЫХ УСЛОВИЙ И ТЕХНОЛОГИИ ВЫРАЩИВАНИЯ В УСЛОВИЯХ ЗАСУШЛИВОГО ЗЕМЛЕДЕЛИЯ
Get PDFThe article examines the influence of various tillage systems on the water-physical properties of the soil, soil fertility, crop infestation, fullness of seedlings, the number of flax plants before harvesting and their impact on increasing the sustainability of flax production in arid conditions. The research results illustrate the effectiveness of various tillage systems in the efficient use of soil and water resources. The research shows the role of minimizing tillage systems to control the risk of production, profitability of flax crop production. The study evaluates the characteristics of soil quality, productivity and efficiency of the use of various tillage systems and mineral fertilizers. The values of the volume density of the soil were 0,98 g/cm3 for the traditional tillage system and 1.16 for the minimum tillage system in the 0-30 cm soil layer. Potentially mineralized N in the 0-15 cm soil layer contained 30 and 22 kg/ha of ammonium nitrogen with minimal and direct sowing, respectively. This indicates a positive relationship between tillage systems and potentially mineralized nitrogen, reflecting differences in land management. A positive nitrogen balance was obtained when 30 kg/ha of nitrogen was applied each year, and no accumulation of nitrate nitrogen was observed even at rates exceeding nitrogen removal in grain. This confirms the opinion that direct seeding in combination with cultivation of crops in a soil - cover crop rotation is a way to preserve soil resources. The yield of flax seeds is 14% and 16% higher with a resource-saving tillage system compared to the traditional system.В статье рассматривается влияние различных систем обработки почвы на водно-физические свойства почвы, плодородие почвы, засорённость посевов, полноту всходов, количество растений льна перед уборкой и их влияние на повышение устойчивости производства льна в засушливых условиях. Результаты исследований иллюстрируют эффективность различных систем обработки почвы в эффективном использовании почвенных и водных ресурсов. В исследованиях показана роль минимизации систем обработки почвы для контроля риска производства, рентабельности производства культуры льна. В исследовании оцениваются характеристики качества почвы, продуктивность и эффективность применения различных систем обработки почвы и минеральных удобрений. Значения объемной плотности почвы составляли 0,98 г/см3 при традиционной системе обработки почвы и 1,16 для системы минимальной обработки почвы в слое почвы 0–30 см. Потенциально минерализуемый N в слое почвы 0–15 см содержал 30 и 22 кг/га аммонийного азота при минимальном и прямом посеве соответственно. Это указывает на положительную связь между системами обработки почвы и потенциально минерализуемым азотом, отражающую различия в управлении земельными ресурсами. Положительный азотный баланс был получен при условии внесения 30 кг/га азота каждый год, и не было отмечено накопления нитратного азота даже при нормах, превышающих вынос азота в зерне. Это подтверждает мнение о том, что прямой посев в сочетании с возделыванием культуры в плодосменном севообороте представляет собой путь к сохранению почвенных ресурсов. Урожайность семян льна на 14% и 16% больше при ресурсосберегающей системе обработки почвы по сравнению с традиционной системой.В статье рассматривается влияние различных систем обработки почвы на водно-физические свойства почвы, плодородие почвы, засорённость посевов, полноту всходов, количество растений льна перед уборкой и их влияние на повышение устойчивости производства льна в засушливых условиях. Результаты исследований иллюстрируют эффективность различных систем обработки почвы в эффективном использовании почвенных и водных ресурсов. В исследованиях показана роль минимизации систем обработки почвы для контроля риска производства, рентабельности производства культуры льна. В исследовании оцениваются характеристики качества почвы, продуктивность и эффективность применения различных систем обработки почвы и минеральных удобрений. Значения объемной плотности почвы составляли 0,98 г/см3 при традиционной системе обработки почвы и 1,16 для системы минимальной обработки почвы в слое почвы 0–30 см. Потенциально минерализуемый N в слое почвы 0–15 см содержал 30 и 22 кг/га аммонийного азота при минимальном и прямом посеве соответственно. Это указывает на положительную связь между системами обработки почвы и потенциально минерализуемым азотом, отражающую различия в управлении земельными ресурсами. Положительный азотный баланс был получен при условии внесения 30 кг/га азота каждый год, и не было отмечено накопления нитратного азота даже при нормах, превышающих вынос азота в зерне. Это подтверждает мнение о том, что прямой посев в сочетании с возделыванием культуры в плодосменном севообороте представляет собой путь к сохранению почвенных ресурсов. Урожайность семян льна на 14% и 16% больше при ресурсосберегающей системе обработки почвы по сравнению с традиционной системой
ВЛИЯНИЕ РАЗЛИЧНЫХ ФОРМ МИНЕРАЛЬНЫХ УДОБРЕНИЙ НА НАКОПЛЕНИЕ СУХОГО ВЕЩЕСТВА И УРОЖАЙНОСТЬ ЛЬНА В УСЛОВИЯХ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА
