Teologia Praktyczna

Jędraszewski, Marek

Polish

Kościół lokalny w dialogu ze światem uniwersyteckim

Stułkowski, Szymon

Wiary można uczyć tam, gdzie się jej doświadcza. Parafia miejscem i nośnikiem katechezy

Gumicniuk, Bolesław

BOLESŁAW GUMIENIUK  
Konferencja Niemieckojęzycznych Pastoralistów
I. Wprowadzenie w tematykę prac pastoralistów 
obszaru języka niemieckiego
Profesorowie teologii pastoralnej, jak też wielu naukowców, którzy zajmowali 
się sprawami teologii praktycznej z państw, w których obowiązuje język niemiecki 
czyli Niemiec, Austrii, Szwajcarii oraz pastoraliści z Holandii, utworzyli w 1984 r. tzw. 
Konferencję Niemieckojęzycznych Pastoralistów, której cele i zasady działania regu­
luje St a t u t 1 uchwalony 21 czerwca 1984 r. Pracami Konferencji kierował początko­
wo tylko Z a r z ą d , który od 1991 r. wszedł w skład tzw. Rady Konferencji.
Zadaniem tego krótkiego artykułu jest więc przedstawienie po raz pierwszy w ję­
zyku polskim całego statutu tej Konferencji. Publikacja ta może też być pomocną 
w dyskusji nad przyszłością Sekcji Pastoralistów Polskich i ułatwić sformułowanie sta­
tutu przyszłego Zrzeszenia (Konferencji) Pastoralistów Polskich.
Członkowie Konferencji Niemieckojęzycznych Pastoralistów, których obecnie jest 
ok. 250, spotykają się przynajmniej raz na dwa lata w ramach tzw. kongresów orga­
nizowanych przez Radę Konferencji. Co cztery lata Walne Zgromadzenie Konferen­
cji z pośród profesorów teologii pastoralnej wyżej wymienionych państw wybiera tzw. 
Zarząd. Zarząd ponosi prawną odpowiedzialność za finanse i całokształt prac Kon­
ferencji. Stanowi on równocześnie istotną część Rady Konferencji2. W skład Rady
1 STATUT, znajdujący się w Archiwum Konferencji Niemieckojęzycznych Pastoralistów, był uzupeł­
niany w 1991, 1997 i 2001r. O tych Uzupełnieniach będzie mowa w punkcie trzecim tegp artykułu.
* öw\in3ÖWvye v; to\ m vAastty perttxfyV. FYM — „PasloraA-Theoto^sche \nfora\auo-
.m W ä  t a  W t i m  6ct teu\scYßprac\ugen Pastorsätheolopnnen und Pastoraitheotogen 
e. V. i Fachgruppe Praktische Theologie der Wissenschaftlichen Gesellschaft für Theologie.
330
wchodzą dodatkowo powołani przedstawiciele profesorów teologii pastoralnej, re­
prezentanci poszczególnych instytucji jak asystentów, młodszych pracowników nauko­
wych, przedstawiciel konferencji rektorów seminariów duchownych. Rada powołuje 
też na określony czas lub do konkretnego projektu przedstawiciela jakiejś instytucji 
lub pastoralistę innego państwa. Z tego właśnie tytułu Rada powoływała poprzednio 
przedstawiciela byłego DDR, potem pastoralistę z Węgier, a od 1999 r. w pracach tej 
Rady bierze udział autor tego artykułu, który reprezentuje ogólnie mówiąc Wiedeń­
skie Forum Pastoralne i Sekcję Pastoralistów Polskich3.
We wrześniu 2001 r. odbył się we Freising (RFN) kongres Konferencji (tematy­
ka kongresu: Sensus fidelium — Senfkorn für Kirche und Gesellschaft), podczas któ­
rego na czteroletni okres został wybrany nowy Zarząd i ustanowiona została nowa 
Rada, w skład której obecnie wchodzą (w sumie 22 osoby):
•  zarząd (3 osoby): prof. dr Udo Schmälzte (Münster, przewodniczący); prof. 
dr Franz Weber (Innsbruck); prof. dr M artina Blasberg-Kuhnke 
(Osnabrück);
•  przedstawiciele państw (3 osoby): prof. dr Leo Karrer (Szwajcaria), prof. 
dr Michael Sievernich (Niemcy), prof. dr Chr. Hermans (Holandia);
•  przedstawiciel Komisji Duszpasterskiej Episkopatu Niemieckiego: dr Ott­
mar John;
•  przedstawiciel rektorów seminariów duchownych: dr Philipp Müller;
•  przedstawiciel katolickich szkól wyższych: prof. dr M. Belok;
•  przedstawiciele asystentów: dr M. Hoelzl, dr D. Nauer, dr F. Luzzatto;
•  przedstawiciele instytucji dokształcających świeckich dr G. Kellner, 
dr H X  Groß;
•  przedstawiciel pastoralistów protestanckich: prof. dr Reinhard Schmidt-Rost 
(Bonn);
•  tzw. grupa członków dokooptowanych: prof. dr Walter Fürst (Bonn); o. dr 
Manfred Entrich, Zentralstelle Pastorał Episkopatu Niemieckiego; dr Wal­
ter Krieger (Wiedeń); ks. dr Bolesław Gumieniuk, Netz-Werk-Ost; dr Ha- 
dwig Müller, Missionswissenschaftliches Institut Aachen; Monika Altenbeck, 
kfd-Bundesverband — Düsseldorf; Biskup prof. dr Paul Wehrle (Freiburg).
Pod auspicjami Rady odbyło się we wrześniu 2002 r. sympozjum na temat: Seel­
sorge der Zukunft. Paxis und Konzepte im Widerstreit, a na rok 2003 planowany jest 
