Przegląd Politologiczny
Not a member yet
968 research outputs found
Sort by
Długi cień historii. Kontrola cywilna a efektywność polskich sił zbrojnych
Get PDFThe paper is based on the results of a longitudinal study tracing the challenges that joining NATO created for the armed forces and the defense policies of Poland. Examining the evolution of civil-military relations (CMR) in Poland, before and after it joined NATO we were seeking, whether those relations are copies, templates, patches or thresholds of established “Western” institutions. We also asked whether the Polish armed forces can be seen to accept democratic civilian control behaviourally, attitudinally and constitutionally. We conducted three series of face-to-face semi-structured interviews in 1996, 2006 and 2015–2016, using a proprietary questionnaire with a set of open questions. It was possible to interview 41 people, forming a sizeable part of Polish key decision makers and experts involved in the process of NATO enlargement. Findings were validated with the results of archival work on primary sources of Polish military doctrine, including the laws and the published statements of military concepts, practices and procedure. A critical review of the existing, mainly English-language literature of the subject was used to broaden the perspective. The results of our investigation show that Poland has accepted templates of CMR, which indicates that, although their adoption was voluntary, it was only approximate. They also suggest that the Polish military has accepted civilian control constitutionally and behaviourally but its attitudinal acceptance is still incomplete.Artykuł prezentuje wyniki badań stanowiących część historyczno-porównawczego studium wyzwań, jakie wejście do NATO postawiło przed siłami zbrojnymi i polityką obronną Polski. Badając ewolucję stosunków cywilno-wojskowych (SCW) w Polsce przed i po jej wstąpieniu do NATO pytaliśmy czy mają one formę kopii, szablonów czy progów uznanych „zachodnich” rozwiązań instytucjonalnych. Pytaliśmy też, czy można uznać, że Polskie siły zbrojne zaakceptowały demokratyczną kontrolę cywilną nad sobą behawioralnie, postawowo i konstytucjonalnie. Przeprowadziliśmy trzy serie bezpośrednich, częściowo ustrukturalizowanych wywiadów w latach 1996, 2006 i 2015–2016 przy użyciu własnego kwestionariusza zawierającego pytania otwarte. W wywiadach wzięło udział 41 osób reprezentujących istotną część polskich decydentów i ekspertów zaangażowanych w proces poszerzania NATO. Ich wyniki zostały zweryfikowane rezultatami badań archiwalnych pierwotnych źródeł polskiej doktryny obronnej, w tym ustaw i publikowanych oświadczeń dotyczących koncepcji, praktyk i procedur militarnych. Krytyczny przegląd istniejącej, głównie angielskojęzycznej literatury posłużył poszerzeniu perspektywy badawczej. Rezultaty naszych badań wskazują, że Polska przyjęła zachodnie szablony SCW, co wskazuje, że przyjęcie to było dobrowolne, ale użyte tylko w przybliżeniu. Sugerują one też, że polscy wojskowi zaakceptowali kontrolę cywilną konstytucjonalnie i behawioralnie, ale ich akceptacja postawowa jest jeszcze ciągle niepełna
Bezpieczeństwo państwa i bezpieczeństwo jednostki na przykładzie kontroli operacyjnej stosowanej przez polski kontrwywiad
No full textThe material scope of the research problem presented in the text encompasses the issues concerned with operational surveillance that the Polish civilian counter-intelligence service, i.e. the Internal Security Agency (in Polish abbreviated as ABW – Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego), is authorised to. The main purpose of the analysis is to assess the changes introduced as a result of the passing of the so-called Surveillance Act in 2016. The Act was supposed to introduce new regulations with regard to the powers concerning operational surveillance and obtaining of ICT data, granted to particular secret and police services. The said changes were enforced by the judgment of the Constitutional Tribunal, which in 2014 found numerous violations of the provisions of the Constitutions of the Republic of Poland caused by the existing regulations authorising the services to engage in particular operational and investigative actions.
