Przegląd Politologiczny
Not a member yet
968 research outputs found
Sort by
Rola i znaczenie rządowych i pozarządowych organizacji (GoNGO) w budowaniu kontrolowanego III sektora w Republice Uzbekistanu
No full textThe object of research of the following article is the functioning of the so-called third sector in the Republic of Uzbekistan. Due to the fact that government-organized non-governmental organisations (GONGO) dominate over other forms of organisations, they became the main subject of the research work. This article aims to answer the following research question: What role do GONGOs play in Uzbek domestic and foreign policy? Changing external and internal conditions have contributed to an increased interest in participation on the part of the public, which makes it difficult to maintain control over the third sector, hence the second research question: What measures are being taken by those in power to maintain the dominance of GONGOs over other forms of association? The research was based on the collected research material - literature on the subject, government communiqués and press releases. These were analysed for actions that fit into the research questions posed. They were then collected and presented in the article below. The paper uses: the observational method, document research, and elements of the monographic method by focusing mainly on one form of third sector organisation, using the following tools: synthesis, analogy and deduction. The guiding conclusion is that maintaining the dominance of GONGOs over other forms of association is a key element in the sustainability of the mechanism of state control over citizens.Przedmiotem badań poniższego artykułu jest funkcjonowanie tzw. trzeciego sektora w Republice Uzbekistanu. Ze względu na fakt dominacji rządowych i pozarządowych organizacji (GoNGO) nad pozostałymi formami organizacji, stały się one głównym tematem pracy badawczej. Niniejszy artykuł ma na celu znalezienie odpowiedzi na następujące pytanie badawcze: Jaką rolę odgrywają GoNGO w uzbeckiej polityce wewnętrznej i zagranicznej? Zmieniające się uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne przyczyniły się do wzrostu zainteresowania partycypacją ze strony społeczeństwa, co utrudnia utrzymanie kontroli nad III sektorem, stąd pojawiło się drugie pytanie badawcze: Jakie działania podejmują rządzący, aby utrzymać dominację GoNGO nad innymi formami zrzeszania się? Badania zostały przeprowadzone w oparciu o zgromadzony materiał badawczy – literaturę przedmiotu, komunikaty rządowe i informacje prasowe. Zostały one poddane analizie pod kątem działań wpisujących się w postawione problemy badawcze. Następnie zebrane i przedstawione w poniższym artykule. W pracy zastosowano: metodę obserwacyjną, badania dokumentów, a także elementy metody monograficznej przez skupienie uwagi głównie na jednej formie organizacji III sektora, posługując się przy tym następującymi narzędziami: syntezą, analogią i dedukcją. Przewodni wniosek głosi, że utrzymanie dominacji GoNGO nad drugimi formami zrzeszenia stanowi kluczowy element trwałości mechanizmu kontroli państwa nad obywatelami
Czy budżet partycypacyjny nadal ma znaczenie, gdy pojawia się globalne zagrożenie? Dowody z Polski
No full textParticipatory mechanisms have emerged as an attempt to reduce urban practices that create uneven realities in many cities. In Poland, various instruments of civic engagement in urban policies have been developed to address this challenge. It has been over ten years since one such instrument, participatory budgeting (PB), was implemented in 2014 in the six largest Polish cities. This paper aims to explore the extent to which PB has developed in these cities and how resistant it has become to global threats such as the COVID-19 pandemic and the war in Ukraine. The empirical analysis, based on surveys and desk research, reveals the residents’ engagement in PB is largely influenced by a series of shifts in both local and international politics. The findings suggest that the triggers of participation often refer to critical moments in local policy that temporarily reshape urban life. Likewise, the factors that hinder the success of PB are linked not only to internal barriers but also to upheavals in global politics, which may reduce interests in local matters.Mechanizmy partycypacyjne rozwinęły się jako próba ograniczenia praktyk