Przegląd Politologiczny
Not a member yet
968 research outputs found
Sort by
Nigdy więcej inwazji, okupacji i podboju. Kontrowersje wokół upamiętniania 500-lecia konkwisty i 200-lecia niepodległości Meksyku
Full text link2021 marked the 500th anniversary of the fall of Tenochtitlan, the capital of the powerful Mexican Triple Alliance, and the 200th anniversary of Mexican independence (the signing of the Plan of Igualá and the Treaties of Córdoba, which sealed the liberation process that had been ongoing since 1810). Mexico’s then-president, Andrés Manuel López Obrador (representing the left-wing, populist Morena party), did not hesitate to exploit such crucial dates to construct a narrative, with nationalist overtones, characteristic of the historical politics of his presidency: he invoked the pre-Hispanic and colonial heritage, appealed the unity, sovereignty, and freedom of the Mexican nation, while simultaneously raising controversial issues of injustices suffered by Mexicans and demanding a reckoning with history. However, the president’s facade of portraying himself as a “protector of the oppressed” and “guardian of justice” was met with widespread criticism not only from political circles but also from academia and the Mexican people themselves. The president’s actions were described as abuses of national history and political manipulation. It can be argued that referring to the past and demanding a public apology served primarily the short-term political goals of the Morena party and the president himself (to force development projects pushed by the government and the context of the election campaign and federal elections that took place in 2021). In contrast, public acts of reconciliation only masked the fundamental problems of the state, including the persistent political and economic marginalisation of Indigenous communities.W 2021 roku przypadła 500. rocznica upadku Tenochtitlanu, stolicy potężnego państwa Trójprzymierza Mexików oraz 200. rocznica niepodległości Meksyku (podpisania Planu z Igualá i Traktatów z Córdoby, które przypieczętowały trwający od 1810 roku proces wyzwoleńczy). Ówczesny prezydent Meksyku, Andrés Manuel López Obrador (reprezentujący lewicowe, populistyczne ugrupowanie Morena) nie wahał się wykorzystać tak istotnych dat dla zbudowania charakterystycznej dla polityki historycznej swojej prezydentury narracji o nacjonalistycznym wydźwięku: odwoływał się do dziedzictwa przedhiszpańskiego i kolonialnego, powoływał na jedności, suwerenności i wolności narodu meksykańskiego, jednocześnie poruszając kontrowersyjne wątki krzywd doznanych przez Meksykanów i domagając się rozliczeń z historią. Fasadowe działania prezydenta, który dbał o wizerunek „opiekuna uciśnionych” i „strażnika sprawiedliwości” spotkały się jednak z szeroką krytyką nie tylko środowisk politycznych, lecz również świata akademii i samych mieszkańców Meksyku – działania prezydenta określano jako nadużycia historii narodowej i manipulacje polityczne. W artykule postawiono tezę, że odwoływanie się do przeszłości, publiczne „akty przebaczenia i pojednania” skierowane wobec społeczności Majów i Indian Yaquis oraz żądania publicznych przeprosin wysuwane wobec monarchii hiszpańskiej służyły przede wszystkim doraźnym celom politycznym partii Morena i samego prezydenta (forsowane przez rząd projekty rozwojowe oraz kontekst kampanii wyborczej i wyborów federalnych, które wypadły w 2021 roku), a publiczne akty pojednania jedynie maskowały rzeczywiste problemy państwa, w tym utrzymującą się marginalizację polityczną i ekonomiczną społeczności tubylczych
Maria Skłodowska-Curie w polskiej polityce pamięci. Między naukowym dziedzictwem a symbolem patriotyzmu
Full text linkThe aim of the article is to analyze the narratives that have shaped the image of Maria Skłodowska-Curie in Polish memory politics of the 20th and 21st centuries. The text shows how her biography and scientific achievements have been incorporated into identity-building and patriotic narratives, serving an educational and symbolic function in constructing the national scientific heritage and defining the role of women in Polish history. The article argues that Skłodowska-Curie is a universal figure in Polish collective memory, whose commemoration – despite shifting political and ideological contexts – has consistently emphasized her importance for national identity. In different historical periods, her image has been