Get PDFThe relevance of the research is as follows, with a fairly high flax sowing area in the Republic of Kazakhstan in 2022 of 1,366.0 million hectares (53.1% of the sown area in the North Kazakhstan region), the average flax yield does not exceed 0.6 t/ha (world production - 0.87 t/ha), while the use of efficient production technologies allows you to get up to 1.5 - 2.2 t/ha. Currently, flax, even with a sharp drop in prices in the period 2022-2023, remains a highly profitable export crop widely used in industrial production. Thanks to this, the flax sowing area in the North Kazakhstan region in 2023 is kept at the level of the last 3 years, within 482,6 thousand hectares.Scientific research consisted in a comparative study of the influence of types and norms of mineral fertilizers on the accumulation of biological mass and the productivity of oilseeds of oil flax. The research methodology involved field laying experiments in a hospital, as well as a laboratory assessment of the productivity of agricultural crops. According to the results of the study, high yields were ensured by complex variants of the P40N40 fertilizer super phosphate and nitroammophos with ammonium nitrate - 1.12 - 1.18 t/ha (exceeding the control by 0.32 - 0.38 t/ha). This yield is ensured by high structure indicators - the highest standing density, the number of bolls per plant, seeds per pod, as well as the weight of grain per plant. The practical value of the conducted research lies in obtaining reliable data on optimizing the mineral nutrition of oil flax, taking into account the use of complex fertilizer options, as well as nitrogen and phosphorus monofertilizers.Зерттеулердің өзектілігі Қазақстан Республикасында 2022 жылы 1 366,0 млн га (Солтүстік Қазақстан облысында егін алқаптары 53,1%) зығыр егін алқаптары өте жоғары болса да, зығырдың орташа өнімділігі 0,6 т/га аспайды (әлем өндірісінде – 0,87 т/га), онда тиімді өндірістік технологияларды қолданғанда 1,5-2,2 т/га алуға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта зығырдың 2022-2023 жж кезеңінде бағасының қатты төмендегенін есептесек те, ол өнеркәсіп өндірісінде кең қолданылатын жоғары пайдалы экспорттық дақыл болып табылады. Осының нәтижесінде Солтүстік Қазақстан облысы бойынша 2023 жылы зығыр егін алқаптары кейінгі 3 жыл деңгейінде тұр, ол 482,6 га шегінде.Ғылыми зерттеулер Минералды тыңайтқыштардың түрлері мен нормаларының зығыр майының биологиялық массасы мен өнімділігінің жинақталуына әсерін салыстырмалы түрде зерттеуден тұрды. ерттеу әдістемесі стационарда тәжірибелерді далалық төсеуді, сондай-ақ ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін зертханалық бағалауды қамтыды. Зерттеу нәтижелері бойынша жоғары өнімділікті P40N40 суперфосфат және аммиак селитрасы бар нитроаммофос – 1,12 – 1,18 т/га тыңайтқыштың кешенді нұсқалары қамтамасыз етті (бақылаудың 0,32 – 0,38 т/га-ға артуы). Бұл өнімділікті жоғары құрылымдық көрсеткіштер қамтамасыз етті – ең жоғары қалыңдығы, өсімдіктегі қауашақ саны, қауашақтағы тұқым, сондай-ақ өсімдіктегі дән салмағы. Жүргізілген зерттеулердің практикалық құндылығы тыңайтқыштардың кешенді нұсқаларын, сондай-ақ азот пен фосфор моно тыңайтқыштарын қолдануды ескере отырып,майлы зығырдың минералды қоректенуін оңтайландыру бойынша сенімді деректерді алу болып табылады.Актуальность исследований заключается в том, что при довольно высоких площадях посева льна в Республике Казахстан в 2022 году 1 366,0 млн га (53,1% посевных площадей в Северо-Казахстанской области), средняя урожайность льна не превышает 0,6 т/га (мировое производство – 0,87 т/га), тогда как применение эффективных технологий производства позволяет получать до 1,5 – 2,2 т/га. В настоящее время, лен, даже с учетом резкого падение цен в период 2022-2023 гг., остается высокорентабельной экспортной культурой, широко используемой в промышленном производстве. Благодаря этому площади посева льна по Северо-Казахстанской области в 2023 году держатся на уровне последних 3 лет, в пределах 482,6 тыс. га.Научные исследования заключались в сравнительном изучении влияния видов и норм минеральных удобрений на накопление биологической массы и продуктивности маслосемян льна масличного. Методика исследований предполагала полевую закладку опытов в стационаре, а также лабораторную оценку продуктивности с/х культур. По результатам исследования, высокую урожайность обеспечили комплексные варианты удобрения Р40N40 суперфосфат и нитроаммофос с аммиачной селитрой – 1,12 – 1,18 т/га (превышение контроля на 0,32 – 0,38 т/га). Данная урожайность обеспечена высокими показателями структуры – наибольшей густотой стояния, числомкоробочек на растении, семян в коробочке, а также весом зерна с растения. Практическая ценность проведенных исследований заключается в получении достоверных данных по оптимизации минерального питания льна масличного с учетом применения комплексных вариантов удобрения, а также азотных и фосфорных моноудобрений
ИССЛЕДОВАНИЕ КАЧЕСТВА КИСЕЛЯ ИЗ ПЛОДОВЫХ КУЛЬТУР
