Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Prawo do przedmieść. Dylematy inkorporacji terenów podmiejskich na przykładzie miasta Opola
Get PDFThe article attempts to look at the process of suburbanization and the relations between the central city and the suburban area from the point of view of territorial policy and the process of enlarging the administrative borders of cities. The main emphasis was placed on the legal conditions for the incorporation of suburbs and the right of local governments to protect their own borders. Based on the analysis of European and national law, legal loopholes in territorial proceedings were identified, which may cause the spread of suburbia annexation and undermine the right of local communities to protect territorial borders. As a case study, the process of expanding the borders of Opole was presented, crowned with a decision of the Council of Ministers favorable to the city authorities, against the will of the local community of suburban communes. This decision caused a social conflict, the sources of which are both legal deficits, various economic interests and the lack of dialogue between the local governments concerned. The article ends with conclusions and recommendations regarding more systemic solutions to the problems of territorial changes and increasing the transparency of decisions made in this matter.Artykuł podejmuje próbę spojrzenia na proces suburbanizacji oraz relacje miasta centralnego i strefy podmiejskiej z punktu widzenia polityki terytorialnej i procesu powiększania granic administracyjnych miast. Główny akcent położono na uwarunkowania prawne inkorporacji przedmieść i prawo samorządów lokalnych do ochrony własnych granic. Na podstawie analizy prawa europejskiego i krajowego stwierdzono luki prawne w postępowaniu administracyjnym, które mogą powodować upowszechnienie się aneksji przedmieść i podważanie prawa społeczności lokalnych do ochrony granic terytorialnych. Jako studium przypadku zaprezentowano proces powiększenia granic Opola, zwieńczony przychylną dla władz miasta decyzją Rady Ministrów, wbrew woli społeczności lokalnych gmin podmiejskich. Decyzja ta wywołała konflikt społeczny, u którego źródeł leżą zarówno deficyty prawne, różne interesy ekonomiczne, jak i niedostateczny dialog pomiędzy zainteresowanymi samorządami. Artykuł kończą wnioski i rekomendacje dotyczące bardziej systemowego rozwiązywania problemów zmian terytorialnych i zwiększenia transparentności podejmowanych w tej sprawie decyzji
Herczawa-Hrčava: najbardziej czeska czy najbardziej pragmatyczna wieś na Zaolziu?
Get PDFTopic of the paper is Herczawa (in Czech Hrčava), only one village in Cieszyn Silesia, that tried hard to join itself to Czechoslovakia during the Czech-Polish conflict of Cieszyn Silesia (1919–1920). Local inhabitants were not ethnic Czechs and they were not influenced by the Czech culture in a school or in a church. The text of their petition for joining to Czechoslovakia is an evidence, that their motivation was predominantly economic, with communication demands as the first. It was the most remote village in the heart of the Beskydy Mts. and so communication with the rest of the world was crucial. Their inhabitants tried to keep connection with their district centre town Jablunkov (assigned eventually to Czechoslovakia) and a chance to use railways at the territory of Slovakia, that was surprisingly the closest. After successful shift of the new border and joining Herczawa to Czechoslovakia, their population have started to declare Czech ethnicity till now, in contrary of speaking Polish-Silesian dialect.Artykuł jest poświęcony Herczawie (po czesku Hrčava), jedynej gminie, która podczas czesko-polskiego konfliktu o Śląsk Cieszyński w latach 1919–1920 została przez międzynarodowy arbitraż Rady Ambasadorów przyznana Polsce, ale skutecznie zabiegała o zmianę decyzji i o przyłączenie do Czechosłowacji. Jej mieszkańcy nie byli przy tym etnicznymi Czechami ani nie ulegali czeskim wpływom kulturowym w szkole czy w kościele. Na podstawie tekstu petycji, którą miejscowa ludność umotywowała swoje życzenie, można się przekonać, że zasadnicze znaczenie miały dla niej powody gospodarcze, przede wszystkim komunikacyjne. Ponieważ Herczawa jest jedną z najodleglejszych wiosek w sercu Beskidów, połączenie komunikacyjne ze światem miało dla niej zasadnicze znaczenie. Jej mieszkańcom chodziło o zachowanie łączności z miastem powiatowym Jabłonkowem przyznanym ostatecznie Czechosłowacji oraz o możliwość korzystania z połączenia kolejowego na terenie Słowacji, które mieściło się najbliżej. Kiedy do przesunięcia granicy faktycznie doszło i Herczawa została przyłączona do Czechosłowacji, prawie wszyscy jej mieszkańcy deklarowali odtąd narodowość czeską, choć nadal posługują się dialektem polsko-śląskim
