Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
Epizootic situation and comprehensive diagnosis of equine salmonellosis-associated abortion in the Republic of Kazakhstan
Get PDFBackground and Aim. Abortion associated with equine salmonellosis is an infectious disease that significantly affects the productivity of herd-based horse breeding in the Republic of Kazakhstan. The disease is characterized by late term abortions and is associated with considerable economic losses in the agricultural sector. The aim of this study was to detect Salmonella DNA using molecular genetic methods.
Materials and Methods. The study was based on pathological material collected from horses in nine regions of Kazakhstan during the period from 2023 to 2025.
Results. PCR analysis revealed that the proportion of positive samples ranged from 25% to 33.3%, depending on the year. Enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) of 309 equine serum samples detected antibodies to Salmonella abortus equi in 29 cases (10.6%). Microbiological investigations using matrix-assisted laser desorption/ionization time-of-flight mass spectrometry (MALDI-TOF MS) confirmed the presence of Salmonella spp., as well as opportunistic microorganisms such as Enterobacter hormaechei, Pantoea agglomerans, and Escherichia hermannii.
Conclusion. The obtained results confirm the circulation of the pathogen among horses and emphasize the need for ongoing epizootiological surveillance. Furthermore, they highlight the importance of continued molecular and genetic studies, including whole genome sequencing, to enhance understanding of the disease’s epidemiology and to optimize preventive measures.Background and Aim. Abortion associated with equine salmonellosis is an infectious disease that significantly affects the productivity of herd-based horse breeding in the Republic of Kazakhstan. The disease is characterized by late term abortions and is associated with considerable economic losses in the agricultural sector. The aim of this study was to detect Salmonella DNA using molecular genetic methods.
Materials and Methods. The study was based on pathological material collected from horses in nine regions of Kazakhstan during the period from 2023 to 2025.
Results. PCR analysis revealed that the proportion of positive samples ranged from 25% to 33.3%, depending on the year. Enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) of 309 equine serum samples detected antibodies to Salmonella abortus equi in 29 cases (10.6%). Microbiological investigations using matrix-assisted laser desorption/ionization time-of-flight mass spectrometry (MALDI-TOF MS) confirmed the presence of Salmonella spp., as well as opportunistic microorganisms such as Enterobacter hormaechei, Pantoea agglomerans, and Escherichia hermannii.
Conclusion. The obtained results confirm the circulation of the pathogen among horses and emphasize the need for ongoing epizootiological surveillance. Furthermore, they highlight the importance of continued molecular and genetic studies, including whole genome sequencing, to enhance understanding of the disease’s epidemiology and to optimize preventive measures.Background and Aim. Abortion associated with equine salmonellosis is an infectious disease that significantly affects the productivity of herd-based horse breeding in the Republic of Kazakhstan. The disease is characterized by late term abortions and is associated with considerable economic losses in the agricultural sector. The aim of this study was to detect Salmonella DNA using molecular genetic methods.
Materials and Methods. The study was based on pathological material collected from horses in nine regions of Kazakhstan during the period from 2023 to 2025.
Results. PCR analysis revealed that the proportion of positive samples ranged from 25% to 33.3%, depending on the year. Enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) of 309 equine serum samples detected antibodies to Salmonella abortus equi in 29 cases (10.6%). Microbiological investigations using matrix-assisted laser desorption/ionization time-of-flight mass spectrometry (MALDI-TOF MS) confirmed the presence of Salmonella spp., as well as opportunistic microorganisms such as Enterobacter hormaechei, Pantoea agglomerans, and Escherichia hermannii.
Conclusion. The obtained results confirm the circulation of the pathogen among horses and emphasize the need for ongoing epizootiological surveillance. Furthermore, they highlight the importance of continued molecular and genetic studies, including whole genome sequencing, to enhance understanding of the disease’s epidemiology and to optimize preventive measures
Isolation and characteristics of keratinophilic fungi from the objects of the external environment
Get PDFBackground and Aim. There is a growing number of fungal skin infections in animals worldwide. The frequent detection of mold fungi in association with dermatomycetes, or as a mono infection, indicates exogenous sources of infection. The aim of this study is to isolate and characterize keratinophilic fungi from soil and other environmental sources.
Materials and Methods. A total of 198 environmental samples (soil, litter, feed, scrapings from feeders, fences, paddocks, and walls) were collected from Akmola, Almaty, Karaganda, and Pavlodar regions of Kazakhstan. Hair bait technique was used to isolate keratinophilic fungi. Cultural and morphological features were studied on universal dense agar and microscopically at ×10 and ×40 magnifications. Biochemical properties were determined using Hiss media, Christensen medium with 40% urea, and media with milk and gelatin.
Results. Ecologically significant saprophytic keratinophilic micromycetes were identified in the samples: Trichophyton spp. – 7%, Phoma spp. – 7%, Marquandomyces spp. – 7%, Penicillium spp. – 13%, Lecanicillium spp. – 7%, Fusarium spp. – 7%, Alternaria spp. – 7%, Aspergillus spp. – 6%, Filobasidium spp. – 13%, Mucor spp. – 26%. Among isolates, 85% utilized sucrose, 77% maltose, 69% glucose, and 62% mannitol. Urease activity was observed in 70%, and protein degrading enzyme activity (gelatin and casein) in 50% of isolates. All strains showed varying degrees of keratin assimilation. The most severe hair damage was caused by Trichophyton spp., Penicillium spp., Alternaria spp., and Aspergillus spp., which formed dense mycelial sheaths or conidia, leading to thinning and lysis of hair.
Conclusion. The wide distribution of saprophytic keratinophilic fungi in the environment suggests that animal infections are caused not only by classical dermatophytes like Trichophyton, but also by opportunistic keratin-degrading molds.Background and Aim. There is a growing number of fungal skin infections in animals worldwide. The frequent detection of mold fungi in association with dermatomycetes, or as a mono infection, indicates exogenous sources of infection. The aim of this study is to isolate and characterize keratinophilic fungi from soil and other environmental sources.
Materials and Methods. A total of 198 environmental samples (soil, litter, feed, scrapings from feeders, fences, paddocks, and walls) were collected from Akmola, Almaty, Karaganda, and Pavlodar regions of Kazakhstan. Hair bait technique was used to isolate keratinophilic fungi. Cultural and morphological features were studied on universal dense agar and microscopically at ×10 and ×40 magnifications. Biochemical properties were determined using Hiss media, Christensen medium with 40% urea, and media with milk and gelatin.
