Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Zasoby użytków rolnych w Polsce w latach 2010–2020
Get PDFThe article presents changes taking place in agricultural land resources in Poland in 2010– 2020. Particular attention was paid to identifying changes in the distribution of agricultural land. The analysis was carried out at three levels - national, voivodeship, and municipal, and was based on data from the Central Office of Geodesy and Cartography in Warsaw (GUGiK). It was found that the process of shrinking agricultural land resources is ongoing (a loss of 498.3 thousand ha) and its dynamics have increased compared to the first decade of the 21st century (2000–2010 a loss of 369.4 thousand ha). The area of agricultural land decreased in all voivodeships and most communes. Although the loss of agricultural land affected almost all communes, the intensity of this phenomenon in spatial terms varied significantly. The systematic reduction of agricultural land resources did not result in major changes in their spatial distribution. Changes in agricultural land resources in the years 2010–2020 are the result of the influence of many conditions. These include natural conditions as well as social and economic conditions. It is difficult to clearly define their hierarchy. The factors differ in their „strength of influence”, which also changes over time and the scale of their mutual influence. Spatial analysis of changes in agricultural land resources indicates that some conditions vary regionally, e.g. urbanization processes, and natural conditions. Agricultural land is treated primarily as a kind of reservoir of land for investment, and therefore its resources will probably continue to decrease. Taking into account food security as well as the wide range of functions that agricultural land performs in the natural environment, it is necessary to manage agricultural land responsibly and monitor its resources and changes taking place in the structure of land use.W artykule przedstawiono zmiany zachodzące w zasobach użytków rolnych w Polsce w latach 2010–2020. Szczególną uwagę zwrócono na identyfikację zmian w rozmieszczeniu użytków rolnych. Analizę przeprowadzono na 3 poziomach – krajowym, wojewódzkim i gminnym, a jej podstawą były dane Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie (GUGiK). Stwierdzono, że postępuje proces kurczenia się zasobów użytków rolnych (ubyło 498,3 tys. ha), a jego dynamika zwiększyła się w porównaniu z pierwszym dziesięcioleciem XXI w. (2000–2010 ubytek 369,4 tys. ha). To przede wszystkim konsekwencja rozwoju społeczno-gospodarczego kraju. Użytki rolne traktowane są głównie jako swoisty rezerwuar gruntów pod inwestycje i z tego względu zapewne nadal zmniejszać się będą ich zasoby. Mając na uwadze bezpieczeństwo żywnościowe, a także szeroką paletę funkcji, jakie pełnią użytki rolne w środowisku przyrodniczym, niezbędne jest odpowiedzialne gospodarowanie użytkami rolnymi i prowadzenie monitoringu ich zasobów oraz zmian zachodzących w strukturze użytkowania ziemi
Comparing municipal entrepreneurship support: Insights from Polish and Latvian municipalities
Get PDFGminy odgrywają szczególnie ważną rolę w tworzeniu odpowiednich warunków życia oraz organizowaniu prawidłowego funkcjonowania i rozwoju gospodarki. W opracowaniu przeanalizowano, w jaki sposób polskie i łotewskie samorządy lokalne wspierają przedsiębiorczość oraz jaka jest skuteczność finansowych i pozafinansowych narzędzi stosowanych przez władze lokalne w celu ułatwiania rozwoju przedsiębiorczości. Do oceny skuteczności analogicznych rozwiązań stosowanych w obu krajach i ich konsekwencji w postaci dynamiki przedsiębiorczości wykorzystano współczynnik kontyngencji C-Pearsona, test niezależności Chi-kwadrat, indeks Sokala i Michenera oraz współczynnik tau-Kendalla. Analizując dane z 896 polskich gmin i 119 jednostek łotewskich, zidentyfikowano różnice w mechanizmach wsparcia i ich wpływie na dynamikę przedsiębiorczości.