Get PDFThe development and consumption of functional food products is gaining momentum all over the world. The production of jelly from dry fruit powders is an effective means of ensuring the availability of fruits in the off-season. The aim of the study was the preparation of jelly from dry powders of apple-pear mixtures. The jelly was made from mixtures of apple and pear powders in a ratio of 50:50, 60:40 and 70:30, respectively. The composition of the resulting jelly showed a moisture content in the range of 95.78–96.35%, ash content 0.42-0.43%, sucrose 64.05-65.45%, total acidity 1.82-1.84%. Samples of jelly were compared according to organoleptic parameters according to GOST 56558–2015. Sensory properties of jelly, evaluated on a 5-point scale, showed that a sample consisting of 50% apples and 50% pears was evaluated best in terms of color, taste, aroma, texture, spreading ability and general acceptability, followed by a sample where (60% apple, 40% of pears). A recipe for jelly from dry powders of apples and pears in a ratio of 50:50 was developed. Also, the mineral composition of jelly was studied by mass spectrometry with inductively coupled plasma and using a scanning electron microscope, where substances such as potassium, calcium, magnesium and phosphorus predominate.Бүкіл әлемде тамақтануда функционалдық тағамдарды әзірлеу және тұтыну қарқын алуда. Кептірілген жеміс ұнтақтарынан кисельді өндіру маусымаралық кезеңде жемістердің қолжетімділігін қамтамасыз етудің тиімді құралы болып табылады.Зерттеудің мақсаты алма-алмұрт қоспаларының құрғақ ұнтақтарынан кисель дайындау болды. Кисельдер алма және алмұрт ұнтақтарының қоспаларынан сәйкесінше 50:50, 60:40 және 70:30 қатынасында дайындалды. Алынған кисель құрамының ылғалдылығы 95,78-96,35%, күлділігі 0,42-0,43%, сахароза 64,05-65,45%, жалпы қышқылдығы 1,82-1,84% аралығын көрсетті. Кисель үлгілері МЕСТ 56558-2015 сәйкес органолептикалық көрсеткіштер бойынша салыстырылды. 50% алма және 50% алмұрттан тұратын кисель үлгісін 5 балдық шкала бойынша бағаланғанда сенсорлық қасиеттері түсі, дәмі, хош иісі, құрылымы, таралуы және жалпы қолайлылығы жағынан ең жақсы түрде бағаланғандығын көрсетті, содан кейін келесі үлгі (60% алма, 40% алмұрт) көрсетті. Алма мен алмұрттың құрғақ ұнтақтарынан 50:50 қатынасында кисель рецепті жасалды. Сондай-ақ, кисельдің минералдық құрамы индуктивті байланысқан плазмалық масс-спектрометрия әдісімен және сканерлеуші электронды микроскоптың көмегімен зерттелінді, онда калий, кальций, магний және фосфор сияқты заттар басым болды. Алынған нәтижелер алма мен алмұрттың құрғақ ұнтағын тағамдық сапасына ешқандай теріс әсер етпестен жоғары сапалы кисель дайындау үшін қолдануға болатындығын көрсетті. Зерттеулер М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің базасында көктем-жаз мезгілінде жүргізілді.Разработка и потребление функциональных продуктов питания набирает обороты во всем мире. Производство киселей из сухих порошков плодовых является эффективным средством обеспечения доступности фруктов в межсезонье. Целью исследования было приготовление киселя из сухих порошков яблочно-грушевых смесей. Кисели были приготовлены из смесей порошков яблок и груш в соотношении 50:50, 60:40 и 70:30 соответственно. Состав полученного киселя показал содержание влаги в пределах 95,78-96,35%, зольности 0,42-0,43%, сахарозы 64,05-65,45%, общая кислотность 1,82-1,84%. Образцы киселей, сравнивались по органолептическим показателям согласно ГОСТ 56558-2015. Сенсорные свойства киселя, оцененные по 5 бальной шкале, показали, что образец, состоящий на 50% из яблок и на 50% из груш, был оценен наилучшим образом с точки зрения цвета, вкуса, аромата, текстуры, способности к растеканию и общей приемлемости, за которым следует образец, где (60% яблока, 40% груш). Была разработана рецептура киселя из сухих порошков яблоки груш в соотношении 50:50. Также, был исследован минеральный состав киселя методом масс-спектрометрии с индуктивно связанной плазмой и с использованием сканирующего электронного микроскопа, где преобладают такие вещества как калий, кальций, магний и фосфор.Полученные результаты показывают, что сухой порошок яблок и груш можно использовать для приготовления качественного киселя без какого-либо негативного влияния на питательные качества. Исследования проводились на базе Южно-Казахстанского университета им. М.Ауэзова, в весенне-летний период
БИОТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА ЖАЗДЫҚ АРПАНЫҢ САҢЫРАУҚҰЛАҚ АУРУЛАРЫНЫҢ ТАРАЛУЫНА ӘСЕРІ
Get PDFThe current flow of development of high-intensity agricultural production is impossible without the use of all types of fertilizers, plant growth regulators andstimulants. The use of biofertilizers in crop production is becoming increasingly important in modern agriculture. The studies were carried out in 2021-2022 on the basis of the Research and Production Center for Grain Farming named after A.I. Baraev to assess the impact of biofertilizers based on rhizosphere microorganismson the spread of root rot and barley leaf spot. The spring barley variety "Tselinny 2005" was chosen as the object of study. The influence of domestic biofertilizerson phytopathogenic fungi developed by scientists of the Kazakh Agrotechnical Research University named after S. Seifullin, such as Compo-MIX, Agrarka, Agro-MIX and Trichodermin-KZ. In the course of the results of the study,inhibition of the growth of phytopathogenic fungi Fusarium, Bipolaris and Alternaria was observed during the treatment of barley seeds with biofertilizers ofmicrobial origin. The results of the conducted studies showed a high level of activity of the tested fertilizers of microbial origin against root rot. On experimental variants during the period of germination-tillering of barley, thebiological effectiveness against root rot of biofertilizers ranged from 64.3% to 85.7%. During the growth and development of barley, the use of biofertilizer basedon trichodermal fungi limited the spread of leaf spot and root rot from 50% to 69,4%. It was revealed that fusarium-helminthosporium diseases of seeds, root zoneand parts of the stem of barley are caused by their infection with pathogenic fungi F.graminearum, F.oxysporum, F.sporotriciella, F.heterosporum, A.tenuis and B.sorokiniana.