Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
СОВРЕМЕННЫЕ ПРОБЛЕМЫ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ЭКОНОМИЧЕСКОЙ БЕЗОПАСНОСТИ МАЛЫХ И СРЕДНИХ ГОРОДОВ КЫРГЫЗСТАНА
Get PDFThis scientific article examines the relevance of modern problems of ensuring economic security in the sustainable development of small and medium-sized cities. The main problems of urban settlement development are identified. Theoretically, positive and negative factors affecting the social development of these territories have been identified. Based on a comprehensive analysis, recommendations for improving the state of economic security have been studied and proposed. The necessity of further research of the issues of modern economic development in the context of economic security is determined.Бул илимий макалада кичи жана орто шаарчалардын туруктуу өнүгүүсүндө экономикалык коопсуздукту камсыз кылуудагы боюнча заманбап көйгөйлөрдүн актуалдуулугу каралат. Шаар конуштарын өнүктүрүүдөгү негизги көйгөйлөр аныкталды. Бул аймактардын социалдык өнүгүүсүнө теориялык жактан негизделген таасир этүүчү оң жана терс факторлор аныкталган. Жалпыланган талдоонун негизинде экономикалык коопсуздуктун абалын жакшыртуу боюнча сунуштар изилденген жана сунушталган. Экономикалык коопсуздук контекстинде заманбап экономикалык өнүгүү маселелерин андан ары изилдөө зарылдыгы аныктады.В данной научной статье рассматривается актуальность современных проблем обеспечения экономической безопасности в устойчивом развитим малых и средних городов. Определены основные проблемы развития городских поселений. Теоретически выявлены положительные и отрицательные факторы, влияющие на социальное развитие данных территорий. На основе комплексного анализа изучены и предложены рекомендации по улучшению состояния экономической безопасностии. Определена необходимость дальнейшего исследования вопросов современного экономического развития в контексте экономической безопасности
СИНАНТРОПИЗАЦИИ ЛЕСНОЙ СОНИ (DRYOMYS NITEDULA PALLAS, 1799) В ПОЙМЕ РЕКИ АК-БУУРЫ
Get PDFThe article presents the results of visual observation of experimental data on the process of domestication of the forest dormouse in the Tarylgy tract. The reasons for the migration of the forest dormouse from the Kichik-Alai ridges to small settlements of the Ak-Buura river floodplain are shown. Environmental and anthropogenic factors influencing the synanthropization of this species are shown. The negative impact of the anthropogenic factor in the mid-mountain zone of the Kichik-Alai ridge forced the population of forest dormouse to descend to the middle and lower reaches of the Ak-Buura River. Currently, the forest dormouse is found in the villages of Tarylgy and Kyzyl-Tuu in the apple orchards of the local population. The forest dormouse is considered a common species of animal.Макалада Тарылгы трактатындагы токой уйкусун колго багуунун процесси боюнча эксперименталдык маалыматтарды визуалдык байкоонун натыйжалары берилген. Токой уйкусунун Кичи-Алай кырка тоолорунан Ак-Буура дарыясынын жайылмасындагы чакан конуштарга миграциясынын себептери көрсөтүлгөн. Бул түрдүн синантропизациясына таасир этүүчү экологиялык жана антропогендик факторлор көрсөтүлгөн. Кичик-Алай кырка тоосунун орто зонасында антропогендик фактордун терс таасири токой үйүнүн популяциясын Ак-Буура дарыясынын орто жана төмөнкү агымына түшүүгө мажбур кылган. Учурда токой тыбырчыгы Тарылгы жана Кызыл-Туу айылдарында жергиликтүү калктын алма бактарында кездешет. Токой уйкусу жаныбардын кеңири таралган түрү болуп эсептелет.В статье приведены результаты визуального наблюдении экспериментальных данных процесса доместикации лесной сони в урочище «Тарылгы». Показаны причины миграции лесной сони от хребтов Кичик-Алай до небольших населенных пунктов поймы р.Ак-Буура. Показаны экологические, антропогенные факторы, влияющие на синантропизацию этого вида. Негативное влияние антропогенного фактора на среднегорной зоне Кичик-Алайского хребта вынудили спускаться популяциям лесной сони на средние и нижние течения реки Ак-Буура. В настоящее время лесная соня встречается в селах, Тарылгы и Кызыл-Туу в ябленовых садах местного населения. Лесная соня считается как обычный вид животных