miejskich, które tworzą nierówności społeczne w wielu miastach. W odpowiedzi na to wyzwanie również w Polsce pojawiły się różnorodne instrumenty partycypacyjne. Minęło ponad dziesięć lat odkąd jeden z takich instrumentów, budżet obywatelski (BO) został wprowadzony w 2014 r. w sześciu największych polskich miastach. Niniejszy artykuł ma na celu przeanalizowanie, w jakim stopniu BO został wdrożony w największych polskich ośrodkach i czy jest on odporny na globalne zagrożenia, takie jak pandemia COVID-19 i wojna na Ukrainie. Analiza empiryczna oparta na badaniach ankietowych i danych zastanych potwierdza, że zaangażowanie mieszkańców w BO jest w dużej mierze stymulowane szeregiem nagłych zwrotów w polityce lokalnej i globalnej. Czynniki wywołujące partycypację odnoszą się do ważnych wydarzeń w życiu politycznym miast. Z kolei determinanty ograniczające zaangażowanie w BO, wynikają nie tylko z wewnętrznych barier, ale także z zagrożeń w polityce globalnej, które zmniejszają zainteresowanie sprawami lokalnymi
Kondycja partii komunistycznych w Europie na przykładzie czeskiej i belgijskiej sceny politycznej
Full text linkThe electoral weakness of communist parties in Europe in the third decade of the 21st century makes them irrelevant political actors. Nevertheless, their political trajectories are different, as exemplified by examples from the Czech Republic and Belgium. The subject of the analysis is two political parties: the Belgian Labour Party (Parti du Travail de Belgique/Partij van de Arbeid van België, PTB/PVDA) and the Communist Party of Bohemia and Moravia (Kommunistická strana Čech a Moravy, KSČM), which were compared taking into account the same criteria: party genesis, ideological heritage, place in the party system, organisational model and style of communication with the environment.The aim of the paper is to answer the question of whether the different electoral dynamics of the two parties is a consequence of their genesis, or rather their ability (or lack thereof) to adapt to the political realities in which they have come to function in the third decade of the 21st century.The research was conducted on the basis of an analysis of the electoral results of both parties, internal party documents (statutes, membership base data), observations of media activity, as well as on the interviews conducted with representatives of the political parties under study.The analysis shows that, for the condition of communist parties in Europe, the ability to adapt radically left-wing demands to social expectations and their communication skills are much more important than historical issues.Słaba kondycja wyborcza partii komunistycznych w Europie w trzeciej dekadzie XXI w. sprawia, że nie są one relewantnymi aktorami politycznymi. Niemniej ich trajektorie polityczne są różne, co egzemplifikacją przykłady z Republiki Czeskiej i Belgii. Przedmiotem analizy są dwie partie polityczne: Belgijska Partia Pracy (Parti du Travail de Belgique/Partij van de Arbeid van België, PTB/PVDA) oraz Komunistyczna Partia Czech i Moraw (Komunistická strana Čech a Moravy, KSČM), które zostały porównane z uwzględnieniem tych samych kryteriów: genezy partii, dziedzictwa ideowego, miejsca w systemie partyjnym, modelu organizacyjnego oraz stylu komunikacji z otoczeniem.Celem analizy jest odpowiedź na pytanie, czy odmienna dynamika wyborcza obu partii jest konsekwencją ich genezy, czy raczej umiejętności (lub jej braku) w zakresie adaptowania się do realiów politycznych, w których przyszło im funkcjonować w trzeciej dekadzie XXI w.Badania przeprowadzono w oparciu o analizę wyników wyborczych obu ugrupowań, wewnętrznych dokumentów partyjnych (statutów, danych dotyczących bazy członkowskiej), obserwacji aktywności medialnej, jak również na podstawie przeprowadzonych wywiadów badawczych z przedstawicielami badanych partii politycznych.Z przeprowadzonych badań wynika, że dla kondycji partii komunistycznych w Europie znacznie większe znaczenie od kwestii historycznych mają umiejętności adaptacji radykalnie lewicowych postulatów do oczekiwań społecznych oraz ich zdolności komunikacyjne
Premier i jego następca a problem ciągłości władzy w systemach politycznych Wielkiej Brytanii, Malty i Barbadosu
