Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Jak przełamać efekt uwięzienia (lock-in)? Narodziny, rozwój i upadek przedsiębiorczości regionalnej w społeczeństwach transformacyjnych – przykłady ze współczesnej Polski
No full textThis paper examines how the phenomenon of lock-in can initially stimulate entrepreneurship and path creation in transitional societies but eventually impede municipal development. Focusing on three Polish municipalities – Łeba, Łęknica, and Tarnowo Podgórne – we investigate the factors that contribute to the persistence of lock-in and explore strategies to overcome it. Using qualitative analysis grounded in interviews with entrepreneurs, municipal authorities, and residents, and drawing on evolutionary economic geography, neo-institutionalism theory, and the strategy-as-practice approach, we analyze the interplay between geohistorical factors, entrepreneurial practices, and local government legitimacy. Our findings reveal that proactive entrepreneurs, when supported by responsive local governments, can redefine development strategies, foster diversification, and effectively break the lock-in cycle. This study underscores the critical role of collaborative efforts between entrepreneurs and municipal authorities in transforming regional development paths, offering valuable insights for policymakers in transitional economies.W artykule podjęto analizę, jak zjawisko efektu uwięzienia (lock-in) może początkowo sprzyjać rozwojowi przedsiębiorczości i tworzeniu nowych ścieżek rozwoju w społeczeństwach przechodzących transformację, ale z czasem może hamować rozwój gmin. W tym celu przebadano trzy polskie gminy – Łebę, Łęknicę i Tarnowo Podgórne – aby zidentyfikować czynniki, które przyczyniają się do utrzymywania stanu lock-in, oraz strategie jego przezwyciężania. Wykorzystano analizę jakościową opartą na wywiadach z przedsiębiorcami, władzami gminnymi i mieszkańcami, a także odwołano się do ewolucyjnej geografii ekonomicznej, teorii neoinstytucjonalnej oraz podejścia „strategii jako praktyki”. Przebadano wzajemne relacje między czynnikami geohistorycznymi, przedsiębiorczą praktyką a potrzebą legitymizacji władz lokalnych. Wyniki wskazują, że proaktywni przedsiębiorcy, wspierani przez otwarte na współpracę władze lokalne, mogą redefiniować strategię rozwoju, sprzyjać dywersyfikacji i skutecznie przełamywać stan lock-in. Podkreślono kluczową rolę współpracy między przedsiębiorcami a władzami gmin w transformacji regionalnych ścieżek rozwoju, oferując cenne wskazówki dla decydentów w gospodarkach przechodzących transformację
Przestrzenna koncentracja regionalnych źródeł wiedzy w Polsce: rola uczelni w procesie patentowania w latach 2020–2024
Full text linkThis article examines the spatial concentration of granted patents in Poland from 2020 to 2024, focusing on the role of public and ecclesiastical universities in fostering innovation. The study assesses whether higher education institutions serve as key centers of knowledge creation and technological advancement and explores regional disparities in patenting activity. Given the importance of intellectual property as a measure of a country’s innovation capacity, understanding the geographic distribution of patents can provide valuable insights into the mechanisms of knowledge transfer, commercialization of research, and regional innovation ecosystems.
The analysis reveals that Poland’s patenting activity is heavily concentrated in a few major academic and economic centers. The highest number of granted patents was recorded in Warsaw (1,239), followed by Kraków (1,052), Lublin (711), Wrocław (653), and Poznań (529). These cities demonstrate a high correlation between the number of patents and the presence of universities, indicating the significant role of academic institutions in fostering technological progress.
This analysis examines the relative intensity of patenting activity in five major Polish academic centers by assessing two additional indicators: the number of patents per 100,000 inhabitants and the number of patents per university. Lublin demonstrates the highest values in both metrics, indicating a particularly strong academic contribution to patent production relative to its population size and institutional base. These findings suggest a concentrated and efficient innovation system in Lublin, with universities serving as key drivers of knowledge commercialization. In the analyzed urban centers, universities constitute the primary source of patenting activity, accounting for a significant share of all granted patents: Warsaw – 31%, Kraków – 48%, Lublin – 56%, Wrocław – 36%, and Poznań – 41%. In contrast, other institutions such as business incubators and technology parks play a relatively marginal role in the overall structure of patent generation.