Wyniki ujawniają, że przedsiębiorczość rozwija się szybciej w Polsce niż na Łotwie, a związek pomiędzy tworzeniem odpowiednich warunków dla rozwoju przedsiębiorczości przez jednostki samorządu terytorialnego a rozwojem przedsiębiorczości jest słaby. Analiza skuteczności konkretnych form wsparcia może być wykorzystana przez lokalnych decydentów. Jest to szczególnie istotne w kontekście zmiany warunków społeczno-gospodarczych i rozwoju technologii, które wpływają na potrzeby, priorytety i oczekiwania przedsiębiorców. Potrzeby te należy badać i na tej podstawie przeformułowywać oferowane formy wsparcia tak, aby były one skuteczne.Municipalities play a particularly important role including the creation of appropriate living conditions and organising the proper functioning and development of the economy. This study examines how Polish and Latvian local governments foster entrepreneurship and the efficacy of financial and non-financial tools employed by local authorities in facilitating entrepreneurial endeavors. Analyzing data from 896 Polish municipalities and 119 Latvian units, the study identifies differences in support mechanisms and their impact on entrepreneurship dynamics. The results reveal differences in support mechanisms between the two countries and their correlation with the establishment of new enterprises. The findings offer insights for policymakers to tailor strategies conducive to local entrepreneurship
Wprowadzenie
Get PDFPrzedstawiamy Państwu numer specjalny czasopisma „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna” pt.: „Regionalne i lokalne zasoby oraz przewagi w świetle współczesnych megatrendów”, związany z III edycją Polskiej Konferencji Badań Miejskich i Regionalnych (POLREG 2023) „Przestrzeń i regiony w nowoczesnej gospodarce”. Bieżący numer składa się z sześciu artykułów, skoncentrowanych na wyzwaniach, przed jakimi stoją regiony i szczeble lokalne w obliczu intensywnych zmian zachodzących w gospodarce światowej, w świetle megatrendów. Opracowanie w dużym stopniu dotyczy zmian zachodzących w miastach, których to przebieg (natężenie, szybkość, kierunki) zależy od analizowanych w artykułach zasobów, przewag i uwarunkowań
Rolnictwo węglowe i ochrona gleb w reformowanej polityce rolnej Unii Europejskiej (WPR 2023–2027)
Get PDFThe aim of the article is to illustrate the issues of soil protection in the agricultural production process in the light of the implemented common agricultural policy for 2023–2027 (CAP 2023–2027). The study indicates the possibilities of reducing carbon dioxide emissions and increasing the resources of organic matter in the soil through changes in agricultural policy, with particular emphasis on the need to protect soil and combat climate change. Practices promoting soil protection were presented, both in the EU agricultural policy and national regulations. Particular attention was paid to carbon farming, which is a form of managing carbon reservoirs at the farm level. It should be emphasized that in the new CAP, legal instruments for environmental protection and counteracting climate change in the context of the agricultural model adopted in the European Union have been significantly strengthened. Carbon farming promotes practices that are good for soil health. Healthy soils are the basis for achieving climate neutrality, a clean and circular economy and stopping desertification. They are key to reversing biodiversity loss, providing healthy food and protecting human health. Carbon farming translates not only into environmental benefits, but also into tangible financial benefits for farmers. The Farm to Fork Strategy, the EU Biodiversity Strategy 2030 and the European Union Soil Protection Strategy 2030 are of particular importance for the future of the agricultural sector, especially in the context of soil protection.To achieve the aim of the study, the analysis of subject literature and source materials as well as the descriptive