Full text linkThe subject of the article is the issue of continuity of power within the institution of the prime minister. The author analyzes constitutional solutions and their implementation in political practice through the prism of maintaining the continuity of power. The article is based on a comparative analysis of constitutional solutions and political practice in three countries with an identical model and type of party system: the United Kingdom, Malta and Barbados (all of them are Westminster democracies with a weak constitutional position of the head of state and a strong prime minister and a two-party party system).Przedmiotem artykułu jest kwestia ciągłości władzy w ramach instytucji premiera. Autor dokonuje analizy rozwiązań konstytucyjnych i realizacji ich w praktyce politycznej przez pryzmat zachowania ciągłości władzy. Artykuł oparty jest na analizie porównawczej rozwiązań konstytucyjnych i praktyki politycznej w trzech państwach o tożsamym modelu i typie systemu partyjnego: Zjednoczonego Królestwa, Malty i Barbadosu (wszystkie one są demokracjami westminsterskimi ze słabą pozycją ustrojową głowy państwa i silną premiera oraz dwupartyjnym systemem partyjnym)
Wyborca racjonalny jako wyborca modelowy. Szkic metodologiczny
Full text linkThe subject of this article is the model of the rational voter proposed by Anthony Downs in An Economic Theory of Democracy (1957). According to Downs’ model, the rational voter is an “expected utility maximiser,” oriented toward political and economic goals and guided by a narrowly (economically) defined self-interest. The rational voter is thus a theoretical construct that represents real voters only in certain aspects. The simplicity and significant counterfactuality of the model have been the subject of much debate, involving both theoretical and empirical arguments. Critics mainly point to the model’s unrealistic psychological assumptions and its low explanatory and predictive power. In this paper, I take a different perspective, aiming to analyse the rational voter as a model voter. Therefore, I focus on the methodological aspects of constructing the rational voter model and the role this model plays in theoretical studies of electoral participation. I discuss the main features of the methodology of model construction and the epistemic consequences of its use. My analysis allows me to draw cautious conclusions not only about the construction of theories in political science but also about methodological similarities across disciplines.Przedmiotem niniejszego artykułu jest model wyborcy racjonalnego zaproponowany przez Anthony’ego Downsa w An Economic Theory of Democracy (1957). Zgodnie z ujęciem modelowym Downsa wyborca racjonalny to „maksymalizator” użyteczności oczekiwanej, zorientowany na cele polityczne i ekonomiczne oraz kierujący się wąsko (ekonomicznie) pojętym interesem własnym. Wyborca racjonalny jest więc konstruktem teoretycznym, który reprezentuje wyborców rzeczywistych jedynie w pewnych aspektach. Prostota i daleko idąca kontrfaktyczność modelu stały się przedmiotem licznych dyskusji, w których podnoszone są zarówno argumenty teoretyczne, jak i empiryczne. Krytycy zwracają przede wszystkim uwagę na nierealistyczność założeń psychologicznych modelu oraz jego niską moc eksplanacyjną i predykcyjną. W artykule przyjmuję odmienną optykę. Moim celem jest analiza wyborcy racjonalnego jako wyborcy modelowego. Koncentruję się więc na metodologicznych aspektach powstawania modelowej postaci wyborcy racjonalnego i na roli, jaką postać ta odgrywa w teoretycznych badaniach partycypacji wyborczej. Omawiam główne cechy metodologii budowy modelu oraz konsekwencje poznawcze jej użycia. Przeprowadzona przeze mnie analiza pozwala formułować ostrożne wnioski dotyczące nie tylko budowy teorii w politologii, ale także międzydyscyplinarnych podobieństw metodologicznych
Polscy dziennikarze sportowi na platformie X – badanie praktyk komunikacyjnych