Results. Ecologically significant saprophytic keratinophilic micromycetes were identified in the samples: Trichophyton spp. – 7%, Phoma spp. – 7%, Marquandomyces spp. – 7%, Penicillium spp. – 13%, Lecanicillium spp. – 7%, Fusarium spp. – 7%, Alternaria spp. – 7%, Aspergillus spp. – 6%, Filobasidium spp. – 13%, Mucor spp. – 26%. Among isolates, 85% utilized sucrose, 77% maltose, 69% glucose, and 62% mannitol. Urease activity was observed in 70%, and protein degrading enzyme activity (gelatin and casein) in 50% of isolates. All strains showed varying degrees of keratin assimilation. The most severe hair damage was caused by Trichophyton spp., Penicillium spp., Alternaria spp., and Aspergillus spp., which formed dense mycelial sheaths or conidia, leading to thinning and lysis of hair.
Conclusion. The wide distribution of saprophytic keratinophilic fungi in the environment suggests that animal infections are caused not only by classical dermatophytes like Trichophyton, but also by opportunistic keratin-degrading molds.Background and Aim. There is a growing number of fungal skin infections in animals worldwide. The frequent detection of mold fungi in association with dermatomycetes, or as a mono infection, indicates exogenous sources of infection. The aim of this study is to isolate and characterize keratinophilic fungi from soil and other environmental sources.
Materials and Methods. A total of 198 environmental samples (soil, litter, feed, scrapings from feeders, fences, paddocks, and walls) were collected from Akmola, Almaty, Karaganda, and Pavlodar regions of Kazakhstan. Hair bait technique was used to isolate keratinophilic fungi. Cultural and morphological features were studied on universal dense agar and microscopically at ×10 and ×40 magnifications. Biochemical properties were determined using Hiss media, Christensen medium with 40% urea, and media with milk and gelatin.
Results. Ecologically significant saprophytic keratinophilic micromycetes were identified in the samples: Trichophyton spp. – 7%, Phoma spp. – 7%, Marquandomyces spp. – 7%, Penicillium spp. – 13%, Lecanicillium spp. – 7%, Fusarium spp. – 7%, Alternaria spp. – 7%, Aspergillus spp. – 6%, Filobasidium spp. – 13%, Mucor spp. – 26%. Among isolates, 85% utilized sucrose, 77% maltose, 69% glucose, and 62% mannitol. Urease activity was observed in 70%, and protein degrading enzyme activity (gelatin and casein) in 50% of isolates. All strains showed varying degrees of keratin assimilation. The most severe hair damage was caused by Trichophyton spp., Penicillium spp., Alternaria spp., and Aspergillus spp., which formed dense mycelial sheaths or conidia, leading to thinning and lysis of hair.
Conclusion. The wide distribution of saprophytic keratinophilic fungi in the environment suggests that animal infections are caused not only by classical dermatophytes like Trichophyton, but also by opportunistic keratin-degrading molds
Роль валоканав в сельском хозяйстве: мелиорация, борьба с эрозией и сохранение влаги
Get PDFThe article explores the study and application of swales - the simplest hydraulic structures designed to manage water resources and prevent soil erosion. The historical roots of this technology are considered, beginning with the Neolithic Revolution, when small swales were used to retain floodwaters. The article analyzes the evolution of the use of swales, starting from ancient estuary systems to modern permaculture design, and describes their advantages in water management. Swales are shallow ditches placed along contour lines to slow down and facilitate the infiltration of surface water into the soil. They prevent water erosion, promote moisture accumulation, improve water absorption and enhance the productivity of agroecosystems. The authors highlight their special significance in Kazakhstan, where frequent droughts and floods require effective anti-erosion measures.Статья посвящена исследованию и применению валоканав (swales) - простейших гидротехнических сооружений, предназначенных для управления водными ресурсами и предотвращения почвенной эрозии. Рассматриваются исторические корни этой технологии, начиная с неолитической революции, когда небольшие валы использовались для задержки паводковых вод. В статье проанализирована эволюция использования валоканав, начиная от древних лиманных систем до современного пермакультурного дизайна, и описываются их преимущества в управлении водными ресурсами. Валоканавы представляют собой неглубокие канавы, размещаемые вдоль контурных линий рельефа и служат для задержки и постепенного проникновения поверхностных вод в почву. Они предотвращают водную эрозию, способствуют накоплению влаги, улучшают водопоглощение и повышают продуктивность агроэкосистем. Авторы выделяют их особую значимость в Казахстане, где частые засухи и наводнения требуют эффективных противоэрозионных мер. Современное применение валоканав также представлено в контексте концепций пермакультуры. В статье подчеркивается роль ключевых фигур пермакультуры П.А. Йоманса и Б. Моллисона в популяризации валоканав и их интеграции в принципы устойчивого управления экосистемами. Особое внимание уделено использованию технологий географических информационных систем (ГИС- технологии), позволяющих оптимизировать планирование и внедрение валоканав, что повышает эффективность мероприятий по управлению водными ресурсами.Статья посвящена исследованию и применению валоканав (swales) - простейших гидротехнических сооружений, предназначенных для управления водными ресурсами и предотвращения почвенной эрозии. Рассматриваются исторические корни этой технологии, начиная с неолитической революции, когда небольшие валы использовались для задержки паводковых вод. В статье проанализирована эволюция использования валоканав, начиная от древних лиманных систем до современного пермакультурного дизайна, и описываются их преимущества в управлении водными ресурсами. Валоканавы представляют собой неглубокие канавы, размещаемые вдоль контурных линий рельефа и служат для задержки и постепенного проникновения поверхностных вод в почву. Они предотвращают водную эрозию, способствуют накоплению влаги, улучшают водопоглощение и повышают продуктивность агроэкосистем. Авторы выделяют их особую значимость в Казахстане, где частые засухи и наводнения требуют эффективных противоэрозионных мер. Современное применение валоканав также представлено в контексте концепций пермакультуры. В статье подчеркивается роль ключевых фигур пермакультуры П.А. Йоманса и Б. Моллисона в популяризации валоканав и их интеграции в принципы устойчивого управления экосистемами. Особое внимание уделено использованию технологий географических информационных систем (ГИС- технологии), позволяющих оптимизировать планирование и внедрение валоканав, что повышает эффективность мероприятий по управлению водными ресурсами
ГАЖ технологиясын және RUSLE моделін пайдалана отырып, топырақ эрозиясын бағалау
Get PDFBackground and Aim. Soil erosion currently causes significant damage to the environment. In agriculture, soil erosion (both wind and water) and anthropogenic activities lead to soil degradation by contributing to the destruction of the fertile topsoil layer. The aim of this study is to examine the condition of lands affected by water erosion in the Esil district of the Akmola region, based on the integration of geographic information systems (GIS) and the RUSLE model.