A key finding of this study is the pronounced regional disparity in patenting activity. Western and central Poland exhibit significantly higher patenting rates compared to the eastern regions, with Lublin being a notable exception. The spatial concentration of patents in a limited number of metropolitan areas highlights the uneven distribution of innovative potential across the country. The relatively low number of granted patents in smaller cities and rural areas suggests that the benefits of innovation are not evenly distributed and that certain regions may face structural barriers to technological development. These disparities may stem from a variety of factors, including differences in industrial structures, access to research infrastructure, and the extent of collaboration between academia and industry.
The results of the study confirm that universities play a crucial role in the national innovation system, but their impact varies depending on the efficiency of technology transfer mechanisms. The analysis of regional innovation strategies reveals significant variation in how Polish voivodeships conceptualize the role of universities in knowledge creation and patenting. Notably, the Lublin region demonstrates the highest relative intensity of patent activity – both per capita and per university – which aligns with its strategic emphasis on academic institutions as central actors in regional innovation systems. In cities with strong innovation ecosystems, such as Warsaw and Kraków, patenting activity is driven by well-developed research and development (R&D) infrastructure, robust cooperation between universities and the private sector, and access to financial resources. Conversely, in regions with weaker innovation networks, the presence of universities alone does not necessarily translate into high levels of patenting activity.Artykuł analizuje przestrzenną koncentrację patentów udzielonych w Polsce w latach 2020–2024, uwzględniając rolę uczelni publicznych w procesie generowania innowacji. Wyniki wskazują na dominację Warszawy i Krakowa jako głównych źródeł wiedzy oraz ujawniają regionalne dysproporcje w aktywności innowacyjnej. Wśród miast o łącznej liczbie patentów przewyższającej 500 znalazły się również Lublin, Wrocław i Poznań. Województwa śląskie, mazowieckie, wielkopolskie, łódzkie i pomorskie charakteryzują się wyższą liczbą małych (o małej liczbie uzyskanych patentów) źródeł wiedzy, natomiast lubuskie, kujawsko-pomorskie i warmińsko-mazurskie niewielką liczbą ośrodków i o niskiej aktywności patentowej. Udowodniono, że uczelnie stanowią główne źródło wiedzy, generując znaczną część patentów w badanych miastach, a Lublin jest dominującym ośrodkiem pod względem liczby patentów przypadających na 100 000 mieszkańców oraz na jedną uczelnię
Analiza przestrzennego zróżnicowania ubóstwa w Polsce
Full text linkThe aim of this article is to analyze the spatial differentiation of extreme, relative, and statutory poverty across voivodeships in Poland. The study utilizes spatial autocorrelation methods at both global and local scales. Based on data from the Local Data Bank (BDL), an analysis was conducted, confirming the existence of spatial dependencies in the studied phenomenon. The analysis identified clusters of voivodeships with similar poverty levels as well as regions that significantly differ from their neighboring areas. A statistically significant positive autocorrelation was observed for all poverty categories, suggesting the presence of spatial clusters characterized by similar levels of poverty indicators. Using the local Moran’s statistic, a statistically significant area of high poverty incidence was identified, encompassing the Podkarpackie voivodeship, and in the case of relative and statutory poverty, also the Lubelskie voivodeship. Furthermore, the study identified voivodeships exhibiting atypical spatial patterns: the Wielkopolskie voivodeship, where the analyzed phenomenon exhibited significantly higher levels compared to surrounding areas, and the Mazowieckie voivodeship, where poverty levels were notably lower than in neighboring regions. The obtained results provide a basis for conducting in-depth analyses of the factors influencing the regional distribution of poverty. Moreover, they may serve as a foundation for the development of social policies aimed at poverty reduction, particularly in region exhibiting its highest concentration.Celem artykułu jest analiza przestrzennego zróżnicowania zjawiska ubóstwa skrajnego, relatywnego oraz ustawowego według województw w Polsce. W badaniu zastosowano narzędzia autokorelacji przestrzennej w ujęciu globalnym i lokalnym. Na podstawie przeprowadzonej analizy potwierdzono zależności przestrzenne zjawisk, wyodrębniono skupiska województw podobnych oraz te, których charakter wyraźnie odbiegał od sąsiednich regionów. Materiałem źródłowym były dane pochodzące z Banku Danych Lokalnych, dotyczące udziału gospodarstw domowych zagrożonych zjawiskiem ubóstwa
Regionalne zróżnicowanie percepcji rozwoju społeczno-gospodarczego: studium przypadku gruzińskich Adżarii i Gurii
Full text linkThis article aims to demonstrate similarities and differences in social perception of the direction and pace of development processes in two selected Georgian regions: Adjara and Guria. Using the interview technique, the study was conducted in rural units representing highly different development trajectories, i.e. groups of the richest and fastest developing units and depressed regions in need of general reconstruction, both in economic and social terms. A total of 60 respondents took part in the study.
