Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Not a member yet
1228 research outputs found
Sort by
Terytorialne ograniczenie przeniesienia podmiotowych praw własności intelektualnej a ich wyczerpanie w prawie Unii Europejskiej (z perspektywy prawa polskiego)
No full textThe article examines cases in which national intellectual property rights were voluntarily transferred by the right holder to an independent entity in one or more EU Member States, or, more broadly, the European Economic Area (EEA), while the transferor retained those rights in other countries. In earlier work, with particular reference to economic copyrights, the author argued that where subjective rights are territorially divided, their exhaustion presupposes the consent of the right holder in the country of importation to the placing on the market of copies of a work, including where this was done lawfully in another Member State. This position was criticized by Monika Czajkowska-Dąbrowska and Ryszard Markiewicz, who argue that the authorized person in the country of importation cannot oppose such importation. The aim of the article is to determine the territorial scope of exhaustion of subjective intellectual property rights within the EU/EEA and thereby to verify these two positions. Using the dogmatic-legal method and analysing the case-law of the Court of Justice of the European Union and doctrine, the author concludes that where a specific intellectual property right (including copyright) has been voluntarily transferred in one EEA Member State while being retained in another, the right holder in the country of importation may oppose the importation of relevant products, even if they placed on the market in another Member State by the right holder in that state, provided there is no identity of entities and no current legal or organizational link between them.Przedmiotem uwagi w niniejszej wypowiedzi są przypadki, w których krajowe prawa podmiotowe własności intelektualnej zostały dobrowolnie przeniesione przez uprawnionego na niezależny podmiot w jednym lub kilku państwach – członkach Unii Europejskiej (szerzej Europejskiego Obszaru Gospodarczego [EOG]), a zbywca zachował je w innych państwach. Autor w przeszłości przedstawił stanowisko w odniesieniu do autorskich praw majątkowych, iż w sytuacji podziału terytorialnego praw podmiotowych, wyczerpanie tych praw podmiotowych zakłada zgodę uprawnionego w kraju importu na wprowadzenie konkretnych egzemplarzy utworu do obrotu także w sytuacji, gdy taka czynność została dokonana zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim. Powyższe stanowisko spotkało się z krytyką Moniki Czajkowskiej-Dąbrowskiej oraz Ryszarda Markiewicza: w świetle ich poglądu uprawniony w kraju wwozu nie może skutecznie sprzeciwić się wwozowi egzemplarzy utworu. Celem artykułu jest charakterystyka zakresu terytorialnego wyczerpania podmiotowych praw własności intelektualnej na terytorium Unii Europejskiej (szerzej EOG) i tym samym weryfikacja tych dwóch stanowisk. Autor, wykorzystując metodę dogmatycznoprawną, na podstawie analizy orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości i poglądów doktryny dochodzi do wniosku, że w przypadku dobrowolnego przeniesienia konkretnego prawa objętego pojęciem własności intelektualnej (włącznie z prawem autorskim) w jednym z państw członkowskich EOG przy zachowaniu tego prawa w innym państwie członkowskim uprawniony w kraju importu może skutecznie sprzeciwić się wwozowi tych produktów, nawet jeżeli zostały one wprowadzone do obrotu w państwie członkowskim przez uprawnionego w tym kraju, o ile pomiędzy tymi podmiotami nie występuje tożsamość podmiotów i nie występuje aktualna więź prawna i organizacyjna
WIBOR. Aktualne problemy prawne, red. Jarosław Bełdowski i Paweł Szczęśniak, Wydawnictwo UMCS, 2024
No full textReview: WIBOR. Aktualne problemy prawne, edited by Jarosław Bełdowski and Paweł Szczęśniak. Wydawnictwo UMCS, 2024.Recenzja: WIBOR. Aktualne problemy prawne, red. Jarosław Bełdowski i Paweł Szczęśniak. Wydawnictwo UMCS, 2024
Ponowne rozpoznanie sprawy przez ten sam skład sądu na podstawie art. 386 § 5 k.p.c. w świetle strasburskiego standardu prawa do bezstronnego sądu