Materials and Methods. During the analysis, the following indicators and coefficients were considered: R – rainfall erosivity; K - soil erodibility factor; LS - slope length and steepness factor; C - land cover and management factor; P - erosion control practices, along with other relevant indicators.
Results. The analysis results indicated that the loss of the fertile soil layer in the area is at a moderate level (3.2 t ha⁻¹ year⁻¹). Across the entire study area, a low to moderate level of fertile soil layer washout (in the range of 0–20 t ha⁻¹ year⁻¹) is observed annually in 90.7% of cases, while the maximum soil loss reaches 9.3% (up to 40 t ha⁻¹ year⁻¹).
Conclusion. The proposed erosion assessment method provides a comprehensive understanding of the spatial distribution of soil erosion processes. It more effectively identifies areas with potential for future erosion compared to traditional assessment methods, and supports the implementation of sustainable soil management practices.Алғышарт мен мақсат. Қазіргі таңда топырақ эрозиясы қоршаған ортаға көптеген зардабын тигізуде. Ауыл шаруашылық саласында топырақ эрозиясы (желдің және судың шайуы) немесе антропогендік деградацияның әсерінен топырақтың құнарлы қабатының жойылуына әсер етуде. Ғылыми мақалада нақты ауылшаруашылық жерлерінде заманауи технологияларды қолданып жер деградация процессін азайту жолдары көрсетілген.
Материалдар мен әдістер. Зерттеудің мақсаты геоақпараттық жүйелер (ГАЖ) мен RUSLE моделінің интеграциясы негізінде Ақмола облысы Есіл ауданының су эрозиясына шалдыққан жерлерінің жағдайын зерттеу. Талдау барысында келесідей көрсеткіштер мен коэффициенттер қарастырылды: R - жауын-шашынның түсу мөлшері; К - топырақтың эрозияға төзімділігі коэффициенті; LS - еңістіктің ұзындығы мен тіктігін сипаттайтын коэффициент; C – жерпайдаланушылық пен топырақ жамылғысының факторы; P- эрозияға қарсы қолданылатын шаралар және басқада көрсеткіштер қолданылды.
Нәтижелер. Талдаудың нәтижесі бойынша, аудандағы топырақтың құнарлы қабатының жоғалуы орташа деңгейде (3,2 т га-¹ жыл-¹) екені анықталды. Жалпы зерттеу объектісінде жылына шамамен 90,7% (0-20 т га-¹ жыл-¹ аралығында) төмен немесе орташа деңгейде топырақтың құнарлы қабатының шайылуы анықталды, ал максималды топырақ құнарлығының жоғалту 9,3%-ға (40 т га-¹ жыл-¹) дейін жетеді.
Қорытынды. Ұсынылған эрозияны бағалау әдісі топырақ эрозиясының кеңістікте таралу процесстерін толық игеруге мүмкіндік береді, топырақ эрозиясының болашақта қалыптасуын дәстүрлі бағалау әдісіне қарағанда жақсырақ анықтайды, сонымен қатар топырақты тұрақты басқару мақсатында тиімді қолдануға ықпал етеді.Алғышарттар мен мақсат. Қазіргі таңда топырақ эрозиясы қоршаған ортаға көптеген зардабын тигізуде. Ауыл шаруашылығы саласында топырақ эрозиясы (жел және су эрозиясы) және антропогендік іс-әрекеттер топырақ деградациясына алып келіп, оның құнарлы қабатының жойылуына әсер етуде. Осыған орай, зерттеудің мақсаты геоақпараттық жүйелер мен RUSLE моделінің интеграциясы негізінде Ақмола облысы Есіл ауданының су эрозиясына шалдыққан жерлерінің жағдайын зерттеу.
Материалдар мен әдістер. Талдау барысында келесідей көрсеткіштер мен коэффициенттер қарастырылды: R – жауын-шашынның түсу мөлшері; К – топырақтың эрозияға төзімділігі коэффициенті; LS – еңістіктің ұзындығы мен тіктігін сипаттайтын коэффициенті; C – өсімдік жамылғысының факторы; P – эрозияға қарсы қолданылатын шаралар және басқада көрсеткіштер қолданылды.
Нәтижелер. Талдаудың нәтижесі бойынша, аудандағы топырақтың құнарлы қабатының шайылуы орташа деңгейде (3,2 т га-¹ жыл-¹) екені анықталды. Жалпы зерттеу объектісінде жылына шамамен 90,7% (0-20 т га-¹ жыл-¹ аралығында) төмен немесе орташа деңгейде топырақтың құнарлы қабаты шайылады, ал максималды топырақ құнарлы қабатын жоғалтуы 9,3% (40 т га-¹ жыл-¹) дейін жетеді.
Қорытынды. Ұсынылған эрозияны бағалау әдісі топырақ эрозиясы кеңістікте таралу процестерін толық игеруге мүмкіндік береді, топырақ эрозиясының болашақта қалыптасуын дәстүрлі бағалау әдісіне қарағанда жақсырақ анықтайды, сонымен қатар топырақты тұрақты басқару мақсатында тиімді қолдануға ықпал етеді
Comparative analysis of the exterior and constitutional traits of ewes bred in the farms of Almaty region
Get PDFBackground and Aim. Evaluating the exterior and constitutional traits of ewes is essential for improving breeding practices and enhancing animal productivity. The aim of this study was to analyze the exterior traits and constitution of ewes bred on farms in the Almaty region of the Republic of Kazakhstan.
Materials and Methods. The study was conducted on ewes of Kazakh fine-wool breed, Kazakh meat-wool breed and non-purebred sheep. Body measurements including height at the withers and sacrum, diagonal body length, chest and pastern girth, and rump width were taken, and confor mation indices were calculated. The data were processed using biometric methods.
Results. The experimental ewes demonstrated good constitutional development based on height measurements (height at the withers and sacrum, as well as the oblique body length). In terms of measurements that characterize compactness of body structure and meat conformation (chest depth and width, chest and pastern girth, width at the rump), the animals corresponded to the desirable type. Overall, Kazakh meat-wool sheep of the desirable type are characterized by short stature, a large chest volume, rounded thighs, and broad withers and sacrum, indicating well-developed meat qualities.
Conclusion. The analysis of body measurements and conformation indices provides a comprehensive characterization of the animals\u27 exterior and enables predictions about their offspring’s productivity. These findings can be applied to breeding programs aimed at improving the economi-cally significant traits of Kazakh fine wool and Kazakh meat-wool sheep breeds under the condi tions of the Almaty region.Background and Aim. Evaluating the exterior and constitutional traits of ewes is essential for improving breeding practices and enhancing animal productivity. The aim of this study was to analyze the exterior traits and constitution of ewes bred on farms in the Almaty region of the Republic of Kazakhstan.