The results showed that Adjara and Guria, despite substantial differences in the level and dynamics of development, do not differ significantly in terms of social perception of the changes taking place. Respondents from both units gave similar, primarily critical, assessments of the direction and pace of transformations in the mkhareebi they inhabit. The resulting research shed new light on previously published results of quantitative analyses (cf Kaczmarek-Khubnaia 2023), illustrating that despite the different levels and dynamics of development of Adjaria and Guria (leader unit vs. depressed region), their inhabitants perceive the above process in very similar terms.
However, the scale of the similarity of many of the responses given in the two survey units suggests that rural life in the region at the forefront of Georgian development is slightly different from life in the rural areas of the poorest region. This means that the scale of the measurable inequalities identified by the quantitative analysis may be markedly different from the subjective inequalities experienced by the residents, the areas of ‘insignificance’
In addition, the conclusions present further directions for research on the development of Georgian regions. In the next stage of the study, it is recommended that further in-depth analyses be carried out on the geography of discontent, with a particular focus on rural areas. It is also important to investigate perceptions of the development of Georgian urbanised areas, which would allow a comparison of the fundamental differences and similarities between urban and rural areas.Celem artykułu jest wykazanie podobieństw oraz różnic w społecznej percepcji kierunku i tempa rozwoju dwóch wybranych gruzińskich regionów: Adżarii oraz Gurii. Badanie, z wykorzystaniem techniki wywiadu, przeprowadzono na obszarach wiejskich jednostek, reprezentujących skrajnie odmienne typy trajektorii rozwojowych. Uzyskane wyniki wykazały, że Adżaria i Guria, pomimo silnego zróżnicowania w zakresie szeregu cech społeczno-gospodarczych, nie różnią się istotnie pod względem społecznej percepcji ich rozwoju. W artykule przemiany zachodzące w analizowanych regionach przedstawiono w odniesieniu do współczesnego dorobku teoretycznego badań nad nierównościami terytorialnymi, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki znaczenia ich subiektywnej percepcji
Konkurencyjność technologiczna województwa: pozycja konkurencyjna Wielkopolski na tle pozostałych województw w latach 2016–2022
Full text linkTechnological competitiveness is one of the basic processes determining the dynamic development of the economy. It also affects the development of individual cities, provinces and entire regions. The paper attempts to identify technological factors of regional competitiveness, resulting in the author’s model, the individual dimensions of which, in input-output terms, make it possible to determine the technological position and competitive ability of the province and their prospects for change, which provides a basis for formulating conclusions and recommendations for regional policy. In the group of input factors, human capital, information and communication technologies, and expenditures on research and development and innovation activities were analyzed. In contrast, two pillars were identified in the group of outcome factors. The first is intellectual property represented by invention applications and granted protection rights, and the second is net revenues from sales of highly innovative and high-tech products (i.e., high and medium-high technology) in total net revenues.
