Przegląd Politologiczny
Not a member yet
968 research outputs found
Sort by
Demokracja bezpośrednia wobec dążeń separatystycznych. Rozważania nad kategorią referendum niepodległościowego
Get PDFThe aim of this article was to present the referendum on independence within the framework of the current definitions and typologies of referendum, and to present the main doubts concerning the political conditions and the function of the independence referendum. The referendum on independence in most cases is considered to be a particular instrument of direct democracy and a key step in the process of gaining statehood by the ethno-regional movements. Such a type of referendum should be defined as popular vote in which citizens (with voting rights) of a certain territory may declare their will to establish a new state through secession. The independence referendum is a concept in relation to which there is a significant disproportion between the number of empirical studies in the form of a case study and the number of studies of more general character and theoretical ambitions. The key issues concerning the analysis of this category of referenda are: the referendum procedure - the way of referendum initiative, the preconditions, the persons entitled, the content of the question or the interpretation of the results. It is important to remember about the possibility of a constitutional regulations of referendum, although its implementation is influenced by current factors and tactical political decisions by actors, just like ordinary public votes.Celem niniejszego artykułu było ujęcie referendum niepodległościowego w ramach obecnych w nauce definicji i typologii oraz ukazanie głównych wątpliwości dotyczących politologicznych uwarunkowań oraz funkcji referendum niepodległościowego. Referendum niepodległościowe w większości przypadków uchodzi za szczególny instrument demokracji bezpośredniej i kluczowy etap procesu uzyskiwania własnej państwowości przez ruchy etnoregionalistyczne. Należy je zdefiniować jako głosowanie o charakterze powszechnym, w którym obywatele danego terytorium posiadający czynne prawo wyborcze mogą zadeklarować wolę utworzenia nowego państwa poprzez secesję. Referendum niepodległościowe jest pojęciem, w odniesieniu do którego widoczna jest istotna dysproporcja między liczbą badań empirycznych w formie studium przypadku a liczbą studiów o bardziej generalnym charakterze i teoretycznych ambicjach. Kluczowe problemy dotyczące analizy tej kategorii referendów to: określenie procedury referendum – sposobu inicjacji, warunków wstępnych, osób uprawnionych, treści pytania czy interpretacji wyników. Pamiętać należy o możliwości ustrojowego umocowania instytucji referendum, choć jej realizacja podlega wpływowi czynników bieżących oraz taktycznych decyzji politycznych aktorów, tak jak zwykłe głosowania powszechne
Ewolucja systemów partyjnych w Czechach i na Słowacji po rozpadzie Czechosłowacji. Analiza porównawcza
Get PDFAfter the breaking the monopoly of the Communist Party’s a formation of two independent systems – the Czech and Slovakian – has began in this still joint country. The specificity of the party scene in the Czech Republic is reflected by the strength of the Communist Party. The specificity in Slovakia is support for extreme parties, especially among the youngest voters. In Slovakia a multi-party system has been established with one dominant party (HZDS, Smer later). In the Czech Republic former two-block system (1996–2013) was undergone fragmentation after the election in 2013. Comparing the party systems of the two countries one should emphasize the roles played by the leaders of the different groups, in Slovakia shows clearly distinguishing features, as both V. Mečiar and R. Fico, in Czech Republic only V. Klaus.Odrębne systemy partyjne Czech i Słowacji zaczęły się kształtować jeszcze przed rozpadem wspólnego państwa czechosłowackiego. Początkowo oba systemy cechowała dominacja ugrupowań stanowiących opozycję wobec dawnego systemu komunistycznego. Ewolucję obu systemów różniła się. W Czechach dominowały przez długi okres prawicowe ODA i socjaldemokratyczna ČSSD, na Słowacji doszło do dominacji pojedynczych ugrupowań: najpierw HZDS, następnie Smer, które de facto zdominowały scenę polityczną. Niemałą rolę w tym procesie odegrały wyraziste osobistości słowackiej sceny politycznej: V. Mečiar i R. Fico. W Czechach taką rolę odgrywał jedynie V. Klaus. Słowacki system partyjny był bardziej rozdrobniony, cechował się poza tym rosnącym znaczeniem ugrupowań nacjonalistycznych i stała obecnością ugrupowań mniejszości węgierskiej. Obecnie na scenie partyjnej obu państw zauważalne są ugrupowania budujące swe poparcie na hasłach populistycznych (ANO 2011 w Czechach) bądź nacjonalistycznych (LSNS i SNS na Słowacji)