Materials and Methods. The study was conducted on ewes of Kazakh fine-wool breed, Kazakh meat-wool breed and non-purebred sheep. Body measurements including height at the withers and sacrum, diagonal body length, chest and pastern girth, and rump width were taken, and confor mation indices were calculated. The data were processed using biometric methods.
Results. The experimental ewes demonstrated good constitutional development based on height measurements (height at the withers and sacrum, as well as the oblique body length). In terms of measurements that characterize compactness of body structure and meat conformation (chest depth and width, chest and pastern girth, width at the rump), the animals corresponded to the desirable type. Overall, Kazakh meat-wool sheep of the desirable type are characterized by short stature, a large chest volume, rounded thighs, and broad withers and sacrum, indicating well-developed meat qualities.
Conclusion. The analysis of body measurements and conformation indices provides a comprehensive characterization of the animals\u27 exterior and enables predictions about their offspring’s productivity. These findings can be applied to breeding programs aimed at improving the economi-cally significant traits of Kazakh fine wool and Kazakh meat-wool sheep breeds under the condi tions of the Almaty region.Background and Aim. Evaluating the exterior and constitutional traits of ewes is essential for improving breeding practices and enhancing animal productivity. The aim of this study was to analyze the exterior traits and constitution of ewes bred on farms in the Almaty region of the Republic of Kazakhstan.
Materials and Methods. The study was conducted on ewes of Kazakh fine-wool breed, Kazakh meat-wool breed and non-purebred sheep. Body measurements including height at the withers and sacrum, diagonal body length, chest and pastern girth, and rump width were taken, and confor mation indices were calculated. The data were processed using biometric methods.
Results. The experimental ewes demonstrated good constitutional development based on height measurements (height at the withers and sacrum, as well as the oblique body length). In terms of measurements that characterize compactness of body structure and meat conformation (chest depth and width, chest and pastern girth, width at the rump), the animals corresponded to the desirable type. Overall, Kazakh meat-wool sheep of the desirable type are characterized by short stature, a large chest volume, rounded thighs, and broad withers and sacrum, indicating well-developed meat qualities.
Conclusion. The analysis of body measurements and conformation indices provides a comprehensive characterization of the animals\u27 exterior and enables predictions about their offspring’s productivity. These findings can be applied to breeding programs aimed at improving the economi-cally significant traits of Kazakh fine wool and Kazakh meat-wool sheep breeds under the condi tions of the Almaty region
Қапшағай суқоймасындағы көксеркенің (Sander lucioperca) морфобиологиялық сипаттамасы және қазіргі кездегі жағдайы
Get PDFBackground and Aim. This article presents biological and morphological characteristics of the pikeperch population in the Kapshagai reservoir. Key indicators include absolute individual fecundity (AIF), age composition, frequency of occurrence, and catch percentage by net mesh size, as well as spatial distribution throughout the reservoir.
Materials and Methods. Biological samples were collected from the Kapshagai reservoir and analyzed at the Ichthyology Laboratory of the LLP «Fisheries Research and Production Center». Morphological indicators were compared with those of pike-perch from Lake Alakol, using cluster analysis to assess similarity.
Results. The catches were dominated by individuals aged 2 to 4 years (79.0%). Net catches showed that the largest proportion of pike perch falls on 30-40 mm (50.8%). Pike- perch were found to be widespread throughout the water area of the reservoir. Analysis of absolute individual fecundity (AIF) established a direct correlation between the age of the pike-perch and the number of eggs produced. In 2024, AIF was recorded to increase from 309.0 to 801.3 thousand eggs.
Conclusion. The research revealed that the state of the pike- perch population in the Kapshagay reservoir is satisfactory. The age composition of the caught pike perch ranged from 1 to 11 years, with younger individuals aged 2 to 4 years predominate (79.0%), and the proportion of adult individuals in the catch being relatively small (approximately 0.2-9.2%). The Fulton’s condition factor reached from 0.83 to 2.73. It was found that absolute individual fecundity increases with age. According to the research results, pike- perch were widespread in the reservoir, during the spring, summer, and autumn periods indicating that the reservoir is favorable for their growth and development.Алғышарттар мен мақсат. Мақалада Қапшағай суқоймасында тіршілік ететін көксерке популяциясының биологиялық көрсеткіштері, морфологиялық талдауы, абсолютті жеке тұқымдылығы (бұдан әрі - АЖТ), жастық құрамы мен кездесу жиілігі, ауланған ау көздеріне қатысты пайыздық көрсеткіштері, суқойма бойынша кеңістікте таралуы берілген.
Материалдар мен әдістер. Мәліметтер Қапшағай суқоймасында жиналды және өңдеу жұмыстары «Балық шаруашылығы ғылыми-зерттеу орталығы» ЖШС ихтиология зертханасына жүргізілді. Морфологиялық талдауы Алакөл көліндегі көксеркемен салыстырмалы түрде, ал ұқсастығы кластерлік анализ негізінде жүргізілді.
Нәтижелер. Алынған мәліметтерге сүйенсек, аулауда 2 және 4 жас аралығындағы көксерке дарақтарының басым екенін көрсетеді (79,0%), аулау көрсеткіші бойынша көксеркенің ау көзі 30-40 мм ауға ең көп ауланғанын (50,8%) байқауға болады. Көксеркелердің кеңістікте таралуы бойынша алынған нәтижелер көрсеткендей, олар суқоймаға кеңінен таралған. Абсолютті жеке тұқымдылығының мәліметтері жасына қарай тұқымдылығы артатынын көрсетеді, 2024 ж. зерттеу кезінде көксеркенің АЖТ 309,0 мыңнан 801,3 мыңға дейін жеткен.
Қорытынды. Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде Қапшағай су қоймасындағы көксерке популяциясының жағдайы қанағаттанарлық екені анықталды. Ауланған көксеркелердің жастық құрамы 1-ден 11 жасқа дейiн болды, оның iшiнде 2-ден 4 жасқа дейiнгi жастағы дарақтар басым (79,0%), ал аулауда ересек дарақтардың үлесi аз, шамамен 0,2-9,2%. Фултон бойынша қоңдылық коэффициенті 0,83-2,73 аралығында болды. Балықтардың жасынның ұлғайғанына қарай абсолюттiк жеке тұқымдылығы артады. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес көктемгі, жазғы және күзгі кезеңдерде көксерке Қапшағай суқоймасы бойынша кеңінен таралған, бұл су айдынның көксеркенің өсуі мен дамуы үшін қолайлы екенін көрсетеді.Алғышарттар мен мақсат. Мақалада Қапшағай суқоймасында тіршілік ететін көксерке популяциясының биологиялық көрсеткіштері, морфологиялық талдауы, абсолютті жеке тұқымдылығы (бұдан әрі - АЖТ), жастық құрамы мен кездесу жиілігі, ауланған ау көздеріне қатысты пайыздық көрсеткіштері, суқойма бойынша кеңістікте таралуы берілген.
