Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
ПРОБЛЕМЫ РЕАЛИЗАЦИИ ГОСУДАРТСВЕННОЙ ПОЛИТИКИ В СФЕРЕ ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ (ФИЛОСОФСКИЙ АНАЛИЗ)
No full textThis article examines the current issues related to the implementation of state policy in the field of higher education. The contemporary administrative structure of the education system divides responsibilities between two institutions: the Ministry of Education of the Kyrgyz Republic, which oversees preschool, primary, basic, and secondary general education as well as initial vocational training, and the Ministry of Science and Higher Education of the Kyrgyz Republic, which is responsible for scientific, scientific-technical, and innovative activities, higher education, and the sphere of intellectual property. However, this division has not led to a decrease in the number of existing problems and unresolved issues.
This situation is explained by the fact that each area of education requires a comprehensive analysis and a meticulous approach, especially in the context of the ongoing modernization of the education system and institutional reforms. Therefore, the effectiveness of state policy largely depends on the level of interagency coordination, the quality of regulatory and legal frameworks, and the adequacy of the management mechanisms applied.Бул макалада жогорку билим берүү тармагындагы мамлекеттик саясатты ишке ашыруудагы актуалдуу көйгөйлөр каралат. Билим берүү системасын башкаруунун азыркы түзүмү эки ведомствонун ортосундагы милдеттерди бөлүштүрүүнү камтыйт: мектепке чейинки, баштапкы, негизги жана орто жалпы билим берүүнү, ошондой эле баштапкы кесиптик даярдоону көзөмөлдөгөн Кыргыз Республикасынын Билим берүү министрлиги жана илимий, илимий-техникалык жана инновациялык ишмердүүлүккө, жогорку билим берүүгө жана интеллектуалдык менчик чөйрөсүнө жооп берген Кыргыз Республикасынын Илим жана жогорку билим берүү министрлиги. Бирок бул бөлүштүрүү көйгөйлөрдүн жана чечилбеген маселелердин азайышына алып келген жок. Бул жагдай билим берүүнүн ар бир багыты комплексдүү талдоону жана кылдат мамилени талап кылары менен түшүндүрүлөт, айрыкча билим берүү системасын модернизациялоо жана институттук өзгөрүүлөр жүрүп жаткан шартта. Ошондуктан мамлекеттик саясаттын натыйжалуулугу ведомстволор аралык өз ара аракеттенүүнүн деңгээлине, нормативдик-укуктук жөнгө салуунун сапатына жана колдонулган башкаруу механизмдеринин адекваттуулугуна түздөн-түз көз каранды.В статье рассматриваются актуальные проблемы реализации государственной политики в сфере высшего образования. Современная структура управления образовательной системой, предполагающая разделение функций между двумя ведомствами — Министерством просвещения Кыргызской Республики, которое курирует дошкольное, начальное, основное и среднее общее образование, а также начальную профессиональную подготовку, и Министерством науки, высшего образования и инноваций Кыргызской Республики, ответственным за научную, научно-техническую и инновационную деятельность, высшее образование и сферу интеллектуальной собственности, - не привела к снижению количества проблем и нерешённых вопросов. Это обусловлено тем, что каждое из направлений требует комплексного анализа и взвешенного подхода, особенно в условиях модернизации системы образования и продолжающихся институциональных преобразований. Следовательно, эффективность государственной политики во многом зависит от согласованности действий профильных ведомств, качества нормативно-правового регулирования и адекватности применяемых управленческих механизмов
ИМПЛИЦИТНОЕ ВЫРАЖЕНИЕ ОБРАЗА ЖЕНЩИНЫ В ПОСЛОВИЦАХ И ПОГОВОРКАХ РУССКОГО И КЫРГЫЗСКОГО ЯЗЫКОВ
No full textBeing a kind of model of a stereotypical situation, a paroemia presents it in a condensed form, in a single sentence. This demonstrates the economy of expression of thought as a manifestation of the communicative optimality of speech, in accordance with the law of economy of linguistic effort. Proverbs and sayings are crystallized realizations of concepts through explicit and implicit linguistic means.Стереотиптик кырдаалдын бир түрү катары паромия аны кыскартылган түрдө, бир сүйлөм менен көрсөтөт. Бул ойду билдирүүнүн үнөмдүүлүгүн сүйлөөнүн коммуникативдик оптималдуулугунун көрүнүшү катары көрсөтөт, бул тилдик күч-аракетти үнөмдөө мыйзамына ылайык келет. Макал-лакаптар жана учкул сөздөр – түшүнүктөрдүн ачык жана имплициттик каражаттар аркылуу ишке ашырылышы.Будучи своего рода моделью стереотипной ситуации, паремия представляет ее в свернутом виде, в одном предложении. В этом проявляется экономность выражения мысли как проявление коммуникативной оптимальности речи, согласно закону экономии языковых усилий. Пословицы и поговорки являются кристаллизованными реализациями концептов посредством эксплицитных и имплицитных языковых средств