No full textThe article assesses the compatibility of the solution adopted by the legislator in Article 386 para. 5 of the Polish Code of Civil Procedure (CCP) with the standards of an ‘impartial’ court as defined in Article 6 of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms (ECHR). The article aims to answer the question of whether the re-examination of a case by a court that has already expressed its opinion on the matter meets the requirements of court impartiality under the norms of the ECHR, and how national courts should interpret Article 386 para. 5 CCP, and which procedural instruments may be utilized by parties to ensure compliance with the ECHR standards. Currently, the provisions of Article 386 § 5 of the CCP fail to meet the test of objective impartiality as required by Article 6 of the ECHR, insofar as they establish,as a general rule, the possibility of a case being re-examined by the same court. An ECHR-compliant interpretation of this provision presupposes a broad understanding of the criterion precluding re-examination of the case by the same court, encompassing a variety of circumstances, both of a personal nature and those involving other types of impediments. The responsibility for making this assessment lies with the appellate court. Only such an interpretation of Article 386 para. 5 of the CCP can ensure its coherence with the standards developed in the case law of the Strasbourg Court, and thus its compatibility with Article 6 of the ECHR.Artykuł dokonuje oceny zgodności rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę w art. 386 § 5 Kodeksie postępowania cywilnego (k.p.c.) ze standardami ‘bezstronnego’ sądu, określonymi w art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC). Celem artykułu jest odpowiedź na pytania, czy ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd, który już wyraził swoją opinię w jej przedmiocie, spełnia wymogi bezstronności sądu zgodnie z normami EKPC, a także w jaki sposób sądy krajowe powinny interpretować art. 386 § 5 k.p.c. oraz jakie instrumenty procesowe mogą być wykorzystane przez strony w celu zapewnienia zachowania standardów art. 6 EKPC. W obecnym brzmieniu art. 386 § 5 k.p.c. nie zdaje bowiem testu obiektywnego bezstronności w rozumieniu art. 6 EKPC w części, w której jako zasadę przewiduje możliwość ponownego rozpoznania sprawy przez ten sam sąd. Prokonwencyjna wykładnia tego przepisu zakłada szerokie rozumienie przesłanki braku możliwości ponownego rozpoznania sprawy przez ten sam sąd i obejmuje różnorodne okoliczności, zarówno o charakterze osobistym, jak i inne przeszkody. Do dokonania tej oceny zobowiązany jest sąd drugiej instancji. Tylko taka wykładnia art. 386 § 5 k.p.c. może zapewnić jego spójność ze standardami wypracowanymi w orzecznictwie strasburskim, a zatem zgodność z art. 6 EKPC
Wpływ opinii publicznej na orzecznictwo amerykańskiego Sądu Najwyższego
No full textThe subject of this article is the impact of public opinion on the judicature of the Supreme Court of the United States (SCOTUS), a topic that has thus far received limited attention in Polish legal scholarship. In a democratic system, public opinion has a decisive impact on the shape of political decisions, but certain spheres of social life are typically regarded as exempt from such influence. The judiciary is considered to be one of these spheres, and in a liberal democratic system, it plays the role of a guarantee of the rights and freedoms of individuals and the minorities against the ‘tyranny of the majority’ – a view that dominates in the American constitutional discourse. Based on an analysis of the literature from representatives of American legal, sociological and political discourse, two theories were presented to explain the essence of these relations. The first theory – the theory of attitudinal changes – assumes that the changes observed in social moods and changes in judicial decisions are not directly related but run parallel to each other, though under the influence of the same trends and social changes. The second theory – the theory of the strategic behaviour of the SCOTUS justices – posits a direct impact of social moods on the decisions of SCOTUS justices, who in the long term adapt their decisions to social trends. This does not mean that the SCOTUS cannot rule against social moods – it very often does so – but this results in a decrease in the level of its legitimacy.Przedmiotem artykułu jest problematyka wpływu opinii publicznej na orzecznictwo Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych (SN USA), która to kwestia dotychczas w małym stopniu była przedmiotem badań polskiej nauki prawa. Chociaż pojęcie „opinia publiczna” jest niejednoznaczne i wywołuje spory wśród badaczy, to jest używane powszechnie i jest jednym z najważniejszych elementów współczesnego dyskursu publicznego, w istotny sposób wpływającym na jego kształt. W systemie demokratycznym to właśnie opinia publiczna (oraz wola ludu wyrażona w wyborach) ma decydujący wpływ na kształt decyzji politycznych, niemniej spod jej oddziaływania wyłączonych jest kilka sfer życia społecznego. Za jedną z tych sfer uznawane jest sądownictwo, które ma pełnić przypisaną w systemie demokracji liberalnej rolę gwaranta praw i wolności jednostek oraz mniejszości przed „tyranią większości”. Taka wizja relacji opinii publicznej w stosunku do orzecznictwa SN USA dominuje w amerykańskim dyskursie konstytucyjnym. Na podstawie analizy piśmiennictwa przedstawicieli amerykańskiego dyskursu prawniczego, socjologicznego i politologicznego przedstawione zostały dwie teorię wyjaśniające istotę tych relacji. Pierwsza teoria – zmiany postaw – zakłada, że zmiany obserwowane w nastrojach społecznych i zmiany w orzecznictwie nie są ze sobą bezpośrednio związane i zachodzą obok siebie pod wpływem tych samych trendów i zmian społecznych. Druga teoria – zachowań strategicznych sędziów SN USA – wskazuje na bezpośredni wpływ przesunięć nastrojów społecznych na ich decyzje, którzy długofalowo dostosowują orzecznictwo do trendów społecznych, aby utrzymać wysoki poziom legitymizacji instytucjonalnej Sądu. Nie oznacza to, że Sąd nie może orzekać wbrew nastojom społecznym (bardzo często tak robi), ale skutkuje to obniżeniem poziomu jego legitymizacji, a tym samym osłabieniem pozycji ustrojowej
Kryzys? Jaki kryzys? Między starymi rutynami a wymuszoną innowacyjnością: przypadek kryzysu energetycznego
No full textThe article is part of a broad stream of social research devoted to energy security. The empirical basis of the article is a collection of 40 individual in-depth interviews, designed to gather qualitative data on (i) the reception of the energy crisis and (ii) the tactics and strategies for dealing with its manifestations. By analysing the efforts to downplay the magnitude and negative consequences of the energy crisis, as well as the tactics and strategies for dealing with its manifestations, the article seeks to answer the question of their function. Among these strategies, particular attention is given to the denial or minimization of the crisis. In the article, this strategy is referred to as reverse moral panic. On the one hand, the strategy promotes passive attitudes; on the other, it stabilizes the collective order. The article concludes with a set of interpretative tropes, which are an attempt to identify the key reasons for denying the energy crisis. Among them is the hypothesis that the current energy crisis is perceived as a ‘slow disaster’, which, unlike natural disasters or wars, has a low mobilizing potential.Artykuł wpisuje się w szeroki nurt badań społecznych poświęconych bezpieczeństwu energetycznemu. Podstawą empiryczną artykułu jest zbiór 40 indywidualnych wywiadów pogłębionych, których celem było uzyskanie jakościowych danych dotyczących (1) recepcji kryzysu energetycznego oraz (2) taktyk i strategii radzenia sobie z jego przejawami. Analizując dążenia do miniaturyzowania rozmiarów i negatywnych następstw kryzysu energetycznego oraz taktyki i strategie radzenia sobie z jego przejawami, artykuł szuka odpowiedzi na pytanie o funkcje tych ostatnich. Wśród strategii najwięcej uwagi poświęcono strategii polegającej na negowaniu kryzysu lub minimalizowaniu jego znaczenia. Strategia ta nazwana została w artykule odwróconą paniką moralną. Z jednej strony sprzyja ona biernym postawom, z drugiej – stabilizuje porządek zbiorowy. Artykuł zamyka lista tropów interpretacyjnych, które są próbą zidentyfikowania najważniejszych powodów negowania kryzysu energetycznego. Znalazła się wśród nich hipoteza, że obecny kryzys energetyczny jest postrzegany jako slow disaster („powolna katastrofa”), która w przeciwieństwie do klęsk żywiołowych lub wojen ma niski potencjał mobilizujący