kongres na temat: Zukunft der Religion in Europa.
ł  Por. B. Gumieniuk: Wiedeńskie Fomm Pastoralne. Znaczenie jego prac dla Teologii Pastoralnej 
okresu postkomunistycznego. „Studia Paradyskie”. T  XI. Poznań-Paradyż 2001 s. 51-78. Również 
Tenże: Z prac „Rady Konferencji Pastoralistów obszaru języka niemieckiego”. W: Duszpasterstwo a wy­
zwania XXI wieku. Materiały z Sympozjum Pastoralistów Polskich 22-24 kwietnia 2001. Kielce 2001 
s. 156-171.
331
§ 1. Nazwa i siedziba zrzeszenia / rok sprawozdawczy
(1) Zrzeszenie ma nazwę „Konferencja Niemieckojęzycznych Pastoralistów". Ma ono 
być zarejestrowane w rejestrze handlowym. Przy nazwie należy więc umieszczać 
dopisek „e.V.”5.
(2) Zrzeszenie ma swoją siedzibę w Passau.
(3) Rokiem sprawozdawczym jest rok kalendarzowy.
II. Statut Konferencji Niemieckojęzycznych
Pastoralistów4
§ 2. Cel zrzeszenia
(1) Zrzeszenie dąży do celów wyłącznie i bezpośrednio społecznych, naukowych 
w' sensie zgodnym z rozdziałem „cele uprzywilejowane podatkowo” z Ustawy Po­
datkowej (państwa Niemieckiego!).
(2) Celem zrzeszenia jest wspomaganie badań i nauczania w ramach teologii pasto­
ralnej
•  przez opracowywanie aktualnych interdyscyplinarnych zagadnień badaw­
czych,
•  przez poprawę współpracy pomiędzy pastoralistami niemieckojęzycznymi 
oraz pomiędzy analogicznymi stowarzyszeniami w kraju i zagranicą,
•  oraz poprzez naukowe towarzyszenie w zadaniach, które pojawiają się w za­
kresie kształcenia i doskonalenia powołań do urzędów pastoralnych.
(3) Cel statutu urzeczywistniany jest szczególnie przez organizowanie konferencji 
naukowych jak i przez wspieranie publikacji.
(4) Zrzeszenie działa bezinteresownie; w pierwszej linii nie dąży do pomnażania dóbr 
materialnych.
§ 3. Członkostwo
(1) Zrzeszenie ma członków zwyczajnych i wspierających.
a) Członkiem zwyczajnym może być każda osoba fizyczna, która aktywnie wspie­
ra cele tego zrzeszenie. Podczas Walnego Zgromadzenia członkowie zwy­
czajni mają prawo głosu a także mogą być wybierani.
b) Członkiem wspierającym może być każda osoba fizyczna bądź prawna, która
wspiera finansowo zrzeszenie przy wypełnianiu jego zadań. Podczas Walne­
go Zgromadzenia członkowie wspierający nie mają prawa głosu i nie mogą 
być wybierani.
4 Tłumaczenie polskie Sta tu tu  zachowuje numerację, znaki i podział oryginału nie­
mieckiego.
5 e.V. = zrzeszenie zarejestrowane.
332
(2) O członkostwo należy zwracać się pisemnie do z a r z ą d u  zrzeszenia, który decy­
duje o przyjęciu. Wstąpienie następuje z chwilą wręczenia pisemnego oświad­
czenia o przyjęciu.
(3) Członkostwo kończy się przez pisemne oświadczenie o wystąpieniu, przez wy­
kluczenie lub przez zgon.
(4) Kandydat/kandydatka pragnący wstąpić do zrzeszenia a odrzucony przez z a r z ą d  
może odwołać się do Walnego Zgromadzenia członków, które to Zgromadzenie 
zdecyduje ostatecznie o członkostwie.
(5) Członkowie zobowiązują się wspierać cele zrzeszenia i terminowo uiszczać swo­
je składki.
(6) Wysokość składki ustalana jest przez Walne Zgromadzenie członków na wnio­
sek z a r z ą d u .
(7) Środki zrzeszenia mogą być stosowane tylko do celów zgodnych ze statutem. 
Członkowie zrzeszenia nie otrzymują żadnej zapomogi ze środków zrzeszenia. 
Żadna osoba nie może być wspierana przez wydatki niezgodne z celem sto­
warzyszenia lub przez zbyt wysokie wynagrodzenie. Członkowie, którym powie­
rzono urząd honorowy mają prawo jedynie do rekompensaty rzeczywiście po­
niesionych wydatków.
(8) Członkowie w żadnym przypadku nie odpowiadają swoim majątkiem.
(9) Wraz z zakończeniem członkostwa wygasają wszystkie prawa wynikające z człon­
kostwa. Zwrot składek i datków jest wykluczony.
§ 4. Organy zrzeszenia
Zrzeszenie składa się z następujących organów:
a) Walne Zgromadzenie Członków.
b) Zarząd.
§ 5. Walne Zgromadzenie Członków
(1) Walne Zgromadzenie Członków odbywa się z reguły co dwa lata. Należą do niego 
wszyscy członkowie zwyczajni.
(2) Na Walne Zgromadzenie członkowie są zapraszani pisemnie przez przewodni­
czącego lub przewodniczącą wraz z podaniem porządku obrad. Jeżeli interesy 
zrzeszenia tego wymagają bądź żąda tego przynajmniej 1/3 członków zwyczaj­
nych musi się odbyć nadzwyczajne zgromadzenie członków.
(3) Walne Zgromadzenie jest kompetentne do wyboru z a r z ą d u , do przyjęcia roz­
liczenia rocznego i sprawozdania handlowego jak i przyjęcia decyzji o odwoła­
niu z a r z ą d u .