In order to elaborate the material scope of the research problem, and to present the conclusions, the following research questions have been presented in the text: Do the legal regulations concerning the powers vested in the Polish civilian counter-intelligence service within operational surveillance infringe individual rights and freedoms (e.g. the right to privacy, protection of personal information, privacy of correspondence), and if so, then to what extent?
Functional and pro-constitutional interpretations have been applied to assess the provisions regulating the powers of the Internal Security Agency with regard to operational surveillance and obtaining of ICT data. The functional interpretation focuses on the function of selected legal solutions, whereas the pro-constitutional interpretation focuses on the assessment of legal solutions in the context of the principles of a democratic state ruled by law, as well as human rights and freedoms. As regards the pro-constitutional interpretation, the tool used for assessment is the test of proportionality, i.e. the rule used for interpreting legal norms according to the degree and legitimacy of the interference in individual rights and freedoms.Zakres przedmiotowy problemu badawczego w tekście obejmuje tematykę kontroli operacyjnej, do której uprawniony jest polski kontrwywiad cywilny, czyli Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (pol. skrót: ABW – Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego). Głównym celem podjętej analizy jest chęć oceny zmian, które dokonano w związku z przyjęciem tzw. Ustawy inwigilacyjnej w 2016 roku. Ustawa ta miała wprowadzić nowe regulacje w zakresie uprawnień dotyczących kontroli operacyjnej i pozyskiwania danych teleinformatycznych poszczególnych służb specjalnych i policyjnych. Zmiany te wymuszane zostały orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, który w 2014 roku stwierdził liczne naruszenia przepisów Konstytucji RP przez dotychczasowe przepisy uprawniające służby do stosowania poszczególnych czynności operacyjno-rozpoznawczych.
W celu uszczegółowienia zakresu przedmiotowego problemu badawczego i prezentacji wniosków końcowych w tekście przedstawiono następujące pytanie badawcze: Czy i w jakim stopniu regulacje prawne dotyczące uprawnień polskiego kontrwywiadu cywilnego w zakresie kontroli operacyjnej naruszają prawa i wolności jednostki (np. prawo do prywatności, ochronę informacji o sobie i tajemnicę korespondencji)?
Do oceny przepisów regulujących uprawnienia Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w zakresie kontroli operacyjnej i pozyskiwania danych teleinformatycznych wykorzystano interpretację funkcjonalną i prokonstytucyjną. Interpretacja funkcjonalna skupia się na funkcji wybranych rozwiązań prawnych, natomiast interpretacja prokonstytucyjna na ocenie rozwiązań prawnych w kontekście zasad demokratycznego państwa prawa oraz praw i wolności człowieka. W przypadku interpretacji prokonstytucyjnej, narzędziem oceny jest test proporcjonalności, czyli reguła interpretacji norm prawnych wedle stopnia i zasadności ingerencji w prawa i wolności jednostki
Wpływ uprzedzeń poznawczych i heurystyk na zachowania profilaktyczne Covid-19
No full textThe covid-19 pandemic disease became part of the study of many scientific disciplines recently since its impact area is large and it threatened millions of lives. One of the important disciplines is public policy since the characteristics may easily influence the spread of covid-19. It is assumed that an individual’s irrational tendencies can increase this spread since they are highly correlated with the most important actions of prevention of the spread such as isolation, wearing a mask, and washing hands. Moreover, public policies can be effective in such a pandemic period if they take into consideration of individual’s irrational tendencies. Hence, in this study the psychological background of why individuals do not follow the regulations that can decrease the spread of covid-19 will be presented: cognitive biases and heuristics.Choroba pandemiczna Covid-19 stała się ostatnio przedmiotem badań wielu dyscyplin naukowych, ponieważ obszar jej oddziaływania jest duży i zagraża milionom istnień ludzkich. Jedną z ważnych dyscyplin jest polityka publiczna, ponieważ jej charakter może łatwo wpływać na rozprzestrzenianie się wirusa Covid-19. Zakłada się, że irracjonalne skłonności jednostki mogą zwiększyć rozprzestrzenianie się choroby, ponieważ są one silnie skorelowane z najważniejszymi działaniami zapobiegającymi rozprzestrzenianiu się choroby, takimi jak izolacja, noszenie maski i mycie rąk. Co więcej, polityka publiczna może być skuteczna w okresie pandemii, jeśli uwzględnia irracjonalne skłonności jednostki. Dlatego też w niniejszym opracowaniu przedstawione zostanie psychologiczne podłoże tego, dlaczego jednostki nie przestrzegają przepisów, które mogą zmniejszyć rozprzestrzenianie się wirusa Covid-19: uprzedzenia poznawcze i heurystyki