ВВЕДЕНИЕ В КУЛЬТУРУ КАЛИНЫ ОБЫКНОВЕННОЙ ИЗ ПРИРОДНЫХ МЕСТООБИТАНИЙ (АЛТАЙСКИЙ БОТАНИЧЕСКИЙ САД)
Get PDFThe article of conservation of plant biodiversity is a common thread in floristic and introduction studies. The Altai Botanical Garden has been carrying out long-term work on the mobilization of genetic resources of wild species of fruit and berry crops. Since 2010, the introduction of the most valuable medicinal plant of Viburnum opulus L. from the natural habitats of the East Kazakhstan region has been carried out. As a result of the research, the ecological and biological features of 28 forms and 47 plants were studied, and data on its high adaptive ability were obtained. Evaluation of wild forms of viburnum by economic and biological characteristics and properties in the introduced population allowed us to select 9 promising forms: Radiant K (28 – 6), K (39 – 6), Pearl necklace K (33 – 7), Shiny K (48 – 9), Stamp K (45 – 1), Small–Leaved K (45 – 2), K (32 – 8), Orbit K (42 - 1), K (32 – 8), Bride K (36 – 7), Golden K (45 – 7), Bordeaux K (30 – 8), K (46 – 7). The purpose of the research was to identify well-adapted, productive forms with high fruit quality.Макалада кызыл жип менен өсүмдүктөрдүн биологиялык ар түрдүүлүгүн сактоо темасы флористтик жана интродукциялык изилдөөлөрү берилди. Алтай Ботаникалык багында мөмө жана мөмө өсүмдүктөрүнүн жапайы түрлөрүнүн генетикалык ресурстарын мобилизациялоо боюнча көп жылдык иштер жүргүзүлүүдө. 2010 – жылдан баштап Чыгыш Казакстан облусунун табигый жашаган жерлеринен баалуу дары-дармек өсүмдүгүнүн кадимки Калина-Къарв маданиятына киргизүү жүргүзүлүүдө. Изилдөөлөрдүн натыйжасында 28 формада жана 47 өсүмдүктө Экологиялык жана биологиялык өзгөчөлүктөр изилденип, анын жогорку ыңгайлашуу жөндөмдүүлүгү жөнүндө маалыматтар алынган. Калинанын чарбалык-биологиялык белгилери жана интродукциялык популяциядагы касиеттери боюнча жапайы өскөн формаларын баалоо келечектүү 9 формага: нурдуу К (28 – 6), К (39 – 6), бермет шуру К (33 – 7), жалтырак К (48 – 9), Штамбовая К (45 – 1), майда жалбырактуу К (45 – 2), К (32 – 8), Орбита К (42 – 1), к (32 – 8), келин К (36 – 7), алтын к (45 – 7), Бордо к (30 – 8), к (46 – 7). Изилдөөнүн максаты-жемиштердин сапаты жогору, жакшы адаптацияланган, түшүмдүү формаларды бөлүп алуу.Тема сохранения биоразнообразия растений красной нитью проходит в флористических и интродукционных исследованиях. В Алтайском ботаническом саду осуществляется многолетняя работа по мобилизации генетических ресурсов дикорастущих видов плодовых и ягодных культур. С 2010 г проводится введение в культуру ценнейшего лекарственного растения калины обыкновенной – Viburnum opulus L. из природных местообитаний Восточно-Казахстанской области. В результате исследований изучены эколого-биологические особенности у 28 форм и 47 растений, получены данные о ее высокой адаптационной способности. Оценка дикорастущих форм калины по хозяйственно-биологическим признакам и свойствам в интродукционной популяции позволила отобрать в перспективные 9 форм: Лучистая К (28 – 6), К (39 – 6), Жемчужное ожерелье К (33 – 7), Блестящая К (48 – 9), Штамбовая К (45 – 1), Мелколистная К (45 – 2), К (32 – 8), Орбита К (42 – 1), К (32 – 8), Невеста К (36 – 7), Золотистая К (45 – 7), Бордо К (30 – 8), К (46 – 7). Цель исследований заключалась в выделении хорошо адаптированных, урожайных форм с высоким качеством плодов
ЭКОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКИЙ УЧЕТ КАК СОСТАВЛЯЮЩАЯ ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ БЕЗОПАСНОСТИ СТРАНЫ