(4) Walnemu Zgromadzeniu przewodniczy przewodniczący/przewodnicząca; w przy­
padku jego/jej nieobecności zastępca/zastępczyni; w przypadku nieobecności tych 
ostatnich przewodniczy wskazany przez obecnych członków z a r z ą d u  członek 
z ich kręgu.
333
(5) Decyzje Walnego Zgromadzenia należy zaprotokółować, który podpisuje prze­
wodniczący/przewodnicząca i jeden z innych członków zarządu to sygnuje.
(6) Walne Zgromadzenie uzyskuje kworum głosów, gdy obecna jest ponad połowa 
członków. Decyduje zwyczajną większością obecnych członków. Każdy z człon­
ków' ma jeden głos. Równość głosów oznacza odrzucenie. Jeżeli zgromadzenie 
nie ma kworum głosów, wtedy kolejne Walne Zgromadzenie, dotyczące tego 
samego porządku obrad, uzyskuje kworum głosów bez względu na liczbę przy­
byłych członków, co należy jednak zaznaczyć w zaproszeniu.
§ 6, Zarząd
(1) z a r z ą d  składa się z przew odniczącego/przew odniczącej, z jego/jej zastępcy
i z przynajmniej jednego kolejnego członka.
(2) z a r z ą d  wybierany jest na okres czterech lat przez Walne Zgromadzenie.
(3) z a r z ą d e m  zgodnie z § 26 BGB (Kodeks Cywilny Niemiec) są — z wyłącznym 
pełnomocnictwem — przewodniczący/przewodnicząca i jego/jej zastępca, 
a w sprawach wewnętrznych zastępca ma prawo do działania tylko wtedy, gdy 
przewodniczący/przewodnicząca nie może być obecny/obecna.
$ 7. Zmiany w statucie
(1) O zmianie s t a t u t u  może zadecydować jedynie Walne Zgromadzenie. W zapro­
szeniu (na Walne Zgromadzenie!) należy w porządku obrad dołączyć propono­
wane zmiany paragrafu s t a t u t u ,  który miałby być zmieniony. Decyzja zawiera­
jąca zmianę s t a t u t u  wymaga większości od 2/3 oddanych głosów.
(2) Każdą zmianę s t a t u t u  należy przedłożyć odpowiedniemu URZĘDOWI sk a r b o w e ­
mu przez przesłanie zmienionego s t a t u t u .
§ 8 Rozwiązanie zrzeszenia
(1) Rozwiązanie zrzeszenia następuje na drodze decyzji Walnego Zgromadzenia; przy 
czym V* oddanych głosów musi być za rozwiązaniem zrzeszenia.
(2) Walne Zgromadzenie mianuje trzech likwidatorów do załatwienia spraw z tym 
związanych,
(3) Przy rozwiązaniu lub zawieszeniu zrzeszenia lub przy zniesieniu jego dotychcza­
sowego celu majątek zrzeszenia przechodzi na i n s t y t u t  m isy jn o -N a u k o w y  
w Aachen — Missionswissenschaftliche łnsitut Missio e.V.
Statut ten sporządzono w Würzburgu, dnia 21 czerwca 1984 r. 
Podpisano:
prof. dr P.M. Zulehner — pierwszy przewodniczący 
prof. dr Hans Schilling — zastępca.
334
III. Zmiany w Statucie Konferencji Niemieckojęzycznych
Pastoralistów
25 września 1991 r. Walne Zgromadzenie powołało do istnienia i uzgodniło Sta­
tut Rady Konferencji Niemieckojęzycznych Pastoralistów, który brzmi następująco:
„Konferencja Niemieckojęzycznych Pastoralistów powołuje Radę, która ma re­
alizować cele i zadania Konferencji. Zarząd zwołuje minimum dwa razy w roku po­
siedzenia Rady. Rada składa się z wybranych, wysłanych i dokooptowanych członków.
1. Trzej członkowie Zarządu muszą być profesorami teologii pastoralnej. Ich skład 
musi odpowiadać międzynarodowemu charakterowi Konferencji.
Do prowadzenia protokołów i finansów Walne Zgromadzenie powołuje do­
datkowego członka Zarządu.
2. Walne Zgromadzenie po wyborze Zarządu wybiera dodatkowych przedstawicie­
li państw oraz katolickiego redaktora czasopisma „Pastorałtheologische Infor­
mationen”. Przedstawiciele poszczególnych państw przedstawiani są przez Fa­
kultety lub Wyższe Szkoły.
3. Następujące instytucje mogą wysłać do Rady swojego przedstawiciela:
•  konferencja dyrektorów wydziałów duszpasterskich,
•  konferencja rektorów seminariów duchownych,
•  przedstawiciel docentów katolickich szkół wyższych,
•  przedstawiciele asystentów,
•  konferencja kształcąca liderów,
•  konferencja instytutów dokształcających świeckich,
•  koło naukowe teologów (kierunek Teologia Praktyczna).
4. Rada może na okres jej trwania powoływać (dokooptowywać) osoby lub przed­
stawicieli instytucji, które, w celu osiągnięcia specyficznych celów jej działalno­
ści, staną się w tym działaniu szczególnie przydatne”6.
Walne Zgromadzenie, które odbyło się w ramach ostatniego kongresu w 2001 r., 
postanowiło zmniejszyć liczbę przedstawicieli państw, tak więc Austria i Szwajcaria 
mają obecnie po jednym przedstawicielu mniej w Radzie.
6 Por. „Pastoral-Thcologische Informationen (Pthl)", 9.Jf., 1-2, Dez. 1989. Folge 24 s. 317n.
335