Full text linkThe article presents the results of a study conducted on the activity of Polish sports journalists in the social network X. The purpose of the study was to learn the characteristics of the communication practices of journalists actively using the platform. The survey was conducted using a quantitative method with purposive sampling. The survey served to verify the Authors’ hypothesis stating that the studied social platform serves journalistic and marketing purposes, and that functions traditionally attributed to journalism, such as informing, constitute a marginal scale of activity in this space. The article answers questions about the usage practices of site X, such as the method of publication, the purpose of communication and the topics covered. The text is intended as a contribution to the development of research on the use of social media platforms in the practice of the journalism profession.Artykuł prezentuje wyniki przeprowadzonego badania aktywności polskich dziennikarzy sportowych w serwisie społecznościowym X. Celem badania było poznanie charakterystyki praktyk komunikacyjnych dziennikarzy aktywnie użytkujących platformę. Badanie zostało przeprowadzone metodą ilościową z celowym doborem próby. Przeprowadzone badanie posłużyło weryfikacji postawionej przez Autorów hipotezy stanowiącej, że badana platforma społecznościowa służy celom publicystycznym i marketingowym, a funkcje tradycyjnie przypisane dziennikarstwu, takie jak informowanie stanowią marginalną skalę aktywności w tej przestrzeni. Artykuł odpowiada na pytania dotyczące praktyk użytkowania serwisu X, takich jak metoda publikacji, cel komunikacji oraz poruszana tematyka. Tekst w założeniu stanowi przyczynek do rozwinięcia badań w zakresie wykorzystania platform społecznościowych w praktyce zawodu dziennikarza
Współpraca Stanów Zjednoczonych Ameryki i Wielkiej Brytanii w strategii bezpieczeństwa energetycznego: Studium przypadku w Zatoce Perskiej
No full textThe United States (U.S.) and the United Kingdom (U.K.), as preeminent global powers and permanent members of the United Nations Security Council, sustain a vital partnership within the international system. The Persian Gulf, distinguished as a strategically pivotal region due to its abundant energy reserves, exemplifies their concerted efforts to ensure energy security – a critical issue of the 21st century. This study utilizes qualitative content analysis to explore the political, security, and military dimensions of the U.S.-U.K. strategic alignment, with the Persian Gulf serving as a focal case study. Specifically, the research investigates how these dimensions underpin the balanced relationship between the two nations in the context of energy security in the region. The central research question is: What specific political, security, and military dimensions define the strategic coordination between the U.S. and U.K. in the Persian Gulf? Related sub-questions examine their shared global interests in energy security policies within this region and assess the U.K.’s security and military contributions in the Persian Gulf as a mechanism supporting U.S. deterrence strategies in areas such as the South China Sea and Eastern Europe. Findings reveal that a primary objective for these powers is to enhance security, influence, and authority, as reflected in their energy security strategies. These strategies prioritize a blend of policies aimed at managing global energy resources and markets, with control over international transit routes identified as a fundamental instrument for achieving national objectives. Consequently, through strategic reassessment and adaptation, the U.S. and U.K. have forged robust ties with key energy suppliers, notably Saudi Arabia, navigating ideological disparities to secure energy-related advantages. These relationships significantly shape the security and strategic frameworks of both nations, particularly in the Persian Gulf.Stany Zjednoczone (USA) i Wielka Brytania (UK), stali członkowie Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych, utrzymują kluczowe partnerstwo w systemie międzynarodowym. Zatoka Perska, wyróżniająca się jako strategicznie istotny region ze względu na znaczące zasoby energetyczne, stanowi przykład ich wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego – kluczowej kwestii XXI wieku. Niniejsze badanie opiera się na jakościowej analizie treści w celu zbadania politycznego, bezpieczeństwa, militarnego oraz strategicznego wymiaru współpracy USA i Wielkiej Brytanii, przyjmując Zatokę Perską jako studium przypadku. Konkretnie, praca analizuje, jak te wymiary wspierają zrównoważone relacje między oboma państwami w kontekście bezpieczeństwa energetycznego w regionie. Główne pytanie badawcze brzmi: Jakie konkretne przesłanki polityczne, bezpieczeństwa i wojskowe definiują strategiczną współpracę między USA a UK w Zatoce Perskiej? Powiązane pod-pytania dotyczą ich wspólnych globalnych interesów w politykach bezpieczeństwa