reinterpreted: in the Second Polish Republic, its patriotic and emancipatory dimensions were highlighted; in the Polish People’s Republic, emphasis was placed on the scientist’s connection to the idea of research work embedded in the socialist ethos; while in the Third Republic, her individualism and the global scope of her scientific activity have been foregrounded. Despite the changing historical narratives, the motif of national pride has remained a constant element of the discourse. The theoretical framework of the article draws on Maurice Halbwachs’s concept of collective memory, Pierre Nora’s notion of lieux de mémoire, and Jan and Aleida Assmann’s theories of cultural memory, complemented by the perspective of symbolic communication. The analysis demonstrates both the variability and continuity of narratives about Skłodowska-Curie, pointing to enduring symbols – such as the name of the element polonium or the scientist’s presence in education and public space – that sustain her significant role in Polish national identity.Celem artykułu jest analiza narracji kształtujących obraz Marii Skłodowskiej-Curie w polskiej polityce pamięci XX i XXI wieku. Tekst ukazuje, jak jej biografia i dorobek naukowy zostały włączane w narracje tożsamościowe i patriotyczne, pełniąc funkcję edukacyjną i symboliczną w budowaniu narodowego dziedzictwa naukowego oraz w definiowaniu roli kobiet w historii Polski. Teza artykułu zakłada, że Skłodowska-Curie jest postacią uniwersalną w polskiej pamięci zbiorowej, której upamiętnienie mimo zmiennych kontekstów politycznych i ideologicznych, zachowuje ciągłość w podkreślaniu jej znaczenia dla tożsamości narodowej. W różnych okresach historycznych wizerunek Skłodowskiej-Curie podlegał reinterpretacji: w II Rzeczypospolitej eksponowano jego patriotyczno-emancypacyjny charakter, w PRL akcentowano związki uczonej z ideą pracy naukowej wpisanej w socjalistyczny etos, natomiast w III RP podkreślano jej indywidualizm oraz globalny wymiar działalności badawczej. Wraz ze zmiennością historycznych narracji niezmiennie obecny pozostawał w dyskursie motyw dumy narodowej. Ramy teoretyczne artykułu oparto na koncepcjach pamięci zbiorowej Maurice’a Halbwachsa, lieux de mémoire Pierre’a Nory oraz teoriach pamięci kulturowej Jana i Aleidy Assmann, uzupełnionych o perspektywę komunikacji symbolicznej. Analiza ukazuje zarazem zmienność i ciągłość opowieści o Skłodowskiej-Curie, wskazując na utrwalone symbole takie jak: nazwa pierwiastka polonu czy obecność uczonej w edukacji i przestrzeni publicznej, które podtrzymują jej znaczącą rolę w polskiej tożsamości narodowej
Rękopis jako sprzeciw wobec zapomnienia. Prywatne archiwum pamięci Józefa Złomańca a polityka pamięci
Full text linkThe article examines the relationship between private and institutional memory through a microhistorical and communicative-memory reading of Józef Złomaniec’s unpublished handwritten chronicle (2005–2012). We treat the manuscript as an ego-document and a “micro-site of memory” where individual experience becomes part of communal heritage. Using qualitative content analysis and contextual interpretation, we triangulate the narrative with selected Institute of National Remembrance records (e.g., the 1946 Biłgoraj security report) to verify credibility and anchor the text in the local postwar topography of violence. The manuscript has not been published; its audience has so far been limited (28 readers in a research setting). Accordingly, we treat it as a private memory archive / micro-site of memory in statu nascendi, rather than as an operative component of state memory politics. To capture evolving memory forms, we contrast the manuscript’s material durability with ephemeral media narratives (e.g., the Tomasz Komenda case), highlighting tensions between reflective writing and the immediacy of digital communication. Findings support both hypotheses: (1) the chronicle meets key criteria of a micro-site of memory (authenticity, materiality, intergenerational address, local rootedness), and (2) Findings indicate that bottom-up memory co-exists complementarily with official memory politics – providing ethical and affective depth – while public institutions offer verification, circulation, and durability. We conclude that integrating micro-testimonies into anniversary practices and public repositories fosters a more plural and inclusive culture of memory and historical consciousness.
