Czasopisma Naukowe GSW (Gdańska Szkoła Wyższa)
Not a member yet
207 research outputs found
Sort by
Zakres zadań, uprawnień i obowiązków nauczycieli szkół publicznych i niepublicznych — analiza porównawcza
Full text linkAlong with the changes in social, political and economic sphere that took place in Poland during the 1980s and 1990s, the educational system changed as well. Polish Parliament passed the Bill on Education in 1991. That bill had the provision that allowed non-state actors, such as foundations, associations, physical persons to be the founders of schools. In practical terms, it meant that the state monopoly in schooling ended, and the market of educational services was created. Those changes had an impact on the professional situation of teachers that got employed in the non-public entities. In comparison to the public sector teachers, they lost part of their privileges and rights stemming from so called Teachers’ Chart, the legal regulation passed in 1982 (the base legal act regulating the rules of employment in state education). The following article presents the comparative analysis of the issue of tasks, powers and duties assigned to the position of a teacher in the two types of school, public and non-public.Wraz ze zmianami społecznymi, ekonomicznymi i politycznymi, które dokonały się w Polsce na przełomie lat 80. i 90. XX wieku, przeobrażeniom uległ także system oświaty. Uchwalona Przez Sejm RP w 1991 roku ustawa o systemie oświaty (art. 5 pkt 1) wprowadziła możliwość zakładania szkół i placówek oświatowych przez różne podmioty, takie jak stowarzyszenia, fundacje i osoby fizyczne. Przepisy ustawy oznaczały w praktyce, że monopol państwa na oświatę został złamany, a usługi edukacyjne w pewnej mierze uległy urynkowieniu. Zmiany te nie pozostały bez wpływu na sytuację zawodową sporej liczby nauczycieli, którzy znaleźli zatrudnienie w nowo powstałych placówkach. W stosunku do swoich kolegów z sektora publicznego, nauczyciele szkół niepublicznych utracili część praw i przywilejów, wynikających bezpośrednio z Karty Nauczyciela, która stanowi podstawowy akt prawny regulujący zasady zatrudniania nauczycieli w szkołach publicznych. Niniejszy artykuł prezentuje wyniki analizy porównawczej zakresu zadań, uprawnień i obowiązków, przypisanych do statusu nauczyciela w obu typach szkół
Podziały administracyjno-terytorialne ziem zachodnich i północnych Polski w latach 1945–1950
Full text linkThe territories which became part of Poland under Yalta and Potsdam international conferences underwent constant changes in terms of administrative and territorial divisions in the period from 1945 to 1950. That situation resulted from the fact that these areas were part of another country so there was a different territorial division. Moreover, the newly created Polish administration, its bodies and field structures were being developed, including the territorial coverage of individual units. The process of creating public administration bodies was conducted in exceptional circumstances, which required corrections and changes, adjusting the structures and geographical coverage to the needs and local conditions, undergoing a constant change. The process of administrative and territorial divisions of western and northern territories of Poland can be divided into 3 periods: 1st till 1946, 2nd till 1949 and 3rd with a turning point in 1950. The division created then and stabilized in 1950 constituted a constant and integrated with the rest of the country element of the administrative structure of the state system.Ziemie, które weszły w skład państwa polskiego na mocy konferencji międzynarodowych w Jałcie i Poczdamie, ulegały w okresie od 1945 r. do 1950 r. ciągłym zmianom w zakresie podziałów administracyjnych i terytorialnych. Rzeczona sytuacja wynikała z faktu, iż tereny te wchodziły w skład innego państwa, istniał więc inny podział terytorialny. Nadto nowo tworzona administracja polska, jej organy i struktury terenowe ulegały procesowi budowy, w tym również w zakresie zasięgu terytorialnego poszczególnych jednostek. Proces tworzenia organów administracji publicznej dokonywany był w warunkach nadzwyczajnych, które wymagały korekt i zmian, dostosowując struktury i zasięg terytorialny do potrzeb i warunków lokalnych, ulegających ciągłym zmianom. Proces podziałów administracyjno-terytorialnych ziem zachodnich i północnych Polski można podzielić na 3 okresy: 1. do 1946 r.; 2. do 1949 r. i 3. końcowy to cezura czasowa 1950 r. Stworzony wówczas podział ustabilizowany w 1950 r. stanowił stały i zintegrowany z resztą kraju element struktury administracyjnej ustroju państwa
