Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
Трудні питання про долю Вітчизни. Питальні конструкції на транспарантах з українських вуличних протестів липня 2025 р.
Full text linkQuestions often accompany people when the need to understand life, the surrounding world or a particular situation arises. The controversial bill No. 12414, adopted by the Verkhovna Rada of Ukraine in July 2025 and de facto marginalizing the role of anti-corruption bodies in Ukraine, sparked a series of protests and created new protest slogans, among which interrogative structures played a significant role. This paper attempts to analyze the slogans displayed on banners during street protests against the controversial bill in light of political discourse and protest linguistics. The study demonstrates that the most numerous groups of interrogative structures are rhetorical and emotional interrogative structures, imbuing the entire political discourse in contemporary Ukraine with a specific emotional charge.Questions often accompany people when the need to understand life, the surrounding world or a particular situation arises. The controversial bill No. 12414, adopted by the Verkhovna Rada of Ukraine in July 2025 and de facto marginalizing the role of anti-corruption bodies in Ukraine, sparked a series of protests and created new protest slogans, among which interrogative structures played a significant role. This paper attempts to analyze the slogans displayed on banners during street protests against the controversial bill in light of political discourse and protest linguistics. The study demonstrates that the most numerous groups of interrogative structures are rhetorical and emotional interrogative structures, imbuing the entire political discourse in contemporary Ukraine with a specific emotional charge.Питання часто супроводжують людей, коли виникає потреба розуміння життя, світу або конкретної ситуації. Спірний законопроєкт № 12414, ухвалений Верховною Радою України в липні 2025 року, який фактично маргіналізує роль антикорупційних органів в Україні, спричинив низку протестів та зумовив появу нових протестних гасел, серед яких значнуроль відіграли питальні конструкції. У цій статті зроблено спробу проаналізувати гасла, що зображувалися на банерах під час вуличних протестів проти суперечливого законопроєкту, з позицій політичного дискурсу та лінгвістики протесту. Дослідження показує, що найчисленнішими групами питальних конструкцій є риторичні та емоційні запитання, які надаютьполітичному дискурсу сучасної України емоційно-експресивно забарвлення
Художня деталь в оповіданні Бориса Артемова "Жіночий день"
Full text linkThe full-scale war in Ukraine has resulted in a significant uptick in literary works (including short prose forms). These short stories and novellas were not the subject of extensive literary studies until recently. Noteworthy among the works of Ukrainian short war prose is the award-winning short story Women’s day (2022) by Borys Artemov – an extremely fascinating writer native to Zaporizhzhia, who was also unknown to wide readership until now. Hence the relevance of the research undertaken in this article. In this story, the Zaporizhzhian prose writer set himself the task of showing the horror of Russian aggression against Ukraine, using the example of the death of a Mariupol family in a bombardment. The writer used the poetics of detail, often weaving images of objects into the narrative fabric of the work: glasses, a child’s backpack, a clock, a book of poems, a folding tourist chair. The purpose of the article was not only to emphasize the active turn of Ukrainian writers towards the genre of short war prose, or a concise characterization of the detail theory in a literary work, but, above all, to confirm that it was thanks to this literary procedure that specific objects acquired a general dimension, receiving a symbolic meaning. As a result, the details analyzed served to maximize the expressiveness of the textual spaces of the story and the psychological impact on the viewer. Thus, Borys Artemov’s Women’s day turned out to be one of the most striking examples of recent short prose about the war in Ukraine. The article employs historical-literary, biographical, theoretical research and analytical scientific methods.Pełnoskalowa wojna w Ukrainie spowodowała, iż w znacznym stopniu zwiększyła się skala twórczości literackiej, w tym krótkich form prozatorskich, m.in. opowiadań i nowel, które jednak jeszcze do niedawna nie były przedmiotem szerokich badań literaturoznawczych. Wśród propozycji ukraińskiej krótkiej prozy wojennej na uwagę zasługuje nagrodzone opowiadanie Dzień kobiet (2022) Borysa Artemowa – niezwykle interesującego pisarza rodem z Zaporoża, który dotąd również nie był znany szerokim kręgom czytelniczym. Stąd aktualność badań podjętych w