Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
НАРОДНАЯ ЭТНОГРАФИЯ: ПРЕИМУЩЕСТВА И НЕДОСТАТКИ
No full textThis article focuses on ethnographic enthusiasts who, while not professional scholars, make a significant contribution to the preservation and study of their people\u27s cultural heritage. Particular attention is given to Amantur Akmataliev, a renowned collector of Kyrgyz antiquities and artefacts. His work focuses on the discovery, preservation, and popularization of traditional household items, crafts, and economic practices that reflect the historical memory and worldview of the Kyrgyz people. Through personal collections and field observations, these enthusiasts contribute to the transmission of ethnographic knowledge to future generations and the maintenance of national identity, making their contribution important for both the scientific community and the general public.Бул макалада профессионал окумуштуу болбосо да, өз элинин маданий мурасын сактоого жана изилдөөгө зор салым кошуп жаткан этнографиялык ышкыбоздорго арналган. Кыргыздын байыркы буюмдарын жыйноочу, атактуу Амантур Акматалиевге өзгөчө көңүл бурулат. Анын эмгектери кыргыз элинин тарыхый эс тутумун жана дүйнө таанымын чагылдырган салттуу тиричилик буюмдарын, кол өнөрчүлүктү, чарбалык ыкмаларды табууга, сактоого жана жайылтууга багытталган. Жеке коллекциялар жана талаа байкоолору аркылуу бул энтузиасттар этнографиялык билимдерди келечек муундарга жеткирүүгө жана улуттук өзгөчөлүктү сактоого салым кошуп, илимий коомчулук үчүн да, жалпы коомчулук үчүн да маанилүү салымын кошуп келишет.Статья посвящена любителям этнографии, которые, не являясь профессиональными учёными, вносят значительный вклад в сохранение и изучение культурного наследия народа. Особое внимание уделяется Амантурy Акматалиеву - известному собирателю древностей и предметов материальной культуры кыргызов. Его деятельность направлена на поиск, сохранение и популяризацию традиционных предметов быта, ремёсел и хозяйственной жизни, отражающих историческую память и мировоззрение кыргызского народа. На основе личных коллекций и полевых наблюдений такие энтузиасты способствуют передаче этнографических знаний будущим поколениям и поддержанию национальной идентичности, что делает их вклад важным как для научного сообщества, так и для широкой общественности
ТИТУЛ “АТА” В ТЮРКСКОЙ ТИТУЛАТУРЕ
No full textThe article presents and contextualizes the work of the prominent French orientalist and Turkologist Louis Bazin devoted to the title “ata” in Turkish history, originally published in 1981 in the scientific journal of Ankara University. Bazin’s study explores the origin, semantics, and functional role of the title “ata” within the socio-political and spiritual systems of the Turkic peoples. Special attention is given to the historical evolution of the title from a tribal and familial designation to an honorary title associated with authority, power, and sacred status. Based on the analysis of historical sources, epigraphic monuments, and Turkic linguistic data, the article demonstrates the stability and polysemantic nature of the title across different historical periods. It is shown that “ata” carries not only a nominative but also a symbolic meaning, reflecting patriarchal values, ideas of wisdom, responsibility, and cultural continuity. Despite its scholarly significance, Bazin’s article has remained largely overlooked in Kyrgyz historical and linguistic studies. To address this gap and make the research accessible to a wider audience, the article has been translated into the Kyrgyz language.