Konferencja Niemieckojęzycznych Pastoralistów

Zaraziński, Grzegorz

Czy mediom potrzebna jest etyka?

Witkowska, Małgorzata

Chrześcijański polityk w służbie publicznej III Rzeczypospolitej

Nowicki, Edmund

iZ P R A K T Y K I  A D M I N I S T R A C Y J N E J
Ks. Edm und N ow ick i — Poznań.
U B E Z P I E C Z E N I E  B U D Y N K Ó W  O D  O G N I A .
Podstawowego znaczenia budynków w dziedzinie ma­
jątkowej Kościoła i dla całokształtu służby bożej tłoma- 
czyć nie trzeba. Wiemy też dobrze, ile wysiłku i poważ­
nych ofiar wymaga postawienie potrzebnych budowli.
Wielką jest przeto odpowiedzialność zarządców mie­
nia kościelnego za utrzymanie istniejących już budynków 
w prawidłowym porządku i dobrym stanie budowlanym 
oraz za należyte ubezpieczenie ich na wypadek pożaru.
Zwłaszcza ostatnia ta sprawa wydaje się na pozór 
może rzeczą prostą. W rzeczywistości jednak należyte jej 
postawienie w praktyce wymaga znacznej uwagi i wielu 
rządcom kościołów nastręcza trudności, gdyż suponuje 
wiadomości bodaj fachowe z dziedziny specjalnej. Po­
bieżne zaś lub nie umiejętne ujmowanie pomienionego 
ubezpieczenia narazi Kościół zawsze na poważne straty 
bądź przez nadmierne opłacanie składek ubezpieczenio­
wych bądź też przez nie osiągnięcie należytego odszkodo­
wania w razie pożaru.
Obowiązujące na terenie archidiecezyj gnieźnieńskiej
i poznańskiej rozporządzenie J. Em. Ks. Kardynała Pry­
masa o zarządzie majątkiem kościelnym z dnia 24 wrze­
śnia 19351) normuje to zagadnienie w art. 7 następująco:
„Wszelkie budynki należy w pełnej wartości ubezpie­
czyć od ognia w instytucjach ubezpieczeniowych, zasługu­
jących na zaufanie“.
Postanowienie krótkie, ale w treść bogate. Pierwszym 
więc i zasadniczym warunkiem racjonalnego ubezpiecze­
nia jest, by podstawą jego była „pełna wartość“ budynku. 
Otóż wartość tę stanowi tu koszt nowej budowy (fa­
chowo: wartość techniczna budynku), ujęty na podstawie
*) Miesięcznik Kościelny r. 1935, str. 337 nn.
219
pojemności budynku po odliczeniu procentualności zuży­
cia budynku (tzw. czasowa wartość techniczna).
Dla praktycznego wyjaśnienia tych pojęć i w ogóle 
całokształtu sprawy ubezpieczenia przytaczamy tu nastę­
pującą cenną instrukcję Kurii Arcybiskupiej w Poznaniu 
z dnia 20 czerwca 1936*):
„Towarzystwa ubezpieczeniowe realizują odszkodo­
wania za pożary w tak zwanej czasowej technicznej war­
tości budynków, odciągając przy tym zdatne do dalszego 
użytku pozostałości. Sumy ubezpieczeniowe poszczegól­
nych obiektów nie powinny więc przekraczać czasowej 
technicznej wartości, aby nie płacono niepotrzebnie za 
wysokiej składki od ubezpieczenia. Jednakże sumy ubez­
pieczeniowe nie powinny być też niższe od czasowej tech­
nicznej wartości budynków, ponieważ wpływa to w razie 
pożaru ujemnie na wysokość odszkodowania.
Ustalenie sumy ubezpieczeniowej powinno się wyli­
czyć na podstawie wartości technicznej budynku i procen­
tualności zużycia, czyli na podstawie tzw. czasowej war­
tości technicznej budynku. W tym względzie stosuje się 
następujące zasady:
a) U s ta le n ie  wa r t oś c i  t echni czne j .
Wartość techniczna obejmuje koszt budowy nowej, 
ujęty na podstawie pojemności budynku. Pojemność bu­
dynku uzyska się, mnożąc szerokość, długość i wysokość 
budynku. Jeśli więc długość budynku wynosi 20 m, sze­
rokość 12 m, wysokość od posadzki suterenu do głównego 
gzymsu lub posadzki poddasza 9 m, natenczas pojemność 
budynku wynosi 20 X 12 X 9 =  2160 ms.
Na podstawie konjunktury w przemyśle budowla­
nym przeprowadzają poszczególne towarzystwa, urzędy
i biegli sądowi statystyki kosztów, uwzględniając przy 
tym przeznaczenie budynku i jego sposób wykonania. Dla 
domu mieszkalnego o skromnym wykonaniu oblicza się 
obecnie koszt budowy za 1 m* na 22 zł. Mnożąc więc po­
jemność 2160 X 22, otrzyma się wartość techniczną =
47.520 zł.
Ideałem ubezpieczenia byłby dla ubezpieczającego 
stan taki, że towarzystwo na przypadek spalenia się domu 
mieszkalnego wypłaci sumę 47.520 zł. Tak jednak w prak­
tyce nie je s t Od sumy 47.520 zł odciąga się tak zwaną 
procentualność zużycia.
*) Nie drukowana.
220
b) P r o c e n t u a l n o ś ć  z u ż y c i a  ustala się na podsta­
wie wieku budowy, starości, nadwyrężenia poszczególnych 
części budynku, stropów, okapów, dachu, wilgoci w ścia­
nach, złego wykonania, braku remontu itp.
Do ustalenia procentualności zużycia służą dokładne 
tabele3) wykazujące na każdy sposób wykonania i rodzaj 