Wprowadzenie
Get PDFWspółczesna geografia społeczna koncentruje się na badaniu procesów, które prowadzą do ubóstwa, powstawania nierówności społecznych oraz upadku systemów społeczno-ekonomicznych. Prace dotyczące tego zagadnienia skupiają się także na identyfikacji i analizie aktywności przestrzennych i społecznych człowieka w środowisku miejskim, co wiąże się z rozwojem nurtu behawioralnego w geografii, którego głównym przedmiotem badań jest zrozumienie mechanizmów aktywności człowieka w otaczającej go przestrzeni. W kręgu zainteresowań geografów społecznych są zarówno zachowania pojedynczych jednostek, jak i ich kontekst społeczny, kulturowy oraz ekonomiczny. Współczesne badania behawioralne w geografii społecznej koncentrują się wokół takich zagadnień, jak: percepcja środowiska, podejmowanie decyzji i dokonywanie wyborów, motywacje i preferencje, zachowania indywidualne i grupowe w przestrzeni. Nurt behawioralny rozwija się nie tylko w geografii. Zarówno socjologowie, psychologowie, etnologowie, jak i urbaniści badają z różnych perspektyw zachowania człowieka
Ekspansja zabudowy mieszkaniowej w zurbanizowanej zlewni rzecznej jako źródło presji na środowisko: przykład Różanego Strumienia w Poznaniu
Get PDFThe Różany Strumień catchment is the first Poznań-Morasko base station, belonging to the Integrated Environmental Monitoring Programme located within the boundaries of the Poznań agglomeration. Location of the catchment causes a strong exposure to anthropopressure. The research presented in the article concerns the assessment of the pressure on the natural environment resulting from the planned changes in the development of housing and diversification within the catchment area and the potential effects on the natural environment. The results show that the main source of pressure will be housing expansion. The consequences will be: reduction of the biologically active surface and emission of pollutants. The obtained results may serve as a premise for shaping the monitoring of the natural environment for administrative and research institutions.Zlewnia Różanego Strumienia jest pierwszą stacją bazową Poznań-Morasko, należącą do krajowego Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego, położoną w granicach poznańskiej aglomeracji miejskiej. Taka lokalizacja zlewni badawczej powoduje jej silne narażenie na antropopresję. Badania przedstawione w artykule dotyczą oceny presji na środowisko przyrodnicze wynikającej z planowanych zmian w zakresie rozwoju zabudowy mieszkaniowej i zróżnicowania w obrębie zlewni oraz potencjalnych skutków dla środowiska przyrodniczego. Rezultaty pokazują, że głównym źródłem presji będzie rozbudowa terenów mieszkaniowych. Konsekwencjami będą: redukcja powierzchni biologicznie czynnej oraz emisja zanieczyszczeń. Otrzymane wyniki mogą służyć jako przesłanka do kształtowania monitoringu środowiska przyrodniczego dla instytucji administracyjnych i badawczych
Miasta i regiony w obliczu pandemii COVID-19 i innych wyzwań współczesnego świata
Get PDFPublikacja ma charakter jubileuszowy i jest wyrazem uznania dla dokonań naukowych wybitnego polskiego uczonego – Pana Prof. dr hab. Jerzego Paryska, w związku z rocznicą Jego 80-lecia urodzin. Prezentowana monografia składa się z 14 oryginalnych prac naukowych, nawiązujących do licznych wyzwań, w obliczu których stanęły miasta i regiony wraz z początkiem XXI wieku, ze szczególnym uwzględnieniem COVID-19. Pandemia, a przede wszystkim wprowadzone wraz z nią restrykcje rządowe, uderzyły w podstawy miejskości, wywołując kryzys zarówno w sferze gospodarczej, jak i społecznej, a jednocześnie spadek pozycji i znaczenia miast jako atrakcyjnych przestrzeni społeczno-gospodarczych. Wywołany pandemią kryzys wpłynął też na zmianę uwarunkowań rozwoju regionalnego oraz kierunki polityki regionalnej i interwencji publicznej
Poznawcze i praktyczne dylematy w geograficznych badaniach funkcjonalnych wsi
