Poznańskie Studia Teologiczne
Not a member yet
431 research outputs found
Sort by
Konteksty życia i męczeństwo bł. Józefa Cebuli OMI znakiem świadectwa i wiarygodności Kościoła
No full textBł. Józef Cebula OMI (1902–1941). Konteksty życia i męczeńskiej śmierci, praca zbiorowa pod redakcją Pauliny Jabłońskiej, Warszawa 2024, ss. 288.
The review article provides a substantive evaluation of the contributions of various authors included in the monograph Bł. Józef Cebula OMI (1902–1941). Konteksty życia i męczeńskiej śmierci (Blessed Józef Cebula OMI [1902–1941]: Contexts of Life and Martyrdom). The analysis demonstrates, through the methodologies employed by the authors, how gaps in the comprehensive presentation of Blessed Józef Cebula OMI’s life and martyrdom are addressed, particularly in relation to the universal and enduring right to religious freedom. The study highlights how the authors trace the defense of Christian dignity through the lens of sacrificial witness, as exemplified in the martyrdom of Fr. Cebula. It follows that martyrdom, as a form of witness present in the Church from its earliest history, continues as a response to waves of persecution and violations of religious rights, extending into the modern times.Bł. Józef Cebula OMI (1902–1941). Konteksty życia i męczeńskiej śmierci, praca zbiorowa pod redakcją Pauliny Jabłońskiej, Warszawa 2024, ss. 288.
Artykuł recenzyjny stanowi merytoryczną ocenę tekstów wielu autorów zamieszczonych w monografii pt. Bł. Józef Cebula OMI (1902–1941). Konteksty życia i męczeńskiej śmierci. Z dokonanej oceny wynika, że autorzy według wybranych metodologii wypełniają braki w szerokim zaprezentowaniu wartości życia i męczeństwa bł. Józefa Cebuli OMI w kontekście powszechnego i ponadczasowego prawa do wolności religijnej. Analiza dokonana w artykule ujawnia, w jaki sposób autorzy wskazują na linię obrony godności chrześcijan w perspektywie fenomenu ofiary wyrażonej w męczeństwie o. Cebuli. Stąd wynika, że męczeństwo jako forma świadectwa, obecne w Kościele od samego początku, jest konsekwencją fali prześladowań i łamania praw religijnych również i w czasach współczesnych
Matka Jezusa Chrystusa — naszej jedynej Nadziei
No full textChristian hope came into the world with the incarnation of the Son of God, because He is the ultimate “yes” of all God’s promises. Jesus Christ is our only Hope. To hope is to live with the conviction that we are with Him on the way to the Father who awaits us. The teaching about Christ as our only Hope does not prevent us from pointing to Mary as the “Mother of Hope” at the same time. This title is not a novelty in post-conciliar Mariology. However, both the liturgy and the popes primarily emphasize its moral dimension and significance — highlighting the virtue of hope in Mary’s life and mission. Still, the relationship between Mary and Hope, Jesus Christ, on the ontic plane, i.e. God’s motherhood, is often underestimated and therefore left unspoken. After all, Mary is first of all the “Mother of Hope”— hope written with a capital “N”— because she gave birth to the world the only Hope, Jesus Christ. Moreover, she was included in His saving mystery. Calling her the “Mother of Hope” does not contradict the truth about Jesus Christ — our only Hope. For the above reasons, this article takes a closer look at the Catholic interpretation of the relationship between Mary and the only Hope, who is Christ, in order to answer the question: why can we not understand Christ, our only Hope, without His Mother? More precisely, it is about the ontic level on which the relationship between Mary and our only Hope, Jesus Christ, was realized.Chrześcijańska nadzieja przyszła na świat wraz z wcieleniem Syna Bożego, gdyż jest On ostatecznym „tak” wszystkich obietnic Boga. Jezus Chrystus jest naszą jedyną Nadzieją. Mieć nadzieję, to żyć przekonaniem, że jesteśmy z Nim w drodze do Ojca, który nas oczekuje. Nauczanie o Chrystusie jako naszej jedynej Nadziei nie przeszkadza wskazywać jednocześnie na Maryję jako „Matkę nadziei”. Tytuł ten nie stanowi novum w posoborowej mariologii. Jednak zarówno liturgia, jak i papieże wskazują głównie na jego płaszczyznę i nośność moralną, czyli uwypuklają cnotę nadziei w życiu i posłannictwie Maryi. Niedoceniany i dlatego przemilczany bywa natomiast związek między Maryją i Nadzieją, Jezusem Chrystusem, na płaszczyźnie ontycznej, czyli Bożego macierzyństwa. Przecież Maryja jest w pierwszej kolejności „Matką Nadziei” — nadziei pisanej przez duże „N” — ponieważ zrodziła światu jedyną Nadzieję, Jezusa Chrystusa. Więcej, została włączona w Jego zbawczą tajemnicę. Nazywanie Jej „Matką Nadziei” nie przeciwstawia się w niczym prawdzie o Jezusie Chrystusie — jedynej naszej Nadziei. Z powyższych względów niniejszy artykuł przygląda się bliżej katolickiej wykładni związku pomiędzy Maryją i jedyną Nadzieją, jaką jest Chrystus, by udzielić odpowiedzi na pytanie: dlaczego nie można zrozumieć Chrystusa, naszej jedynej Nadziei, bez Jego Matki? Precyzyjniej mówiąc, chodzi o płaszczyznę ontyczną, na której urzeczywistniał się związek pomiędzy Maryją i naszą jedyną Nadzieją, Jezusem Chrystusem