Белгилүү франсуз чыгыш таануучусу, түрколог Луи Базендин түрк тарыхындагы “ата” наамы тууралуу макаласы 1981-жылы Анкара университетинин илимий журналында жарык көргөн. Бул макалада түрк тарыхындагы “ата” наамы, анын келип чыгышы, семантикасы жана түрк элдеринин социалдык-саясий жана руханий системаларындагы функционалдык мааниси каралат. Анда “ата” наамынын уруулук жана үй-бүлөлүк аталыштан бийлик, күч жана инсандын ыйык статусу менен байланышкан ардактуу наамга чейинки эволюциясы каралат. Тарыхый булактар, эпиграфиялык эстеликтер жана түрк тилинин маалыматтары талданып, бул наамдын ар кандай доорлордогу туруктуулугун жана көп мааниге ээ экендигин байкоого мүмкүндүк берет. Макалада “ата” наамы номинативдик гана эмес, символикалык функцияны да аткарып, патриархалдык коомдун баалуулуктарын жана акылмандык, жоопкерчилик жана уланмалуулук түшүнүктөрүн чагылдырганы көрсөтүлөт. “Ата” наамынын түрк маданий жана тарыхый иденттүүлүгүнүн маанилүү элементи катары мааниси жөнүндө тыянак чыгарылат. Бирок кыргыз тарых илиминде жана тил багытындагы изилдөөлөрдө аталган макала изилдөөчүлөрдүн көз жаздымында калып келет. Бул мүчүлүштүктү толуктоо жана жалпы эле окурмандар үчүн макала кыргыз тилине которулду.В 1981 году в научном журнале Анкарского университета была опубликована статья известного французского востоковеда и тюрколога Луи Базена о значении слова «ата» в турецкой истории. Статья посвящена исследованию титула «ата» в тюркской титулатуре, его происхождению, семантике и функциональному значению в социально-политической и духовной системе тюркских народов. Рассматривается эволюция употребления титула «ата» от родоплеменного и семейного обозначения к почётному званию, связанному с авторитетом, властью, наставничеством и сакральным статусом личности. Анализируются исторические источники, фольклорные материалы, эпиграфические памятники и данные тюркских языков, позволяющие проследить устойчивость и многозначность данного титула в разных эпохах. В статье показано, что титул «ата» выполнял не только номинативную, но и символическую функцию, отражая ценности патриархального общества, представления о мудрости, ответственности и преемственности. Сделан вывод о значимости титула «ата» как важного элемента тюркской культурно-исторической идентичности
СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО ЧУЙСКОЙ ОБЛАСТИ
Get PDFThis article describes the features and significance of the agricultural sector in the Chuy Region. The Chuy Region is characterized as one of the important regions of Kyrgyzstan in the economic and agricultural spheres. In this region, agriculture is the primary source of income for the population and a key factor in ensuring economic stability. The agriculture of the Chuy Region is based on natural resources and favorable conditions, including crop production and livestock farming, which contribute to the economic sustainability of the region. The purpose of this analysis is to highlight the key aspects that reveal the agricultural potential of the Chuy Region and its economic significance.Бул макалада Чүй облусунун айыл чарба тармагынын өзгөчөлүктөрү жана мааниси баяндалган. Чүй облусу Кыргызстандын экономикалык жана айыл чарба тармагындагы маанилүү регион катары сыпатталат. Бул аймакта айыл чарба элдин негизги киреше булагы жана экономикалык туруктуулукту камсыз кылган негизги фактор катары белгиленет. Чүй облусу Кыргызстандын экономикалык жана айыл чарба тармагындагы маанилүү регион катары сыпатталат. Бул аймакта айыл чарба элдин негизги киреше булагы жана экономикалык туруктуулукту камсыз кылган негизги фактор катары белгиленет. Чүй облусунун айыл чарбасы табигый ресурстарга жана ыңгайлуу шарттарга негизделген, анын ичинде өсүмдүк өстүрүү жана мал чарбачылыгы аймактын экономикалык туруктуулугун камсыз кылат. Бул талдоонун максаты негизги пункттарды бөлүп көрсөтүп, Чүй облусунун айыл чарба потенциалын жана анын экономикалык маанисин ачып берет.В данной статье описываются особенности и значение сельскохозяйственной отрасли Чуйской области. Чуйская область характеризуется как один из важных регионов Кыргызстана в экономической и сельскохозяйственной сферах. В этом регионе сельское хозяйство является основным источником дохода населения и ключевым фактором обеспечения экономической стабильности. Сельское хозяйство Чуйской области основывается на природных ресурсах и благоприятных условиях, включая растениеводство и животноводство, что способствует устойчивости экономики региона. Цель данного анализа — выделить основные аспекты, раскрывающие сельскохозяйственный потенциал Чуйской области и его экономическое значение