Inicjatywa ustawodawcza jako konstytucyjna kompetencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Get PDFIn the article, the author analyses the implementation of the legislative initiative by the Presidents of the Republic of Poland in the years 1990–2019. The publication presents the legal basis for the individual constitutional laws of 1989–1992 and the current Constitution of 2 April 1997, under which the Presidents of the Republic of Poland exercised their constitutional prerogatives, among which is legislative initiative. The article analyses the exercise of this competence by individual Presidents of the Republic of Poland taking into account the procedure of submitting the act for signature by the President. The aim of the article was to present the implementation of the presidents’ legislative initiative in the Third Republic, taking into account the tasks of the Chancellery of the President as an auxiliary body. This article deliberately omits the programme announcements of candidates applying for the office of the President, constituting a real implementation of the legislative initiative in the event of taking up the office of the President, including the period of cohabitation, as these issues require separate research and analysis. At the end of this article the author summarizes the implementation of the legislative initiative by individual Presidents of the Republic of Poland taking into account their activities over the last 29 years.W artykule przeprowadzono analizę realizacji inicjatywy ustawodawczej przez Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej (RP) w latach 1990–2019. W publikacji przedstawione zostały podstawy prawne obowiązujące w poszczególnych ustawach konstytucyjnych z lat 1989–1992 oraz w obecnej Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r., na mocy których Prezydenci RP korzystali z konstytucyjnych prerogatyw, wśród których jest inicjatywa ustawodawcza. W artykule poddano analizie wykonywanie tej kompetencji przez poszczególnych Prezydentów RP. Celem artykułu jest przedstawienie realizacji inicjatywy ustawodawczej Prezydentów w Trzeciej Rzeczypospolitej z uwzględnieniem zadań Kancelarii Prezydenta jako organu pomocniczego. Celowo pominięto zapowiedzi programowe kandydatów ubiegających się o urząd prezydenta, stanowiące realną realizację inicjatywy ustawodawczej w przypadku objęcia urzędu prezydenta, w tym także okresu kohabitacji, ponieważ kwestie te wymagają podjęcia odrębnych badań i analiz. W zakończeniu niniejszego artykułu dokonano podsumowania realizacji inicjatywy ustawodawczej przez poszczególnych Prezydentów RP z uwzględnieniem ich aktywności na przestrzeni ostatnich 29 lat
Prawo do ładu społecznego i międzynarodowego na przykładzie działań ONZ
No full textThe subject of the article are the reflections on the right to social and international order on the example of the activities of the United Nations. The United Nations has passed many human rights acts, such as declarations and legally binding laws. The conclusion is that, the unquestionable achievement of the United Nations is the adoption of a large number of legal acts, which guarantee the social and international order. In spite of it, there are no effective mechanisms to guarantee these rights and to seek justice on the international forum.Przedmiotem artykułu są rozważania na temat prawa do ładu społecznego i międzynarodowego na przykładzie działań ONZ. Organizacja Narodów Zjednoczonych przyjęła wiele aktów dotyczących praw człowieka, takich jak deklaracje i prawnie wiążące prawa. Wniosek jest taki, że niekwestionowanym osiągnięciem Organizacji Narodów Zjednoczonych jest przyjęcie dużej liczby aktów prawnych, które gwarantują porządek społeczny i międzynarodowy. Mimo to nie ma skutecznych mechanizmów gwarantujących te prawa i szukania sprawiedliwości na forum międzynarodowym
Instytucja referendum ogólnokrajowego na Ukrainie – aspekt normatywny
Get PDFThe aim of the article is to present legal solutions regulating the institution of national referendum in Ukraine during the period of independence. Achieving this aim required the application of an institutional and legal method. The provisions of particular legal acts have been analyzed, including “Constitution of the Ukrainian Soviet Socialist Republic” of 1978, “Constitutional Agreement between the Verkhovna Rada of Ukraine and the President of Ukraine” of 1995, “Constitution of Ukraine” of 1996, “Law on All-Ukrainian and Local Referendum” of 1991, “Law of Ukraine on Central Election Commission” of 2004, and “Law of Ukraine on All-Ukrainian Referendum” of 2012. Attention was focused on legal regulations specifying, among others, the subject of national referendum, entities entitled to initiate and manage a referendum, the procedure for the appointment of referendum commissions, the method of determining the results, and the legal effects of the referendum.