energetycznego w tym regionie oraz oceniają wkład UK w bezpieczeństwo i działania wojskowe w Zatoce Perskiej jako mechanizm wspierający strategie odstraszania USA w takich obszarach, jak Morze Południowochińskie i Europa Wschodnia. Wyniki wskazują, że głównym celem USA i UK jest zwiększenie bezpieczeństwa, wpływów i autorytetu, co znajduje odzwierciedlenie w ich strategiach bezpieczeństwa energetycznego. Strategie te kładą nacisk na połączenie polityk mających na celu zarządzanie globalnymi zasobami i rynkami energetycznymi, przy czym kontrola nad międzynarodowymi szlakami tranzytowymi jest uznawana za podstawowe narzędzie realizacji celów narodowych. W rezultacie, poprzez strategiczną rewizję i dostosowanie, USA i UK nawiązały silne więzi z kluczowymi dostawcami energii, zwłaszcza z Arabią Saudyjską, pokonując różnice ideologiczne w celu uzyskania korzyści związanych z energią. Te relacje znacząco kształtują ramy bezpieczeństwa i strategie obu narodów, szczególnie w Zatoce Perskiej
Populizm władzy na polskiej scenie społeczno-politycznej (2015–2023)
No full textAfter three waves of populism in the Third Polish Republic, the phenomenon surged after 2015, when the United Right coalition, led by the Law and Justice party, took power. Its program was filled with sweeping political, economic, and cultural changes. The aim of the article is to analyze populism on the Polish socio-political scene in the years 2015–2023. A working hypothesis is related to this: after 2015, populism among political actors in Poland increased, particularly among the parties in the ruling coalition, becoming one of the most important instruments of governance. The research questions serve to test this hypothesis: Has populism gained strength in Poland since 2015? To what extent did it influence the activities of the parties in the ruling coalition? Based on theoretical knowledge describing the phenomenon of populism and related examples from Polish socio-political life, is it possible to identify its (populism’s) specificity in Poland? The research positively verified the hypothesis, identifying trends confirming the growth of populism in Poland during the period under review. The adopted methods included content analysis (reports and data analyses, politicians’ statements), quantitative and qualitative research (concerning the state of democracy), and comparative analysis, which allowed for a comparison of the scale of populism in Poland to other countries during the period under review.Po trzech falach populizmu w III RP, wzrost zjawiska odnotowano po 2015 r., gdy władzę w kraju przejęła koalicja Zjednoczona Prawica, na czele której stała partia Prawo i Sprawiedliwość. Jej program wypełniły szeroko zakrojone zmiany polityczne, ekonomiczne i kulturowe. Celem artykułu jest analiza populizmu na polskiej scenie społeczno-politycznej w latach 2015–2023. Z nim związana jest hipoteza robocza: po 2015 r. nastąpił w Polsce wzrost populizmu wśród aktorów politycznych, widoczny zwłaszcza po stronie ugrupowań rządzącej koalicji, stając się jednym z najważniejszych instrumentów sprawowania władzy. Weryfikacji hipotezy służą pytania badawcze: Czy w Polsce po 2015 r. populizm przybrał na sile? W jakim stopniu wpływał na działalność ugrupowań tworzących koalicję rządzącą? Czy można, w oparciu o teoretyczną wiedzę opisującą zjawisko populizmu i odniesione do niej przykłady z polskiego życia społeczno-politycznego, wskazać na jego (populizmu) rodzimą specyfikę? W toku badań zweryfikowano pozytywnie hipotezę, wskazując tendencje potwierdzające wzrost populizmu w Polsce w badanym okresie. W ramach przyjętych metod wykorzystano analizę treści (raporty i analizy danych, wypowiedzi polityków), badania ilościowe i jakościowe (dotyczące stanu demokracji) oraz komparastyka, która pozwoliła porównać skalę populizmu w Polsce do innych krajów w badanym okresie
Dezinformacja oparta na tożsamościach: płeć jako kategoria różnicująca dla dezinformacji politycznej. Analiza porównawcza narracji dotyczących polityczek i polityków Nowej Lewicy