Get PDFThe article discusses methodological approaches to the formation of environmental accounting and the need to highlight it as a component of the country\u27s environmental security. The purpose, objectives, functions, objects and users of environmental accounting are defined. It is considered how subjects will more fully receive information about environmental activities and the costs of environmental measures from environmental accounting. The formation of environmental reporting is based on the identification of environmental costs in accounting and the organization of environmental accounting, which allows, taking into account environmental indicators, to fairly determine the financial condition of the country. Environmental-economic accounting (EEA) is a tool that helps in assessing and justifying the accounting of the economy and the environment, which is its basis. The reason for its importance is that it takes into account economic and environmental factors, as well as the impact of human activities on the environment, which can be considered in the context of its principles.Макалада экологиялык эсепти калыптандыруунун методологиялык ыкмалары, аны өлкөнүн экологиялык коопсуздугунун курамдык бөлүгү катары бөлүү зарылдыгы каралды. Максаты, милдеттери, милдеттери, Экологиялык жана экономикалык эсепке алуу объектилерин жана пайдалануучулар аныкталган. Субъекттер экологиялык эсепке алуудан жаратылышты коргоо иш-аракеттери, жаратылышты коргоо иш-чараларына кеткен чыгымдар жөнүндө маалыматты кантип толук ала тургандыгы каралды. Экологиялык отчеттуулукту түзүү бухгалтердик эсепте жаратылышты коргоо чыгымдарын бөлүүгө жана экологиялык эсепти уюштурууга негизделет, экологиялык көрсөткүчтөрдү эске алуу менен өлкөнүн финансылык абалын адилеттүү аныктоого мүмкүндүк берет. Экологиялык-экономикалык эсеп (ЭЭА) экономиканын жана айлана-чөйрөнүн эсебин баалоого жана негиздөөгө жардам берүүчү инструмент, анын негизи болуп саналат. Анын маанилүүлүгүнүн себеби, анын принциптеринин контекстинде каралышы мүмкүн болгон экономикалык жана экологиялык факторлорду, ошондой эле адамдын ишинин айлана-чөйрөгө тийгизген таасирин эске алууда.
В статье рассмотрены методологические подходы к формированию экологическому учету, необходимости его выделения как составляющей экологической безопасности страны. Определены цель, задачи, функции, объекты и пользователи эколого-экономического учета. Рассмотрено, как субъекты более полно получат информацию о природоохранной деятельности, затратах на природоохранные мероприятия из экологического учета. Формирование экологической отчетности основывается на выделении в бухгалтерском учете природоохранных затрат и организации экологического учета, позволяет с учетом экологических показателей справедливо определить финансовое состояние страны. Эколого-экономический учет (ЭЭУ) – это инструмент, который помогает в оценке и обосновании учета экономики и окружающей среды, которая является его основой. Причина его важности заключается в том, что он позволяет учитывать экономические и экологические факторы, а также влияние человеческой деятельности на окружающую среду, что можно рассматривать в контексте его принципов
ИСТОРИКО-ФИЛОСОФСКОЕ РАЗВИТИЕ ИДЕИ ГРАЖДАНСКОГО ОБЩЕСТВА
Get PDFIn this article, the author talks about the historical and philosophical development of the idea of civil society, in addition, it says that the laws of civil society are established by the legislature and are aimed at preserving and developing society as a whole and each individual. The executive and federal authorities, respectively, are called upon to monitor compliance with laws in civil society and ensure its foreign policy interests. Both of these authorities were taken from the legislative branch to which they were subordinate. The latter has a representative character, expressing the interests of all members of civil society. But if he stops justifying people\u27s trust, he can destroy or replace it. As you can see, J. Locke developed Aristotle\u27s ideas about the division of power in the state and the role of private property in civil society.