Материалдар мен әдістер. Мәліметтер Қапшағай суқоймасында жиналды және өңдеу жұмыстары «Балық шаруашылығы ғылыми-зерттеу орталығы» ЖШС ихтиология зертханасына жүргізілді. Морфологиялық талдауы Алакөл көліндегі көксеркемен салыстырмалы түрде, ал ұқсастығы кластерлік анализ негізінде жүргізілді.
Нәтижелер. Алынған мәліметтерге сүйенсек, аулауда 2 және 4 жас аралығындағы көксерке дарақтарының басым екенін көрсетеді (79,0%), аулау көрсеткіші бойынша көксеркенің ау көзі 30-40 мм ауға ең көп ауланғанын (50,8%) байқауға болады. Көксеркелердің кеңістікте таралуы бойынша алынған нәтижелер көрсеткендей, олар суқоймаға кеңінен таралған. Абсолютті жеке тұқымдылығының мәліметтері жасына қарай тұқымдылығы артатынын көрсетеді, 2024 ж. зерттеу кезінде көксеркенің АЖТ 309,0 мыңнан 801,3 мыңға дейін жеткен.
Қорытынды. Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде Қапшағай су қоймасындағы көксерке популяциясының жағдайы қанағаттанарлық екені анықталды. Ауланған көксеркелердің жастық құрамы 1-ден 11 жасқа дейiн болды, оның iшiнде 2-ден 4 жасқа дейiнгi жастағы дарақтар басым (79,0%), ал аулауда ересек дарақтардың үлесi аз, шамамен 0,2-9,2%. Фултон бойынша қоңдылық коэффициенті 0,83-2,73 аралығында болды. Балықтардың жасынның ұлғайғанына қарай абсолюттiк жеке тұқымдылығы артады. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес көктемгі, жазғы және күзгі кезеңдерде көксерке Қапшағай суқоймасы бойынша кеңінен таралған, бұл су айдынның көксеркенің өсуі мен дамуы үшін қолайлы екенін көрсетеді
Геоақпараттық және ақпараттық технологияларды қолдану негізінде Қазақстанның әлсіз ылғалды орташа жылы агроклиматтық аймағында саяқ шегірткелерді фитосанитарлық бақылау әдістерін жетілдіру
Get PDFBackground and Aim. Kazakhstan is an agrarian country focused on agriculture; however, harmful organisms such as locusts pose a serious threat to crop production. In years of mass outbreaks, locusts can cause up to 100% crop loss. Therefore, strategies focused on forecasting and managing pest populations are needed to ensure phytosanitary safety. This study explores the development of a digital web application for predicting the distribution of solitary (non gregarious) locust species using remote sensing, geographic information systems (GIS), machine learning, and artificial intelligence.
Materials and Methods. The study employed statistical analysis techniques in phytosanitary monitoring, forecasting, and early warning of pest emergence and development. Long-term historical data (2003-2023) on the distribution and colonization of solitary locust pests were collected and analyzed.
Research Process. The research was conducted in the agro climatic zones of the Akmola and Karaganda regions. Meteorological, climatic, and soil factors influencing locust distribution were considered. Data analysis was performed using tools such as MySQL, Statistica, Python, and Google Earth Engine. Forecasting algorithms were developed using neural networks and machine learning models.
Conclusion. The outcome of the project will be a web application that enables real-time mapping and monitoring of harmful organism distribution. This tool will support the efficient use of pest control resources, improve environmental safety, and increase the profitability of agricultural production.Алғышарттар мен мақсат. Қазақстан – ауыл шаруашылығына бағытталған аграрлық ел, алайда шегіртке секілді зиянды организмдер егін шаруашылығына елеулі қауіп төндіреді. Жаппай көбейген жылдары шегірткелер өнімнің 100%-на дейін жойқын зиян келтіруі мүмкін. Осыған байланысты фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін зиянкестер популяциясын болжау және басқару стратегиясына көшу қажеттілігі туындап отыр. Зерттеуде қашықтықтан зондтау, геоақпараттық жүйелер (ГАЖ), машиналық оқыту және жасанды интеллект негізінде зиянды стадиялық емес шегірткелердің таралуын болжауға арналған цифрлық веб-қосымша әзірлеу қарастырылады.
Материалдар мен әдістер. Бұл зерттеулерде стадиялық емес шегіртке зиянкестерінің таралуы мен қоныстануы туралы көпжылдық тарихи деректерді жинау және өңдеу үшін өсімдік зиянкестерінің пайда болуы мен дамуын фитосанитарлық бақылауда, болжауда және сигнал беруде статистикалық талдау әдістері пайдаланылды.
Нәтижелер. Зерттеу барысында. Ақмола және Қарағанды облыстарының агроклиматтық аймақтарында жүргізіліп, көпжылдық (2003-2023 жж.) фитосанитарлық деректер жиналды және талданды. Шегірткелердің таралуына әсер ететін метеорологиялық, климаттық және топырақтық факторлар ескерілді. Деректерді талдау үшін MySQL, Statistica, Python және Google Earth Engine сияқты құралдар пайдаланылып, нейрондық желілер мен машиналық оқыту модельдері негізінде болжау алгоритмдері жасалды.
Қорытынды. Жобаның нәтижесі зиянды организмдердің таралуын картаға түсіріп, нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік беретін веб-қосымша болады. Бұл шешім зиянкестерге қарсы күресте ресурстарды ұтымды пайдалануға, экологиялық қауіпсіздікті арттыруға және ауыл шаруашылығы өндірісінің рентабельділігін көтеруге септігін тигізеді.Алғышарттар мен мақсат. Қазақстан – ауыл шаруашылығына бағытталған аграрлық ел, алайда шегіртке секілді зиянды организмдер егін шаруашылығына елеулі қауіп төндіреді. Жаппай көбейген жылдары шегірткелер өнімнің 100%-на дейін жойқын зиян келтіруі мүмкін. Осыған байланысты фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін зиянкестер популяциясын болжау және басқару стратегиясына көшу қажеттілігі туындап отыр. Зерттеуде қашықтықтан зондтау, геоақпараттық жүйелер (ГАЖ), машиналық оқыту және жасанды интеллект негізінде зиянды стадиялық емес шегірткелердің таралуын болжауға арналған цифрлық веб-қосымша әзірлеу қарастырылады.