Full text linkIdentity-based disinformation is an increasingly recognizable tool of socio-political influence, exploiting existing prejudices, stereotypes, and social divisions to increase the reach and effectiveness of the message (Wardle, Derakhshan, 2017; Rossini et al., 2021). One of the key axes of this strategy is gender, which, in the context of politically active individuals, becomes the subject of deliberate disinformation campaigns aimed at delegitimizing competence, undermining authority, and reinforcing traditional gender norms (Krook Restrepo Sanín, 2020).This article aims to conduct a comparative analysis of disinformation narratives concerning New Left politicians sitting in the Polish Sejm and Senate between January and June 2025. The study is based on a qualitative analysis of content from platform X (formerly Twitter), using tools for mapping narratives and detecting discrediting motifs. Particular attention was paid to how women and men representing the New Left were portrayed through the prism of gender stereotypes, their private lives, and social roles.Dezinformacja oparta na tożsamościach (identity-based disinformation) stanowi coraz bardziej rozpoznawalne narzędzie wpływu społeczno-politycznego, wykorzystujące istniejące uprzedzenia, stereotypy oraz podziały społeczne w celu zwiększenia zasięgu i skuteczności przekazu (Wardle, Derakhshan, 2017; Rossini i in., 2021). Jedną z kluczowych osi tej strategii jest płeć, która – w kontekście osób aktywnych politycznie – staje się przedmiotem celowych działań dezinformacyjnych mających na celu delegitymizację kompetencji, podważenie autorytetu oraz utrwalanie tradycyjnych norm płciowych (Krook, Restrepo Sanín, 2020).Celem niniejszego artykułu jest analiza porównawcza narracji dezinformacyjnych dotyczących polityczek i polityków Nowej Lewicy zasiadających w polskim Sejmie i Senacie w okresie styczeń–czerwiec 2025 roku. Badanie opiera się na jakościowej analizie treści pochodzących z platformy X (dawniej Twitter), z wykorzystaniem narzędzi do mapowania narracji i detekcji motywów dyskredytujących. Szczególną uwagę poświęcono sposobom przedstawiania kobiet i mężczyzn reprezentujących Nową Lewicę przez pryzmat stereotypów płciowych, ich życia prywatnego oraz ról społecznych
Egzotyzm, wymazywanie i złożona peryferyjność: dyscyplina Stosunków Międzynarodowych na Ukrainie w globalnej przestrzeni dyscyplinarnej
No full textDespite Ukraine’s heightened salience since 2022, its International Relations (IR) discipline remains largely absent from debates on “national IR.” This article asks why Ukrainian IR attracts so little attention and argues that self-reflexive IR structures visibility around the benchmark of cultural-civilizational exoticity, i.e., a criterion that marginalizes the Ukrainian case. To address the latter issue, the article develops the concept of “complex peripherality,” offering a more fine-grained account of how such marginalization is produced within self-reflexive discourse. Framing Ukrainian IR through this lens not only explains the scale of its neglect more fully but also identifies it as a critical case for advancing the “third-wave” sociology of IR. Finally, the article sketches a research agenda for engaging Ukrainian IR as a wartime discipline, focusing on communication practices, career trajectories, curricular adaptation, bibliometric shifts, and transnational scholarly exchanges under conditions of external shock.Mimo wzrostu zainteresowania Ukrainą po 2022 r. – także w obszarze stosunków międzynarodowych – tamtejsza dyscyplina Stosunków Międzynarodowych (SM) pozostaje w dużej mierze nieobecna w debatach o „narodowych dyscyplinach SM”. Autorzy stawiają pytanie, dlaczego rozwój SM na Ukrainie spotyka się z tak ograniczoną uwagą, i argumentują, że samorefleksyjny dyskurs dyscypliny konstruuje widoczność poszczególnych dyscyplin narodowych poprzez kryterium kulturowo-cywilizacyjnej egzotyczności. Kryterium to prowadzi do marginalizacji dyscypliny SM na Ukrainie. Aby naświetlić ten mechanizm, autorzy proponują koncepcję „złożonej peryferyjności”, która w bardziej precyzyjny sposób wyjaśnia procesy wykluczania w obrębie samorefleksyjnego dyskursu. Takie ujęcie pozwala nie tylko lepiej zrozumieć skalę pominięcia ukraińskiej dyscypliny w debatach nad „narodowymi dyscyplinami SM”, lecz także ukazuje ją jako przypadek kluczowy dla rozwoju „trzeciej fali” socjologii SM. W zakończeniu artykuł przedstawia program badawczy, który traktuje ukraińskie studia SM jako dyscyplinę czasu wojny, skupiając się na praktykach komunikacyjnych, trajektoriach kariery, adaptacji programów nauczania, zmianach bibliometrycznych oraz transnarodowej wymianie akademickiej w warunkach zewnętrznego szoku