ОСНОВНЫЕ ГЕЛЬМИНТОЗЫ КУР И БОРЬБА С НИМИ В ЦЕНТРАЛЬНЫХ ГЕОГРАФИЧЕСКИХ И КЛИМАТИЧЕСКИХ РЕГИОНАХ УЗБЕКИСТАНА
No full textHelminthiasis in farm poultry remains one of the most significant veterinary problems in households in the central regions of Uzbekistan, where poultry farming plays an important role in food security and sustainable development of the agricultural sector. The aim purpose of this study was to determine the prevalence of the main types of intestinal nematodes in chickens in three key regions of the country – Jizzakh, Syrdarya, and Samarkand provinces – and to evaluate the effectiveness of antiparasitic therapy using tetramisole-based drugs. Between 2022 and 2024, 747 chickens were examined, with helminthological and coprological analyses of faecal samples showing that the overall infection rate was 52.07%. The distribution of infected birds by region revealed significant variability: the lowest level of infestation was recorded in the Jizzakh region Region (41.9%) and the Syrdarya region Region (50.6%), and the highest in the Samarkand regionRegion, where 58.57% of birds were infected. The main nematodes identified were ascaridiosis with an infection rate of 32.8%, heterakidosis with 32.53%, and capillariosis with 37.48%. Such a high prevalence indicates a wide range and pronounced endemicity of helminthiasis in these regions. Antiparasitic therapy with a tetramisole-based drug demonstrated high efficacy: 92.86% after the first course of treatment and 100% elimination of parasites after repeated use. The results of the study emphasised the need to adapt veterinary preventive measures to regional characteristics, which will reduce economic losses in poultry farming and improve poultry health indicators in households. The practical significance of the work study lies in the formation development of scientifically based recommendations for optimising helminthiasis control and prevention programmes, which is an important factor in increasing productivity and biosafety in the agricultural regions of UzbekistanАйыл чарба тоокторундагы гельминтоздор Өзбекстандын борбордук аймактарындагы үй чарбаларында эң маанилүү ветеринардык көйгөйлөрдүн бири бойдон калууда. Бул аймактарда тоок чарбасы азык-түлүк коопсуздугунда жана айыл чарбасын туруктуу өнүктүрүүдө маанилүү ролду ойнойт. Бул изилдөөнүн максаты – өлкөнүн үч негизги аймагында – Джизак, Сырдарыя жана Самарканд облустарында тооктордун ичегисиндеги негизги нематоддордун жайылышын аныктоо жана тетрамизол негизиндеги каражаттарды колдонуу менен паразиттерге каршы терапиянын натыйжалуулугун баалоо болду. 2022-2024-жылдар аралыгында 747 тоок текшерилип, гельминтологиялык жана копрологиялык анализдердин жыйынтыгы боюнча жалпы инфекция деңгээли 52,07 % түзгөн. Аймактар боюнча инфекциянын таралышы маанилүү өзгөрүүлөрдү көрсөттү: Джизак облусунда – 41,9 %, Сырдарыя облусунда – 50,6 %, ал эми Самарканд облусунда эң жогорку көрсөткүч – 58,57 % аныкталган. Негизги аныкталган нематоддорго аскариддер – 32,8 %, гетеракистер – 32,53 %, жана капилляриялар – 37,48 % кирет. Бул жогорку таралышы гельминтоздордун кеңири аймакка жайылгандыгын жана эндемик экендигин көрсөтөт. Тетрамизолго негизделген каражат менен паразиттерге каршы терапия биринчи дарылоодон кийин 92,86 % натыйжалуулукту, экинчи курстун жыйынтыгында болсо 100 % паразиттердин жоголушун камсыздаган. Изилдөөнүн натыйжалары ветеринардык алдын алуу чараларын региондук өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен адаптациялоонун зарылдыгын баса белгилейт, бул тоок чарбасындагы экономикалык чыгымдарды азайтууга жана үй чарбаларындагы тооктордун ден соолугуна оң таасирин тийгизет. Практикалык мааниси – гельминтоздорду көзөмөлдөө жана алдын алуу программаларын оптималдаштыруу боюнча илимий негизделген сунуштарды түзүү, бул Өзбекстандын айыл чарба аймактарында өндүрүмдүүлүктү жана биобезопастыкты жогорулатууда маанилүү фактор болуп саналатГельминтозы у сельскохозяйственной птицы остаются одной из наиболее значимых ветеринарных проблем в домашних хозяйствах центральных