budowy oraz czas trwania budowy wzmagającą się z wie­
kiem progresywnie rosnącą procentualność zużycia. Dom 
mieszkalny o dobrym wykonaniu postać może 150—200 
lat. Wybudowany w roku 1860 wykazuje w roku 1936-tym 
przy normalnym remoncie procentualność zużycia ca. 
30®/o. Suma odszkodowania na przypadek zniszczenia wy­
nosić będzie przy technicznej wartości 47.520 zł powyżej 
podanego domu mieszkalnego po potrąceniu 30% =
47.520 — 14.256 =  33.264 zł i tworzy tak zwaną:
c) C z a s o w ą  w a r t o ś ć  t e c h n i c z n ą  budowy .  Otóż 
wartość ta ustalona na podstawie kosztów budowy nowej 
przez potrącenie od sumy kosztorysowej procentualności 
zużycia tworzy główną podstawę odszkodowania.
Jeśli tylko w tej a nie innej wysokości ustala się od­
szkodowanie w razie pożaru, nie ma powodu opłacania 
składki wyższej ani niższej od wspomnianej, jak wyżej 
ustalonej, czasowej technicznej wartości. Czasowa war­
tość techniczna domu mieszkalnego wynosiła j. w. podano
33.264 zł. Suma ubezpieczeniowa wynosić winna również
33.264 zł.
Z powyższego wynika, że ubezpieczony znajdzie się 
mimo wszystko w położeniu niekorzystnym.
Najpierw bowiem obniża się co roku czasowa wartość 
techniczna budynku — a tym samym również suma od ­
szkodowania w razie pożaru — a składki ubezpieczeniowe 
płaci się mimo to zawsze od pełnej sumy ubezpieczenio­
wej. Podobnie w razie zmiany konjunktury może się ob­
niżyć wartość techniczna budynku a tym samym i suma 
odszkodowania w razie pożaru, a mimo to składki ubez­
pieczeniowe pozostaną w dawnej wysokości.
Powstaje przeto pytanie, czy ubezpieczony może 
przynajmniej w części ustrzec się od wspomnianych strat?
Otóż można to osięgnąć i to w ten sposób, że częściej 
(np. co 10 lat)4), przeprowadza się nowe oszacowanie
*) Rosa, Leitfaden für die Ermittelung des Bauwertes von Ge­
bäuden, Hannover, wyd. 13. str. 92.
*) Krótki ten okres nie odnosi się do gmachów monumentalnych, 
(jak np. kościołów), budowanych na setki lat.
221
z uwzględnieniem wszystkich dodatnich i ujemnych mo­
mentów wpływających na wysokość opłacanych składek.
Poza tym procentualność zużycia można wydatnie zni­
żyć, jeśli się, nie ograniczając kosztów utrzymania budyn­
ków do tak zwanego remontu normalnego, przeprowadza 
co lat 10 lub 20 r e m o n t  k a p i t a l n y  większym nakładem, 
ulepszając doraźnie stan budynków5).
O tak przeprowadzonym remoncie należy uwiadomić 
towarzystwo ubezpieczeniowe i równocześnie wnieść o po­
nowne oszacowanie budynków z dokładnym ustaleniem 
procentualności zużycia.
Biorąc pod uwagę podany powyżej przykład domu 
mieszkalnego, można, zależnie od poczynionego na remont 
nakładu, procentualność zużycia obniżyć z 30% do 15°/»
i 10% i tym samym zapewnić sobie w razie pożaru wyższe 
odszkodowanie, zbliżające się cyfrowo do właściwych ko­
sztów odbudowy budynku.
W praktyce należy jeszcze zważyć, co następuje:
1. Rzeczą znaną jest, że niesamowite różnice wyka­
zuje s p o s ó b  u s t a l e n i a  przez towarzystwa ubezpiecze­
niowe s u my  u b e z p i e c z e n i o w e j  i s u my  o d s z k o d o ­
wania.
Ubezpieczenie załatwia w przewadze agent ubezpie­
czeniowy. Opisze budynki, wymierze je, ustali pojemność
i wartość budynku, w najlepszym razie doda procentual­
ność zużycia. Natomiast szkodę pożaru ustala się inaczej
i zupełnie bez względu na wynik ujęcia sumy ubezpiecze­
niowej. Szkodę pożaru obliczają siły techniczne. Tech­
nicy przystępują z całą precyzją do wyrysowania rzutu, 
przekroju, czasem i widoków budynku, sygnują wszystkie 
pomiary, grubości drzewa, ścian, wysokości poszczegól­
nych kondygnacyj, sporządzają dokładny kosztorys no­
wej budowy na podstawie powziętych ponownie pomia­
rów na miejscu i na podstawie cen konjunktury budowla­
nej, obowiązującej lub istniejącej w dniu pożaru w prze­
myśle budowlanym i w robociźnie poszczególnych prac 
rzemieślniczych, złączonych z budową.
Od sumy kosztorysowej nowej budowy odlicza się 
procentualność zużycia na podstawie badań poczynionych 
na miejscu. Przeważnie przyjmuje się jako podstawę pro­
centualność zużycia podaną w akcie ubezpieczeniowym. 
Stąd ustalenie tego czynnika w każdej polisie przed po-
*) Składka obniży się również, jeśli budynki pokryto dachem 
twardym, jeśli przedłoży się poświadczenie o prawidłowym założenia 
gromochronu itp.
222
żarem jest rzeczą nadzwyczajnej wagi. Po potrąceniu pro- 