The study made it possible to make a diagnosis and a comprehensive assessment of the technological position of Wielkopolska both statically and dynamically – on the one hand, and on the other – in relative terms, i.e. in comparison with other regions in Poland in 2016–2022. The proposal of a modeling approach and multivariate statistical analysis for exploratory work on competitiveness in various fields – this applies to the macro scale, i.e. the international competitiveness of the economy, as well as the competitiveness of the enterprise, as well as the city and the region – is in line with current research trends in the field of international economics, both theoretically and methodologically.W pracy podjęto próbę identyfikacji technologicznych czynników konkurencyjności regionu, czego efektem jest autorski model, którego poszczególne wymiary w ujęciu nakładowo-wynikowym pozwalają określić technologiczną pozycję konkurencyjną województwa. Badanie umożliwiło postawienie diagnozy i dokonanie kompleksowej oceny technologicznej pozycji Wielkopolski zarówno w ujęciu statycznym, jak i dynamicznym – z jednej strony, a z drugiej – w ujęciu relatywnym, tj. w porównaniu do pozostałych regionów w Polsce w latach 2016–2022. Propozycja podejścia modelowego oraz wielowymiarowej analizy statystycznej do prac eksploracyjnych z zakresu konkurencyjności na różnych polach – dotyczy to skali makro-, tzn. międzynarodowej konkurencyjności gospodarki, oraz konkurencyjności przedsiębiorstwa, a także miasta i regionu – wpisują się w aktualne trendy badawcze w dziedzinie ekonomii międzynarodowej w ujęciu teoretycznym i metodologicznym
Położenie i status formalnoprawny szkół podstawowych a dojazdy uczniów z suburbiów – przypadek Poznania
Full text linkUrban–rural relations provide an important context for understanding the functioning of educational institutions, particularly in suburban areas experiencing processes of urbanisation. Such areas are characterised not only by dynamic transformations in school networks but also by substantial educational flows between suburban zones and their respective core cities. This article focuses on the latter phenomenon, using Poznań as a case study to investigate the extent to which the spatial positioning of schools within the urban fabric, alongside their institutional status (public versus non-public), shapes both the direction and magnitude of commuting from surrounding suburban municipalities. Drawing on detailed data from the Educational Information System (System Informacji Oświatowej), the analysis led to several key findings. First, the location of schools within the urban structure, and in relation to neighbouring suburbs, plays a significant role in shaping commuting patterns from adjoining municipalities. A broad and unsurprising tendency was observed: pupils from a given suburban municipality typically commute to schools situated in those sectors of the city which lie – broadly speaking – between their municipality and the city centre. Second, pupils residing in suburban municipalities predominantly travelled to non-public schools. Such institutions are scarce within the suburban zone of Poznań and frequently provide alternative pedagogical models distinct from those offered by mainstream public schooling. Third, in the case of public primary schools, their specific location within Poznań influenced not only the direction of commuting flows from surrounding municipalities but also the absolute number of suburban pupils and their share within the total school enrolment. By contrast, for non-public schools, location affected the directionality of commuting but had no significant bearing on pupil numbers or their proportion of the school population. Schools located near the municipal boundary attracted pupils predominantly from adjacent suburbs – a pattern described here as “directional attractiveness” – whereas those situated closer to the city centre drew pupils from across the entire suburban belt, exemplifying what we term “dispersed attractiveness”.Relacje miasto–wieś stanowią istotny kontekst funkcjonowania placówek edukacyjnych, szczególnie dla urbanizujących się obszarów podmiejskich. Zachodzą tam nie tylko dynamiczne zmiany sieci szkolnych, ale również występują intensywne przepływy edukacyjne między przedmieściami a miastami centralnymi. Celem artykułu jest skupienie się na drugim z zagadnień i próba odpowiedzi – na podstawie studium przypadku Poznania – na pytania o wpływ położenia szkół w strukturze przestrzennej miasta oraz ich statusu formalnoprawnego (jako placówek publicznych albo niepublicznych) na kształtowanie się kierunków i wielkości dojazdów uczniów z terenów podmiejskich. Analizy wykorzystujące szczegółowe informacje z Systemu Informacji Oświatowej pozwoliły wykazać, że występuje związek położenia szkoły i kierunków napływu do niej uczniów z suburbiów. Wykryto również istotne różnice między placówkami publicznymi i niepublicznymi w tym zakresie