Современный поток развития высокоинтенсивногосельскохозяйственного производства невозможен без применения всех видов удобрений, регуляторов роста растений и стимуляторов. Использование биоудобрений в растениеводстве становится все более важным в современном сельском хозяйстве. Исследования проведены в 2021-2022 годах на базе Научно-производственного центра зернового хозяйства имени А.И. Бараева для оценки воздействия биоудобрений, созданных на основе ризосферных микроорганизмов, на распространение корневых гнилей и пятнистости листьев ячменя. В качестве объектов исследования выбран сорт ярового ячменя «Целинный 2005». Изучено влияние биоудобренийотечественного производства на фитопатогенные грибы, разработанных учеными Казахского агротехнического исследовательского университета им.С. Сейфуллина, таких как «Compo-MIX», «Аграрка», «Agro-MIX» и «Триходермин-КZ». В ходе результатов исследования наблюдалось ингибирование роста фитопатогенных грибов Fusarium, Bipolaris и Alternariaпри обработке семян ячменя биоудобрениями микробного происхождения. Результаты проведенных исследований показали высокий уровень активности протестированных удобрений микробного происхождения против корневых гнилей. На опытных вариантах в период всходы-кущения ячменябиологическая эффективность против корневых гнилей биоудобрений колебалась в пределах от 64,3% до 85,7%. В процессе роста и развития ячменя применение биоудобрения на основе триходермальных грибовограничило распространение пятнистости листьев и корневых гнилей от 50% до 69,4%.Выявлено, что фузариозно-гельминтоспориозные болезни семян, прикорневой зоны и частей стебля ячменя обусловлены инфицированностью их патогенными грибами F.graminearum, F.oxysporum, F.sporotrichiella, F.heterosporum, А.tenuis и B.sorokiniana.Жоғары қарқынды ауыл шаруашылық өндірісінің заманауи даму ағымы тыңайтқыштарды, өсімдіктердің өсуін реттегіштер мен үдеткіштерді қолдану жолдарын табуды көздейді. Сондай-ақ өсімдік шаруашылығындабиотыңайтқыштарды қолдану да ауыл шаруашылығында өнімділікті арттырудың бірден-бір жолы болып табылады. Зерттеулер 2021-2022 жылдары А. И. Бараев атындағы Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығының базасында ризосфералық микроорганизмдер негізінде құрылған биотыңайтқыштардың тамыр шірігі мен арпа жапырағы дақтарының таралуына әсерін бағалау үшін жүргізілді. Зерттеу нысандары ретінде «Целинный 2005» жаздық арпа сорты таңдалды. С. Сейфуллинатындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университетінің ғалымдары әзірлеген Compo-MIX, Аграрка, Agro-MIX және Триходермин-КZ отандықөндірістің биотыңайтқыштарының фитопатогенді саңырауқұлақтарға әсері зерттелді. Зерттеу нәтижелері арпа тұқымын биотыңайтқыштармен өңдеу егістікте фитопатогенді Fusarium, Bipolaris және Alternariaсаңырауқұлақтарының таралуын тежеді. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері бойынша сыналған микроб текті биотыңайтқыштардың белсенділігі тамыр шірігі ауруына қарсы күресуде жоғары тиімділік көрсетті.Тәжірбие нұсқаларында арпа дақылының көктеу кезеңінде тамыр шірігі ауруына қарсы биологиялық тиімділігі 64,3% - дан 85,7% -ға дейін ауытқыды. Арпаның өсуі мен дамуы кезінде Trichoderma саңырауқұлақтары негізде жасалған биотыңайтқышты қолдану жапырақ дақтары мен тамыр шірігінің таралуын 50% - дан 69,4% - ға дейін шектеді.Арпаның аурумен зақымдалған тұқымында, тамыр аймағы мен сабақ бөлігінде F.graminearum, F.oxysporum, F.sporotrichiella, F.heterosporum, А.tenuis және B.sorokiniana патогенді саңырауқұлақтары таралғаны анықталды
ЭФФЕКТИВНОСТЬ РАЗЛИЧНЫХ ПРЕДШЕСТВЕННИКОВ ЯРОВОЙ ТВЕРДОЙ ПШЕНИЦЫ В УСЛОВИЯХ ОБЫКНОВЕННЫХ ЧЕРНОЗЕМОВ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА
Get PDFThe relevance of the research lies in the fact that with the annually growing areas of sowing of spring durum wheat in the North Kazakhstan region, crops are mainly located on fallow predecessors, which does not affect the increase in yield, which rarely reaches 1.5 - 1.8 t/ha. Scientific studies involved a comparative study of various predecessors - peas, corn for green fodder, flax, spring wheat, in comparison with pure fallow. The research methodology involved field laying experiments in a hospital, as well as a laboratory assessment of the productivity of agricultural crops. According to the results of the study, along with pure fallow, leguminous crops, row crops (corn), cereals can act as a precursor of spring durum wheat. The results obtained are substantiated by an increase in the yield of durum wheat, a productive consumption of moisture during the growing season, as well as a supply of nutrients. The practical value of the conducted research lies in obtaining reliable data on the optimal technology for long-term cultivation of spring durum wheat in crop rotations, or permanent crops, with their potential use by farms to increase production levelsЗерттеудің өзектілігі Солтүстік Қазақстан облысында жаздық қатты бидайдың жыл сайын өсіп келе жатқан егіс алқаптары кезінде ауылшаруашылық дақылдары негізінен тыңайған алдыңғы сорттарда орналасады, бұл өнімділіктің жоғарылауына әсер етпейді, ол сирек 1,5 - 1,8 жетеді. т/га. Ғылыми зерттеулерде әр түрлі предшественники – бұршақ, көк жемге арналған жүгері, зығыр, жаздық бидай, таза тыңайғанмен салыстырғанда салыстырмалы зерттеу жүргізілді. Зерттеу әдістемесі ауруханада далалық төсеу тәжірибелерін, сондай-ақ ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін зертханалық бағалауды қамтыды. Зерттеу нәтижелері бойынша