МЕСТО РЕПРАТРИАЦИИ В МИРОВОМ ОПЫТЕ
Get PDFThe article analyzes world practices and experiences of repatriation. In international practice, within the framework of state programs for the restoration of family ties, it has been decided that the repatriate is restored in his civil rights, and not given new rights to be a citizen of a particular country. In addition, almost every country in the world has a working model of emigration due to reunification with relatives. The programs do not have common names, but they help their compatriots to find their historical homeland.Макалада репатриациянын дүйнөлүк тажрыйбадагы орду талдоого алынып, эл аралык практикада үй-бүлөлүк байланыштарды калыбына келтирүү боюнча мамлекеттик программалардын алкагында репатрианттын жарандык укуктары калыбына келтирилип, тигил же бул өлкөнүн жараны болууга жаңы укуктар берилбейт деп чечим кабыл алынган. Кошумчалай кетсек, дүйнөнүн дээрлик ар бир өлкөсүндө жакындары менен биригүүсүнөн улам эмиграциянын жумушчу модели бар. Программалардын жалпы аталыштары жок, бирок алар мекендештерине тарыхый мекенин табууга жардам берет.В статье анализируется мировые практики и опыты репатриации. В международной практике, в рамках государственных программ по восстановлению родственных связей, принято решение о том, что репатрианта восстанавливают в его гражданских правах, а не наделяют новыми правами быть гражданином той или иной страны. Кроме того, практически в каждой стране мира существует рабочая модель эмиграции по причине воссоединения с родственниками. Программы не имеют нарицательных названий, но помогают своим соотечественникам обрести историческую родину
ПОНЯТИЕ ГРАЖДАНСКОГО ОБЩЕСТВА В ТРАДИЦИЯХ ЗАПАДНОЙ НАУЧНОЙ МЫСЛИ
Get PDFThis article is dedicated to the analysis of the concept of civil society in the context of Western scientific thought. It examines the main theoretical approaches that have developed from antiquity to the present day, with a focus on key traditions: the L-tradition, tracing back to John Locke, and the M-tradition, associated with Montesquieu. The evolution of the concept of civil society, its interaction with the state, and its role in the political system and the protection of citizens\u27 rights are discussed. Special attention is given to the differences between Anglo-American and continental political thought, as well as modern interpretations and critiques of the concept of civil society. The article highlights the key stages in the formation of liberal-democratic principles, reflecting the development of society and the interaction of its institutions. Within the frameworks of liberal, Marxist, and neoliberal schools, the main theoretical approaches to the role and place of civil society are compared. As a result, it is emphasized that in Western thought, civil society is regarded as an important factor in shaping political consciousness, legal culture, and civic engagement.Автордун аталган макаласы жарандык коом концепциясын батыш илимий ойломунун өнүтүндө талдоого арналган. Анда байыркы замандан азыркыга чейинки негизги теориялык жакындоолор каралат, анын ичинде Л-салты, Дж. Локкко таандык жана М-салты, Ш. Монтескьеге байланыштуу. Жарандык коом түшүнүгүнүн эволюциясы, анын мамлекет менен өз ара аракеттешүүсү, ошондой эле саясий системадагы ролу жана жарандардын укуктарын коргоо маселелери талкууланат. Англо-америкалык жана континенттик саясий ойлор арасындагы айырмачылыктарга, ошондой эле жарандык коом концепциясынын заманбап аныктамаларына жана сын-пикирлерине өзгөчө көңүл бурулат. Макалада коомдун өнүгүүсүн жана анын институттарынын өз ара аракеттенүүсүн чагылдырып, либералдык-демократиялык принциптердин калыптануу негизги этаптары көрсөтүлөт. Ошондой эле либералдык, марксисттик жана неолибералдык мектептердин алкагында жарандык коомдун ролу жана орду тууралуу негизги теориялык багыттар салыштырылат. Натыйжада, Батыш ойломунда жарандык коом — бул жарандардын саясий аң-сезимин, укуктук маданиятын жана коомдук жигердүүлүгүн калыптандырууда маанилүү фактор экени баса белгиленет.