Get PDFThe content of the work includes an in-depth reflection on the issue of functional research in geographical studies of rural areas and related disciplines (mainly spatial management). In human geography and spatial management, the functional concept has played an important role in describing and explaining reality, laying the foundations for various research programs. The most important goal of the paper is an attempt to identify the basic cognitive and practical dilemmas in functional studies of rural areas. The considerations contained in the article concern the problems of choices faced by researchers in designing and conducting functional studies and related fields of study. Issues such as relationality and function designations, the problem of time and scale of research, and the dilemma of spatial order and coherence were raised. The development of critical concepts based on neofunctionalism is postulated. This creates an opportunity to develop research that draws attention to the local dimensions of social and economic life. This approach can be very creative for planning local spaces and social involvement in the process of improving living conditions, strengthening cultural identity and creating the places themselves.Praca zawiera pogłębioną refleksją nad kwestią badań funkcjonalnych w geograficznych badaniach wsi oraz dyscyplin pokrewnych, głównie gospodarka przestrzenna. W geografii społeczno-ekonomicznej oraz gospodarce przestrzennej koncepcja funkcjonalna odegrała istotną rolę w opisie i wyjaśnianiu rzeczywistości, stwarzając podstawy dla programów badawczych miast i wsi. Najważniejszym celem artykułu jest próba określenia podstawowych dylematów poznawczych i praktycznych w badaniach funkcjonalnych wsi. Przemyślenia zawarte w artykule dotyczą problemu wyborów, przed którymi stają badacze w projektowaniu i prowadzeniu studiów funkcjonalnych oraz pokrewnych im kierunków. Poruszono takie kwestie, jak relacyjność i desygnaty funkcji, problem czasu i skali badań oraz dylemat porządku przestrzennego i spójności. Autorzy postulują rozwój koncepcji krytycznych opartych na neofunkcjonalizmie. Stwarza to możliwość rozwoju badań, które zwracają uwagę na lokalne wymiary życia społecznego i gospodarczego. Podejście to może być bardzo twórcze dla planowania przestrzeni lokalnych i podstaw społecznego zaangażowania w proces podnoszenia warunków życia, wzmacniania tożsamości kulturowej oraz kreowania samych miejsc
Inteligentne rozwiązania technologiczne w działalności rolniczej
Get PDFThe aim of the study was to determine the importance of innovative technologies used in selected forms of agricultural activity in the Polish countryside. For that purpose, examples of farms conducting economic activity based on vegetable and fruit farming were presented. The analysis was based on the information obtained in 2019 during direct field interviews, supported with statistical data on national crops and harvests. Application of smart technologies in agricultural activities is very important as it improves the quality of agricultural production. Properly selected, sustainable agricultural technologies are one of the components of the smart village concept. However, improving agriculture without active participation of human factor and stable economic system is not effective.Celem opracowania było określenie znaczenia nowoczesnych technologii stosowanych w wybranych formach działalności rolniczej polskiej wsi. Ukazano przykłady gospodarstw prowadzących działalność gospodarczą w oparciu o warzywnictwo i sadownictwo. Podstawą analizy były informacje uzyskane w 2019 r. podczas bezpośrednich wywiadów terenowych, uzupełnione danymi statystycznymi na temat krajowych upraw i zbiorów. Stosowanie inteligentnych rozwiązań technologicznych w działalności rolniczej ma duże znaczenie, ponieważ podnosi jakość produkcji rolnej. Właściwie dobrane, zrównoważone technologie rolne są jednym z komponentów koncepcji inteligentnej wsi. Jednak takie usprawnienie rolnictwa bez aktywnego włączenia czynnika ludzkiego i stabilnego systemu gospodarczego nie jest efektywne
Człowiek w przestrzeni publicznej miasta. Społeczne znaczenia i zjawiska zagrażające przestrzeni publicznej