The case underscores how a quiet, family archive can inform public remembrance and everyday historical awareness at the local level.Artykuł podejmuje problem relacji między pamięcią prywatną a instytucjonalną, analizując rękopiśmienną kronikę Józefa Złomańca (2005–2012) jako przykład oddolnego aktu upamiętniania w perspektywie mikrohistorii i teorii pamięci komunikacyjnej. Materiałem badawczym jest niepublikowany rękopis, odczytany jako ego-dokument oraz mikromiejsce pamięci w stadium kształtowania, w którym doświadczenie jednostkowe przekształca się w element dziedzictwa wspólnotowego. Zastosowano jakościową analizę treści i interpretację kontekstową, zestawiając zapis z wybranymi źródłami IPN (m.in. raport PUBP Biłgoraj, 1946), co umożliwiło weryfikację jego wiarygodności i osadzenie w lokalnej topografii przemocy powojennej. Rękopis nie był dotąd publikowany; jego recepcja miała charakter ograniczony, zapoznało się z nim 28 osób w ramach badań. W tekście artykułu uznano go zatem jako prywatne archiwum pamięci w stadium kształtowania (in statu nascendi), a nie jako element realizowanej polityki pamięci.Dla uchwycenia przemian form pamięci porównano trwały, materialny charakter rękopisu z efemerycznymi narracjami medialnymi (np. sprawa Tomasza Komendy), ukazując napięcie między refleksyjnością zapisu a natychmiastowością przekazu cyfrowego. Wyniki potwierdzają obie hipotezy: (1) kronika spełnia kryteria mikromiejsca pamięci (autentyczność, materialność, adresowanie międzypokoleniowe, zakorzenienie lokalne) oraz (2) wyniki badań sugerują, że pamięć rodzinna komplementarnie współistnieje z polityką pamięci – nadaje wymiaru etyczno-emocjonalnego i lokalnego zakorzenienia, natomiast instytucje publiczne zapewniają ramy upowszechniania, weryfikacji i trwałości. Wnioskowano zatem, że integracja mikroświadectw z praktykami rocznicowymi i repozytoriami publicznymi sprzyja pluralizacji kultury pamięci oraz bardziej inkluzywnemu kształtowaniu świadomości historycznej.Nasza analiza ukazuje, jak cichy (intymny), rodzinny zapis może stać się wspólnym punktem odniesienia – zarówno dla praktyk rocznicowych, jak i dla codziennego rozumienia przeszłości w lokalnej wspólnocie. Z treścią kroniki rodzinnej Józefa Złomańca zapoznali się nie tylko członkowie rodziny, ale również osoby, które zdeklarowały się do przeczytania kroniki i udzielenia odpowiedzi na przygotowane pytania, dotyczące jej treści. W ramach badań zapoznało się dwadzieścia osiem osób z różnych środowisk, co kronikę czyni tekstem bardziej rozpowszechnionym
Logistyczne aspekty wykorzystania uzbrojenia i sprzętu przejętego przez talibów po wycofaniu wojsk USA z Afganistanu
Full text linkThe article indicates the military technique taken over by the Taliban after the disintegration of the Afghan Armed Forces and the withdrawal of U.S. troops. The characteristics of certain means of combat are presented. The logistical conditions for the combat use of new weapons and military equipment by the army of the Islamic Emirate of Afghanistan are considered. The internal and external threats generated by rearmed Taliban has been estimated. The results of the conducted research are summarized.W artykule wskazano technikę wojskową, którą przejęli talibowie po rozpadzie sił zbrojnych Afganistanu i wycofaniu wojsk USA. Przedstawiono charakterystykę określonych środków walki. Rozpatrzono uwarunkowania logistyczne bojowego użycia nowego uzbrojenia i sprzętu wojskowego przez armię Islamskiego Emiratu Afganistanu. Oszacowano zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne generowane przez dozbrojonych talibów. W podsumowaniu zawarto rezultaty przeprowadzonych badań
Społeczność międzynarodowa wobec uchodźstwa afgańskiego – walka z zagrożeniem, kooperacja względem wyzwania