регионов Узбекистана, где птицеводство играет важную роль в продовольственной безопасности и устойчивом развитии аграрного сектора. Целью настоящего исследования являлось выявление распространённости основных видов кишечных нематод у кур в трёх ключевых регионах страны – Джизакской, Сырдарьинской и Самаркандской областях, а также оценка эффективности противопаразитарной терапии с использованием препаратов на основе тетрамизола. В период 2022-2024 годов было обследовано 747 кур, при этом гельминтологический и копрологический анализы фекальных проб показали, что общий уровень заражённости составил 52,07 %. Распределение заражённых птиц по регионам выявило значительную вариабельность: минимальная степень инвазии зарегистрирована в Джизакской области – 41,9 %, в Сырдарьинской области – 50,6 %, и максимальная – в Самаркандской области, где заражено 58,57 % птиц. Основными выявленными нематодами оказались аскаридии с уровнем инфицирования 32,8 %, гетеракисы – 32,53 %, и капиллярии – 37,48 %. Такая высокая распространённость свидетельствует о широком ареале и выраженной эндемичности гельминтозов в данных регионах. Противопаразитарная терапия препаратом на основе тетрамизола продемонстрировала высокую эффективность: 92,86 % после первого курса лечения и 100 % элиминацию паразитов после повторного применения. Результаты исследования подчёркивают необходимость адаптации ветеринарных профилактических мероприятий с учётом региональных особенностей, что позволит снизить экономические потери в птицеводстве и улучшить показатели здоровья птицы в домашних хозяйствах. Практическая значимость работы заключается в формировании научно обоснованных рекомендаций для оптимизации программ контроля и профилактики гельминтозов, что является важным фактором повышения продуктивности и биобезопасности в аграрных регионах Узбекистан
МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ «СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ И ТЕХНОЛОГИИ В МАТЕМАТИЧЕСКОМ ОБРАЗОВАНИИ» (12-13 СЕНТЯБРЯ 2025 г.)
No full textThe article highlights a significant anniversary event — the International Scientific and Practical Conference "Modern Approaches and Technologies in Mathematics Education," organized by the Department of Technologies for Teaching Mathematics, Informatics, and Educational Management of the Institute of Mathematics, Physics, Technology, and Information Technology at Osh State University. The conference was dedicated to the 75th anniversary of Meilikan Altybaeva, Honored Worker of Education of the Kyrgyz Republic, Candidate of Pedagogical Sciences, and Associate Professor (September 12–13, 2025). The article analyzes the celebrant\u27s contribution to national education and describes the key stages of her professional and scientific career. The analysis of M. Altybaeva\u27s works demonstrates that her methodological expertise, gained over 55 years of continuous professional activity — including extensive leadership experience in various university departments such as the Department of Mathematics Teaching Methods, the Academic Department, and the Department of Quality Education and Accreditation at Osh State University — is reflected in numerous textbooks and teaching manuals widely used in the higher education system of the Kyrgyz Republic. Having risen from a rural school mathematics teacher to a department director at Osh State University, the celebrant continues to share her accumulated experience with colleagues and postgraduate students.Макалада ОшМУнун Математика, физика, техника жана информациялык технологиялар институтунун математика, информатиканы окутуу технологиялары жана билим берүүдөгү менеджмент кафедрасы тарабынан уюштурулган “Математикалык билим берүүгө заманбап мамилелер жана технологиялар” аттуу, Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген ишмер, педагогика илимдеринин кандидаты, доцент Мейликан Алтыбаеванын 75 жылдык мааракесине арналган эл аралык илимий-практикалык конференция (12-13-сентябрь, 2025-ж.). маанилүү юбилейлик окуяга токтолот. Макалада юбилярдын ата мекендик билим берүүгө кошкон салымы талдоого алынып, анын кесиптик жана илимий ишмердүүлүгүнүн негизги этаптары сүрөттөлөт. М. Алтыбаеванын эмгектерин талдоо көрсөткөндөй, 55 жылдан ашуун үзгүлтүксүз кесиптик ишмердүүлүгүндө топтогон методикалык тажрыйба, анын ичинде ОшМУнун ар кайсы бөлүмдөрдө: математиканы окутуу методикасы кафедрасында, окуу бөлүмүндө, билим берүүнүн сапаты жана аккредитация бөлүмүндө, көп жылдык жетекчилик тажрыйбасы Кыргыз Республикасынын жогорку окуу жайларында суроо-талапка ээ болгон бир катар окуу куралдарында жана окуу процессинде чагылдырылган. Айылдык мектептин математика мугалиминен ОшМУнун бөлүм башчысына чейин жеткен атактуу окумуштуу топтогон тажрыйбасын кесиптештери жана аспиранттар менен бөлүшүп келет.