niniejszym artykule. We wskazanym utworze zaporoski prozaik postawił sobie za cel ukazanie okropieństwa rosyjskiej agresji w Ukrainie na przykładzie śmierci jednej z mariupolskich rodzin na skutek bombardowania. Pisarz zastosował poetykę szczegółu, wplatając niejednokrotnie w tkankę narracyjną utworu obrazy przedmiotów: okularów, dziecięcego plecaczka, zegara, tomiku wierszy, składanego krzesełka turystycznego. Celem artykułu było nie tylko zaakcentowanie aktywnego zwrotu pisarzy ukraińskich ku gatunkowi krótkiej prozy wojennej czy zwięzła charakterystyka teorii szczegółu w utworze literackim, ale przede wszystkim potwierdzenie, iż to dzięki temu zabiegowi literackiemu konkretne przedmioty uzyskały wymiar ogólny, otrzymując znaczenie symboliczne. W rezultacie przeanalizowane szczegóły posłużyły maksymalnej ekspresywizacji przestrzeni tekstowych opowiadania i psychologicznemu oddziaływaniu na odbiorcę. Dzień kobiet Borysa Artemowa okazał się zatem jednym z najsilniejszych przykładów najnowszej krótkiej prozy o wojnie w Ukrainie. W artykule zastosowano metody: historycznoliteracką, biograficzną, badań teoretycznych oraz analityczną.The full-scale war in Ukraine has resulted in a significant uptick in literary works (including short prose forms). These short stories and novellas were not the subject of extensive literary studies until recently. Noteworthy among the works of Ukrainian short war prose is the award-winning short story Women’s day (2022) by Borys Artemov – an extremely fascinating writer native to Zaporizhzhia, who was also unknown to wide readership until now. Hence the relevance of the research undertaken in this article. In this story, the Zaporizhzhian prose writer set himself the task of showing the horror of Russian aggression against Ukraine, using the example of the death of a Mariupol family in a bombardment. The writer used the poetics of detail, often weaving images of objects into the narrative fabric of the work: glasses, a child’s backpack, a clock, a book of poems, a folding tourist chair. The purpose of the article was not only to emphasize the active turn of Ukrainian writers towards the genre of short war prose, or a concise characterization of the detail theory in a literary work, but, above all, to confirm that it was thanks to this literary procedure that specific objects acquired a general dimension, receiving a symbolic meaning. As a result, the details analyzed served to maximize the expressiveness of the textual spaces of the story and the psychological impact on the viewer. Thus, Borys Artemov’s Women’s day turned out to be one of the most striking examples of recent short prose about the war in Ukraine. The article employs historical-literary, biographical, theoretical research and analytical scientific methods
Прагматичні параметри семантичної структури речення у діалогічному дискурсі
Full text linkThe article describes the specificities of the syntactic organization of sentence-replies in composing dialogic discourse. The author notes that the meaning of a dialogic replica is formed by several layers: denotative (information about the real or imaginary world), significant (how information is presented in the speaker’s consciousness), pragmatic (information about the speaker’s intentions in the communication process), and syntactic (containing an information about the relationship between replicas in the dialogical discourse). There is a potential opportunity in the language to use several semantic options with different grammatical forms for expressing predicates to denote the same situation in the world of reality and to convey the same denotative meaning. This creates prerequisites for the choice that the participants of the dialogic discourse make, taking into account the stylistic possibilities of the grammatical form, its communicative and emotional direction. The persistent tendency of dialogic discourse to economize linguistic means does not exclude the functioning of syntactic periods in it, which bring together various senses and are a manifestation of linguistic redundancy. However, such constructions allow dialogue participants to accurately perceive the complex psycho-emotional states of their interlocutors and decode communicatively significant meanings in their speechW artykule została scharakteryzowana specyfika syntaktycznego konstruowania zdania-repliki jako części dyskursu dialogicznego. Autorka zaznacza, że znaczenie repliki dialogicznej składa się z warstwy: denotacyjnej (informacja o świecie rzeczywistym lub wyimaginowanym), sygnifikacyjnej (w jaki sposób informacja jest prezentowana w umyśle mówiącego), pragmatycznej (informacja o intencjach mówiącego w procesie komunikacji) oraz syntaktycznej (zawierającej dane o interakcji poszczególnych replik w ramach dyskursu dialogicznego). Potencjalna możliwość