Kultura prawna w dobie płynnej nowoczesności. O potrzebie reafirmacji etosu zawodu prawnika
No full textLegal culture is undergoing profound changes driven by the ongoing processes of globalization, the development of modern technologies, including artificial intelligence, and the dynamism of political, social, and economic transformations. Bauman’s category of liquid modernity contributes to the discussion on how to reform legal education in times of uncertainty, transience, and relativism. The critique of the positivist model of education is the starting point for the analysis of the apparent problem of the relationship between practicality and theoreticality in legal subjects. The author defends the thesis that, despite the egalitarian and inclusive nature of legal studies, their purpose has remained unchanged: to co-shape civic consciousness for the common good. Legal culture is dynamically evolving. Therefore, it is worth emphasising humanistic reflection in the education of law students. Modern forms of education offer an opportunity to restore the humanities to their rightful place, ensuring that the education process can provide an effective response to the expectations of the legal services market. Acquiring soft skills and the ability to think critically in an era of rapidly changing legislation is no less important than knowledge of normative acts. A contemporary lawyer needs familiarity with sociology, politics, culture, economics, and management. The existing model of legal education requires ethos-related and organizational changes in order to meet the actual profile of graduates in the second decade of the twenty-first century. The model of legal education in Finland may serve as inspiration in this regard. Kultura prawna ulega głębokim przeobrażeniom. Na ten stan rzeczy wpływ mają zachodzące procesy globalizacji, rozwoju nowoczesnych technologii, w tym sztucznej inteligencji, a także dynamizm zmian polityczno-społeczno-gospodarczych. Kategoria płynnej nowoczesności Zygmunta Baumanna stanowi przyczynek do dyskusji o tym, w jakim kierunku reformować kształcenie prawników w czasach niepewności, przemijalności i relatywizmu. Krytyka pozytywistycznego modelu edukacji to punkt wyjścia analizy pozornego problemu praktyczności i teoretyczności przedmiotów prawniczych. Autor broni tezy, że mimo egalitarnego i inkluzywnego charakteru studiów prawniczych ich cel pozostał niezmienny: współkształtować świadomość obywatelską w trosce o dobro wspólne. Kultura prawna dynamicznie ewoluuje, dlatego w kształceniu młodych adeptów prawa warto położyć nacisk na refleksję humanistyczną. Szansy na przywrócenie należnego miejsca przedmiotom humanistycznym należy upatrywać w nowoczesnych formach kształcenia. Wówczas proces edukacji będzie stanowić skuteczną odpowiedź na oczekiwania rynku usług prawniczych. Nabycie umiejętności miękkich oraz zdolności krytycznego myślenia w dobie szybko zmieniających się przepisów prawnych jest nie mniej ważne niż znajomość treści aktów normatywnych. Współczesny prawnik potrzebuje wiedzy z zakresu socjologii, polityki, kultury, ekonomii czy zarządzania. Zastany model edukacji prawniczej potrzebuje zmian o charakterze etosowo-organizacyjnym, tak aby sprostać rzeczywistemu profilowi absolwenta drugiej dekady XXI w. Inspiracją w tym zakresie może być model kształcenia prawników w Finlandii
Szanse i utrudnienia deinstytucjonalizacji usług społecznych dla osób starszych mieszkających na wsi – wnioski z badań jakościowych
No full textThis article aims to answer the question of the possibilities and limitations of the deinstitutionalization of social services for older people in rural Poland. The answer to this question is formulated on the basis of the analysis of data presented in two qualitative research reports. The first was conducted under the auspices of the Office of the Ombudsman and examined the availability of social services for older people in rural communities. The second was conducted at the Institute of Rural and Agricultural Development of the Polish Academy of Sciences and focused on the implementation of a social innovation in the form of a rural home hospice. The analysis is