Demilitaryzacja i neutralizacja na przykładzie Wysp Alandzkich
Get PDFDemilitarization and neutralization are among the specific restrictions that apply to the exercise of territorial sovereignty. Although frequently employed in international practice, no generally accepted definitions are available for either of these concepts. The void has given rise to a host of interpretations, which vary particularly widely in the case of demilitarization. The Åland Islands are a classic example of an area that has been both militarized and neutralized. Owing to its strategic location, it has repeatedly become the focal point of political clashes between European powers over the last two centuries. The Islands were seen as a key to pursuing Baltic Sea policies and balancing the strengths of European powers. The conflicts that swept through the region in the 19th century led to the gradual improvement of methods to demilitarize and subsequently neutralize the archipelago. Its status was ultimately settled in 1921 by an international convention and recognized after the end of World War II. The international legal status granted to the archipelago at that time has persisted to this day and continues to serve as a model of effective demilitarization and neutralization.Demilitaryzacja i neutralizacja należą do katalogu szczególnych ograniczeń wykonywania zwierzchnictwa terytorialnego. Pomimo, iż są to rozwiązania stosowane w praktyce międzynarodowej stosunkowo często, to brakuje powszechnie uznanej definicji tych kategorii. Prowadzi to do wielu różnych podejść interpretacyjnych, co szczególnie wyraźnie widać w odniesieniu do demilitaryzacji. Klastycznym przykładem obszaru zmilitaryzowanego i zneutralizowanego są Wyspy Alandzkie. Ze względu na swoje strategiczne położenie kilkukrotnie stały się ważnym elementem politycznych rozgrywek pomiędzy mocarstwami w Europie, na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci. Wyspy postrzegano bowiem jako swoisty klucz do realizacji bałtyckiej polityki i równoważenia sił europejskich potęg. Konflikty, które targały regionem w XIX w., doprowadziły do stopniowego wypracowania rozwiązań demilitaryzacji, a później neutralizacji archipelagu, co zostało ostatecznie uregulowane w 1921 r. w międzynarodowej konwencji i potwierdzone po zakończeniu II wojny światowej. Przyjęty wtedy status prawnomiędzynarodowy archipelagu zachował trwałość, a obecnie służy jako swoisty wzorzec efektywnej demilitaryzacji i neutralizacji
Reminiscencje historyczne w programach partyjnych i wypowiedziach liderów polskich partii po 1989 roku na przykładzie Prawa i Sprawiedliwości
Get PDFThis paper investigates political parties’ attitudes towards the past. It explores the ideological inspirations and patterns of behavior of the parties founded in Poland after 1989, which were more or less consciously ‘borrowed’ from the political groups operating in the interwar and Communist periods respectively. The parties have been found to draw both upon democratic and authoritarian traditions. In addition to examining the ideological declarations and public utterances made by politicians, and proposals for systemic solutions, the paper also looks at political practice in the broad sense. The aim of this work is to determine how political traditions could help to shape the political identities of contemporary parties and to identify the historical references favored by political groups in post 1989 Poland. It portrays the political parties’ stances on tradition and shows how they are used in political rivalry.Tekst ma na celu przeanalizowanie natury stosunku polskich partii do przeszłości. Pokazanie inspiracji ideologicznych, ale również wzorców zachowań, które można dostrzec w polskich partiach działających po 1989 roku, a które bardziej lub mniej świadomie zostały „zapożyczone” od ugrupowań funkcjonujących w dwudziestoleciu międzywojennym i w okresie PRL-u. Są to nawiązania zarówno do tradycji demokratycznej, jak i autorytarnej. Przedmiotem analizy zostały nie tylko formalne deklaracje ideowe partii, wypowiedzi polityków, propozycje rozwiązań ustrojowych, ale również szeroko rozumiana praktyka polityczna. Tekst ma pomóc znaleźć odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu tradycja polityczna może być pomocna w kształtowaniu tożsamości politycznej współczesnych partii, do jakich elementów historii nawiązują najczęściej polskie ugrupowania po 1989 roku oraz scharakteryzować podejście partii do tradycji i sposobu jej wykorzystywania w rywalizacji politycznej