and comparative method were used as research methods.Celem artykułu jest zobrazowanie problematyki ochrony gleb w procesie produkcji rolniczej w świetle wdrażanej Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (WPR 2023–2027). W opracowaniu wskazano na możliwości ograniczenia emisji dwutlenku węgla i zwiększenia zasobów materii organicznej w glebie poprzez zmiany polityki rolnej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeby ochrony gleb i przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Zaprezentowano praktyki sprzyjające ochronie gleb, zarówno w unijnej polityce rolnej, jak i przepisach krajowych. Szczególną uwagę zwrócono na rolnictwo węglowe, będące formą zarządzania rezerwuarami węgla na poziomie gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, że w nowej WPR prawne instrumenty ochrony środowiska i przeciwdziałania zmianom klimatycznym w kontekście przyjętego w Unii Europejskiej modelu rolnictwa zostały w znacznym stopniu wzmocnione. Do zrealizowania celu pracy jako metody badań wykorzystano analizę literatury przedmiotu i materiałów źródłowych oraz metodę opisową i porównawczą
Wymiar prawny w dyscyplinie geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna. Podstawy teoretyczne i zagadnienia badawcze
No full textCelem artykułu jest określenie płaszczyzn problemowo-przedmiotowych dotyczących ujmowania perspektywy prawnej w dyscyplinie geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna. Dla potrzeb realizacji tego celu najpierw wskazano ogólne relacje występujące między naukami geograficznymi i prawnymi. Następnie wyodrębniono i przedstawiono kluczowe nurty teoretyczne, które ułatwiają doprecyzowanie roli wymiaru prawnego w geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarce przestrzennej, akcentując i charakteryzując przede wszystkim podejście instytucjonalne i geografię prawną. Następnie wyodrębniono najbardziej istotne tematy, w których występuje związek między wymiarem prawnym a geografią społeczno-ekonomiczną i gospodarką przestrzenną
Polska rzeczpospolita samochodowa. Geografia samochodów osobowych w Polsce
Get PDFJest to praca zbiorowa pod redakcją Tadeusza Stryjakiewicza i Bartłomieja Kołsuta, napisana przez zespół autorów związanych z Zakładem Geografii Ekonomicznej w składzie (w kolejności alfabetycznej): Jakub Domagalski, Bartosz Doszczeczko, Wojciech Dyba, Bartłomiej Kołsut, Robert Kudłak, Michał Męczyński, Bartosz Stępiński i Tadeusz Stryjakiewicz. Książka ta jest pierwszą taką publikacją w Polsce – stanowi połączenie atlasu geograficznego i wiarygodnego źródła informacji z licznymi ciekawostkami dotyczącymi przemian, które zachodziły na rynku samochodowym w okresie transformacji systemowej i po akcesji naszego kraju do Unii Europejskiej
Strategia rozwoju lokalnego w warunkach globalnej niepewności oraz zmian prawnych i technologicznych
Get PDFThe author presents the title issue in contexts based on literature research from various fields and his practice in strategic planning. The argument leads to the following conclusions relating to the current stage of strategic planning on a local scale in Poland. The contemporary local development strategies must meet three essential conditions. Firstly, in developing the strategy, new require
ments arising from the legal system must be considered, particularly those relating to the integration of socio-economic planning with spatial development planning. Another premise concerns the growing degree of complexity of phenomena determining local development’s management (including planning). In this text, the confluence of these complexities is referred to as a “time of uncertainty”. It requires sensitivity to ecological issues while building resilient strategies considering social issues and a sense of security. An attitude of tolerance and openness, acceptance of social inclusion, and recognition of diversity, including modern societies’ multiculturalism, seem necessary.