Бул макалада автор жарандык коом идеясынын тарыхый-философиялык ɵнүгүүсү туурасында кеп кылат, андан тышкары анда айтылгандай, жарандык коомдун мыйзамдары мыйзам чыгаруу бийлиги тарабынан белгиленет жана бүтүндөй коомду жана ар бир инсанды өзүнчө сактоого жана өнүктүрүүгө багытталган. Жарандык коомдун ичинде мыйзамдардын сакталышын көзөмөлдөө жана анын тышкы саясий кызыкчылыктарын камсыз кылуу, тиешелүүлүгүнө жараша, аткаруу жана федералдык бийлик тарабынан чакырылган. Бул эки бийлик тең мыйзам чыгаруу бийлигинен алынган, ага баш ийген. Акыркысы, жарандык коомдун бардык мүчөлөрүнүн кызыкчылыктарын билдирип, өкүлчүлүктүү мүнөзгө ээ. Бирок ал элдин ишенимин актоону токтотсо, аны жок кылышы же алмаштырышы мүмкүн. Көрүнүп тургандай, Дж. Локк Аристотелдин мамлекеттеги бийликти бөлүштүрүү жана жарандык коомдогу жеке менчиктин ролу жөнүндө идеяларын иштеп чыккан.В этой статье автор говорит об историко-философском развитии идеи гражданского общества, кроме того, в ней говорится, что законы гражданского общества устанавливаются законодательной властью и направлены на сохранение и развитие общества в целом и каждого человека в отдельности. Контроль за соблюдением законов в гражданском обществе и обеспечение его внешнеполитических интересов призваны осуществлять исполнительная и федеральная власти соответственно. Обе эти власти были взяты из законодательной власти, которой они подчинялись. Последний имеет репрезентативный характер, выражая интересы всех членов гражданского общества. Но если он перестанет оправдывать доверие людей, он может уничтожить или заменить его. Как видите, Дж. Локк развил идеи Аристотеля о разделении власти в государстве и роли частной собственности в гражданском обществе
О ЦЕЛЯХ, УСЛОВИЯХ, МЕТОДАХ И ПРИНЦИПАХ ОРГАНИЗАЦИИ УРОКОВ ИЗОБРАЗИТЕЛЬНОГО ИСКУССТВА
Get PDFThe article is devoted to some issues of methods of teaching fine arts lessons. The main components of the organization of learning processes are analyzed. Issues related to what a teacher should clearly know when determining the content, goals and objectives of fine arts lessons are considered. In addition, attention was paid to such situations as determining the effectiveness of the lesson and changes in the formation of the child’s personality traits.Макала көркөм өнөр сабактарын окутуунун айрым методикалык маселелерине арналган. Окутуу процесстерин уюштуруунун негизги компоненттери анализделди. Көркөм өнөр сабактарынын мазмунун, максаттарын жана милдеттерин аныктоодо мугалим негизинен эмнелерди даана билүүгө тийиш деген суроолордун айланасындагы маселелер каралды. Мындан сырткары сабактын натыйжалуулугун анын баланын инсандык сапаттарынын калыптанышындагы өзгөрүүлөрдү аныктоо, аларды баалоо сыяктуу жагдайларга көңүл бурулду.Статья посвящена некоторым вопросам методики преподавания уроков изобразительного искусства. Проанализированы основные составляющие организации процессов обучения. Рассмотрены вопросы, связанные с тем, что должен четко знать учитель при определении содержания, целей и задач уроков изобразительного искусства. Кроме того, обращалось внимание на такие ситуации, как определение эффективности урока и изменения в формировании качеств личности ребенка
ИННОВАЦИИ И ТЕНДЕНЦИИ В ТРАНСФОРМИРУЕМОЙ ОДЕЖДЕ
Get PDFThe article examines the latest technological advances and conceptual approaches to the development of transformable clothing. Key innovations in the field of design are analyzed, taking into account modern requirements for versatility, comfort and style in clothing. In conclusion, the main conclusions and prospects for further research in the field of convertible clothing design are presented.Макалада акыркы технологиялык жетишкендиктер жана трансформациялануучу кийимдерди өнүктүрүүнүн концептуалдык ыкмалары каралат. Заманбап кийимдердин ар тараптуулугу, ыңгайлуулугу жана стили боюнча талаптарды эске алуу менен дизайндагы негизги инновациялар талданат. Жыйынтыктап айтканда, трансформациялануучу кийимдердин дизайны жаатындагы андан аркы изилдөөлөрдүн негизги корутундулары жана перспективалары берилген.В статья рассматривает последние технологические достижения и концептуальные подходы к разработке трансформируемой одежды. Анализируются ключевые инновации в области дизайна, учитывая требования к универсальности, комфорту и стилю в современной одежде. В заключении представлены основные выводы и перспективы дальнейших исследований в области дизайна трансформируемой одежды