Get PDFThe article deals with the problem of the functioning of urban public space. The first part of the text focuses on six social meanings of public spaces: functional, interactive, civic, axiological, symbolic and identical. Their presentation adopts a cultural perspective related to the process of experiencing space by its users. The empirical context for the analysis is research projects on urban public spaces carried out in Polish cities in the second decade of the 21st century. The second part of the article analyzes the threats to the functioning of urban public spaces. The following processes are referenced in this context modernization risks, a sense of security, privatization of space, touristification, and the growing importance of information technologies in social relations processes. The article ends with conclusions indicating the increased importance of green areas for city dwellers, the restoration of civic meanings of urban spaces, and the introduction of sustainable solutions in the created public spaces. It is also emphasized that suitable public spaces attract users of urban spaces enabling them to carry out optional activities.Artykuł podejmuje problem funkcjonowania miejskiej przestrzeni publicznej. W części pierwszej wskazano sześć społecznych znaczeń przestrzeni publicznych: użytkowe, interakcyjne, obywatelskie, aksjologiczne, symboliczne i tożsamościowe. W ich przedstawieniu przyjmuje się perspektywę kulturalistyczną związaną z procesem doświadczania przestrzeni przez jej użytkowników. Empirycznym kontekstem do analizy są wnioski z badań nad miejskimi przestrzeniami publicznymi realizowane w miastach Polski w drugiej dekadzie XXI w. W drugiej części artykułu analizowane są zagrożenia dla funkcjonowania miejskich przestrzeni publicznych. W tym kontekście wskazuje się ryzyka modernizacyjne, poczucie zagrożenia, prywatyzację przestrzeni, turystyfikację, wzrost znaczenia technologii informatycznych w procesach relacji społecznych. Artykuł kończy się konkluzjami podkreślającymi wzrost znaczenia terenów zielonych dla mieszkańców miast, przywrócenie politycznego znaczenia przestrzeniom miejskim, wykorzystywanie rozwiązań ekologicznych w kreowanych przestrzeniach publicznych. Akcentuje się także fakt, że dobre przestrzenie publiczne przyciągają użytkowników przestrzeni miejskich, umożliwiając im realizowanie aktywności opcjonalnych
Od Redakcji
Get PDFZapraszamy Państwa do działu Nowości Wydawniczych, w którym prezentujemy najnowsze prace autorstwa pracowników naszego wydziału, których tematyka bezpośrednio wiąże się z problematyką rozwoju regionalnego i polityki regionalnej. W bieżącym numerze przedstawiamy Państwu monografię „Miasta i regiony w obliczu pandemii COVID-19 i innych wyzwań współczesnego świata”, pod redakcją Lidii Mierzejewskiej i Magdaleny Wdowick
Przestrzeń kulturowa: poszukiwanie nowych epistemologii
Get PDFThis paper explores and discusses the experimental, critical and self-reflexive changes in the fields of cultural spaces research such as cultural studies, cultural geography and urban studies. It seeks to contribute to current debates on space in the context of epistemological crisis in cultural studies and contemporary urban theory. The key thesis are: 1) Science explores and performs cultural spaces; 2) Cultural studies develop spatial turn, topographical turn and geographical turn; 3) Spatial turn activates trick questions in trans-field research; 4) Urbanisation is a planetary practice of culturalisation. Based on a review of epistemological search on urban space, this article considers how researches have attempted to situate knowledge by suggesting different concepts of space and of the urban. It is note that these concepts often struggle to provide meaningful estimates of important factors of urbanisation. This implies that whilst the study of cultural space remains difficult, epistemologies and methodologies of cultural urban studies can be infiltrate by set at variannce disciplines.Przedmiotem artykułu są zmiany zachodzące w badaniach nad przestrzeniami kulturowymi wywołane kryzysem teoriopoznawczym w obszarze badań nad kulturą i przebiegające równolegle z dyskusjami dotyczącymi nowych teorii miejskich. W artykule postawiono cztery tezy: 1) nauka poznaje i performuje przestrzenie; 2) studia kulturowe rozwijają zwrot przestrzenny, zwrot topograficzny i zwrot geograficzny; 3) zwrot przestrzenny uaktywnia pułapki w badaniach transdziedzinowych; 4) urbanizacja jest planetarną praktyką kulturalizacji przestrzeni. Wychodząc z założenia, że przestrzeń stanowi nie tylko przedmiot poznania, lecz także konstrukt badań naukowych (zwroty: przestrzenny, geograficzny, topograficzny i ekologiczny), poszukuje się odpowiedzi na pytanie, jakie miejsce zajmują czynniki i przestrzenie kulturowe w nowych epistemologiach miejskości