Obraz zagrożeń w polskiej świadomości społecznej w świetle krytycznej teorii bezpieczeństwa
Get PDFPolish security as a subject and object of public discourse is typically reduced to the military security of the state. Research has indicated, however, that a majority of Poles have a different approach to security (primarily caring for their well-being and social matters within their immediate surroundings), which actually conforms to the system of private and collective values. This paper illustrates the extent to which the way the ordinary people understand security differs from the official language employed by generals, politicians and other experts. The analysis of selected samples of the official security discourse conducted in this paper leads to the conclusion that this discourse uses three different language variations producing fundamental communications obstacles. These variants include the dominant jargon of professional officers in command and officers-instructors, an administrative and official language and an abstract language of academic experts who examine international relations. The paper is written from the point of view of critical security theory and is based on the results of representative surveys of Poles.Jako przedmiot i temat publicznego dyskursu bezpieczeństwo Polaków zwykle jest zredukowane do bezpieczeństwa militarnego państwa. Tymczasem badania pokazują, że większość z nas myśli o bezpieczeństwie inaczej (troszcząc się głównie o swój byt i sprawy socjalne w kontekście bliskiego otoczenia), zgodnie zresztą z podzielanym systemem wartości prywatnych i zbiorowych. Artykuł ilustruje, jak bardzo sposób rozumienia bezpieczeństwa przez zwykłych ludzi odbiega od oficjalnego języka, którym posługują się generałowie, politycy i inni eksperci. Przeprowadzona analiza wybranych przykładów oficjalnego dyskursu o bezpieczeństwie prowadzi do wniosku, że składają się nań trzy składowe odmiany języka, przyczyniające się do zasadniczych problemów komunikacyjnych. Są to: dominujący żargon środowiska zawodowego oficerów-dowódców i oficerów-pedagogów, odmiana języka administracyjno urzędowego oraz abstrakcyjny język akademickich ekspertów badających stosunki międzynarodowe. Artykuł napisany jest z perspektywy krytycznej teorii bezpieczeństwa i opiera się na danych pochodzących z reprezentatywnych dla ogółu Polaków badań społecznych
Między polityką kreowania a asertywnością. Polskie debaty o Europie na przykładzie europejskiego traktatu konstytucyjnego i wojny na Ukrainie
Get PDFThe chapter explores politicisation using the example of the images of Europe within the political discourse of the Third Polish Republic (1990 2016). Based on consecutive phases of Poland’s EU politics (adaptation, contestation, cooperation and sovereigntism) the chapter argues that the phases cannot be explained with changing domestic power constellations alone. Therefore, the chapter scrutinizes the dynamics of the images of Europe in Poland, since these images can correlate with varying politicisation potentials. First, the chapter presents the theoretical approach focusing on the concept of the images of Europe. Next, two case studies with a high degree of polarisation are examined, as they can be attributed to the phases of confrontation and sovereigntism: the debate on the European constitutional treaty of 2005 and the Eastern policy in the course of the war in Ukraine in 2014. The case of Poland supports the hypothesis that political parties are the primary agents of politicisation. On the one hand, as a result of high polarisation of the images of Europe diverging political positions within the population can be reflected more visibly at the level of the political elites. On the other hand, polarisation can increase the volatility of