ОБРАЗ ЛИСЫ В ЯПОНСКОМ ЯЗЫКЕ
Get PDFThe linguistic image of the world is understood as information about the world around us contained in the native language. Native speakers accumulate and consolidate it in their minds through linguistic units. By studying or studying a language, you can see how native speakers perceive a particular image. The Japanese language was chosen as the object of our research. This is because the Japanese language is full of interesting images of various creatures. One such image is the Japanese word for “fox” and related concepts. In the land of the rising sun, the image of a fox is very popular and is widely found not only in ancient fairy tales, but also in popular culture. The Japanese have a contradictory image of the fox; it is perceived both as a dangerous magical animal and as a messenger of the gods. In the Japanese language, there are many beliefs about foxes, as well as various proverbs and sayings. This article examines the image of a fox in the Japanese linguistic picture of the world. Various Japanese words and phrases associated with the lexeme “fox” are analyzed.Дүйнөнүн тилдик картинасы бизди курчап турган дүйнө жөнүндө эне тилде камтылган маалыматты билдирет. Аны эне тилде сүйлөгөндөр тилдик бирдиктер аркылуу акыл-эсинде топтоп, бекемдейт. Тилди үйрөнүүдө же изилдөөдө тилди алып жүрүүчүлөрдүн тигил же бул образды кандай кабыл алганын көрүүгө болот. Биздин изилдөө объектибиз болуп жапан тили тандалып алынды. Себеби, жапан тилинде кызыктуу образдар кеңири кездешет. Ошондой образдардын бири болуп жапан тилиндеги “түлкүгө” жана ага байланышкан түшүнүктөрдү айта алабыз. Күн чыгыш өлкөсүндө түлкүнүн образы абдан популярдуу болуп, ал эски жомоктордо гана эмес, массалык маданиятта да кеңири кездешет. Жапан тилинде түлкүнүн образы карма-каршылыктуу болуп, ал коркунучтуу сыйкырдуу жаныбар катары да, кудайлардын кабарчысы катары да кабыл алынат. Жапан тилинде түлкүгө байланыштуу көптөгөн ишенимдер, ошондой эле ар кандай макалдар, накыл сөздөр кездешет. Макалада жапандардын дүйнөнүн тилдик картинасында түлкүнүн образы каралат. Жапан тилинин ар кандай сөздөрүнө жана сөз айкаштарына, анын ичинде “түлкү” лексемасына талдоо жүргүзүлөт.Под языковой картиной мира понимается содержащаяся в родном языке информация об окружающем нас мире. Носители языка накапливают и закрепляют его в своем сознании посредством языковых единиц. Изучая или изучая язык, можно увидеть, как носители языка воспринимают тот или иной образ. В качестве объекта нашего исследования был выбран японский язык. Это потому, что в японском языке распространены интересные образы различных существ. Одним из таких изображений является японское слово “лиса” и связанные с ним понятия. В стране восходящего солнца образ лисы очень популярен и широко встречается не только в старинных сказках, но и в массовой культуре. У японцев образ лисы противоречив, она воспринимается и как опасное магическое животное, и как посланница богов. В японском языке существует множество поверий о лисах, а также различные пословицы и поговорки. В данной статье рассматривается образ лисы в языковой картине мира японцев. Анализируется различные японские слова и словосочетания, связанные с лексемой “лиса”
ИССЛЕДОВАНИЕ СОСТОЯНИЯ МОЧЕПОЛОВОЙ СИСТЕМЫ НА ВЫЯВЛЯЕМОСТЬ УТРОГЕНИТАЛЬНОЙ ПАТОЛОГИИ У СТУДЕНТОВ МЕДИЦИНСКОГО ФАКУЛЬТЕТА ОШГУ