Zbrodnie wojenne i czystki etniczne w Prusach Wschodnich w latach 1914–1945
Full text linkThe Author’s intent was to show the progress of the war in the area of East Prussia, the situation of the civilian population under Russian occupation and the war crimes done by the two warring parties — both civilian residents were killed by the invaders and powerless Russian soldiers killed by the Germans. After the war, the future of the province had to be determined in a plebiscite. It was conducted under conditions preventing any impartiality. The population of Poland was threatened. There were attacks on Polish plebiscite activists and Polish rallies and assemblies. Some of these attacks resulted in death of the victims. After the outbreak of World War II, Germany openly started to suppress the Polish population, treacherously and brutally murdered Polish activists in Warmia and Mazury. The last editor of “Gazeta Olsztyńska”, Seweryn Pieniężny Jr., was shot dead in the Hohenbruch camp. His fate was shared by many Polish activists, shot dead, guillotined (Alfons Żurawski and Reinhold Barcz). Many (e.g. Ryszard Knosała) were in the concentration camps, very few of them hid under changed names in the General Government. In 1933 one of the first concentration camps was founded in East Prussia. It was established near Königsberg (Królewiec). In the area of presented province there were prisoner-of-war camps founded where captured soldiers of the enemy army were kept. They lived in harsh conditions, including Polish, Soviet, French, British, Belgian and other war prisoners. In East Prussia the laborers from all occupied countries or the countries at war with the Third Reich were compulsory employed. English people were treated best, then French people, the worst was the situation of workers from the territory of the former USSR. In autumn 1944 Soviet troops entered East Prussia. They conquered the town Nemmersdorf where they committed war crimes. Especially the situation of Warmians and Mazury people was hard. They were persecuted by the German authorities, not considered German citizens with full rights by the rest of Germans. A short-term improvement appeared when Hitler came to power. After the Polish administration was established in these areas, the local population was persecuted as Germans. Many Warmians and Mazury people left the homeland and migrated across Oder and Nysa Łużycka River thereafter.Zamiarem autora było ukazanie przebiegu działań wojennych na obszarze Prus Wschodnich, losów ludności cywilnej w warunkach okupacji rosyjskiej i ukazanie zbrodni wojennych, jakich dopuszczały się obie walczące strony — ginęli zarówno cywilni mieszkańcy z rąk najeźdźcy, jak i bezbronni żołnierze rosyjscy zabijani przez Niemców. Po wojnie o przyszłości prowincji miał zadecydować plebiscyt. Został on przeprowadzony w warunkach uniemożliwiających jakąkolwiek bezstronność. Ludność polska była zastraszana. Dochodziło do napadów na polskich działaczy plebiscytowych oraz polskie wiece i zgromadzenia. Niektóre z tych ataków zakończyły się śmiercią ofiar. Po wybuchu II wojny światowej Niemcy już otwarcie przystąpili do rozprawy z polską ludnością, skrytobójczo i bestialsko mordowano polskich działaczy na Warmii i Mazurach. Ostatni redaktor „Gazety Olsztyńskiej”, Seweryn Pieniężny junior, został rozstrzelany w obozie Hohenbruch. Jego los podzielili liczni działacze polscy, rozstrzeliwani, gilotynowani (Alfons Żurawski czy Reinhold Barcz). Wielu (np. Ryszard Knosała) znalazło się w obozach zagłady, nieliczni ukrywali się pod zmienionymi nazwiskami na terenie Generalnego Gubernatorstwa. W 1933 założono w Prusach Wschodnich jeden z pierwszych obozów koncentracyjnych. Powstał on pod Królewcem. Na terenie przedstawianej prowincji lokalizowane były obozy jenieckie, w których osadzano wziętych do niewoli żołnierzy wrogich armii. Przebywali w nich w ciężkich warunkach, m.in. jeńcy polscy, sowieccy, francuscy, brytyjscy belgijscy i inni. W Prusach Wschodnich