wykorzystania licznych opcji semantycznych z różnymi gramatycznymi formami wyrażania predykatów daje podstawy do zdefiniowania identycznych sytuacji w rzeczywistości i przekazania w języku tej samej treści denotacyjnej. Stwarza to przesłanki wyboru, jakiego dokonują uczestnicy dyskursu dialogicznego, biorąc pod uwagę stylistyczne możliwości formy gramatycznej, jej ukierunkowanie komunikacyjne i emocjonalne. Utrzymująca się tendencja dyskursu dialogicznego do oszczędzania środków językowych nie wyklucza funkcjonowania w nim jednostek syntaktycznych, które skupiają wiele sensów i są przejawem redundancji językowej. Jednak takie konstrukcje umożliwiają rozpoznanie przez uczestników dialogu złożonych psychoemocjonalnych stanów współrozmówców i odkodowanie istotnych komunikacyjnych cech ich wypowiedzi.The article describes the specificities of the syntactic organization of sentence-replies in composing dialogic discourse. The author notes that the meaning of a dialogic replica is formed by several layers: denotative (information about the real or imaginary world), significant (how information is presented in the speaker’s consciousness), pragmatic (information about the speaker’s intentions in the communication process), and syntactic (containing an information about the relationship between replicas in the dialogical discourse). There is a potential opportunity in the language to use several semantic options with different grammatical forms for expressing predicates to denote the same situation in the world of reality and to convey the same denotative meaning. This creates prerequisites for the choice that the participants of the dialogic discourse make, taking into account the stylistic possibilities of the grammatical form, its communicative and emotional direction. The persistent tendency of dialogic discourse to economize linguistic means does not exclude the functioning of syntactic periods in it, which bring together various senses and are a manifestation of linguistic redundancy. However, such constructions allow dialogue participants to accurately perceive the complex psycho-emotional states of their interlocutors and decode communicatively significant meanings in their speec
Виклики та відповіді української гуманітаристики під час війни
Full text linkThe article explores the challenges faced by the Ukrainian humanities during the ongoing Russo-Ukrainian War, as well as the responses that can be given to these challenges. Among the time-driven responses are: representing and understanding the war at the appropriate discursive level; deconstructing contemporary Russian narratives, forming and understanding Ukrainian nar- ratives about the war; destroying Russian imperial narratives on intellectual platforms outside the country; true understanding of the history of the Soviet period, including its late period, without which Ukrainian society is unable to overcome its post-Sovietness (collective resentment, feelings of inferiority, personality split, compensatory search for “scapegoats”); creating a concept of a modern Ukraine, which will emerge and be shaped on the basis of identity, creativity, technology, and effort.Artykuł omawia wyzwania, przed którymi stanęli ukraińscy humaniści w czasie obecnej wojny rosyjsko-ukraińskiej, a także odpowiedzi, jakie mogą być na nie udzielone. Do odpowiedzi podyktowanych niezwyczajną sytuacją należą: reprezentowanie i rozumienie wojny na odpowiednim poziomie dyskursywnym; dekonstrukcja współczesnych narracji rosyjskich i kształtowanie oraz rozumienie własnej ukraińskiej narracji o wojnie; zdemaskowanie rosyjskich narracji imperialnych na platformach intelektualnych poza granicami kraju; prawdziwe zrozumienie historii radzieckiej, w tym jej późnego okresu, bez czego ukraińskie społeczeństwo nie jest w stanie przezwyciężyć swojej postsowieckości (kolektywnej urazy, poczucia niższości, rozdwojenia osobowości, kompensacyjnego poszukiwania kozłów ofiarnych); tworzenie koncepcji współczesnej Ukrainy, która będzie się wyłaniać i kształtować na bazie tożsamości, kreatywności, technologii i zaangażowania.The article explores the challenges faced by the Ukrainian humanities during the ongoing Russo-Ukrainian War, as well as the responses that can be given to these challenges. Among the time-driven responses are: representing and understanding the war at the appropriate discursive level; deconstructing contemporary Russian narratives, forming and understanding Ukrainian nar- ratives about the war; destroying Russian imperial narratives on intellectual platforms outside the country; true understanding of the history of the Soviet period, including its late period, without which Ukrainian society is unable to overcome its post-Sovietness (collective resentment, feelings of inferiority, personality split, compensatory search for “scapegoats”); creating a concept of a modern Ukraine, which will emerge and be shaped on the basis of identity, creativity, technology, and effort