centualności zużycia od sumy kosztorysowej otrzyma się 
na tej, bardzo dokładnie technicznie ujętej drodze, cza­
sową techniczną wartość budowy. Może ona być wyższą, 
może być też niższą od sumy ubezpieczeniowej.
O ile jest wyższą, natenczas wyjaśnia się, że ubezpie­
czający był „za nisko“ ubezpieczony i towarzystwo ubez­
pieczeniowe odciąga mu w razie pożaru procentualne 
manko od szkody rzeczywistej na jego niekorzyść.
O ile zaś ustalona czasowa techniczna wartość bu­
dynku jest niższą od sumy ubezpieczeniowej, natenczas 
w razie pożaru żadne dla ubezpieczającego nie powstają 
korzyści. Sprawdza się tylko, że był „za wysoko“ ubezpie­
czony i że płacił przez szereg lat „za wiele“. W najlep­
szym razie wraca mu się, o ile zgłosi odpowiedni wniosek, 
za pewien okres czasu nadmiar opłacanych za wysoko 
składek.
2. Po pożarze odciąga się od ustalonej czasowej tech­
nicznej wartości budynku pozos t a ł oś c i .  Ich obliczenia 
wywołują częstokroć różnicę zdań i przyczyniają się do 
konfliktów.
Przy poważnych obiektach zaleca się przeto przywo­
łać natychmiast, jeszcze przed obliczeniem szkody przez 
towarzystwo ubezpieczeniowe, rzeczoznawcę, który ustali 
zdatność pozostałości do dalszego użytku i ich rzeczywi­
stą wartość. Wskazana jest w danym wypadku współ­
praca rzeczoznawcy przy przeprowadzeniu obliczeń przez 
przedstawiciela towarzystwa ubezpieczeniowego. Rzeczo­
znawcą tym nie może być jednak technik, choćby najlep­
szy a nie obeznany ze sposobem obliczenia szkody przez 
towarzystwo ubezpieczeniowe. Obok technicznych wia­
domości konieczny jest wielki zasób wiedzy, obejmującej 
niesamowite tajniki kunsztu ubezpieczeniowego, w które 
wniknąć i wżyć się trzeba, aby doraźną przeprowadzić 
obronę interesów ubezpieczającego.
3. Po l i s a  winna w rezultacie obejmować:
a) szkicowo ujęty rysunek każdego budynku w rzucie 
i przekroju,
b) dokładne pomiary skreślone w rzutach każdej kon­
dygnacji, w szerokości i długości każdej ubikacji, w sze­
rokości i długości całego budynku z wkreśleniem komi­
nów, okien, drzwi,
c) dokładne pomiary wysokości skreślone w przekroju 
budynku z podaniem grubości murów, dimensjonowaniem 
drewna i konstrukcję dachu,
223
d) użytkowe przeznaczenie każdej ubikacji,
e) opis konstrukcyjny budynku, podający struktury 
murów zewnętrznych, murów wewnętrznych, fundamen­
tów, tynków ościenia, wykonania stropów, posadzek, 
okien (pojedyncze czy pudłowe), ogrzewania (piece kaf­
lowe z podaniem wielkości i koloru kafli), kominów, po­
krycia dachu, instalacji wody, odpływu, gazu, elektrycz­
nego oświetlenia, łazienek, kotliny itp.,
f) opis użytkowy każdego piętra i każdej ubikacji,
g) rok wykonania budowy i techniczną wartość nowej 
budowy z podaniem sposobu obliczenia,
h) procentualność zużycia i ustalenie czasowej tech­
nicznej wartości.
Tylko tak ujęta polisa może tworzyć dla ubezpiecza­
jącego gwarancję rzetelnej i obiektywnej oceny rzeczywi­
stej szkody przy ustaleniu przez towarzystwo ubezpiecze­
niowe sumy odszkodowania. Tylko tak ujęta polisa w ra­
zie różnicy zdań przyczynić się może do obiektywnego 
przeprowadzenia ponownego postępowania znawczego 
przez arbitrów stron i ułatwić może pracę superarbitra 
w postępowaniu rozjemczym, rozstrzygającym ostatecz­
nie wysokość odszkodowania.
Powyższe zasady i wskazówki, byle dobrze przemy­
ślane i umiejętnie stosowane, umożliwią świadome i od­
powiedzialne kierowanie doniosłą tą sprawą z korzyścią 
Kościoła.
Kwestia wyboru ubezpicczalni „zaufania godnej“, tj. 
opartej na zasadach etyki chrześcijańskiej i finansowo 
silnej, nie nastręczy trudności. Ubezpieczalni bowiem ta­
kich obecnie nie brak.
Polski kodeks postępowania karnego zwalnia ducho­
wnych od składania przysięgi, stanowiąc w art. 110 § 2: 
„Duchowni uznanych prawnie wyznań nie składają p rzy ­
s i ę g i — N atom iast w  sprawach cywilnych duchowni 
byli zobowiązani składać przysięgę, albowiem polski ko­
deks postępowania cywilnego nie zwalniał ich z  tego obo­
wiązku. Ukazała się wszakże nowela do tegoż kodeksu  
(dekret Prez. Rzpl. z  21 listopada 1938 o usprawnieniu 
postępowania sądowego  — Dz. U. R. P. nr. 89, poz. 609) 
wprowadzająca do art. 294 jako § 2 następujące postano­
wienie: „Duchowni uznanych prawnie wyznań nie skła­
dają p r z y s ię g iO b e c n ie  więc duchowni uznanych praw­
nie wyznań nie składają wobec polskich sądów państwo­
wych przysięgi ani w sprawach karnych ani też w spra­
wach cywilnych.
224