таза тыңайған, бұршақ тұқымдас дақылдармен қатар қатарлы дақылдар (жүгері), дәнді дақылдар жаздық қатты бидайдың алғышысы бола алады. Алынған нәтижелер қатты бидайдың шығымдылығының жоғарылауымен, вегетациялық кезеңде ылғалды өнімді пайдаланумен, сонымен қатар қоректік заттармен қамтамасыз етумен дәлелденді. Жүргізілген зерттеулердің практикалық құндылығы егістік ауыспалы егістіктерде немесе тұрақты дақылдарда жаздық қатты бидайды ұзақ мерзімде өсірудің оңтайлы технологиясы туралы сенімді мәліметтерді алуда, оларды шаруашылықтар өндіріс деңгейін арттыру үшін әлеуетті пайдаланадыАктуальность исследований заключается в том, что при ежегодно растущих площадях посева яровой твердой пшеницы в Северо-Казахстанской области, посевы преимущественно располагают по паровым предшественникам, что не отражается на повышении урожайности, редко достигающей 1,5 – 1,8 т/га. Научные исследования предполагали сравнительное изучение различных предшественников – гороха, кукурузы на зеленый корм, льна, яровой пшеницы, в сравнении с чистым паром. Методика исследований предполагала полевую закладку опытов в стационаре, а также лабораторную оценку продуктивности с/х культур. По результатам исследования, наряду с чистым паром, в качестве предшественника яровой твердой пшеницы могут выступать зернобобовые культуры, пропашные (кукуруза), зерновые. Полученные результаты обоснованы повышением урожайности твердойпшеницы, продуктивным расходом влаги в период вегетации, а также обеспеченностью питательными веществами. Практическая ценность проведенных исследований заключается в получении достоверных данных по оптимальной технологии многолетнего возделывания яровой твердой пшеницы в севооборотах, или бессменных посевах, с потенциальным их использованием фермерскими хозяйствами для повышения уровня производства
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА АСТЫҚҚА АРНАЛҒАН ЖҮГЕРІ БУДАНДАРЫН ӨСІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Get PDFGrain corn is more demanding on cultivation conditions than other grain crops. Its area of distribution is much narrower than that of cereal crops, which predetermines, in comparison with them, a greater dependence of the domestic regional market of corn grain on the development of not only interregional, but also interstate relations. The local nature of the cultivation of corn for grain necessitates the maximum concentration of its crops in regions that are most favorable in terms of soil and climatic conditions. The importance and unresolved many organizational and economic issues of reliable supply of the country\u27s needs with corn grain in the face of a sharp drop in its production increase the importance of comprehensive research on the effective functioning of the corn industry. Our goal is to develop technologies for growing, transferring and adapting high-yielding crops that provide a bountiful harvest in the soil and climatic conditions of the region. At the experimental demonstration site of the Kazakh Research Institute of Agriculture and Crop Production, 2 experiments were carried out on corn cultivation technologies. The article presents new technologies for the cultivation of corn hybrids for grain in the conditions of the south-east of Kazakhstan and the study of the best varieties and hybrids of mid-ripening, mid-late and late ripening groups of five countries: selection of France, Moldova, Ukraine and Kazakhstan. The grain yield under the usual traditional cultivation technology was 120.2 c/ha for the Porumben 458MV hybrid, and 130.0 c/ha with zero irrigation but sprinkler irrigation. The grain yield under traditional cultivation technology was 150.0 c/ha for the LG 305.00 hybrid, and 160.0 c/ha with zero irrigation but sprinkler irrigation. According to the results of our research, the highest yield was 160.0 t/ha for the hybrid LG 30500 in the variant grown on sprinkling irrigation using No-Till technology.Зерновая кукуруза более требовательна к условиям возделывания, чем другие зерновые культуры. Ареал распространения зерновой кукурузы значительно ниже, чем колосовых зерновых культур, что предопределяет по сравнению с ними большую зависимость внутреннего регионального рынка зерна кукурузы от развития не только межрегиональных, но и межгосударственных связей. Локальный характер возделывания кукурузы на зерно вызывает необходимость максимальной концентрации ее посевов в регионах, наиболее благоприятных по почвенно-климатическим условиям. Важность и нерешенность многих организационно-экономических вопросов надежного обеспечения потребностей страны зерном кукурузы в условиях резкого падения его производства усиливают значимость комплексных исследований по эффективному функционированию отрасли кукурузоводства. Наша цель – разработать технологии выращивания, трансфер и адаптация высокоурожайных сельскохозяйственных культур, обеспечивающие обильный урожай в почвенно-климатических условиях региона. На опытно-демонстрационном участке Казахского научно-исследовательского института земледелия и растениеводства проведено 2 опыта по технологиям возделывания кукурузы. В статье приведены новые технологии возделывания гибридов кукурузы на зерно в условиях юго-востока Казахстана и изучение лучших сортов и гибридов среднеспелой, сренепоздней и позднеспелой групп спелости пяти стран: селекции Франции, Молдовы, Украины и Казахстана. Урожайность зерна при обычной традиционной технологии возделывания составила длягибрида Порумбень 458МВ - 120,2 ц/га, а при нулевой, но поливе дождеванием – 130,0 ц/га. Урожайность зерна при традиционной технологии возделывания составила для гибрида LG 305.00 - 150,0 ц/га, а при нулевой, но поливе дождеванием - 160,0 ц/га. По результатам наших исследований, наибольшая урожайность составила 160,0 т/га у гибрида LG 30500 в варианте, выращенном на дождевальном орошении по технологии No-Till.