Мовна біографія Лесі Українки в історичному і культурному контексті як приклад деколонізації
Full text linkContemporary linguistic science actively employs the method of language biography. This method occupies a central position in glottodidactics, studies of multilingualism, dialectology, migration research, etc. In the article, the method of language biography is applied within the framework of colonial studies. The research aims to construct Lesia Ukrainka’s language biography by analyzing her autobiographical materials, correspondence, and family recollections. It takes into account the historical, cultural, and political context of the setting in which she was born, lived, and created her works. Particular emphasis is placed on the role of her family in shaping her linguistic identity. For the first time, Lesia Ukrainka’s language biography has been constructed. It demonstrates a rejection of the imperial language strategy, where the empire\u27s language dominates as the sole option. Instead, it reveals a reverse dynamic, with the language of the colonized becoming central and the colonizer\u27s language reduced to one among many in a multilingual world. Overall, Lesia Ukrainka’s language biography transcends the colonial linguistic matrix, serves as a foundation for communicative strategies that embrace multiple languages, and positions the Ukrainian language as a linguistic marker of decolonization.Współczesne językoznawstwo aktywnie posługuje się metodą biografii językowej. Metoda ta zajmuje centralne miejsce w glottodydaktyce, studiach wielojęzyczności, dialektologii, badaniach migracyjnych itp. W proponowanym artykule metoda biografii językowej została zastosowana w zakresie studiów nad kolonializmem. Celem badania jest skonstruowanie biografii językowej Łesi Ukrainki na podstawie informacji autobiograficznych, korespondencji, wspomnień bliskich, uwzględniającej szeroki kontekst historyczny, kulturowy i polityczny miejsca i społeczności, w której poetka urodziła się, żyła i tworzyła, ze szczególnym uwzględnieniem czynnika rodzinnego. Po raz pierwszy skonstruowana biografia językowa Łesi Ukrainki ukazała odejście od osobistej strategii językowej typu imperialnego, w której język imperium miał być jedynym i determinującym językiem jednostki; ujawniła odwrotną dynamikę, w której język kolonizowanego zyskał centralne znaczenie, przekształcając język kolonizatora w jeden z wielu języków wielojęzycznego świata. Zasadniczo, biografia językowa Łesi Ukrainki wychodzi poza ramy kolonialnej matrycy językowej; jest podstawą strategii komunikacyjnych obejmujących wiele języków; przekształca język ukraiński w lingwistyczny marker dekolonizacji.Сучасна лінгвістична наука активно послуговується методом мовної біографії. Центральне місце цей метод посідає у глотодидактиці, студіях багатомовності, діалектології, міграційних дослідженнях etc. У пропонованій статті метод мовної біографії застосований у рамці колоніальних студій. Метою дослідження є сконструювати мовну біографію Лесі Українки на основі автобіографічної інформації, листування, спогадів рідних, беручи до уваги ши- рокий історичний, культурний та політичний контекст місця і соціуму її народження, життя і творчості, з особливою увагою до родинного чинника. У підсумку, вперше сконструйована мовна біографія Лесі Українки засвідчила відмову від персональної мовної стратегії імперсько- го типу, де мова імперії безальтернативно повинна бути детермінативною або єдиною мовою індивіда; виявила зворотну динаміку, в якій мова колонізованого набула центрального зна- чення, перетворюючи мову колонізатора на одну з багатьох мов багатомовного світу. Загалом, мовна біографія Лесі Українки виходить за межі колоніальної мовної матриці; є підґрунтям комунікативних стратегій, які охоплюють багато мов; перетворює українську мову на лінгві- стичний маркер деколонізації
Індивід – Родина – Нація. Проблема ідентичності у книзі Меґан Баскі Ще не вмерла Україна. Родинна історія заслання і повернення