Ubezpieczenie budynków od ognia

Polak, Mieczysław

Społeczno-kulturowe uwarunkowania duszpasterstwa narzeczonych

Nawrot, Piotr

Kultura muzyczna w jezuickich redukcjach Indian Guaraní

Przybecki, Adam

Przedmowa
Niezmiernie ciekawa inicjatywa wydawnicza okresu międzywojennego, która za­
owocowała powołaniem w 1939 r. kwartalnika „Teologia Praktyczna’’, pochodziła ze 
środowiska księży profesorów Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Pozna­
niu. Ówczesny rektor tej kościelnej uczelni, ks. Kazimierz Kowalski, pragnął wyjść 
naprzeciw potrzebom duszpasterza, który obciążony codziennymi obowiązkami, nie 
potrafi dzisiaj już zdobyć się ani na systematyczne zgłębienie nowszych traktatów teolo­
gicznych, ani też na wszechstronne zastosowanie współczesnych zdobyczy świętej nauki, 
ani wreszcie na samodzielne rozwiązanie, w świetle zasad wiary, problematyki współcze­
snego w szalonym tempie przeobrażającego się życia ludzkiego (TP 1/1939 s. 3).
Rozwój teologii pastoralnej, szczególnie w ostatnim półwieczu, przyczynił się do 
zerwania z dotychczasową koncepcją tej dyscypliny, koncentrującą się głównie na 
kapłanie i jego duszpasterskich obowiązkach. Nowe, eklezjologiczne ujęcie teologii 
pastoralnej, teraz nazywanej również teologią praktyczną, podmiotem i przedmio­
tem swego zainteresowania czyni Kościół w jego pełnym osobowym składzie, a więc 
nie tylko duchownych, ale także świeckich wiernych. Mimo ugruntowania takiego ro­
zumienia teologii pastoralnej, zarówno w dokumentach Soboru Watykańskiego II jak 
również w późniejszym prawodawstwie kościelnym, teoria i praktyka Kościoła lokal­
nego w Polsce pozostawia w tym względzie wiele jeszcze do życzenia.
Należy zatem mieć nadzieję, że podjęta przez wydawnictwo Wydziału Teologicz­
nego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu idea kontynuacji przedwo­
jennego czasopisma „Teologia Praktyczna” w nowym kształcie, przyczyni się do stwo­
rzenia kolejnej płaszczyzny prezentowania inspiracji pastoralnych, głębiej osadzonych 
w naukowej refleksji teologicznej.
Ponieważ nowa pozycja wydawnicza naszego Wydziału pragnie wyraźnie nawią­
zać do przedwojennych korzeni, dlatego redakcja uznała za stosowne opublikować 
w formie reprintu, jako pierwszy tom czasopisma, przedwojenne zeszyty ówczesnego 
kwartalnika (tom 1: 1939). W duchu tej tradycji wydawnictwo zamierza prezentować 
przede wszystkim dorobek naukowy osób związanych z poznańskim środowiskiem 
uniwersyteckim. Pozostaje jednak otwarte na współpracę z autorami z innych środo­
wisk teologicznych.
Ks. prof. dr hab. Adam Przybecki 
prodziekan Wydziału Teologicznego 
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
7
A fo / t
&
r  v c  </s >MtA
J d t o u i i  J tij^
/f
v^t**->4»>m. O L un^yu ttf--/r/ftf-  - 
§ f tU  d -  f t& * u  
&/***■ f y u k t i
/ ^ U m M
Ar
*.' /IMAfJtft&ń ju.
¿ i& iffc ir^ * t,tźr
*/ tir  ¿fistu* ^WlLĄtJtur- /  & h \
d iłl* < v fł-/H f’'*iii A  'UaA U /  >’ 4 '
^ y *  ^ j L ^ s d A t ^ y  ^  ¿ ¿ t y  W "
KONCEPT PISMA KS. KAZIMIERZA KOWALSKIEGO 
W SPRAWIE POWOŁANIA KWARTALNIKA 
„TEOLOGIA PRAKTYCZNA*
DRUKARNIA I KSIĘGARNIA ŚW. W O J C IE C H A
So. * O. o.
P O Z N A Ń . A l. M«rC4r*KO"»»*i®0O 
* o r » ł  „ A l b * ' t t n u n V ‘
P K. O. . . .  *00 099
KOfMO DAhkOwc 