the images of Europe even within one party, thus increasing the politicisation dynamics.Artykuł analizuje fenomen polityzacji na przykładzie obrazów Europy w politycznym dyskursie Polski w latach 1990–2016. Autorzy wychodzą od fazowego modelu polskiej polityki europejskiej (adaptacja, kontestacja, kooperacja, suwerenizm) i argumentują, że zmiana wewnątrzpolitycznych relacji władzy w Polsce nie jest wystraczającym wyjaśnieniem dla dynamiki faz polskiej polityki europejskiej. Z tego względu analizie poddane są obrazy Europy, z którymi związane są różne potencjały polityzacyjne. Po przedstawieniu konceptualizacji obrazów Europy przeanalizowane zostaną dwa przypadki znajdujące się w fazach konfrontacji i suwerenizmu, które to wykazują duży stopień polaryzacji politycznej: debata o europejskim traktacie konstytucyjnym (2005) oraz polityka wschodnia w trakcie wojny na Ukrainie (2014). Analiza potwierdza, że w przypadku Polski głównymi podmiotami polityzacji pozostają partie polityczne. Poprzez silną polaryzację obrazów Europy na poziomie elit politycznych odzwierciedlane są z jednej strony zróżnicowane nastroje społeczne. Równocześnie, silna polaryzacja powoduje, że nawet w ramach jednej partii politycznej widoczna jest silna dynamika polityzacyjna, a obrazy Europy cechują się wysoką niestabilnością
Specyfika partyjnej rywalizacji politycznej w wyborach do samorządu terytorialnego w roku 2014 na przykładzie województwa opolskiego
Get PDFThe aim of the article is to analyse how political competition at the local level in the Opole Voivodeship is organized; whether local actors effectively compete with political parties and whether the final result fits into the specifics of election at the subnational level. For this purpose, a statistical analysis of the results of the local government elections in 2014 was made. We take into account party election committees and the German Minority Electoral Committee, which we treat as a proto-party. Both the number of candidates and the number of elected councilors and mayors, were analyzed. The most important findings are as follows: local government at the voivodship level is currently strongly partydependent in the Opole region. At the district level, the largest number of candidates are registered by political parties. In total, 246 district councilors (including Opole), 127 seats received candidates from the party committees. In the elections to the communes over 20 thousand of the inhabitants, the percentage of seats of party-dependent councilors was 34.2 percent and in the village communes (less than 20 thousand of the inhabitants) – 13.6 percent.Celem artykułu jest ustalenie, jak przebiega rywalizacja polityczna na poziomie samorządowym w woj. opolskim, tzn. czy lokalne podmioty skutecznie współzawodniczą z partiami politycznymi i czy ostateczny rezultat wpisuje się w specyfikę elekcji na poziomie subnarodowym (tzn., czy upartyjnienie wzrasta wraz ze szczeblem samorządu), czy też odznacza się jakimiś cechami charakterystycznymi. W tym celu przeprowadzona została analiza statystyczna wyników wyborów samorządowych 2014 roku, uwzględniająca partyjne komitety wyborcze oraz komitet wyborczy Mniejszości Niemieckiej, który traktujemy jak protopartię. Analizie podlegała zarówno liczba kandydatów, jak i liczba wybranych radnych oraz wójtów, burmistrzów, prezydentów z poszczególnych ugrupowań. Najważniejsze wnioski są następujące: władza samorządowa na szczeblu wojewódzkim jest obecnie na Opolszczyźnie silnie upartyjniona. Na poziomie powiatów, najwięcej kandydatów w wyborach wystawiają partie polityczne. Ogółem, na 246 radnych powiatowych (w tym radnych Opola – miasta na prawach powiatu), 127 mandatów zdobyli kandydaci startujący z list partii. W wyborach do rad gmin powyżej 20 tys. mieszkańców, odsetek mandatów radnych, uzyskanych przez partyjne komitety wyborcze wyniósł 34,2 proc. a w gminach poniżej 20 tys. – 13,6 proc. Wyniki te potwierdzają tezę o malejącym upartyjnieniu wyborów wraz ze szczeblem samorządu
Political Science in Europe at the Beginning of the 21st Century, eds. B. Krauz- Mozer, M. Kułakowska, P. Borowiec, P. Ścigaj, Jagiellonian University Press, Cracow 2015, ss. 612.
Get PDFPolitical Science in Europe at the Beginning of the 21st Century, eds. B. Krauz- Mozer, M. Kułakowska, P. Borowiec, P. Ścigaj, Jagiellonian University Press, Cracow 2015, ss. 612