Астықтық жүгері басқа дәнді дақылдарға қарағанда өсіру жағдайларына талабы жоғары. Оның таралу аймағы дәнді дақылдарға қарағанда анағұрлым аз, басқа дәнді дақылдармен салыстырғанда жүгері дақылы ішкі аймақтық нарығының тек өңіраралық емес, сонымен қатар мемлекетаралық қатынастардың дамуына да тәуелді. Дәндік жүгері өсірудің жергілікті сипаты топырақ-климаттық жағдайлары жағынан ең қолайлы аймақтарда барынша шоғырландыруды қажет етеді. Еліміздің қажеттілігін жүгері дәнімен сенімді қамтамасыз етудің маңыздылығы мен көптеген ұйымдық-экономикалық мәселелерінің шешілмеуі жүгері шаруашылығының тиімді жұмыс істеуі бойынша кешенді зерттеулердің маңыздылығын арттырады. Біздің мақсатымыз аймақтың топырақ-климаттық жағдайында байланысты мол өнім алуды қамтамасыз ететін өсіру технологияларын әзірлеу және жоғары өнімді ауыл шаруашылығы дақылдарын көшіру және бейімдеу. Жүгері дақылын өсіру технологиялары бойынша Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының тәжірибелік-демонстрациялық егістігінде 2 тәжірибе қойылды. Қазақстанның оңтүстік-шығыс жағдайында астықтық жүгері будандарын өсіру технологиялары және 5 елдің орташа пісетін, орта кеш және кеш пісетін топтарындағы жүгерілердің ең жақсы сорттары мен будандарын зерттеу мәліметтері Франция, Молдова, Венгрия, Украина және Қазақстан селекцияларынан келтірілді. Дәстүрлі өсіру технологиясы бойынша астық өнімділігі Порумбень 458МВ буданынан 120,2 ц/га, ал нөлдік технологиямен өсірілген бірақ жаңбырлатып суарылған егістіктен 130,0 ц/га өнім алынды. Дәстүрлі өсіру технологиясы бойынша астық өнімділігі LG 305.00 буданында 150,0 ц/га, ал нөлдік технологиямен өсірілген және жаңбырлатып суарылған егістікте 160,0 ц/га құрады. Біздің зерттеулеріміздің нәтижесі бойынша ең жоғарғы өнімділік No-Till технологиясымен жаңбырлатып суару арқылы өсірілген нұсқада LG 30500 буданында - 160,0 ц/га құрады
ЖҮЗІМДІ САҚТАУ КЕЗІНДЕГІ БИОХИМИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР
Get PDFThe article presents the work of the domestic selection on the study of the dynamics of vitamin C content, dry matter mass and mass fraction of moisture and sugar during the storage of grapes grown in organic farming. Analytical work was carried out from the date of storage (October-November) to the end (December). According to the results of the study, significant changes in the composition of all components occurred in the first two months of storing grapes in the refrigerator. In addition, the proportion of calcium (Ca) also decreased. We explain this by the evaporation of moisture in the berry and the expenditure of energy on breathing. When the temperature decreases in grapes, slow biochemical processes occur. The technology of storage in a controlled gas environment allows you to preserve the species and taste characteristics of grapes and stone fruits for 7-9 months. At the same time, the products loaded into the warehouse do not come into contact with harmful chemical compounds and do not lose their useful properties. The best preserved was the pink Taifi variety, and the lowest indicator was the Kyzyl tan variety. The study showed that the Kyzyl tan variety with the highest calcium content in berry juice had the highest yield of commercial grapes during the study periodВ статье представлены работы отечественной селекции по изучению динамики содержания витамина С, массы сухого вещества и массовой доли влаги и сахара при хранении винограда, выращенного в условиях органического земледелия. Аналитические работы проводились со дняпостановки на хранение (октябрь-ноябрь) до окончания (декабрь месяц). Согласно результатам исследования, существенные изменения в составе всех компонентов произошли в первые два месяца хранения винограда в холодильнике. Кроме того, доля кальция (Ca) также уменьшилась. Объясняем это испарением влаги в ягоде и расходованием энергии на дыхание. При понижении температуры в винограде происходят медленные биохимические процессы. Технология хранения в условиях регулируемой газовой среды позволяет сохранять видовые и вкусовые характеристики винограда и косточковых плодов в течение 7-9 месяцев. При этом загружаемая на склад продукция не контактирует с вредными для здоровья химическими составами и не теряет своих полезных свойств. Самым хорошо сохранившимся был сорт розового Тайфи, а самым низким показателем был сорт Кызыл тан. Исследование показало, что сорт Кызыл тан с наибольшим содержанием кальция в ягодном соке имел самую высокую урожайность товарного винограда в течение периода исследования.Мақалада отандық селекцияның органикалық егіншілік жағдайында өсірілген жүзімді сақтау кезіндегі оның құрамындағы С витамині, құрғақ заттың массасы және ылғал мен қанттың массалық үлесінің динамикасын зерттеу жұмыстары келтірілген. Талдау жұмыстары сақтауға қойылған күннен бастап (қазан-қараша айлары) аяқталғанға дейін (желтоқсан айы) жүргізілді. Зерттеу нәтижесіне сүйенсек, барлық компоненттердің құрамындағы елеулі өзгерістер жүзімді тоңазытқышта сақтаудың алғашқы екі айында орын алған. Сонымен қатар, кальцийдің (Ca) де үлесі азайды. Мұны жидектегі ылғалдың булануымен және энергияның тыныс алуға жұмсалуымен түсіндіреміз. Температура төмендеген кезде жүзімде баяу биохимиялық процесстер жүреді. Реттелетін газ ортасы жағдайында сақтау технологиясы жүзім мен сүйекті жемістердің түрі мен дәмдік сипаттамаларын 7-9 айға сақтауға мүмкіндік береді. Бұл ретте қоймаға тиелетін өнім денсаулыққа зиянды химиялық құрамдармен жанаспайды және өзінің пайдалы қасиеттерін жоғалтпайды. Ең жақсы сақталған жүзім сорты қызғылт Тайфи болды, ал ең төменгі көрсеткішке Қызыл Таң сорты ие болды. Зерттеу нәтижесінде жидек шырынында кальцийдің ең көп мөлшері бар Қызыл таң сорты зерттеу кезеңінде тауарлық жүзімнің ең жоғары өнімділігіне ие болд