Full text linkThe aim of this article is to prove that refugee movement (as well as migration caused by economic reasons) which occurred as a result of the withdrawal of American and allied troops from Afghanistan, is – on one hand – a factor destabilizing international situation, especially in the region. On the other, it determines intensification of international cooperation of states (both: transit and destination) and international organizations. Analyses use scientific methods of social sciences, particularly International relations. Current nature of the analysed problem determines research material used. Analyses and inference base on primary sources (such as reports of international organizations, resolutions of the UN Security Council and General Assembly, documents of ministers of foreign affairs of states involved) as well as secondary sources, mostly media releases.Niniejsza analiza jest próbą udowodnienia, iż ruch uchodźczy (ale również migracyjny, powodowany względami ekonomicznymi), jaki pojawił się w następstwie wycofania sił amerykańskich i pozostałych sił sojuszniczych z Afganistanu, z jednej strony stanowi czynnik destabilizujący sytuację międzynarodową, szczególnie w regionie. Z drugiej jednak, determinuje intensyfikację aktywności kooperacyjnej państw (zarówno państw tranzytowych, jak i docelowych) i organizacji międzynarodowych. Rozważania poprowadzone zostały przy wykorzystaniu metod badawczych, charakterystycznych dla nauk społecznych, w szczególności nauki o stosunkach międzynarodowych. Z uwagi na aktualny charakter analizowanego problemu międzynarodowego, materiał badawczy stanowiły przede wszystkim źródła pierwotne (tj. raporty międzynarodowych rządowych organizacji pomocowych monitorujących skalę i przebieg zjawiska uchodźstwa afgańskiego, rezolucje Rady Bezpieczeństwa i Zgromadzenia Ogólnego ONZ, oficjalne dokumenty ministerstw spraw zagranicznych poszczególnych państw), ale również źródła wtórne w postaci doniesień medialnych
Techniki manipulacji wykorzystywane przez polskie media państwowe: studium przypadku ofensywy talibów w Afganistanie
Full text linkThis paper aims to show what manipulation techniques were used by the public media in Poland when presenting information about the Taliban offensive in Afghanistan. The study uses qualitative source analysis to gather data necessary and sufficient to answer the research questions, which are: how did the public media present the Taliban offensive in Afghanistan? What manipulation techniques were used? This paper begins by presenting the context of the study, in which the definition of the public broadcaster and its mission are presented. Next, the choice of the research field is justified and the theoretical tool of typology of manipulation techniques is presented. Then, the methodological assumptions are explained and a qualitative content analysis is conducted. The analysis reveals that the aim of public television was not to falsify information on the events taking place in Afghanistan. The manipulation techniques were used to discredit the decisions made by the U.S. government, to improve the image of the Polish government, and of the former U.S. president. In addition, these techniques were used to discourage Polish citizens from refugees from Afghanistan, and also to show them as dangerous.Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie jakimi technikami manipulacji posługiwały się media publiczne w Polsce podczas prezentowania informacji o ofensywie Talibów w Afganistanie. Do przeprowadzenia badania wykorzystano jakościową analizę źródeł, aby zebrać dane konieczne i wystarczające do odpowiedzenia na pytania badawcze, które są następujące: Jak media publiczne przedstawiały ofensywę Talibów w Afganistanie? Jakie techniki manipulacji były wykorzystywane? Niniejszy artykuł rozpoczyna się od prezentacji kontekstu badania, w którym to przedstawiona zostaje definicja nadawcy publicznego oraz jego misji. Następnie uzasadniony zostaje wybór pola badawczego oraz przedstawione narzędzie teoretyczne jakim jest typologia technik manipulacji. Następnie wyjaśnione zostają założenia metodyczne oraz przeprowadzona zostaje analiza jakościowa zawartości. Przeprowadzona analiza ukazuje, iż celem telewizji publicznej nie było sfałszowanie informacji dotyczących samych wydarzeń dziejących się w Afganistanie. Posługiwanie się technikami manipulacji miało na celu dyskredytację decyzji podejmowanych przez rząd Stanów Zjednoczonych, ocieplanie wizerunku polskiego rządu, a także byłego prezydenta USA. Ponadto techniki te były wykorzystywane do zniechęcenia Polskich obywateli do uchodźców z Afganistanu, a także ukazania ich jako niebezpiecznych