Материалдар мен әдістер. Бұл зерттеулерде стадиялық емес шегіртке зиянкестерінің таралуы мен қоныстануы туралы көпжылдық тарихи деректерді жинау және өңдеу үшін өсімдік зиянкестерінің пайда болуы мен дамуын фитосанитарлық бақылауда, болжауда және сигнал беруде статистикалық талдау әдістері пайдаланылды.
Нәтижелер. Зерттеу барысында. Ақмола және Қарағанды облыстарының агроклиматтық аймақтарында жүргізіліп, көпжылдық (2003-2023 жж.) фитосанитарлық деректер жиналды және талданды. Шегірткелердің таралуына әсер ететін метеорологиялық, климаттық және топырақтық факторлар ескерілді. Деректерді талдау үшін MySQL, Statistica, Python және Google Earth Engine сияқты құралдар пайдаланылып, нейрондық желілер мен машиналық оқыту модельдері негізінде болжау алгоритмдері жасалды.
Қорытынды. Жобаның нәтижесі зиянды организмдердің таралуын картаға түсіріп, нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік беретін веб-қосымша болады. Бұл шешім зиянкестерге қарсы күресте ресурстарды ұтымды пайдалануға, экологиялық қауіпсіздікті арттыруға және ауыл шаруашылығы өндірісінің рентабельділігін көтеруге септігін тигізеді
Создание коллекции основных распространённых вирусов картофеля для изучения эффективности методов оздоровления
Get PDFBackground and Aim. Potato is one of the most important food crops; however, its yield and quality are significantly reduced by viral diseases. Potato viruses accumulate in tubers, making their control difficult and necessitating the development of effective methods for virus elimination from seed material. The aim of the study was to establish a collection of the main potato viruses detected in the in vitro collection of the Plant Biotechnology Laboratory of S. Seifullin Kazakh AgroTechnical Research University (KATRU) and to perform their molecular identification for further use in studies on virus elimination in potato material.
Materials and Methods. Virus detection was carried out using enzymelinked immunosorbent assay (ELISA) and multiplex reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR) for Potato virus X (PVX), Potato virus Y (PVY), Potato virus S (PVS), Potato virus M (PVM), and Potato leafroll virus (PLRV) was carried out. Novelty. A collection of the most widespread potato virus isolates with confirmed molecular identification was created. This collection serves as a basis for evaluating the effectiveness of modern virus elimination methods (electrotherapy, cryotherapy, and apical meristem culture) and for improving the quality of potato breeding material.
Results. Diagnosis of 34 potato samples by ELISA and multiplex RT-PCR revealed eight samples infected with PVX and PVM. Both mono- and mixed infections were detected, allowing the collection to be used in subsequent research on potato virus eradication.
Conclusion. A collection of the main potato viruses identified in domestic and foreign varieties from the in vitro collection of the Plant Biotechnology Laboratory was established. Using ELISA and multiplex RT-PCR, the viral status of 36 samples was determined, with mono- and mixed infections (mainly PVX and PVM) detected in eight of them. The created virus collection with confirmed molecular identification serves as a basis for studying and improving plant recovery methods.Предпосылки и цель. Картофель является одной из наиболее значимых продовольственных культур, однако его урожайность и качество существенно снижаются под воздействием вирусных заболеваний. Вирусы картофеля накапливаются в клубнях, что делает их контроль затруднительным и требует разработки эффективных методов оздоровления посадочного материала. Целью работы было создание коллекции основных вирусов картофеля, выявленных в коллекции in vitro лаборатории биотехнологии растений Института сельского и лесного хозяйства (ИСЛХ) Казахского агротехнического исследовательского университета имени С.Сейфуллина (КАТИУ им. С.Сейфуллина) и проведение их молекулярной идентификации для последующего использования в исследованиях по оздоровлению исходного материала картофеля.
Материалы и методы. Диагностика на вирусоносительство проводилась методами иммуноферментного анализа (ИФА) и мультиплексной полимеразной цепной реакции с обратной транскрипцией нуклеиновых кислот (ОТ-ПЦР) на Х-вирус (PVX), Y-вирус (PVY), S-вирус (PVS),М-вирус (PVM) и вирус скручивания листьев картофеля (PLRV).
Результаты. В результате диагностики 34 образцов картофеля методами ИФА и мультиплексной ОТ-ПЦР установлено, что 8 образцов инфицированы, вирусами PVX и PVM. Выявлены как моно-, так и смешанные инфекции, что позволяет использовать коллекцию для изучения эффективности методов оздоровления и изучения вирусоустойчивости селекционного материала картофеля.
Заключение. Сформирована коллекция основных вирусов картофеля, выявленных в отечественных и зарубежных сортах из in vitro коллекции лаборатории биотехнологии растений. С помощью ИФА и мультиплексной ОТ-ПЦР определён вирусный статус 36 образцов, у 8 из которых зафиксированы моно- и смешанные инфекции, преимущественно PVX и PVM. Созданная коллекция с подтверждённой молекулярной идентификацией является основой для изучения и совершенствования методов оздоровления растений.Предпосылки и цель. Картофель является одной из наиболее значимых продовольственных культур, однако его урожайность и качество существенно снижаются под воздействием вирусных заболеваний. Вирусы картофеля накапливаются в клубнях, что делает их контроль затруднительным и требует разработки эффективных методов оздоровления посадочного материала. Целью работы было создание коллекции основных вирусов картофеля, выявленных в коллекции in vitro лаборатории биотехнологии растений Института сельского и лесного хозяйства (ИСЛХ) Казахского агротехнического исследовательского университета имени С.Сейфуллина (КАТИУ им. С.Сейфуллина) и проведение их молекулярной идентификации для последующего использования в исследованиях по оздоровлению исходного материала картофеля.
Материалы и методы. Диагностика на вирусоносительство проводилась методами иммуноферментного анализа (ИФА) и мультиплексной полимеразной цепной реакции с обратной транскрипцией нуклеиновых кислот (ОТ-ПЦР) на Х-вирус (PVX), Y-вирус (PVY), S-вирус (PVS),М-вирус (PVM) и вирус скручивания листьев картофеля (PLRV).
Результаты. В результате диагностики 34 образцов картофеля методами ИФА и мультиплексной ОТ-ПЦР установлено, что 8 образцов инфицированы, вирусами PVX и PVM. Выявлены как моно-, так и смешанные инфекции, что позволяет использовать коллекцию для изучения эффективности методов оздоровления и изучения вирусоустойчивости селекционного материала картофеля.