Czy w Poznaniu łatwo o własne mieszkanie? Analiza dostępności mieszkaniowej na tle największych miast w Polsce
Full text linkEnsuring housing affordability is one of the key socio-economic challenges of today. It also reflects the quality of life in a city and region. In recent years, the issue of affordability has become increasingly important, particularly in view of demographic changes and the need for sustainable development of the housing market. Changes in the market, both in terms of economic conditions and legal regulations and housing policy, are changing the dynamics of housing affordability, both for purchase and for rent. These changes are taking place both in Poland and throughout the European Union. The article describes the importance of housing both as a basic human need and in satisfying higher-order needs. It also points to the economic and social significance of housing. It also defines what housing affordability is and what determines it. Next, the housing situation in Poznań is presented in comparison with the largest cities in Poland in terms of the number of dwellings per 1,000 inhabitants, basic indicators related to the housing stock, and the structure of the stock being put into use. The main objective was to assess housing affordability in Poznań in comparison with the largest cities in Poland, preceded by the definition of housing affordability measures, both in the context of purchasing and renting a flat. Housing affordability indicators such as the ratio of purchase price to income, the number of years of work needed to purchase a flat, and rent levels will allow for an assessment of the situation in Poznań and its level compared to other cities.Zapewnienie dostępności mieszkaniowej jest jednym z kluczowych współczesnych wyzwań społeczno-gospodarczych. Świadczy również o jakości życia w mieście i regionie. W ostatnich latach kwestia dostępności odgrywa coraz większą rolę szczególnie w obliczu zmian demograficznych oraz konieczności zrównoważonego rozwoju rynku mieszkaniowego. Zmiany zachodzące na rynku zarówno pod względem warunków ekonomicznych, jak i regulacji prawnych i polityki mieszkaniowej powodują, że zmienia się dynamika dostępności mieszkań – do zakupu i na wynajem. Celem artykułu jest w pierwszej kolejności przedstawienie zasobów mieszkaniowych Poznania, a następnie analiza dostępności mieszkaniowej w Poznaniu na tle największych miast w Polsce w kontekście zakupu mieszkania i najmu. Wskaźniki dostępności mieszkaniowej takie jak relacja ceny zakupu do dochodu, liczba lat pracy potrzebna do zakupu mieszkania oraz poziom czynszów – pozwolą na ocenę sytuacji w Poznaniu
Wydatki z wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej a redukcja zanieczyszczeń
No full textThe aim of this study is to examine the factors influencing changes in the emission of gaseous pollutants in the voivodeships in Poland in the years 2014–2023. The work uses the logarithmic mean method of the Divisia index, also referred to as the LMDI (Logarithmic Mean Divisia Index). The research carried out showed that increase in expenditure from provincial funds for environmental protection and water management for atmospheric air and climate protection results in a reduction of gaseous pollutant emissions in a given voivodship.Celem opracowania jest zbadanie czynników wpływających na zmiany emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych w województwach w Polsce w latach 2014–2023. W pracy wykorzystano metodę średniej logarytmicznej wskaźnika Divisia, zwanego również LMDI (Logarithmic Mean Divisia Index). Badania wykazały, że zwiększenie wydatków z wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu skutkuje zmniejszeniem emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych w danym województwie
Potencjał chłodzący terenów zieleni na przykładzie parków miejskich Poznania i Wrocławia