Данная статья автора посвящена анализу концепции гражданского общества в контексте западной научной мысли. В ней рассматриваются основные теоретические подходы, сложившиеся от античности до современности, с акцентом на ключевые традиции: Л-традицию, восходящую к Дж. Локку, и М-традицию, связанную с Ш. Монтескье. Обсуждается эволюция понятия гражданского общества, его взаимодействие с государством, а также роль в политической системе и защите прав граждан. Особое внимание уделяется различиям между англо-американской и континентальной политической мыслью, а также современным интерпретациям и критике концепции гражданского общества. В статье выделяются основные этапы формирования либерально-демократических принципов, отражающих развитие общества и взаимодействие его институтов. Также в рамках либеральной, марксистской и неолиберальной школ сопоставляются основные теоретические подходы к роли и месту гражданского общества. В результате подчеркивается, что в западной мысли гражданское общество рассматривается как важный фактор в формировании политического сознания, правовой культуры и общественной активности граждан
ТРАНСГУМАНИЗМ И БИОЭТИКА В XXI ВКЕ: ФИЛОСОФСКИЕ ПРОБЛЕМЫ И ЭТИЧЕСКИЕ ВЫЗОВЫ
Get PDFIn the 21st century, transhumanism — a philosophical and technological movement aimed at radically enhancing human nature through scientific advancements — has become the subject of intense debate in the field of bioethics. Central to this discourse are philosophical questions of personal identity, the boundaries between the human and the posthuman, as well as moral aspects of employing biotechnologies such as genetic engineering, neuroenhancement, and cybernetic augmentation. The article analyzes the key ethical challenges associated with transhumanist projects: the risk of unequal access to technologies, the potential loss of human autonomy, and the transformation of fundamental concepts of life, death, and human dignity. Particular attention is given to the differences between liberal and critical approaches to transhumanism, as well as to the prospects for ethical regulation of innovation. Thus, transhumanism emerges not only as a scientific and technological trend, but also as a challenge for contemporary philosophy and bioethics, requiring a rethinking of ethical norms and the boundaries of permissible intervention in human nature.Бул макалада 21-кылымдагы трансгуманисттик идеялардын жана технологиялардын өнүгүшүнө байланыштуу келип чыккан философиялык жана этикалык проблемаларды карайт; трансгуманизм, илимий жетишкендиктердин жардамы менен адамдын табиятын түп-тамырынан бери жакшыртууга багытталган философиялык жана технологиялык кыймыл биоэтика тармагында кызуу талкуунун предметине айланууда. Назар борборунда инсандык жана постинсандык чектердин, өзүн өзү аныктоонун философиялык маселелери, ошондой эле ген инженериясы, нейрожакшыртуу жана кибернетикалык толуктоолор сыяктуу биотехнологияларды колдонуу менен байланышкан моралдык аспектилер турат. Макала трансгуманисттик долбоорлор менен байланышкан негизги этикалык чакырыктарды талдайт: технологияларга жетүүнүн теңсиздигинин коркунучу, адамдын автономиясын жоготуу мүмкүнчүлүгү жана жашоо, өлүм жана адамдык ар-намыс тууралуу негизги түшүнүктөрдүн өзгөрүшү.