Заключение. Сформирована коллекция основных вирусов картофеля, выявленных в отечественных и зарубежных сортах из in vitro коллекции лаборатории биотехнологии растений. С помощью ИФА и мультиплексной ОТ-ПЦР определён вирусный статус 36 образцов, у 8 из которых зафиксированы моно- и смешанные инфекции, преимущественно PVX и PVM. Созданная коллекция с подтверждённой молекулярной идентификацией является основой для изучения и совершенствования методов оздоровления растений
Clinical status in viral diseases of dogs complicated by associations of opportunistic microorganisms
Get PDFBackground and Aim. Infectious pathologies are prevalent among canines, with the majority being of viral etiology. The most notable examples include carnivore plague and adenovirus infection. A distinctive attribute of viral infections is their tendency to occur in clusters, whereas monoinfections are observed with a lower frequency. Clinically, high mortality rates are frequently observed in viral diseases, often due to the development of secondary infections that complicate the course of the primary disease. The objective of the present study was to investigate the clinical manifestations (symptoms, haematological and biochemical blood parameters) of viral diseases (i.e. canine plague and adenovirus infection) in dogs complicated by opportunistic microorganisms, in the conditions of Kostanay city, RK.
Materials and Methods. Canines of various breeds, sexes and age groups were utilised as subjects for the study. The diagnosis of viral diseases in canines was conducted in a comprehensive manner. Dogs with confirmed viral infection were sampled for the isolation and identification of opportunistic microorganisms.
Results. In Kostanay city, from 2022 to 2024, 15 cases of plague of carnivores and 12 cases of adenovirus infection were registered, 13 isolates of opportunistic microorganisms were detected and identified. Blood analysis in monoinfection showed decreased erythrocyte count, haemoglobin and platelet levels. In adenovirus type CAV-1, there were abnormalities in total bilirubin, ALT, AST alkaline phosphotase, and albumin. Blood analysis in viral diseases complicated by associations of opportunistic microorganisms showed leukocytosis, increased neutrophils, globulins and urea indicating the development of secondary infection.
Conclusion. The combination of clinical symptoms and laboratory data allow a more accurate assessment of the severity of the animal\u27s condition and identify lesions of various body systems. The prevalence of opportunistic microorganisms in viral pathologies aggravate the course of the main disease and cause the development of secondary infection.Background and Aim. Infectious pathologies are prevalent among canines, with the majority being of viral etiology. The most notable examples include carnivore plague and adenovirus infection. A distinctive attribute of viral infections is their tendency to occur in clusters, whereas monoinfections are observed with a lower frequency. Clinically, high mortality rates are frequently observed in viral diseases, often due to the development of secondary infections that complicate the course of the primary disease. The objective of the present study was to investigate the clinical manifestations (symptoms, haematological and biochemical blood parameters) of viral diseases (i.e. canine plague and adenovirus infection) in dogs complicated by opportunistic microorganisms, in the conditions of Kostanay city, RK.
Materials and Methods. Canines of various breeds, sexes and age groups were utilised as subjects for the study. The diagnosis of viral diseases in canines was conducted in a comprehensive manner. Dogs with confirmed viral infection were sampled for the isolation and identification of opportunistic microorganisms.
Results. In Kostanay city, from 2022 to 2024, 15 cases of plague of carnivores and 12 cases of adenovirus infection were registered, 13 isolates of opportunistic microorganisms were detected and identified. Blood analysis in monoinfection showed decreased erythrocyte count, haemoglobin and platelet levels. In adenovirus type CAV-1, there were abnormalities in total bilirubin, ALT, AST alkaline phosphotase, and albumin. Blood analysis in viral diseases complicated by associations of opportunistic microorganisms showed leukocytosis, increased neutrophils, globulins and urea indicating the development of secondary infection.
Conclusion. The combination of clinical symptoms and laboratory data allow a more accurate assessment of the severity of the animal\u27s condition and identify lesions of various body systems. The prevalence of opportunistic microorganisms in viral pathologies aggravate the course of the main disease and cause the development of secondary infection.Background and Aim. Infectious pathologies are prevalent among canines, with the majority being of viral etiology. The most notable examples include carnivore plague and adenovirus infection. A distinctive attribute of viral infections is their tendency to occur in clusters, whereas monoinfections are observed with a lower frequency. Clinically, high mortality rates are frequently observed in viral diseases, often due to the development of secondary infections that complicate the course of the primary disease. The objective of the present study was to investigate the clinical manifestations (symptoms, haematological and biochemical blood parameters) of viral diseases (i.e. canine plague and adenovirus infection) in dogs complicated by opportunistic microorganisms, in the conditions of Kostanay city, RK.
Materials and Methods. Canines of various breeds, sexes and age groups were utilised as subjects for the study. The diagnosis of viral diseases in canines was conducted in a comprehensive manner. Dogs with confirmed viral infection were sampled for the isolation and identification of opportunistic microorganisms.
Results. In Kostanay city, from 2022 to 2024, 15 cases of plague of carnivores and 12 cases of adenovirus infection were registered, 13 isolates of opportunistic microorganisms were detected and identified. Blood analysis in monoinfection showed decreased erythrocyte count, haemoglobin and platelet levels. In adenovirus type CAV-1, there were abnormalities in total bilirubin, ALT, AST alkaline phosphotase, and albumin. Blood analysis in viral diseases complicated by associations of opportunistic microorganisms showed leukocytosis, increased neutrophils, globulins and urea indicating the development of secondary infection.
Conclusion. The combination of clinical symptoms and laboratory data allow a more accurate assessment of the severity of the animal\u27s condition and identify lesions of various body systems. The prevalence of opportunistic microorganisms in viral pathologies aggravate the course of the main disease and cause the development of secondary infection
Результаты изучения роста и развития коз горноалтайской пуховой породы, разводимых в условиях северо-востока Казахстана
Get PDFBackground and Aim. The growth and development of goats, and the factors influencing these processes, are important determinants of production efficiency and the overall quality of goat-derived products. This research aimed to study the growth and development of Mountain Аltai downy goats considering gender and age groups on the «Agrofirma Akzhar-Ondiris» LLP farm in the Pavlodar region.
Materials and Methods. The study focused on Mountain Altai downy goats. Their growth and development indicators were assessed using standard animal husbandry methods. The research was conducted to study the growth and development of goats by visually assessing their exterior, taking basic measurements with a measuring tape and measuring stick, calculating body indices and weighing the goats on electronic scales to determine live weight, including average daily, absolute and relative weight gains.