Get PDFThe urgency of the problem lies in the fact that recently cases of diseases of the genitourinary system, such as pyelectasia, hydroclicosis, cystitis, etc., Have become more frequent. Pyelectasia and hydrocalicosis are of significant interest, as they are determining risk factors for the development of diseases of the urinary system in students, leading to chronicity of renal pathology. Also the fact is that students\u27 frequent urination distracts not only the student himself, but also other students.Проблеманын актуалдуулугу акыркы кездери сийдик-жыныс системасынын оорулары, мисалы, пилектазия, гидрокликоз, цистит ж.б. Пилектация жана гидрокаликоз олуттуу кызыгууну туудурат, анткени алар студенттердин сийдик бөлүп чыгаруу системасынын ооруларынын өнүгүүсүнүн тобокелдик факторлорун аныктап, бөйрөк патологиясынын өнөкөткө айланып кетишине алып келет. Ошондой эле факты студенттердин тез-тез заарасы студенттин өзүн гана эмес, башка студенттердин да алаккандыгын алып кетет.Актуальность проблемы состоит в том, что в последнее время участились случаи заболевания мочеполовой системы, как пиелоэктазия, гидрокликоз, цистит итд. Пиелоэктазия и гидрокаликоз представляют значительный интерес, так как являются определяющими факторами риска развития заболеваний мочевыводящей системы у студентов, приводящими к хронизации почечной патологии. Также заключается в том, что частое мочеиспускание студентов отвлекает не только самого студента, но еще и остальных обучающихся
РИСКИ ДЛЯ ОКРУЖАЮЩЕЙ СРЕДЫ И ЗДОРОВЬЯ, СВЯЗАННЫЕ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ПЕСТИЦИДОВ В КЫРГЫЗСТАНЕ
Get PDFAgriculture plays a vital role in addressing food security worldwide. Many developing countries, including Kyrgyzstan, rely on pesticides to enhance agricultural yields. However, these chemicals pose significant risks to human health and the environment, particularly when used excessively or without regulation. This article explores the types of pesticides commonly used in Kyrgyzstan, their adverse impacts on health and ecosystems, and the efforts of environmentalists to mitigate these risks. The findings emphasize the urgent need for stricter regulations, farmer education, and sustainable alternatives to ensure long-term ecological and public health safety.Айыл чарбасы дүйнө жүзү боюнча азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылууда маанилүү роль ойнойт. Көптөгөн өнүгүп келе жаткан өлкөлөр, анын ичинде Кыргызстан, айыл чарба түшүмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн пестициддерди колдонууга таянышат. Бирок бул химиялык заттар адамдын ден соолугуна жана айлана-чөйрөгө олуттуу коркунучтарды жаратууда, айрыкча ашыкча колдонулганда же тиешелүү жөнгө салуусуз пайдаланылганда. Бул макалада Кыргызстанда кеңири колдонулган пестициддердин түрлөрү, алардын ден-соолукка жана экосистемаларга тийгизген терс таасирлери, ошондой эле экологдордун бул тобокелдиктерди азайтуу боюнча аракеттери каралат. Жыйынтыктар экологиялык жана коомдук саламаттыкты узак мөөнөттүү камсыз кылуу үчүн катуураак регулятивдик чараларды, дыйкандардын маалымдуулугун жогорулатууну жана туруктуу альтернативаларды ишке ашыруу зарылдыгын баса белгилейт.Сельское хозяйство играет ключевую роль в обеспечении продовольственной безопасности в глобальном масштабе. Многие развивающиеся страны, включая Кыргызстан, прибегают к использованию пестицидов для повышения урожайности сельскохозяйственных культур. Однако эти химические вещества представляют серьезную угрозу для здоровья человека и окружающей среды, особенно при их чрезмерном применении или отсутствии должного регулирования. В данной статье рассматриваются виды пестицидов, наиболее распространенные в Кыргызстане, их негативное влияние на здоровье и экосистемы, а также усилия экологов по минимизации этих рисков. Полученные данные подчеркивают необходимость введения более строгих регулятивных мер, просветительской работы среди фермеров и внедрения устойчивых альтернатив, направленных на обеспечение долгосрочной экологической безопасности и охрану здоровья населения