В этой статье рассмотрены философские и этические проблемы, возникающие в связи с развитием транс гуманистических идеи и технологий в XXI веке, трансгуманизм — философское и технологическое движение, ориентированное на радикальное улучшение человеческой природы с помощью достижений науки — становится предметом острых дискуссий в сфере биоэтики. В центре внимания оказываются философские проблемы само тождественности, границ человеческого и постчеловеческого, а также моральные аспекты использования биотехнологий, таких как генная инженерия, нейроусиление и кибернетическое дополнение. Статья анализирует основные этические вызовы, связанные с трансгуманистскими проектами: угрозу неравенства доступа к технологиям, возможность утраты человеческой автономии и изменение фундаментальных представлений о жизни, смерти и человеческом достоинстве
“БОЗ УЙ”: ФИЛОСОФСКИЙ И АРХИТЕКТУРНЫЙ СИМВОЛ КЫРГЫЗСКОГО НАРОДА В ПОЗНАНИИ МИРА
Get PDFIn this article, the boz үy is considered as a philosophical and architectural symbol that occupies a special place in the worldview of the Kyrgyz people. The author analyzes the structure, spatial arrangement, form and internal organization of booz үйa, formed in the conditions of nomadic way of life, and focuses on their philosophical content. The booz үй is presented as an artistic embodiment of harmony between man and nature, society and the spiritual world. The article also reveals the cosmological ideas of the Kyrgyz, the ideas of order and sacredness inherent in the form and structure of the booz үйa. The relationship between architecture and spiritual and cultural values is considered on the basis of Kyrgyz ethnophilosophy and traditional knowledge of the people.Бул макалада боз үй кыргыз элинин дүйнөтаанымында өзгөчө орун ээлеген философиялык жана архитектуралык символ катары талданат. Автор көчмөн турмуштун шартында калыптанган боз үйдүн түзүлүшүнө, анын мейкиндиктик түзүмүнө, формасына жана ички уюшуна байкоо жүргүзүп, алардагы философиялык маани-маңызга токтолот. Боз үй адам менен жаратылыштын, коом менен руханий дүйнөнүн ортосундагы гармониянын көркөм чагылышы катары каралат. Ошондой эле, макалада боз үйдүн формасы аркылуу кыргыз элинин космологиялык түшүнүктөрү, тартип жана ыйыктык жөнүндөгү ойлору чечмеленет. Архитектура менен руханий-маданий баалуулуктардын өз ара байланышы кыргыз этнофилософиясынын жана элдик салттуу билиминин негизинде ачылып берилет.В данной статье боз үй рассматривается как философский и архитектурный символ, занимающий особое место в мировоззрении кыргызского народа. Автор анализирует структуру, пространственное устройство, форму и внутреннюю организацию боз үйа, сформированного в условиях кочевого образа жизни, и акцентирует внимание на их философском содержании. Боз үй представлен как художественное воплощение гармонии между человеком и природой, обществом и духовным миром. Также в статье раскрываются космологические представления кыргызов, идеи порядка и священности, заложенные в форме и устройстве боз үйа. Взаимосвязь архитектуры с духовно-культурными ценностями рассматривается на основе кыргызской этнофилософии и традиционных знаний народа
В ПОИСКАХ СМЫСЛА ТОПОНИМОВ... (ПУТЕШЕСТВИЕ К КНИГАМ)
Get PDFThe article reflects the author\u27s view on the origin of toponyms of Kyrgyzstan, their meaning, as well as their recording in scientific books and government documents.Макалада автордун Кыргызстандагы жер-суу аттарынын келип чыгышы, алардын мааниси, алардын илимий китептерде жана мамлекеттик документтерде жазылышы тууралуу көз карашы чагылдырылган.В статье отражен взгляд автора на происхождение топонимов Кыргызстана, их значение, а также их фиксацию в научных книгах и государственных документах
СОБАКА В ТЮРКСКИХ ЯЗЫКАХ: ЭТНОЛИНГВИСТИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ
Get PDFThe article by the renowned Polish Turkologist Edward Triarski (1923-2021), titled “The Dog in the Turkic Area: An Ethnolinguistic Study”, was published in the Central Asiatic Journal in 1979. However, this important work has largely been overlooked by scholars involved in the ethnographic, folklore, cultural, and linguistic studies of the dog cult within Kyrgyz scientific research. To address this gap and to benefit a broader audience, Triarski\u27s article has been translated into Kyrgyz. For the convenience of readers, a list of references, some of which were included in the original article, is provided at the end. We trust that this translated work will be of significant interest to Kyrgyz readers.Белгилүү поляк түркологу Эдвард Триярскинин (1923-2021) “The Dog In The Turkic Area: An Ethnolinguistic Study” аттуу макаласы 1979-жылы Central Asiatic журналына жарык көргөн. Бирок кыргыз илиминдеги ит культу тууралуу этнографиялык, фольклордук, культурологиялык жана тил багытындагы изилдөөлөрдө аталган макала изилдөөчүлөрдүн көз жаздымында калып келет. Бул мүчүлүштүктү толуктоо жана жалпы эле окурмандар үчүн Эдвард Триярскинин макаласы кыргыз тилине которулуп жатат. Окурмандарга ыңгайлуу болуусу үчүн макаланын аягында пайдаланылган адабияттардын тизмеси берилди (макаланын түп нускасында жарым-жартылай берилген). Бул котормо макала кыргыз окурмандарына кызыктуу болот деп үмүттөнөбүз.Статья известного польского тюрколога Эдварда Триярского (1923-2021) “The Dog In The Turkic Area: An Ethnolinguistic Study” была опубликована в журнале Central Asiatic в 1979 году. Однако статья осталась без внимания исследователей, занимающихся этнографическими, фольклорными, культурологическими и лингвистическими исследованиями культа собак в кыргызской науке. Чтобы восполнить этот пробел и в интересах читателей в целом, статья Эдварда Триарского переводится на кыргызский язык. Для удобства читателей в конце статьи приведен список литературы (частично приведен в оригинальной статье). Мы надеемся, что эта переведенная статья будет интересна кыргызским читателям
НРАВСТВЕННОЕ ВОСПИТАНИЕ ОСУЖДЕННЫХ В ИСПРАВИТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНИЯХ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ- КАК МЕТОД ИСПРАВЛЕНИЯ И РЕСОЦИАЛИЗАЦИИ ОСУЖДЕННЫХ
Get PDFRelevance. In this scientific article, the author conducts a study of the moral education of convicts in correctional institutions of the Kyrgyz Republic as a method of correction and resocialization of convicts. The moral education of convicts in correctional institutions is a system of forms and methods of educational influence on convicts serving sentences in places of deprivation of liberty. Moral education is primarily aimed at the convict\u27s awareness of norms, rules and universal values, and secondly, moral education is aimed at developing a sense of duty, responsibility and love for the Motherland.Маанилүүлүк Бул илимий макалада автор тарабынан соттолгондорду түзөтүү жана кайра социалдаштыруу ыкмасы катары Кыргыз Республикасынын түзөтүү мекемелеринде соттолгондорду адеп - ахлактык тарбиялоо боюнча изилдөө жүргүзүлөт. Түзөтүү мекемелеринде соттолгондорду адеп-ахлактык тарбиялоо-бул эркиндигинен ажыратуу жайларында жазасын өтөп жаткан соттолгондорго тарбиялык таасир көрсөтүүнүн формаларынын жана методдорунун системасы. Адеп-ахлактык тарбиялоо биринчиден соттолгондордун нормаларды, эрежелерди жана жалпы адамзаттык баалуулуктарды аңдап билүүсүнө багытталса, экинчиден, адеп-ахлактык тарбиялоо милдет, жоопкерчилик жана мекенди сүйүү сезимдерин өнүктүрүүгө багытталган.Актуальность. В данной научной статье автором проводится исследование нравственного воспитание осужденных в исправительных учреждениях Кыргызской Республики - как метод исправления и ресоциализации осужденных. Нравственное воспитание осужденных в исправительных учреждениях - это система форм и методов воспитательного воздействия на осужденных, отбывающих наказания в местах лишения свободы. Нравственное воспитание во - первых направлено на осознание осужденным норм, правил и общечеловеческих ценностей, во-вторых, нравственное воспитание направлено на развитие чувства долга, ответственности и любви к Родине