В статье освещается знаменательное юбилейное событие – организованная кафедрой «Технологии обучения математике, информатике и образовательный менеджмент» Института математики, физики, техники и информационных технологий Ошского государственного университета международная научно-практическая конференция «Современные подходы и технологии в математическом образовании», посвященная 75-летнему юбилею Заслуженного работника образования Кыргызской Республики, кандидата педагогических наук, доцента Мейликан Алтыбаевой (12-13 сентября 2025 г.). Анализируется вклад юбиляра в отечественное образование, описываются основные этапы профессиональной и научной деятельности. Анализ содержания трудов М. Алтыбаевой показал, что методический опыт, приобретенный за 55 лет непрерывной профессиональной деятельности, в том числе многолетний опыт руководства различными структурными подразделениями: кафедрой методики преподавания математики, учебным департаментом, департаментом качества образования и аккредитации Ошского государственного университета нашел отражение в ряде учебных и учебно-методических пособий, востребованных в образовательном процессе вузов Кыргызской Республики. Пройдя путь от учительницы математики сельской школы до директора одного из департаментов ОшГУ, юбиляр продолжает делиться накопленным опытом с коллегами и аспирантами
МЕТОДИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ЖИЗНЕННЫХ ЗАДАЧ В СООТВЕТСТВИИ С ЦЕЛЯМИ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ В КУРСЕ МАТЕМАТИЧЕСКОГО АНАЛИЗА
No full textThis article explores a methodology for incorporating real-life problems into the mathematical analysis course in accordance with the Sustainable Development Goals (SDGs). In the context of current global challenges, the education system must foster the development of competencies aimed at understanding and addressing social and environmental issues. Mathematical analysis is a fundamental discipline forming the basis of science and engineering fields. However, to make this course accessible, meaningful, and relevant to students’ lives, contextual learning based on real-world situations plays an important role. The article examines problems related to the Sustainable Development Goals through the lens of key mathematical analysis topics — limits, derivatives, and integrals — using modeling methods and mathematical analysis techniques. The research methodology follows a three-stage structure: first, relevant real-life problems associated with the SDGs are selected; second, these problems are translated into the language of mathematical functions; third, the constructed mathematical models are solved and the results analyzed. Examples include issues related to optimizing agricultural yields, managing clean water resources, and energy saving. This approach links students’ theoretical knowledge with practical applications and enhances their interest in the subject. The results demonstrated that the use of real-life problems aligned with the SDGs promotes increased competence and responsibility among students, as well as updating the content of the mathematical analysis course to meet contemporary requirements and enables the effective use of digital technologies. Integrating real-life problems related to sustainable development into the mathematical analysis course is considered an effective way to modernize education and prepare competent and responsible specialists. This approach fosters the formation of concepts, experience, and competencies in students within the context of sustainable development.