Results. The farm has over 5855 goats, including 5.17% stud bucks and 55.1% does. Yearling does and bucks make up 3.26% and 18.8% of the population, respectively. The average live weight of 2-to 2.5-year-old does and bucks was 38.5 kg and 46.9 kg, respectively. Adult does averaged 47.3 kg and adult bucks averaged 72.1 kg. Exterior characteristics were determined visually, through measurements and by calculating body condition indices. According to the massiveness index, 2.5-year-old does had a value of 138.04%, while 4-year-old bucks had a value of 142.14%.
Conclusion. All studied growth and development indicators of the Mountain Altai downy goats were comparable to those of local Kazakh goats and met the breed standard. Therefore it was concluded that this goat breed is suitable for continued breeding on the «Agrofirma Akzhar-Ondiris» LLP farm in the Pavlodar region.Предпосылка и цель. Рост и развитие коз и факторы, влияющие на эти процессы, важны, поскольку это влияет на эффективность производства и в целом на качество продукции козоводства. Цель данного исследования изучить рост и развитие коз горноалтайской породы в разрезе половозрастынх групп в условиях хозяйства ТОО «Агрофирма Ақжар Өндіріс» Павлодарской области.
Материалы и методы. Объектом исследования служили козы горноалтайской пуховой породы. Изучение показателей роста и развития исследуемых коз проводили по общепринятым методикам зоотехнии. Проведены исследования по изучению роста и развития экстерьера коз визуально и взятия основных промеров мерной лентой, мерной палкой и вычислением индексов телосложения коз, а также проводили взвешивание коз с определением живой массы на электронных весах с определением среднесуточных, абсолютных и относительных приростов коз.
Результаты. Поголовье коз в хозяйстве составляет более 5855 голов, в т.ч. козлы-производители - 5,17%, козоматки - 55,1%, переярки-козочки и козочки годовалые, соответственно 3,26 - 18,8%. Живая масса коз и козлов в возрасте 2-2,5 года составила в среднем 38,5 кг и 46,9 кг, у взрослых коз и козлов, соответственно - 47,3 кг и 72,1 кг. Экстерьерные показатели коз определяли визуально, путем взятия промеров и вычисления индексов телосложения. Индексы телосложения показали, что по индексу массивности козы 2,5 года и козлы в 4 года имели показатели 138,04% и 142,14% соответственно. Все изученные показатели роста и развития коз соответствуют стандарту гороноалтайской пуховой породы коз.
Заключение. Исследовательская работа по изучению роста и развития коз горноалтайской пуховой породы была проведена в ТОО «Ақжар-Өндіріс» Павлодарской области в рамках грантового научного проекта «Трансферт инновационных технологий и внедрение эффективных способов производства продукции козоводства». Здесь следует отметить, что исследования проводились в условиях резкой континентальности климатических условий хозяйства, т.е. при продолжительной и холодной зиме (5-5,5 мес.) жаркой и короткой летнего сезона (3 мес.). Среднегодовое количество осадков в регионе колебалось от 200 до 310 мм. Основной растительностью пастбищ хозяйства - это растительность сопок, горных склонов на каштановых почвах. В частности, в хозяйстве распространены типчаковые, ковыльно-полынно-типчаковая, караганно полосно-типчаковая и ковыльно- растительная ассоциация, средняя урожайность которых составляет 8,5-5,5 ц/га сухой массы. Следовательно, из характеристики землепользования видно, что ТОО АФ «Ақжар-Өндіріс» является животноводческого направления, которая базируется на использовании естественных кормовых угодий. Результаты научного исследования показывают, что направление и показатели изучения роста и развития коз, разводимые в условиях данного хозяйства, соответствуют стандарту гороноалтайской пуховой породы коз.Предпосылка и цель. Рост и развитие коз и факторы, влияющие на эти процессы, важны, поскольку это влияет на эффективность производства и в целом на качество продукции козоводства. Цель данного исследования изучить рост и развитие коз горноалтайской породы в разрезе половозрастынх групп в условиях хозяйства ТОО «Агрофирма Ақжар Өндіріс» Павлодарской области.
Материалы и методы. Объектом исследования служили козы горноалтайской пуховой породы. Изучение показателей роста и развития исследуемых коз проводили по общепринятым методикам зоотехнии. Проведены исследования по изучению роста и развития экстерьера коз визуально и взятия основных промеров мерной лентой, мерной палкой и вычислением индексов телосложения коз, а также проводили взвешивание коз с определением живой массы на электронных весах с определением среднесуточных, абсолютных и относительных приростов коз.
Результаты. Поголовье коз в хозяйстве составляет более 5855 голов, в т.ч. козлы-производители - 5,17%, козоматки - 55,1%, переярки-козочки и козочки годовалые, соответственно 3,26 - 18,8%. Живая масса коз и козлов в возрасте 2-2,5 года составила в среднем 38,5 кг и 46,9 кг, у взрослых коз и козлов, соответственно - 47,3 кг и 72,1 кг. Экстерьерные показатели коз определяли визуально, путем взятия промеров и вычисления индексов телосложения. Индексы телосложения показали, что по индексу массивности козы 2,5 года и козлы в 4 года имели показатели 138,04% и 142,14% соответственно. Все изученные показатели роста и развития коз соответствуют стандарту гороноалтайской пуховой породы коз.
Заключение. Исследовательская работа по изучению роста и развития коз горноалтайской пуховой породы была проведена в ТОО «Ақжар-Өндіріс» Павлодарской области в рамках грантового научного проекта «Трансферт инновационных технологий и внедрение эффективных способов производства продукции козоводства». Здесь следует отметить, что исследования проводились в условиях резкой континентальности климатических условий хозяйства, т.е. при продолжительной и холодной зиме (5-5,5 мес.) жаркой и короткой летнего сезона (3 мес.). Среднегодовое количество осадков в регионе колебалось от 200 до 310 мм. Основной растительностью пастбищ хозяйства - это растительность сопок, горных склонов на каштановых почвах. В частности, в хозяйстве распространены типчаковые, ковыльно-полынно-типчаковая, караганно полосно-типчаковая и ковыльно- растительная ассоциация, средняя урожайность которых составляет 8,5-5,5 ц/га сухой массы. Следовательно, из характеристики землепользования видно, что ТОО АФ «Ақжар-Өндіріс» является животноводческого направления, которая базируется на использовании естественных кормовых угодий. Результаты научного исследования показывают, что направление и показатели изучения роста и развития коз, разводимые в условиях данного хозяйства, соответствуют стандарту гороноалтайской пуховой породы коз