B a r n  Z w  9 o 6 ł« k  Z a r o b k . .  P w r * r t
t  •  i •  t  o  a  y i
a? 4!, 70 70. 3127. »0 19 i 00 14
W ii r>»T »—U« H M
N r .d z .9 6 9 /5 8 . 
B.tt.
p rz e w ie le b n y
K s. R e k to r  £* K az im ie rz  K ow alsk i
w P o z n a n i u ,  
u l .  Wieżowa 1 .
p o z n a * ,  arna 27 k w ie tn ia  1938.
Szanowny K s i jż e  H e k to rz e !
W u p rz e jm e j odpow iedzi na Je g o  pism o L .d z . 1 1 8 /5 8  
po p o ro zu m ien iu  z Zarządem  n a s z e j  i n s t y t u c j i  po­
śp ie sza m  p r o s ić  o ła sk aw e  p o fa ty g o w a n ie  s i ę  k tó ­
r e g o ś  dogodnego d n ia  w ty n o d n iu  p r z y s z ły n  do n a­
szeg o  D iu ra  W ydawniczego ( e w e n tu a ln ie  po u p rz e d ­
n io  u s t a l e n i u  g o d z in y  t e le f o n e o )  celom  o b s z e r n i e j ­
sz eg o  om ów ienia spraw y z a w a r te j  we wspomnianym 
p ió m ie .
Z w yrazam i pow ażan ia  
MUIIU I UltWU
/  fy c jd fa ity y  (fit***. /
A n l^/w -'J^ AtA jtyiïéiM Û  (^ûuma. J ÿ rv tâ *
/iMl Av*. /ry ,/A ¿ ri£
fy frvp A « «  A + fy y y * - A » y  /o t^ * * ^ / p
/ju lu jr  /uusuMM* /<ÿ ^ * é A A v fy y t  -
¡ t / f a *  p  f f î  / ¿ v > t w  a -fr Á y c  *  6  ^  Æ  
4 n  /y id li /¿ /J t t fH . fftjifà ù (/b tÀ ^ J  r f
•&¿* ^ A . J^rt, !^ t /Vÿ7fj(l f
f o t y  fty /M rk d u *  y * ' . ¿ ¿ r t f * 4  /H d ù & ïi
J<A r f jt ä % tftoáp* '
V / A P vP 4a~ ' Ai**<+*++<~<
DRUKARNIA I KSIĘGARNIA ŚW. W OJCIECHA
•o. * o. o-
MO Z NAŃ Al. M »ro> nfcow »i"«eO  39 
* iJ rM  (• l»o r<*fkC xpiy  ; .A  I b • r l in w m '
*• K. O- P ozn «* • .  • •  >00 o s a  
Ko*Mo b an k ow ti 
B « n k  Z w . »D<V«x Z « 'O D k.. p O łr\* ft 
T  •  I •  I  o  n  y i  
»a«i. s e n  »i a?, aoia * mi«
* P o z n a n i u .  
Sem inarium  Duchowne.
P rz e w ie le b n y
Ks. R e k to r  K a z im ie rz  K owalski
~ ~  - o ™ * « « .  1 cze rw ca  1938.
B .J .
Szanowny K s ię ż e  R e k to rz e .
Sprawę k w a r t a l n i k a  p . t .  " T e o lo g ia  p r a k ty c z n a *  re fe ro w a łe m  
Z arządow i n a s z e j  i n s t y t u c j i ,  k tó r y  s i ę  j a k  n a j p r z y c h y l n i e j  
do teg o  p r o j e k t u  u s to su n k o w a ł .
Przew idu jem y , I ż  wymienione w l i ś c i e  S z .K s .R e k to r a  k o s z t y  
R e d a k c j i  będą  mogły być uw zg lędn ione  i  p rz y  z a w ie r z a n e j  ob­
j ę t o ś c i  5 a rk u s z y  d ru k u  każdego z e s z y t u  wysokość p renum era­
ty  mogłaby e l ę  o g ra n ic z y ć  do z ł  6 . -  r o c z n i e .  Pismo wówczas 
b y ło b y  o p ł a c a l n e  p rzy  1200 ab o n e n ta c h .
Sa  z e b r a n i u  n a j b l i ż s z y m  Rady N a d z o rcze j  sprawę t ę  r e f e r o ­
wać b ę d z ie  x . p r a ł . P r ą d z y ń s k i  -  J ak  przew idu jem y -  z pomyśl­
nym d l a  P .T .  P ro jek todaw ców  c zaso p ism a  wynikiem.
P ro s p e k ty  o ra z  p ie rw sz y  numer T e o lo g i i  P r a k t y c z n e j  u k a z a łb y  
s i ę  zaęewne pod k o n ie c  b ie ż ą c e g o  ro k u ,  w y s ta r c z y  w ię c ,  gdy 
s z c z e g ó ły  t e c h n i c z n e  omówimy z S n .K s .R ek to rem  po w akacjach» 
p r z y p u s z c z a l n i e  w d r u g i e j  po łow ie  w r z e ś n ia .
Z wysokim poważaniem


Przedmowa

Praktyki zawodowe dla świeckich studentów teologii. Poszukiwanie koncepcji Zagadnienie

Not a member yet