The 2012 All-Ukrainian Referendum Act, the provisions of which have been criticized on several occasions by experts and some politicians, was declared unconstitutional by the Constitutional Court of Ukraine in April 2018. As a result, there are currently no statutory provisions in Ukraine governing the principles and procedure for holding a national referendum. This situation could be changed by adopting one of the drafts registered in parliament. However, the work of MPs so far indicates that the Verkhovna Rada of the eighth convocation lacks the political will to adopt a law enabling citizens to directly decide on important issues of state life.Celem artykułu jest przybliżenie rozwiązań prawnych regulujących instytucję referendum ogólnokrajowego na Ukrainie w okresie niepodległości. Z zamiarem jego osiągnięcia wykorzystana została metoda instytucjonalno-prawna. Analizie poddano przepisy poszczególnych aktów prawnych, w tym „Konstytucji Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej” z 1978 r., „Umowy konstytucyjnej pomiędzy Radą Najwyższą Ukrainy a Prezydentem Ukrainy” z 1995 r., „Konstytucji Ukrainy” z 1996 r., „Ustawy o ogólnoukraińskim i lokalnym referendum” z 1991 r., „Ustawy Ukrainy o Centralnej Komisji Wyborczej” z 2004 r. oraz „Ustawy Ukrainy o referendum ogólnoukraińskim” z 2012 roku. Uwaga została skupiona na regulacjach prawnych określających m.in. przedmiot referendum ogólnokrajowego, podmioty uprawnione do jego inicjowania i zarządzania, tryb powoływania komisji referendalnych, sposób ustalania wyników oraz skutki prawne referendum.
Ustawa o referendum ogólnoukraińskim z 2012 r., której przepisy były niejednokrotnie krytykowane przez środowiska eksperckie oraz część polityków, w kwietniu 2018 r., została uznana przez Sąd Konstytucyjny Ukrainy za niezgodną z konstytucją. W związku z tym obecnie brak jest na Ukrainie przepisów ustawowych regulujących zasady i tryb przeprowadzania referendum ogólnokrajowego. Ten stan rzeczy zmieniłoby przyjęcie któregoś z zarejestrowanych w parlamencie projektów. Jednak dotychczasowa praca deputowanych wskazuje, że Radzie Najwyższej VIII kadencji brakuje woli politycznej, aby przyjąć ustawę umożliwiającą obywatelom bezpośrednie decydowanie o ważnych sprawach życia państwowego
Władza lokalna nie dla partii? Przypadek Pawła Adamowicza w rywalizacji 2018 roku
Get PDFThe subject of the research undertaken in the article is the competition for local authority in Gdańsk in 2018. In the previous elections (the years: 2002, 2006, 2010, 2014) the presidency of the city were permanently won by Paweł Adamowicz. He always officially represented the very popular political party in Gdańsk – Platforma Obywatelska (PO). In 2018, however, Adamowicz started from his own committee (KWW Paweł Adamowicz Wszystko dla Gdańska – Everything for Gdańsk). In that year he competed for the chair of the city president with both the candidate of the PO (Jarosław Wałęsa) and the Prawo i Sprawiedliwość (PiS) candidate (Kacper Płażyński). The 2018 elections in Gdańsk were therefore an interesting casus: “the same” Paweł Adamowicz joined the fight, but already as a representative of his own nonpartisan committee. Moreover, he stood against the party he had earlier always represented. So it was an interesting case to seek the answer to the question – what will become the prevailing element in this competition: its partisan affiliation or personalization? Secondly, it was fascinating to check whether the transfer of the dominant nationwide division (the former “my–oni” division, and in the 2018 version: antyPiS vs. PiS) brings political parties effectiveness in the competition for local power? The following assumptions were made: a. The personal option is more important in competing for