ПРИМЕНЕНИЕ БЕСПИЛОТНОГО ЛЕТАТЕЛЬНОГО АППАРАТА В БОРЬБЕ С КАРАНТИНЫМ ВРЕДИТЕЛЕМ TUTA ABSOLUTA
Get PDFIn recent years, in the south-east of the country, there has been a massive reproduction of Tuta absoluta, which significantly reduces the yield and deteriorates the quality of tomatoes. The use of chemical insecticides against a quarantine pest does not give the expected results since Tuta absoluta has developed resistance to many groups of active substances. An urgent problem is the development of an integrated tomato protection system that allows obtaining high-quality, safe tomato products, at the same time not polluting the environment. The remote sensing sessions of tomato crops on the field using UAV with multispectral camera were carried out to collect information on phytosanitary condition of tomato plantation using unmanned aerial vehicles. The data obtained was processed using Agisoft Metashape Pro software, digital field maps and NDVI vegetation index charts were obtained. In addition to collecting and processing information, agrodrons were used to scatter entomophages. The scattering of Sitotroga eggs infected with a trichogram is possible on this device only with the use of additional ballast – bulk material. According to the results of the biopreparation treatments carried out in field conditions with the help of agrodrons, the following results were obtained: the biological effectiveness of the drug against the quarantine pest was 82.2%. The article presents data on the use of unmanned aerial vehicles for the protection (introduction of bioagents, biological products) of tomatoes of open ground. The development of an integrated system for the protection of tomatoes in the open ground using UAVs and biological agents will further solve the issue of controlling populations of T.absoluta on the field and provide ecologically clean production.В последние годы на юго-востоке страны наблюдается массовое размножение южноамериканской томатной моли, которая существенно снижает урожай и ухудшает качество томатов. Применение химических инсектицидов против карантинного вредителя не дает ожидаемых результатов, так как у Tuta absoluta сформировалась резистентность ко многим группам активных веществ. Актуальной проблемой является разработка интегрированной системы защиты томатов, позволяющей получать качественную, безопасную продукцию томатов, в то же время не загрязняющую окружающую среду. Для сбора информации о фитосанитарном состоянии плантации томатов с применением беспилотных летательных аппаратов осуществлены сессии дистанционного зондирования посевов томата в открытом грунте с применением БПЛА с мультиспектральной камерой. Осуществлена обработка полученных данных с помощью ПО Agisoft Metashape Pro, получены цифровые карты полей и карты индекса вегетации NDVI. Помимо сбора и обработки информации, агродроны использовали для разбрасывания энтомофагов. Разбрасывание яиц ситотроги, зараженных трихограммой возможно на данном устройстве только с применением дополнительного балласта – сыпучего материала. По результатам проведенных обработок биопрепаратом в полевых условиях с помощью агродронов были по- лучены следующие результаты: биологическая эффективность препарата против карантинного вредителя составила 82,2%. В статье приведены данные применения беспилотных летательных аппаратов для защиты (внесение биоагентов, биопрепаратов) томатов открытого грунта. Разработка интегрированной системы защиты томатов открытого грунта с использованием БПЛА и биологических средств в дальнейшем решит вопрос по контролю популяций Т.absoluta в открытом грунте и обеспечит получение экологически чистой продукции.В последние годы на юго-востоке страны наблюдается массовое размножение южноамериканской томатной моли, которая существенно снижает урожай и ухудшает качество томатов. Применение химических инсектицидов против карантинного вредителя не дает ожидаемых результатов, так как у Tuta absoluta сформировалась резистентность ко многим группам активных веществ. Актуальной проблемой является разработка интегрированной системы защиты томатов, позволяющей получать качественную, безопасную продукцию томатов, в то же время не загрязняющую окружающую среду. Для сбора информации о фитосанитарном состоянии плантации томатов с применением беспилотных летательных аппаратов осуществлены сессии дистанционного зондирования посевов томата в открытом грунте с применением БПЛА с мультиспектральной камерой. Осуществлена обработка полученных данных с помощью ПО Agisoft Metashape Pro, получены цифровые карты полей и карты индекса вегетации NDVI. Помимо сбора и обработки информации, агродроны использовали для разбрасывания энтомофагов. Разбрасывание яиц ситотроги, зараженных трихограммой возможно на данном устройстве только с применением дополнительного балласта – сыпучего материала. По результатам проведенных обработок биопрепаратом в полевых условиях с помощью агродронов были по- лучены следующие результаты: биологическая эффективность препарата против карантинного вредителя составила 82,2%. В статье приведены данные применения беспилотных летательных аппаратов для защиты (внесение биоагентов, биопрепаратов) томатов открытого грунта. Разработка интегрированной системы защиты томатов открытого грунта с использованием БПЛА и биологических средств в дальнейшем решит вопрос по контролю популяций Т.absoluta в открытом грунте и обеспечит получение экологически чистой продукции