Бул макалада туруктуу өнүгүү максаттарына ылайык математикалык анализ курсунда реалдуу турмуштук маселелерди колдонуу методикасы каралат. Заманбап глобалдык чакырыктардын шарттарында билим берүү системасы социалдык жана экологиялык көйгөйлөрдү түшүнүүгө жана чечүүгө багытталган компетенттүүлүктөрдү калыптандырууга өбөлгө түзүшү керек. Математикалык анализ илимдин жана инженердик багыттардын негизин түзгөн фундаменталдуу дисциплина болуп саналат. Бирок, бул курсту студенттер үчүн жеткиликтүү, маанилүү жана жашоо менен байланыштуу кылуу үчүн реалдуу турмуштук кырдаалдарга негизделген контексттик окутуу чоң роль ойнойт. Макалада моделдөө жана математикалык анализ ыкмаларын колдонуу менен математикалык анализдин негизги темалары — лимит, туунду жана интеграл түшүнүктөрүнүн призмасы аркылуу туруктуу өнүгүү максаттарына байланыштуу маселелер каралат. Изилдөө методикасы үч этаптуу түзүлүшкө ээ: биринчи этапта туруктуу өнүгүү максаттарына байланыштуу актуалдуу турмуштук маселелер тандалып алынат; экинчи этапта бул маселелер математикалык функциялардын тилине которулат; үчүнчүдө — курулган математикалык моделдер чыгарылып, алынган натыйжаларга талдоо жүргүзүлөт. Мисал катары айыл чарбасындагы түшүмдүүлүктү оптималдаштыруу, таза суу ресурстарын башкаруу жана энергияны үнөмдөө менен байланышкан маселелер каралат. Мындай мамиле студенттердин теориялык билимдерин практикалык колдонуу менен байланыштырууга жана алардын сабакка болгон кызыгуусун арттырууга мүмкүндүк берет. Изилдөөнүн жыйынтыктары көрсөткөндөй, туруктуу өнүгүү максаттарына ылайык келген турмуштук маселелерди колдонуу студенттердин компетенттүүлүгүнүн жана жоопкерчилигинин өсүшүнө, ошондой эле математикалык анализ курсунун мазмунун заманбап талаптарга ылайык жаңылоого жана санариптик технологияларды натыйжалуу колдонууга шарт түзөт. Туруктуу өнүгүүгө байланыштуу реалдуу турмуштук маселелерди математикалык анализ курсуна интеграциялоо — билим берүүнү модернизациялоонун жана компетенттүү, жоопкерчиликтүү адистерди даярдоонун натыйжалуу жолу катары каралат. Бул ыкма студенттерде туруктуу өнүгүү контекстинде түшүнүктөрдү, тажрыйбаны жана компетенттүүлүктөрдү калыптандырууга өбөлгө түзөт.В данной статье рассматривается методика использования реальных жизненных задач в курсе математического анализа в соответствии с целями устойчивого развития. В условиях современных глобальных вызовов система образования должна способствовать формированию компетенций, направленных на осмысление и решение социальных и экологических проблем. Математический анализ является фундаментальной дисциплиной, лежащей в основе науки и инженерных направлений. Однако, чтобы сделать этот курс доступным, значимым и связанным с жизнью студентов, важную роль играет контекстное обучение, основанное на реальных жизненных ситуациях. В статье рассматриваются задачи, связанные с целями устойчивого развития, через призму основных тем математического анализа — понятий предела, производной и интеграла — с применением методов моделирования и математического анализа. Методика исследования имеет трёхэтапную структуру: на первом этапе отбираются актуальные жизненные задачи, связанные с целями устойчивого развития; на втором этапе эти задачи переводятся на язык математических функций; на третьем — осуществляется решение построенных математических моделей и анализ полученных результатов. В качестве примеров рассматриваются задачи, связанные с оптимизацией урожайности в сельском хозяйстве, управлением ресурсами чистой воды и энергосбережением. Такой подход позволяет связать теоретические знания студентов с практическими приложениями и повысить их интерес к предмету. Результаты исследования показали, что использование жизненных задач, соответствующих целям устойчивого развития, способствует росту компетентности и ответственности студентов, а также обновлению содержания курса математического анализа в соответствии с современными требованиями и эффективному применению цифровых технологий. Интеграция реальных жизненных задач, связанных с устойчивым развитием, в курс математического анализа рассматривается как эффективный путь модернизации образования и подготовки компетентных и ответственных специалистов. Этот подход способствует формированию у студентов понятий, опыта и компетенций в контексте устойчивого развития
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ WOLFRAM В КАЧЕСТВЕ ЦИФРОВОГО ПОМОЩНИКА НА УРОКАХ МАТЕМАТИКИ: ПРЕИМУЩЕСТВА И ОГРАНИЧЕНИЯ