complemented by baseline data from quantitative research. The article presents the essence of the deinstitutionalization of social services for the older people and identifies the determinants of this process based on qualitative research. These determinants were divided into five categories: (i) the initial state of social infrastructure and social services; (ii) organizational resources and relationships; (iii) financial resources; (iv) human capital; and (v) spatial conditions. The analysis of the research results shows that the deinstitutionalization of social services for older people living in the Polish countryside faces more barriers than opportunities.Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, jakie są szanse i ograniczenia deinstytucjonalizacji usług społecznych na rzecz osób starszych na polskiej wsi. Odpowiedź na to pytanie jest formułowana na podstawie analizy danych zastanych opublikowanych w dwóch raportach z badań jakościowych. Pierwszy jest efektem badań zrealizowanych pod auspicjami Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Dotyczyły one dostępności usług społecznych dla osób starszych w gminach wiejskich. Drugi powstał w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, a jego przedmiotem było wdrażanie innowacji społecznej w postaci wiejskiego hospicjum domowego. Uzupełniająco wykorzystano w tekście dane zastane z badań ilościowych. W artykule przedstawiono istotę deinstytucjonalizacji usług społecznych dla osób starszych. Scharakteryzowano też – wynikające z badań jakościowych – uwarunkowania deinstytucjonalizacji usług dla seniorów na terenach wiejskich. Podzielono je na pięć kategorii: (1) wyjściowy stan infrastruktury społecznej i usług społecznych; (2) zasoby i relacje organizacyjne; (3) zasoby finansowe; (4) kapitał ludzki; (5) uwarunkowania przestrzenne. Z przeprowadzonej analizy wyników badań wynika, że przed deinstytucjonalizacją usług społecznych dla osób starszych mieszkających na polskiej wsi stoi więcej utrudnień niż szans
Integrating ESG principles into corporate governance: A strategic and regulatory perspective
No full textThe integration of environmental, social, and governance (ESG) principles into corporate governance has evolved from a niche concern to a fundamental business strategy. This paper examines the critical role of governance structures in embedding ESG considerations into corporate decision-making. The study aims to assess existing regulatory frameworks, highlight the challenges companies face in ESG adoption, and evaluate best practices that drive sustainable corporate governance. Using a comprehensive literature review and case-based analysis, this research identifies the effectiveness of board-level oversight, the role of supervisory bodies, and the impact of emerging regulations. Findings indicate that robust governance mechanisms enhance ESG integration, yet companies continue to struggle with inconsistent reporting standards, regulatory fragmentation, and balancing stakeholder interests. These insights contribute to the ongoing discourse on sustainable business practices and corporate accountability.The integration of environmental, social, and governance (ESG) principles into corporate governance has evolved from a niche concern to a fundamental business strategy. This paper examines the critical role of governance structures in embedding ESG considerations into corporate decision-making. The study aims to assess existing regulatory frameworks, highlight the challenges companies face in ESG adoption, and evaluate best practices that drive sustainable corporate governance. Using a comprehensive literature review and case-based analysis, this research identifies the effectiveness of board-level oversight, the role of supervisory bodies, and the impact of emerging regulations. Findings indicate that robust governance mechanisms enhance ESG integration, yet companies continue to struggle with inconsistent reporting standards, regulatory fragmentation, and balancing stakeholder interests. These insights contribute to the ongoing discourse on sustainable business practices and corporate accountability
The influence of the AI Act on the achievement of the UN Sustainable Development Goal 3: Regulating AI for better health outcomes?