ANTIOXIDANT STATUS OF CALLUS CULTURE AND NATIVE PLANTS OF POTATO UNDER VIRAL INFECTION CONDITIONS
Get PDFPotato (Solanum tuberosum L.) is a vital tuberous crop consumed around the globe following rice, wheat, and maize. The biotic factors, such as fungi, viruses, bacteria, and viroid infections, significantly impact the potato plant\u27s metabolism, altering its physiological, biochemical, and intermolecular reactions to these stress factors. To investigate the activity levels of antioxidant enzymes (AOEs) in the oxidative stress of potato plants and assess their resistance levels to viral infections, callus culture is often employed as a primary model. This study examines the activity profiles of AOEs, specifically peroxidase (POD), catalase (CAT), and superoxide dismutase (SOD), in two entities – potato callus tissue and native plants – under potato virus X (PVX) virus infection conditions. The research results demonstrate distinct AOE profiles in callus tissues and leaves of infected potato plants. The POD activity in callus tissue is over 50% higher on the 3 dpi compared to plant leaves. The dynamics of increased AOE activity follow a pattern, peaking on the 3 dpi and declining by the 7 dpi. CAT activity remains consistent until the 7 dpi across all five studied varieties. SOD activity as the primary enzyme in hydrogen peroxide deactivation, increases by 16-42% post infection. The AOE activity exhibits a consistent pattern during PVX virus infection in callus and leaf tissues, with the preinfection activity level being over 100 units/gram dry weight lower in callus tissue than in leaf tissue. Moreover, the nature of increased activity differs between the two entities. Potato (Solanum tuberosum L.) is a vital tuberous crop consumed around the globe following rice, wheat, and maize. The biotic factors, such as fungi, viruses, bacteria, and viroid infections, significantly impact the potato plant\u27s metabolism, altering its physiological, biochemical, and intermolecular reactions to these stress factors. To investigate the activity levels of antioxidant enzymes (AOEs) in the oxidative stress of potato plants and assess their resistance levels to viral infections, callus culture is often employed as a primary model. This study examines the activity profiles of AOEs, specifically peroxidase (POD), catalase (CAT), and superoxide dismutase (SOD), in two entities – potato callus tissue and native plants – under potato virus X (PVX) virus infection conditions. The research results demonstrate distinct AOE profiles in callus tissues and leaves of infected potato plants. The POD activity in callus tissue is over 50% higher on the 3 dpi compared to plant leaves. The dynamics of increased AOE activity follow a pattern, peaking on the 3 dpi and declining by the 7 dpi. CAT activity remains consistent until the 7 dpi across all five studied varieties. SOD activity as the primary enzyme in hydrogen peroxide deactivation, increases by 16-42% post infection. The AOE activity exhibits a consistent pattern during PVX virus infection in callus and leaf tissues, with the preinfection activity level being over 100 units/gram dry weight lower in callus tissue than in leaf tissue. Moreover, the nature of increased activity differs between the two entities. Potato (Solanum tuberosum L.) is a vital tuberous crop consumed around the globe following rice, wheat, and maize. The biotic factors, such as fungi, viruses, bacteria, and viroid infections, significantly impact the potato plant\u27s metabolism, altering its physiological, biochemical, and intermolecular reactions to these stress factors. To investigate the activity levels of antioxidant enzymes (AOEs) in the oxidative stress of potato plants and assess their resistance levels to viral infections, callus culture is often employed as a primary model. This study examines the activity profiles of AOEs, specifically peroxidase (POD), catalase (CAT), and superoxide dismutase (SOD), in two entities – potato callus tissue and native plants – under potato virus X (PVX) virus infection conditions. The research results demonstrate distinct AOE profiles in callus tissues and leaves of infected potato plants. The POD activity in callus tissue is over 50% higher on the 3 dpi compared to plant leaves. The dynamics of increased AOE activity follow a pattern, peaking on the 3 dpi and declining by the 7 dpi. CAT activity remains consistent until the 7 dpi across all five studied varieties. SOD activity as the primary enzyme in hydrogen peroxide deactivation, increases by 16-42% post infection. The AOE activity exhibits a consistent pattern during PVX virus infection in callus and leaf tissues, with the preinfection activity level being over 100 units/gram dry weight lower in callus tissue than in leaf tissue. Moreover, the nature of increased activity differs between the two entities.