No full textThis scientific article explores the possibilities of using digital assistant programs such as Wolfram in the school mathematics curriculum and examines their role in the educational process. In the context of the digitalization of modern education, these platforms serve as essential tools for developing students\u27 mathematical thinking, forming visualization skills, and conducting independent logical analysis. The article discusses both the advantages and limitations of using Wolfram, including technological dependency, language barriers, and the level of teacher preparedness. As an example, the topic of plotting quadratic functions in the 9th-grade mathematics curriculum is considered, with practical exercises provided. The capabilities of Wolfram in modifying function parameters, comparing graphs, and performing analysis are demonstrated. This approach enhances students\u27 individual exploration and contributes to a deeper understanding of the material. Moreover, students can better comprehend the connection between theory and practice by visually observing graphs and analyzing the influence of parameters. In addition, the article emphasizes that the use of Wolfram increases students\u27 motivation for independent learning and fosters a creative approach to problem-solving. The platform’s high computational capabilities, intuitive interface, and instant data visualization make it a unique tool for modern mathematics lessons. The study concludes with recommendations for integrating Wolfram platforms into school practice and outlines their pedagogical potential.Бул илимий макалада мектеп математика курсунда Wolfram сыяктуу санарип көмөкчү программаларды колдонуу мүмкүнчүлүктөрү жана алардын билим берүү процессиндеги ролу каралат. Заманбап билим берүүнү санариптештирүү шартында бул платформалар окуучулардын математикалык ой жүгүртүүсүн өнүктүрүү, визуалдаштыруу жана өз алдынча логикалык талдоо көндүмдөрүн калыптандыруу үчүн маанилүү курал болуп саналат. Макалада Wolframды колдонуунун артыкчылыктары менен катар технологиялык көз карандылык, тил тоскоолдуктары жана мугалимдердин даярдык деңгээли сыяктуу чектөөлөрү да сүрөттөлөт. Мисал катары 9-класстын математика курсундагы квадраттык функциянын графигин түзүү темасы каралып, практикалык тапшырмалар сунушталат. Wolframдын жардамы менен функциянын параметрлерин өзгөртүү, графиктерди салыштыруу жана аларга талдоо жүргүзүү мүмкүнчүлүктөрү көрсөтүлгөн. Мындай мамиле окуучулардын жеке изилдөөсүн активдештирип, материалды терең түшүнүүгө өбөлгө түзөт. Мындан тышкары, графиктерди визуалдык кабыл алуу жана параметрлердин таасирин талдоо теория менен практиканын ортосундагы байланышты жакшыраак өздөштүрүүгө мүмкүндүк берет. Ошондой эле макалада Wolframды колдонуу окуучулардын өз алдынча билим алууга жана чыгармачыл мамиле жасоого болгон мотивациясын жогорулатары белгиленет. Платформанын жогорку эсептөө мүмкүнчүлүктөрү, интуитивдүү түшүнүктүү интерфейси жана маалыматтарды көз ирмемде визуалдаштыруусу аны заманбап математика сабактары үчүн уникалдуу куралга айлантат. Корутундуда Wolfram платформаларын мектеп практикасына интеграциялоо боюнча сунуштамалар берилип, алардын педагогикалык потенциалы ачылып берилген.В данной научной статье рассматриваются возможности использования цифровых вспомогательных программ, таких как Wolfram, в курсе школьной математики и их роль в образовательном процессе. На фоне цифровизации современного образования эти платформы представляют собой важный инструмент для развития математического мышления учащихся, формирования навыков визуализации и самостоятельного логического анализа. В статье описываются как преимущества использования Wolfram, так и его ограничения, включая технологическую зависимость, языковые барьеры и уровень подготовки преподавателей. В качестве примера рассматривается тема построения графика квадратичной функции в курсе математики 9 класса, предлагаются практические задания. Продемонстрированы возможности изменения параметров функции с помощью Wolfram, сравнения графиков и их анализа. Такой подход активизирует индивидуальное исследование учащихся и способствует глубокому пониманию материала. Кроме того, визуальное восприятие графиков и анализ влияния параметров позволяют лучше усвоить связь между теорией и практикой. Также в статье отмечается, что использование Wolfram повышает мотивацию учащихся к самостоятельному обучению и творческому подходу. Высокие вычислительные возможности платформы, интуитивно понятный интерфейс и мгновенная визуализация данных делают её уникальным инструментом для современных уроков математики. В заключении представлены рекомендации по интеграции платформ Wolfram в школьную практику и раскрыт их педагогический потенциал
ПРИМЕНЕНИЕ И ВЛИЯНИЕ ГЕРБИЦИДОВ НА УРОЖАЙНОСТЬ ЗЕРНА ОЗИМОЙ ПШЕНИЦЫ В НЕВЕГЕТАЦИОННЫЙ ПЕРИОД В УСЛОВИЯХ СРЕДНЕЗАСОЛЕННЫХ ПОЧВАХ РЕСПУБЛИКИ КАРАКАЛПАКСТАН