Consequently, the strategic planning methodology encourages adopting a hybrid approach using offline and online communication at all strategy preparation and implementation stages. There is a requirement to strategically reposition and treat the strategy not as a finished document but as a recipe for a process. The strategy should be characterized by variability/maneuverability, adopting different time horizons for different goals, and using the narrative shape of the strategic vision. The third premise is, therefore, the requirement to use artificial intelligence, which can accelerate the compilation and processing of critical data and animate the processes of public participation in the governance and management of territorial units.Opierając się na badaniach literaturowych z różnych dziedzin i dyscyplin oraz własnej praktyce w planowaniu strategicznym, autor przedstawia zagadnienie tytułowe w trzech kontekstach. Po pierwsze, arbitralnie wskazuje cechy świata niepewności, w którym przyszło żyć w pierwszych dekadach XXI w. W kontekście obserwowanych zjawisk oraz zmieniających się uwarunkowań prawnych wskazuje cechy strategii rozwoju lokalnego, które stanowią przykłady nowatorskiego podejścia do problematyki zarządzania terytorialnego. Autor zarysowuje te elementy planowania strategicznego, które wiążą się z aktualnymi wyzwaniami cywilizacyjnymi. W dalszej części artykułu zademonstrowano, w jaki sposób sztuczna inteligencja jest w stanie pogodzić wymogi nowatorskiego planowania lokalnego z potrzebą tworzenia kroczących, hybrydowych strategii rozwoju
Typologia rolnictwa: przegląd zagadnień teoretycznych i ujęć empirycznych
Get PDFThe article aims to present the typology of agriculture in an overview and systematization approach. The paper describes theoretical approaches, with particular emphasis on the concept of J. Kostrowicki. The article defines the objectives for which the typology of agriculture is carried out, defines its basic concepts, and introduces a distinction between spatial and aspatial approaches. Using the comparative analysis method, the 34 empirical studies carried out by Polish and foreign authors, both for agriculture Polish and for other countries, including non-European ones, were divided into two sets. The first collection (25 papers) consisted of those based on J. Kostrowicki’s concept, while the others (9 articles) loosely referred to or did not use it. The chronological review of the research showed that the operationalization of J. Kostrowicki’s approach was characterized by an evolution in terms of the number of diagnostic features used and the methods of delimitation of types of agriculture. On the other hand, in the second group of analyzed papers, special attention was paid to the regularities of the applied methods of agricultural typology.
The summary identifies the most critical problems that arise when applying the methods of agricultural typology. Attention was drawn to the greater possibilities of studying typologies than in the past due to the development of computational methods and the increase in the availability of data. In the overall assessment of the typology methods, the greater usefulness of modern approaches, resulting from the analysis carried out earlier, was indicated. The usefulness of typological research from the cognitive and application point of view was also emphasized.Celem artykułu jest przedstawienie problematyki typologii rolnictwa w ujęciu przeglądowo-systematyzującym. Praca zawiera charakterystykę podejść teoretycznych, ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji J. Kostrowickiego. Artykuł określa cele, dla jakich przeprowadza się typologię rolnictwa oraz definiuje jej podstawowe pojęcia, wprowadza ponadto rozróżnienie pomiędzy podejściami przestrzennym i aprzestrzennym. Wykorzystując metodę analizy porównawczej, dokonano podziału 34 wybranych badań empirycznych zrealizowanych przez autorów polskich i zagranicznych, zarówno dla rolnictwa Polski, jak i innych krajów, w tym pozaeuropejskich, na dwie grupy. Pierwszy zbiór (25 opracowań) stanowiły te, które opierały się na koncepcji J. Kostrowickiego, a pozostałe (9 artykułów) do niej luźno nawiązywały lub z niej nie korzystały. Chronologiczny przegląd badań wykazał, że operacjonalizacja podejścia J. Kostrowickiego charakteryzowała się ewolucją w zakresie liczby wykorzystywanych cech diagnostycznych i metod delimitacji typów rolnictwa. Z kolei w drugiej grupie analizowanych prac zwrócono szczególną uwagę na występujące prawidłowości zastosowanych metod typologii rolnictwa. W podsumowaniu zidentyfikowano najważniejsze problemy, które pojawiają się podczas stosowania metod typologii rolnictwa. Podkreślono większe niż kiedyś możliwości badania typologii w związku z rozwojem metod obliczeniowych i wzrostem dostępności danych. W ogólnej ocenie metod typologii wskazano na większą użyteczność współczesnych podejść, wynikającą z przeprowadzonej wcześniej analizy. Zaakcentowano również fakt przydatności badań typologicznych z poznawczego i aplikacyjnego punktu widzenia
Zmiany rozkładu przestrzennego i udziału dużych wsi w strukturze sieci osadniczej Polski w XIX–XXI w.