local authority than party sympathies; b. the new version of the division “my–oni” (PiS–antyPiS) does not bring effectiveness in the struggle for power on Gdańsk political scene. The value of the research is to use not only published sources but also unpublished qualitative research – anonymous interviews with local politicians.Przedmiotem badań podjętych w artykule jest rywalizacja o władzę lokalną w Gdańsku w 2018 r. Cztery wcześniejsze elekcje lat 2002–2014 w rywalizacji o prezydenturę miasta wygrywał Paweł Adamowicz, który zawsze oficjalnie reprezentował bardzo popularną w Gdańsku partię polityczną – PO. W 2018 r. Adamowicz wystartował jednak z własnego komitetu (KWW Pawła Adamowicza Wszystko dla Gdańska) i konkurował o fotel prezydenta miasta zarówno z kandydatem PO (Jarosław Wałęsa), jak i pretendentem PiS (Kacper Płażyński). Wybory z 2018 r. w Gdańsku były zatem interesującym casusem: do walki przystąpił „ten sam” Paweł Adamowicz, ale już jako reprezentant własnego, pozapartyjnego komitetu wyborczego, co więcej, wystąpił przeciwko partii, którą dotychczas zawsze reprezentował. Był to więc ciekawy przypadek do poszukiwania odpowiedzi na pytanie co w tej rywalizacji stanie się elementem przeważającym: jej upartyjnienie czy personalizacja? Po drugie frapujące było sprawdzenie czy przenoszenie dominującego podziału ogólnopolskiego (dawny podział my–oni, a w wersji z 2018 r.: anty-PiS vs. PiS) przynosi partiom politycznym efektywność w rywalizacji o władzę lokalną? Poczyniono następujące założenia: a) opcja personalna jest ważniejsza w rywalizacji o władzę lokalną od sympatii partyjnych; b) nowa wersja podziału „my–oni” (PiS–antyPiS) nie przynosi efektywności w walce o władzę na miejskiej scenie politycznej. Wartością badań jest wykorzystanie w nich nie tylko źródeł publikowanych, ale również niepublikowanych badań jakościowych – anonimowych wywiadów z lokalnymi politykami
Wpływ globalizacji na kontrolę siły strukturalnej w państwach rozwiniętych w latach 90. i 2000
No full textDue to its very nature, globalization undermines the government control. This paper focuses on the impact of globalization on developed states. In particular, it analyzes how globalization has affected each of the following four institutions: (i) governance, (ii) capital markets, (iii) welfare state, and (iv) labor market. This can be summarized as follows: governments have become limited in their decision making, domestic capital markets have transformed into branches of the global market and thus have not been able to freely promote domestic interests, the welfare state serves capitalism rather than protects the society and reduces inequality, and the labor market experiences the migration of workers to developed states, whereas industries moved offshore to developing states.Ze względu na swój charakter globalizacja podważa kontrolę rządu. W artykule skupiono się na wpływie globalizacji na kraje rozwinięte. W szczególności analizuje, w jaki sposób globalizacja wpłynęła na każdą z czterech następujących instytucji: (i) zarządzanie, (ii) rynki kapitałowe, (iii) państwo opiekuńcze oraz (iv) rynek pracy. Można to podsumować następująco: rządy ograniczyły się w podejmowaniu decyzji, krajowe rynki kapitałowe przekształciły się w gałęzie rynku globalnego i tym samym nie były w stanie swobodnie promować interesów wewnętrznych, państwo opiekuńcze służy raczej kapitalizmowi niż chroni społeczeństwo i zmniejsza nierówności, a rynek pracy doświadcza migracji pracowników do krajów rozwiniętych, podczas gdy branże przeniosły się za granicę do krajów rozwijających się
Od mobilizacji politycznej do bezpieczeństwa politycznego. Jak zmieniało się podejście do bezpieczeństwa na przestrzeni wieków i dlaczego zależało od stosunków politycznych?