Niekonkurencyjne wybory burmistrzów miast powiatowych. Skala i przyczyny zjawiska
Full text linkThe aim of this research is to analyze local power systems in county towns where the mayoral elections in 2024 were non-competitive. Only five municipalities met this criterion: two urban municipalities and three urban-rural municipalities. The selection of county towns for the study was related to the specificity of local political systems, which are shaped by local government authorities, government administration, regional branches of national political parties, and other entities influencing decision-making processes in the town.The conducted research indicates that factors contributing to the phenomenon of non-competitive mayoral elections include: 1) a decisive victory of the mayor and their party in previous elections; 2) the political position of the mayor exhibiting characteristics of an incumbent; 3) local political affiliation of the mayor; 4) a conciliatory model of local power systems. Non-competitive elections are accompanied by lower voter turnout and a reduced number of parties participating in the electoral competition. The primary research method employed was multiple case studies, supplemented by institutional-legal analysis. Data for the research were obtained from the National Electoral Commission, minutes from city council sessions, and participant observation.Celem badań jest analiza lokalnych systemów władzy miast powiatowych, w których wybory burmistrzów w 2024 roku były niekonkurencyjne. Kryterium to spełniało zaledwie pięć jednostek: dwie gminy miejskie oraz trzy gminy miejsko-wiejskie. Wybór miast powiatowych do badań związany był ze specyfiką lokalnych systemów politycznych, którą tworzą władze samorządowe, administracja rządowa, terenowe ogniwa ogólnopolskich partii politycznych oraz inne podmioty mające wpływ na proces podejmowania decyzji w mieście.Przeprowadzone badania wskazują, że czynnikami sprzyjającymi zjawisku niekonkurencyjnych wyborów burmistrza są: 1) zdecydowana wygrana burmistrza i jego ugrupowania we wcześniejszej elekcji; 2) pozycja polityczna burmistrza wykazująca cechy inkubenta; 3) lokalna afiliacja polityczna burmistrza; 4) koncyliacyjny model lokalnego systemu władzy. Niekonkurencyjnym wyborom towarzyszy mniejsza frekwencja wyborcza oraz mniejsza liczba ugrupowań biorących udział w rywalizacji wyborczej. Jako główną metodę badawczą wykorzystano wielokrotne studium przypadku, którą uzupełniono o analizę instytucjonalnoprawną. Dane do badań pozyskano z Państwowej Komisji Wyborczej, protokołów sesji rad miejskich oraz obserwacji bezpośredniej uczestniczącej
Konfederacja Wolność i Niepodległość jako Partia Protestu na YouTube
No full textThis article aims to explain how the Konfederacja uses protest party rhetoric to maximize its electoral outcome. The article analyses the content of 30 videos published as a part of the Bosak&Mentzen format on YouTube for the presence of the protest party characteristics in the messages. It also tried to find similarities between the Konfederacja and other protest parties in Sweden, Germany and France. The research conducted allows us to conclude that the Konfederacja uses protest party rhetoric to position itself as an alternative to Prawo i Sprawiedliwość (PiS) and Platforma Obywatelska (PO), and to publicize specific social issues that allow it to gain support in society.Niniejszy artykuł ma na celu wyjaśnienie, w jaki sposób Konfederacja stosuje retorykę partii protestu po to, aby maksymalizować swój wynik wyborczy. W artykule dokonano analizy zawartości 30 filmów publikowanych w ramach formatu Bosak&Mentzen na YouTube pod kątem występowania w przekazach cech partii protestu. Starano się także znaleźć podobieństwa pomiędzy Konfederacją a innymi partiami protestu w Szwecji, Niemczech i Francji. Przeprowadzone badania pozwalają wnioskować, że Konfederacja korzysta z retoryki partii protestu, aby pozycjonować się jako alternatywa wobec Prawa i Sprawiedliwości (PiS) i Platformy Obywatelskiej (PO) oraz nagłaśniać konkretne problemy społeczne, które pozwalają jej na budowanie poparcia w społeczeństwie