Get PDFThe work considers changes in the spatial distribution and share of large villages in the Polish settlement network from the end of the 19th century to the 2020s. The analysis considers seven moments in which population censuses were held and for which data are available. Data at the town level, i.e. years approx. 1900, 1921/1925, 1970, 1988, 2002, 2011, 2021. The subject of the work is large villages that had a population equal to or higher than 2000 in the census year. The research procedure includes an analysis of changes in the spatial distribution of large villages in the voivodeship system and an analysis of changes in the number and share of the population living in large villages about the urban population and the total population. The results indicate an increase in large villages from the end of the 19th century to the beginning of the 21st century, from approximately 420 to just over 900, and the number of people living in them from just over 1.5 million to nearly 3 million. Regarding spatial distribution, there was and is a precise concentration of this type of settlement units in southern Poland (Śląskie, Małopolskie, Podkarpackie). The most significant increase in large villages and their inhabitants was observed in the regions with the most significant urban agglomerations (Mazowieckie, Wielkopolskie, Pomorskie).W pracy podjęto rozważania dotyczące zmian w rozmieszczeniu przestrzennym i udziału dużych wsi w sieci osadniczej Polski od końca XIX w. do lat 20. XXI w. W analizie uwzględniono siedem momentów czasowych, w których odbywały się spisy ludności i dla których dostępne są dane na poziomie miejscowości, tj. lata około 1900, 1921/1925, 1970, 1988, 2002, 2011, 2021. Przedmiotem pracy są duże wsie, które w roku spisowym charakteryzowały się liczbą ludności równą lub wyższą 2000 osób. Procedura badawcza obejmuje analizę zmian rozkładu przestrzennego dużych wsi w układzie obecnych województw oraz analizę zmiany liczby i udziału liczby ludności mieszkającej w dużych wsiach względem ludności miejskiej i ludności ogółem. Uzyskane wyniki wskazują na przyrost liczby dużych wsi od końca XIX w. do początku XXI w. z około 420 do nieco ponad 900 oraz liczby ludności w nich mieszkających z nieco ponad 1,5 mln do blisko 3 mln osób. W rozkładzie przestrzennym wyraźna koncentracja tego typu jednostek osadniczych występowała i występuje w południowej Polsce (województwa śląskie, małopolskie, podkarpackie), a największy przyrost liczby dużych wsi i ich mieszkańców zaobserwowano w regionach z największymi aglomeracjami miejskimi (mazowieckie, wielkopolskie, pomorskie)
Obywatelstwo miejskie – kto mieszka w polskich miastach, jakie ma prawa? Zapis panelu dyskusyjnego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego
Get PDFKoncepcja obywatelstwa miejskiego jest pochodną tendencji politycznej do dowartościowania lokalności, myślenia o miejskości jako wehikule podmiotowości, narzędziu innowacji i społecznej aktywności. Podmiotowość mieszkańców miasta ma długą historię wpisaną w same fundamenty cywilizacji europejskiej i w pewnym sensie kojarzy się z indywidualną podmiotowością (w sensie politycznym i prawnym) w ogóle. Można zatem uznać za paradoks, że mówienie o obywatelstwie miejskim wraca albo że staje się obecnie modne. Źródła tego paradoksu, który tak naprawdę paradoksem nie jest, leżą w co najmniej dwóch tendencjach: rosnącym znaczeniu miast jako podmiotów podlegających tendencjom globalizacyjnym (co wiąże się ze słabnięciem znaczenia państw narodowych w UE), ale również konsekwencjach przejścia migracyjnego (dodatniego bilansu migracji) i rosnącego zjawiska mobilności wewnętrznej