przymusowego zatrudniano robotników ze wszystkich okupowanych, bądź będących w stanie wojny z III Rzeszą, państw. Najlepiej traktowano Anglików, nieco gorzej Francuzów, najgorszy był los robotników z ziem byłego ZSRR. Jesienią 1944 roku doszło do wejścia oddziałów radzieckich do Prus Wschodnich. Opanowały one miejscowość Nemmersdorf, gdzie dopuściły się przestępstw wojennych. Szczególnie ciężki był los Warmiaków i Mazurów. Byli oni prześladowani przez władze niemieckie, nieuznawani za pełnoprawnych przez resztę obywateli Niemiec za Niemców. Pewna krótkotrwała poprawa była związana z dojściem Hitlera do władzy. Po nastaniu polskiej administracji na tych terenach doszło do prześladowania ludności miejscowej, jako Niemców. Wielu Warmiaków i Mazurów w okresie późniejszym opuszczało ojczyste strony i emigrowało za Odrę i Nysę Łużycką
Władze, finanse i ludność małych miast pomorskich w początkach panowania pruskiego
Full text linkAs the result of the First Partition of Poland, the Royal Prussia with the Pomeranian voivodeship fell under the Prussian reign in September 1772, and subsequently was made into a new province — the West Prussia. One of the first decisions of the Prussian authorities was the introduction of new administration. The province’s highest authority was the Kwidzyn Chamber of War and Domains who ruled over the cities via tax districts. The head of each of the tax districts was a tax official who controlled the city finances and craft, and took care of the economic development of the cities and raising their fiscal capabilities. The Chamber’s rule over the cities meant the dissolution of the respective local governments and autonomy, together with the introduction of strong national rule. On the basis of the “Bylaw for the royal cities (with the exception of Elbląg)” of September 13, 1773, magistrates, nominated by the Prussian authorities, replaced local authorities. These were headed by national officers, mayors. The magistrate additionally consisted of a treasurer (“kamlarz”), responsible for the city’s finances, a writer, and one advisor, all also nominated. The magistrate’s competences were related to the city’s law system, financial, and economic issues, oversight of education, hospitals, churches, appointment of Protestant clergy and teachers, matters related to the public order and safety, as well as execution of law. Apart from the mentioned top posts in the cities under our scrutiny, there were also posts and institutions for the individual branches of the city’s administration and economy, whose number differed across cities, depending on the cities’ size and economic functions. After having been taken into Prussian custody, the cities, along with their autonomy, lost their financial independence. The city’s treasurer was required to prepare a preliminary budget, which could be put into practice only upon the approval of the chamber’s officials. The spending of any, even petty, sum of money, was possible following the positive opinion of the governing powers. The analysis of the budget structure of the cities under scrutiny shows that their income was low and spendings consisted mostly of the salaries of the officials and debt management. Serious investments or renovations did not fit into the budget and could only be undertaken in case of accumulating budget surpluses or receiving government funding. The population of the analysed cities in the 1870s was between 460 and 1750.W wyniku I rozbioru Polski Prusy Królewskie wraz z województwem pomorskim we wrześniu 1772 r. dostały się pod panowanie pruskie, z których utworzono nową prowincję — Prusy Zachodnie. Jednym z pierwszych posunięć władz pruskich było wprowadzenie nowej administracji. Najwyższą władzą prowincji była zlokalizowana w Kwidzynie Kamera Wojny i Domen, która sprawowała, poprzez utworzone okręgi podatkowe, nadzór nad miastami. Na czele okręgu podatkowego stał radca podatkowy, który nadzorował kasę miejską, rzemiosło, a także troszczył się o rozwój gospodarczy miast i podniesienie ich możliwości podatkowych. Podporządkowanie miast Kamerze oznaczało likwidację ich samorządu i autonomii i poddanie ich silnej kontroli państwowej. Na mocy „Rozporządzenia dla miast królewskich (oprócz Elbląga)” z 13.09.1773 r. wprowadzono w miejsce samorządów — mianowane