No full textScientific research on determining the species composition and regional distribution of weeds occurring in winter wheat crops in soil-climatic conditions of Karakalpakstan and studying the effectiveness of herbicide rates in combating them, as well as the wide implementation of effective research results in practice are relevant.Каракалпакстандын топурак-климаттык шарттарында күздүк буудай өсүмдүктөрүндө кездешүүчү отоо чөптөрдүн түр курамын жана региондук таралышын аныктоо жана аларга каршы күрөшүүдө гербициддердин стандарттарынын эффективдүүлүгүн изилдөө, ошондой эле алынган эффективдүү изилдөө натыйжаларын практикага кеңири жайылтуу боюнча илимий изилдөөлөр актуалдуу болуп саналат.Научные исследования по определению видового состава и регионального распространения сорняков, встречающихся на посевах озимой пшеницы в почвенно-климатических условиях Каракалпакстана, и изучению эффективности норм гербицидов в борьбе с ними, а также широкому внедрению эффективных полученных научно-исследовательских результатов в практику являются актуальными
РАННЯЯ ДИАГНОСТИКА ПАТОЛОГИИ НАРУШЕНИЙ МИНЕРАЛЬНОГО ОБМЕНА У ВЫСОКОПРОДУКТИВНЫХ КОРОВ В ПЕРИОД ЛАКТАЦИИ
No full textThe article provides data on metabolic disorders in dairy cows. Under the influence of high air temperature, disturbances develop in the physiological functions of the whole organism, in particular, profound changes, taking into account the imbalance of the diet, occur in the gastrointestinal tract, manifested by a disturbance in the digestive and absorption functions of the intestine. As a result of partial absorption of nutrients, the transfer of vitamin A from the intestines to the blood is reduced by 49-59%. It can be seen that in the spring months, as a result of increased air temperature and an increase in protein feed in the diet compared to the winter period, in April and May, hemoglobin increased by 24%, glucose by 16%, total protein by 5%, reserve alkalinity by 18%.Макалада саан уйлардагы зат алмашуунун бузулушу боюнча маалыматтар берилген. Абанын жогорку температурасынын таасири менен бүтүндөй организмдин физиологиялык функцияларында бузулуулар пайда болот, айрыкча диетанын дисбалансын эске алганда терең өзгөрүүлөр ашказан-ичеги трактында пайда болот, бул ичеги-карындын сиңирүү жана сиңирүү функцияларынын бузулушу катары көрүнөт. Азыктын жарым-жартылай сиңишинин натыйжасында А витамининин ичегиден канга өтүшү 49-59% га төмөндөйт. Апрель жана май айларында кыш мезгилине салыштырмалуу абанын температурасынын жогорулашынын жана белок тоюттарынын рационунун курамынын жогорулашынын натыйжасында жаз айларында гемоглобиндин көрсөткүчү 24% га, глюкоза 16% га, жалпы белок 5% га, резервдик щелочтуулугу 18% га көбөйгөнү көрүнүп турат.В статье приведены данные по нарушению обмена веществ у молочных коров. Под воздействием высокой температуры воздуха развиваются нарушения в физиологических функциях всего организма, в частности глубокие изменения, учитывая дисбаланс рациона, происходят в желудочно-кишечном тракте, проявляющийся нарушением в пищеварительной и всасывательной функциях кишечника. В результате частичного всасывания питательных веществ переход витамина А из кишечника в кровь снижается на 49-59%. Видно, что в весенние месяцы в результате повышения температуры воздуха и увеличения в составе рациона белковых кормов по сравнению с зимним периодом в апреле и мае месяце показатель гемоглобина увеличился на 24%, глюкозы на 16%, общий белок на 5%, резервная щелочность на 18%
ВЛИЯНИЕ КОРМОВОЙ ДОБАВКИ «ЛИГНОГУМАТ КД» НА ПРОДУКТИВНЫЕ КАЧЕСТВА ВЗРОСЛЫХ ГУСЕЙ И МОЛОДНЯКА
No full textThis article reflects the results of studies on the inclusion of the feed additive "Lignohumate KD" in the diet of large gray geese of the parent flock. When considering the main parameters such as survival, live weight of ganders and geese during the productive period, egg production, feed costs and economic efficiency of the studies, various dosages of feeding the feed additive were taken into account. According to the research data, we found that no negative effect of the feed additive "Lignohumate KD" on the body of geese was detected. The experimental groups were superior to the control in terms of the studied indicators.