Full text linkThe article examines the problem of identity self-search of descendants of Ukrainian emigrants in the United States of America. The author analyzes a documentary text by a contemporary American author who studies the history of her family, immersing herself in the most traumatic events of the last century. Her attention is focused on World War II, the Soviet occupation, repression, and forced emigration. This search for family memory is further intensified by the current Russian- Ukrainian war. The text’s plot is structured around several types of memory – individual, family, regional and Ukrainian national. It is in this system of coordinates that Megan Buskey endeavorsto understand her own identity and clarify those traumas from the past that directly influenced her formation and self-presentation in the modern world.W artykule poruszona została kwestia poszukiwania własnej tożsamości przez potomków ukraińskich emigrantów w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Analizie poddano tekst non-fiction współczesnej amerykańskiej pisarki, która bada historię swojego rodu, zagłębiając się w najbardziej traumatyczne wydarzenia ostatniego stulecia. Skupia się na II wojnie światowej, okupacji sowieckiej, represjach i ostatecznie przymusowej emigracji. Trwająca wojna rosyjsko-ukraińska staje się ważnym impulsem do wzmożenia poszukiwań pamięci rodzinnej. Rozwój fabuły opiera się na kilku typach pamięci – indywidualnej, rodzinnej, regionalnej i ukraińskiej narodowej. To właśnie przez ich pryzmat pisarka Megan Buskey próbuje zrozumieć własną tożsamość i wyjaśnić traumy przeszłości, bezpośrednio wpływające na jej osobowość i autoprezentację we współczesnym świecie
Немотивовані прислівники місця як дериваційна база в українській і польській мовах
Full text linkThe article deals with the comparative analysis of the word-formation possibilities of the Ukrainian and Polish adverbs of place that have lost their motivational link with the pronouns from which they derived. Ukrainian derivatives are more diversified, and in the Ukrainian language features more derivational forms from the unmotivated adverbs of place. In comparison with Polish, Ukrainian has numerous derivatives with a pragmatic function: тутечки, тамечки, тутеньки, and a lot of such undefined forms as десь, абиде, будь-де, бoзна-де, казна-де, невідь-де, хтозна-де, куди-будь, куди-небудь etc., which have no close equivalents in Polish, just the adverbs somewhere, somewhere, anywhere, anywhere with the suffixes -ś and -kolwiek – gdzieś, skądś, gdziekolwiek, dokądkolwiek.Artykuł jest poświęcony analizie porównawczej możliwości słowotwórczych ukraińskich i polskich przysłówków miejsca, wywodzących się z zaimków, z którymi utraciły związek motywacyjny. Analiza pokazała, że ukraińskie derywaty są bardziej zróżnicowane niż polskie oraz że w języku ukraińskim występuje więcej form derywowanych od niemotywowanych przysłówków miejsca. W porównaniu z językiem polskim, w języku ukraińskim używanych jest znacznie więcej derywatów o funkcji pragmatycznej, na przykład тутечки, тамечки, тутеньки, a także stosunkowo duża jest liczba form nieokreślonych, takich jak na przykład абиде, будь-де, бoзна-де, казна-де, невідь-де, хтозна-де, куди-будь, куди-небудь, niemających najczęściej bliskich odpowiedników w języku polskim
Сайт „Словотвір” як джерело футбольних неологізмів
Full text linkThe powerful development of digital technologies in the 21st century has affected all spheres of human life. This has led to a surge in folk linguistics, because now any person with access to network platforms and who is not a professional philologist can comment on linguistic problems and offer their own views on complex linguistic phenomena. This article analyzes the semantic and structural features of neologisms that were constructed by users on the “Slovotvir” website, which offers Ukrainian equivalents to borrowed football concepts. The article singles out groups of innovations that name football as a game, the teams, tournaments, matches and their parts, match moments, free kicks, goals scored, players by positions and functions on the field, the refereeing corps, fans, and football equipment. It was found that in addition to neologisms, users consider commonly used and obsolete words, terminology created in the 1920s (which, however, did not enter into common use) to be the most successful equivalents to football concepts.Potężny rozwój technologii cyfrowych w XXI wieku wpłynął na wszystkie sfery życia człowieka, co doprowadziło do gwałtownego wzrostu językoznawstwa ludowego, ponieważ obecnie każda osoba, dzięki dostępowi do platform sieciowych i nie będąc zawodowym filologiem, może wypowiadać się na temat problemów językowych i przedstawiać własne poglądy na złożone zjawiska językowe. W artykule przeanalizowano cechy semantyczne i strukturalne neologizmów, które zostały skonstruowane przez użytkowników na stronie internetowej „Słowotwir”, oferując ukraińskie odpowiedniki zapożyczonych pojęć z dziedziny piłki nożnej. Wyróżniane są grupy innowacji, które nazywają grę w piłkę nożną, drużyny, turnieje, mecze i ich części, momenty meczu, rzuty wolne, strzelone gole, zawodników według pozycji i funkcji na boisku, korpus sędziowski, kibiców, sprzęt piłkarski i ekwipunek. Stwierdzono, że oprócz neologizmów za najbardziej udane odpowiedniki pojęć z dziedziny piłki nożnej użytkownicy uważają powszechnie używane i przestarzałe słowa, terminologię stworzoną w latach 20. XX wieku, która jednak nie weszła do powszechnego użytku