No full textThe article assesses the influence of the Artificial Intelligence Act (AI Act) on the potential for achieving the health-related aims of Sustainable Development Goal 3 (SDG 3) from an EU law perspective. Although the impact of AI on health has been widely studied, the implications of the AI Act in this regard remain underexplored in academic literature. The influence of the new regulation on research and drug development is important in the context of SDG 3. A review of existing normative acts leads to the following conclusions. Firstly, the SDGs do not possess the status of binding acts within EU lawmaking. However, their objectives are included in policy and strategy documents and thus exert indirect influence on the EU legal order. Secondly, the AI Act does not contain a direct reference to the SDGs, despite a legislative-stage proposal by Parliament. Furthermore, the issue of sustainable development is mentioned only in passing. However, the incorporation of the SDGs into policy documents precludes any interpretation of the AI Act that would impede their attainment. This is significant in the context of the AI Act’s direct impact on SDG 3, concerning prohibited practices such as profiling and scoring employed in health insurance risk assessment. A comparable situation arises regarding the indirect impact of the Act, as exemplified by its use in drug development. An interpretation aligned with the SDGs suggests that the research exemption set out in the AI Act should extend to any entity engaged in research, irrespective of its legal status.The article assesses the influence of the Artificial Intelligence Act (AI Act) on the potential for achieving the health-related aims of Sustainable Development Goal 3 (SDG 3) from an EU law perspective. Although the impact of AI on health has been widely studied, the implications of the AI Act in this regard remain underexplored in academic literature. The influence of the new regulation on research and drug development is important in the context of SDG 3. A review of existing normative acts leads to the following conclusions. Firstly, the SDGs do not possess the status of binding acts within EU lawmaking. However, their objectives are included in policy and strategy documents and thus exert indirect influence on the EU legal order. Secondly, the AI Act does not contain a direct reference to the SDGs, despite a legislative-stage proposal by Parliament. Furthermore, the issue of sustainable development is mentioned only in passing. However, the incorporation of the SDGs into policy documents precludes any interpretation of the AI Act that would impede their attainment. This is significant in the context of the AI Act’s direct impact on SDG 3, concerning prohibited practices such as profiling and scoring employed in health insurance risk assessment. A comparable situation arises regarding the indirect impact of the Act, as exemplified by its use in drug development. An interpretation aligned with the SDGs suggests that the research exemption set out in the AI Act should extend to any entity engaged in research, irrespective of its legal status
Comparative analysis of the interrelations between the stock, gold, and crude oil markets: Evidence from the Weimar Triangle countries
No full textThe paper aims to investigate and compare the relationships between the stock, gold, and crude oil markets as key financial assets in the Weimar Triangle countries. The markets of the Weimar Triangle member countries have not been previously considered and compared as a group of cooperating countries. The study covers a period of heightened volatility on commodity markets (gold, crude oil) due to the COVID-19 pandemic and the outbreak of the war in Ukraine. The methodology applied includes stationarity testing followed by the estimation of a vector error correction model to examine cointegration between asset prices and a test for the Granger causality in France, Germany, and Poland. The main findings indicate that stock returns Granger-cause crude oil returns in France, Germany, and Poland. However, a statistically significant correlation is observed only in France. Moreover, gold returns Granger-cause stock returns only in Poland, despite significant correlations in all countries. In contrast, the gold and the crude oil markets are independent. In the case of observed Granger causality, asset prices can be predicted based on the evolution of the prices of the other analysed assets. There exists cointegration of asset prices, with gold prices moving in the same direction as stock prices, and oil prices in the opposite direction in France and Germany, while in Poland the relationships are reversed. Cointegration implies that the prices of the analysed assets exhibit a tendency to return to equilibrium in the long run.The paper aims to investigate and compare the relationships between the stock, gold, and crude oil markets as key financial assets in the Weimar Triangle countries. The markets of the Weimar Triangle member countries have not been previously considered and compared as a group of cooperating countries. The study covers a period of heightened volatility on commodity markets (gold, crude oil) due to the COVID-19 pandemic and the outbreak of the war in Ukraine. The methodology applied includes stationarity testing followed by the estimation of a vector error correction model to examine cointegration between asset prices and a test for the Granger causality in France, Germany, and Poland. The main findings indicate that stock returns Granger-cause crude oil returns in France, Germany, and Poland. However, a statistically significant correlation is observed only in France. Moreover, gold returns Granger-cause stock returns only in Poland, despite significant correlations in all countries. In contrast, the gold and the crude oil markets are independent. In the case of observed Granger causality, asset prices can be predicted based on the evolution of the prices of the other analysed assets. There exists cointegration of asset prices, with gold prices moving in the same direction as stock prices, and oil prices in the opposite direction in France and Germany, while in Poland the relationships are reversed. Cointegration implies that the prices of the analysed assets exhibit a tendency to return to equilibrium in the long run