Full text linkSeveral studies indicate the cooling effect of urban greenery and their influence on mitigating the urban heat island effect. The results of studies can differ significantly based on various factors, with the primary factor being the research methods. This study aims to indicate a universal method for assessing the impact of green areas on the thermal environment using satellite images. Pilot studies were conducted for two cities, Poznań and Wrocław. Publicly available satellite scenes from Landsat 8–9 and Copernicus project data were used. The findings indicate that there are moderate variations in land cover between different cities, as well as significant differences in the number and types of parks. In Wrocław, 73 parks were identified, with 66% of them being forest parks. In Poznań, there were 48 parks, and 83% of them were predominantly grassy areas. In the case of surface waters and forest areas, the average land surface temperature was 28.8–30°C, while for squares and buildings, it was 36.2–36.7°C. Studies have shown that the range of the land surface temperature resulting from the land cover is about 11°C and that green areas play a crucial role in cooling the surroundings of parks. In Poznań, the average temperatures in the 0–100 m buffer were 0.6°C lower than in the 100–200 m buffer, in Wrocław this difference was 0.7°C. The temperature in the 0–100 m buffer was influenced by the vegetation index for parks (NDVI) and the height of buildings, and in the case of the 100–200 buffer around the park, also by the sealing of the surface. The methodology developed and adopted in the study of two cities allows for extending the research to other cities, even outside Poland.Celem niniejszych badań jest wskazanie uniwersalnej metody oceny wpływu terenów zieleni na termikę otoczenia z wykorzystaniem zdjęć satelitarnych. Przeprowadzono pilotażowe badania dla dwóch miast: Poznania i Wrocławia. Wykorzystano publicznie dostępne sceny satelitarne Landsat 8–9 oraz dane projektu Copernicus, stąd wypracowana i przyjęta w badaniach dwóch miast metodyka pozwala na rozszerzenie badań na inne miasta, także poza Polską. Badania wykazały, że rozpiętość temperatury powierzchni ziemi wynikającej z pokrycia terenu wynosi około 11°C oraz że tereny zieleni odgrywają bardzo istotną rolę w chłodzeniu otoczenia parków. W Poznaniu średnie temperatury w buforze 0–100 m były o 0,6°C niższe niż w buforze 100–200 m, we Wrocławiu różnica ta wynosiła 0,7°C. Na temperaturę w buforze 0–100 m wpływ miał indeks wegetacji dla parków (NDVI) i wysokość budynków, a w przypadku bufora 100–200 wokół parku – także uszczelnienie powierzchni
Badania zastosowania koncepcji place-based policy – studium przypadku wybranych Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Europie
No full textThe place-based approach is a new development paradigm that has been gaining popularity over the last decade or so. This is thanks to the European Union’s Cohesion Policy, which supports its implementation through tools such as Smart Specialisation, Community Led Local Development (CLLD) or Integrated Territorial Investments (ITI). The article’s main purpose is to probe to what extent the place-based concept was implemented within the Integrated Territorial Investment mechanism in the chosen European agglomerations during the programming period 2014–2020. Three agglomerations are presented: Olomouc Agglomeration in the Czech Republic, urban agglomeration Rijeka in Croatia, and Walbrzych Agglomeration in Poland using the case study method, the comparative analysis method and the questionnaire for responses from the representatives of the before mentioned agglomerations. The study shows that there are significant differences between countries in terms of how place-based policies are implemented. Agglomerations attempt to implement the idea presented by the European Union but do not fully exploit the potential of municipalities, applying the ITI guidelines without a clear understanding of the benefits of the approach. The conclusions of the presented study can make a valuable contribution to the literature on the subject and provide a starting point for further research and discussion on the necessary changes to the European Union’s Cohesion Policy.Podejście zorientowane terytorialnie to nowy paradygmat rozwoju, który zyskuje na popularności dzięki polityce spójności Unii Europejskiej. Stosując metodę studium przypadku, metodę analizy porównawczej i kwestionariusz odpowiedzi, w artykule oceniono, w jakim stopniu koncepcja place-based została wdrożona w ramach mechanizmu Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w wybranych aglomeracjach europejskich. Badanie pokazuje, że aglomeracje próbują wdrożyć ideę place-based bez jasnego zrozumienia wytycznych ZIT dla tego podejścia, przez co nie wykorzystują w pełni potencjału terytorialnego. Wnioski z badania stanowią cenny wkład w literaturę przedmiotu i punkt wyjścia do dalszych badań i dyskusji na temat niezbędnych zmian w polityce spójności UE