przez władze pruskie — magistraty. Na czele ich stali urzędnicy państwowi — burmistrzowie. Ponadto w skład magistratu wchodzili — również przez mianowanie — kamlarz (odpowiedzialny za finanse miejskie), pisarz i jeden rajca. Do kompetencji magistratu należały sprawy prawnoustrojowe miasta, finanse, gospodarcze, nadzór nad szkołami, szpitalami, kościołami, mianowanie duchownych i nauczycieli protestanckich, sprawy związane z porządkiem i bezpieczeństwem publicznym oraz wymiar sprawiedliwości. Obok wymienionych najważniejszych godności w interesujących nas miastach, istniały również urzędy i funkcje obejmujące poszczególne gałęzie administracji i gospodarki miejskiej, których liczba w poszczególnych miastach była różna, zależna od wielkości miasta i jego funkcji gospodarczych. Po przejęciu przez miasta Prusy miasta wraz z autonomią straciły również samodzielność finansową. Kamlarz miejski zobowiązany był do opracowania preliminarza budżetowego, który mógł być realizowany dopiero po uzyskaniu akceptacji urzędników Kamery. Na wydatkowanie każdej, nawet najmniejszej sumy, musiano uzyskać zgodę władz zwierzchnich. Analiza struktury budżetów omawianych miast wskazuje, iż ich dochody były niewielkie i pochłaniane były przede wszystkim przez płace urzędników oraz obsługę zadłużenia. Na poważniejsze inwestycje czy remonty nie wystarczało środków. Można było je podjąć jedynie w przypadku skumulowania nadwyżek budżetowych lub uzyskania subwencji rządowych. Analizowane miasta w latach 70. XVIII stulecia liczyły od 460 do 1750 mieszkańców
Prawo i etyka w kontroli administracji rządowej
Full text linkThis article is an attempt to analyze legal and ethical conditions in control of the governmental administration exercised by the Prime Minister, ministers and voivodes as well as the internal control exercised by local government in matters relating to the implementation of tasks in the area of governmental administration and implementation of tasks in the area of governmental administration by other entities, with regard to the scope within which the tasks are financed from the state budget.Przedmiotem niniejszego artykułu jest próba analizy uwarunkowań prawnych i etycznych w kontroli administracji rządowej wykonywanej przez Prezesa Rady Ministrów, ministrów oraz wojewodów, a także kontroli wewnętrznej wykonywanej przez organy samorządu terytorialnego w sprawach dotyczących realizacji zadań z zakresu administracji rządowej oraz realizowania przez inne podmioty zadań z zakresu administracji rządowej w zakresie, w jakim zadania te są finansowane z budżetu państwa
Zasady prawa wyznaniowego. Podstawowe informacje
Full text linkThe article discusses the principles of Polish religious law. Their analysis was preceded by a short introduction on general principles of law. Individual evaluation of religious principles of the law presented in the article is mainly based on the existing legislation and views of the doctrine, however, it contain comments and observations, which are not always consistent with the considerations set out in the studies of other authors.W artykule omówiono zasady polskiego prawa wyznaniowego. Analiza ich została poprzedzona krótkim wstępem dotyczącym ogólnych zasad prawa. Indywidualna ocena zasad prawa wyznaniowego przedstawiona w artykule opiera się głównie na obowiązujących aktach prawnych i poglądach doktryny, zawiera jednak uwagi i spostrzeżenia, które nie zawsze są zgodne z rozważaniami zawartymi w opracowaniach innych Autorów
System źródeł prawa wyznaniowego w Rzeczypospolitej Polskiej. Wybrane zagadnienia
Full text linkThe article refers to a system of sources of religious law in the Republic of Poland. The basic argument was preceded by a brief description sources of law, which presents the most impor – tant of its elements. Analysis of the national system of sources of religious law was preceded by a description of EU law and international law affecting this issue.Artykuł dotyczy systemu źródeł prawa wyznaniowego w Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawowy wywód został poprzedzony krótkim opisem systemu źródeł prawa, w którym przedstawiono najważniejsze jego elementy. Analiza krajowego system źródeł prawa wyznaniowego została poprzedzona opisem prawa unijnego i międzynarodowego mającego wpływ na omawianą problematykę