Бул макалада "Лигногумат КД" тоют кошумчасын ата-эне үйүрүнүн ири боз породасындагы каздардын рационуна киргизүү боюнча изилдөөлөрдүн жыйынтыктары чагылдырылган. Мисалы, азык-түлүк мезгилде сактоо, Гандер жана казынын тирүү салмагы сыяктуу негизги параметрлерди карап жатканда, жумуртка өндүрүү, тоют чыгымдарды жана изилдөөлөрдүн экономикалык натыйжалуулугун тоют кошумчаларынын ар кандай дозалары эске алынган. Изилдөөлөрдүн маалыматтары боюнча биз "Лигногумат кд" тоют кошумчасынын каздардын организмине терс таасири табылбаганын аныктадык. Изилдөө чаралары боюнча тажрыйбалуу топтор контролдон ашып түштү.В данной статье отражены результаты исследований по включению кормовой добавки «Лигногумат КД» в рацион гусей крупной серой породы родительского стада. При рассмотрении основных параметров таких как сохранность, живая масса гусаков и гусынь в продуктивный период, яйценоскость, затраты корма и экономическая эффективность исследований были учтены различные дозировки скармливания кормовой добавки. По данным исследований нами было установлено, что негативного влияния кормовой добавки «Лигногумат КД» на организм гусей не обнаружено. Опытные группы по исследуемым показателям превосходили контроль
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ОТБОРА КОРОВ ТАДЖИКСКОЙ ЧЕРНО-ПЕСТРОЙ ПОРОДЫ ПО МОРФОФУНКЦИОНАЛЬНОЙ СВОЙСТВЕ ВЫМЕНИ
No full textIn the results of the evaluation of the udder of cows, it was found that in the herd of farms, most of the cows have a cup-shaped udder. There were many such udder shapes among cows of group II (3/4 Holstein blood type). They were superior by -2.3% compared to group I (1/2-Holstein blood) and by -2.6% compared to group III (7/8-Holstein blood). The best udder is a tub-shaped one.. On the farm, cows with such udders were also more common among group II cows. According to this udder shape, they were 0.5% superior compared to group I and 2.2% superior compared to group III. From 20 to 23.2% of cows in the groups had a rounded udder shape. In the studied groups, the nipples had the appropriate dimensions, in length (6.5 – 6.7 cm), in circumference (2.4 - 2.6 cm), the front part of the nipples is longer than the back. At the same time, the difference in length, width, udder girth, nipples and the distance from the ground to the udder between the groups is not fixed. Thus, the udders of the cows under study meet the requirements of machine milking in terms of shapes, appearance and structure, as well as the length and girth of the nipples.Уйлардын желиндерин баалоонун жыйынтыгы чарбалардын оторлорунда уйлардын кепчулугунде чөйчөк сымал желинин бар экендигин көрсөттү. Желиндин бул түрү II топтогу уйлардын арасында кеңири таралган (3/4 голштейн каны). Алар I группага (1/2 голштейн каны) салыштырмалуу -2,3% жана III топко (7/8 голштейн каны) салыштырмалуу -2,6%га жогору болгон. Эң жакшы желин - бул ваннанын түрү. Чарбада мындай желиндуу уйлар II группадагы уйлардын арасында да кебуреек кездешкен. Желиндин бул формасы боюнча алар I группадагылардан 0,5%, III группадагылардан 2,2% артыкчылыкка ээ болгон. Топтордогу уйлардын 20дан 23,2%ке чейин желининин формасы тегерек болгон. Изилденген топтордо эмчек учтары ылайыктуу өлчөмдөрдө, узундугу боюнча (6,5 - 6,7 см), айланасы боюнча (2,4 - 2,6 см), эмчектин алдыңкы бөлүгү арткыга салыштырмалуу узунураак болгон. Мында топтордун ортосунда желиндин узундугу, туурасы, айланасы, эмчеги жана жерден желинге чейинки аралыктары боюнча айырмачылыктар табылган эмес. Мына ошентип, уйлардын формасы, кебете-си жана структурасы боюнча изилденген желиндери, эмчектеринин узундугу жана айланасы машина менен саап алуунун талаптарына жооп берет.В результаты оценки вымени коров установлено, что в стаде хозяйств больше часть коров имеют чашеобразную форму вымени. Такое формы вымени было много среди коров II группы (3/4 голштинской кровностью). Они по сравнению I-группы (1/2-кровности по голштинской) на -2,3% и по сравнению III – группы (7/8-кровности по голштинской) на -2,6% имели превосходство. Самым лучшим выменем является ваннообразная. В хозяйстве коровы с таким выменем, тоже больше были среди коров II группы. По этой формы вымени они по сравнению с I -й группы 0,5% и по сравнению с III группы 2,2% имели превосходство. От 20 до 23,2% коров в группах имели округлую форму вымени. В исследуемых группах соски имели соответствующие размеры, по длине (6,5 – 6,7 см), по обхвату (2,4 - 2,6 см), передняя часть сосков длиннее по сравнению с задним. В одно время по длине, ширине, обхват вымени, соски и расстояние от земли до вымени между группами разница не установлено. Таким образом, вымя исследуемых коров по формам, виду и строение, также длине и обхвату сосков соответствуют требованиям машинной дойке