No full textThe paper discusses relations between political mobilization, security and political relations. Security is understood as a social phenomenon, clearly explained by Clausewitz in his book On War. According to Clausewitz, political relations are of key significance for understanding the phenomenon of security. This thesis is not challenged, however, it is necessary to explain why political relations are necessary.
The paper consists of four parties. The first part explores security and its evolution from a historical perspective. The second part analyses relations between a war and political mobilization. In our opinion, war is something more than simple continuation of politics by other means. Part three discusses the personal security, which was not a priority for the states. The problem of security appeared in its complex form only when people became ready to fight as a result of political mobilization, and with the creation of stable political organization. Section 4 describes political security and its consequences.
We conclude that the product of the global political mobilization is polyarchy which principally changes the problem of social and political security. Within the framework of regional polyarchy the system of security of states in the area occupied by it is possible. As a result of creating a global polyarchy the universal system of security has become real. The role of army has changed and to an ever decreasing extent fulfils the function of a traditional army. Mercenaries lost their importance (however, not completely) and later also the military troops acting on behalf of the state.Artykuł analizuje relacje między mobilizacją polityczną, bezpieczeństwem i stosunkami politycznymi. Bezpieczeństwo rozumiane tu jest jako zjawisko społeczne, tak jak to wyjaśnia Clausewitz w swojej książce pt. O wojnie. Według Clausewitza stosunki polityczne mają kluczowe znaczenie dla zrozumienia zjawiska bezpieczeństwa. Ta teza nie jest kwestionowana, niemniej wymaga uzupełnienia, dlaczego stosunki polityczne są koniecznym elementem dla zrozumienia zjawiska bezpieczeństwa.
Artykuł składa się z czterech części. Pierwsza część dotyczy bezpieczeństwa i jego ewolucji z perspektywy historycznej. Druga analizuje związki między wojną a mobilizacją polityczną. Naszym zdaniem wojna to coś więcej niż zwykła kontynuacja polityki w inny sposób. Część trzecia omawia bezpieczeństwo osobiste, które nie było priorytetem w polityce państwowej. Problem bezpieczeństwa pojawił się w jego złożonej formie dopiero wtedy, gdy ludzie stali się gotowi do walki w wyniku mobilizacji politycznej i stworzenia stabilnej organizacji politycznej. W części 4 analizie poddano bezpieczeństwo polityczne oraz jego konsekwencje.
Wnioskujemy, że produktem globalnej mobilizacji politycznej jest poliarchia, która zasadniczo zmienia problem bezpieczeństwa społecznego i politycznego. W ramach regionalnej poliarchii możliwy jest system bezpieczeństwa państw w obszarze przez nie zajmowanym. W wyniku stworzenia globalnej poliarchii uniwersalny system bezpieczeństwa stał się rzeczywistością. Rola armii uległa zmianie i w coraz mniejszym stopniu spełnia funkcję tradycyjnej armii. Najemnicy stracili znaczenie (choć nie całkowicie), a później także oddziały wojskowe działające w imieniu państwa