Rozwój teologii laikatu w kontekście zmian w posługach wprowadzonych przez papieża Franciszka
No full textThe article addresses the establishment and evolution of Church ministries in the context of the development of the theology of the laity. The reform of minor orders and the establishment of the ministries of lector and acolyte were a practical expression of the conciliar understanding of lay participation in the liturgy. These reforms were further advanced by two significant changes introduced by Pope Francis in 2021: the opening of the ministries of lector and acolyte to women and the establishment of the ministry of catechist. Analyzing the circumstances and justification for these changes highlights important aspects in the development of the theology of the laity. It becomes increasingly clear that the baptismal priesthood entails access to specific roles in the Church, rather than merely substituting for ordained ministers in times of shortage. Moreover, grounding these changes in reference to other sacraments, and not solely to baptism, reflects both the integrity of the sacraments within Christian life and the Church’s commitment to diversity and service.Artykuł podejmuje temat ustanowienia i ewolucji kościelnych posług w perspektywie rozwoju teologii laikatu. Reforma święceń niższych oraz ustanowienie posługi lektora i akolity były praktycznym wyrazem soborowego spojrzenia na udział świeckich w liturgii. Ciągiem dalszym tych przeobrażeń były dwie istotne zmiany dokonane w 2021 roku przez papieża Franciszka: otwarcie dostępu do lektoratu i akolitatu dla kobiet oraz ustanowienie posługi katechisty. Okoliczności i uzasadnienie tych zmian pozwalają dostrzec istotne elementy rozwoju teologii laikatu, w których coraz wyraźniej widać, że kapłaństwo chrzcielne oznacza dostęp do konkretnych zadań w Kościele, a nie tylko ich zastępcze wykonywanie, związane z niedostatkiem wyświęconych szafarzy. Co więcej, rozwija się także teologiczne uzasadnienie tych zmian przez odwołanie się do innych sakramentów, a nie tylko do sakramentu chrztu, co jest konkretnym wyrazem integralności sakramentów w życiu chrześcijańskim, a także praktycznym przejawem różnorodności i służebności Kościoła
Hymnografia święta Podwyższenia Krzyża w Supraskim antologionie Mateusza Dziesiątego (1507)
No full textThe article analyzes the hymnography of the Feast of the Exaltation of the Holy Cross as preserved in the Supraśl Liturgical Anthologion compiled by Mateusz Dziesiąty (Matthew the Tenth) in 1507. It demonstrates how the festal texts construct typological and theological connections between the Old and New Testaments, presenting the paradoxical image of the Cross as the Tree of Life and actualizing the Orthodox concept of liturgical time as a real participation in salvific events. The analysis encompasses Old Testament prefigurations of the Cross, the symbolism of the Tree of Life, metaphors of victorious weaponry, and the distinctive liturgical structure of the feast. Particular attention is devoted to the role of the liturgical ‘today’ and ‘now’, which enable the faithful to authentically participate in the mysteries being celebrated. The study concludes that the Cross — transformed from an instrument of shame into a sign of glory — constitutes the center of Christian spirituality, identity, and hope in the Orthodox tradition. Its liturgical celebration transcends historical commemoration, uniting believers across time through the transformative power of worship.Artykuł analizuje hymnografię święta Podwyższenia Krzyża Pańskiego na podstawie tekstów Supraskiego antologionu liturgicznego Mateusza Dziesiątego z 1507 roku. Praca ukazuje, w jaki sposób liturgiczne teksty święta budują typologiczne i teologiczne powiązania między Starym a Nowym Testamentem, kształtując paradoksalny obraz Krzyża jako drzewa życia i realizując prawosławną koncepcję czasu liturgicznego jako rzeczywistego uobecnienia wydarzeń zbawczych. Analiza obejmuje starotestamentowe prefiguracje Krzyża, symbolikę drzewa życia, metaforykę zwycięskiego oręża oraz unikatową strukturę liturgiczną święta. Szczególną uwagę poświęcono roli liturgicznego „dzisiaj” i „teraz”, które pozwalają wiernym na realne uczestnictwo wiernych w każdym świętowanym wydarzeniu. Wnioski podkreślają, że Krzyż, przemieniony z narzędzia hańby w znak chwały, stanowi centrum chrześcijańskiej duchowości, tożsamości i nadziei w tradycji prawosławnej
Pro venia plenissima impetranda ac remedio oportuno implorando. Jubileusze czasu Renesansu w optyce Penitencjarii Apostolskiej (1450–1525)
No full textThis article examines the registers of supplications addressed to the Apostolic Penitentiary (Registra Matrimonialium et Diversorum) to assess the insights they offer regarding the Renaissance Jubilees — the four Holy Years celebrated at 25-year intervals between 1450 and 1525. The first part provides a statistical analysis of the petitions submitted, yielding valuable data on the number, seasonal distribution, and geographical origins of pilgrims. The second part presents a selection of compelling personal narratives drawn from the registers, illustrating the spiritual motivations, vows, hardships, and occasional moral failures of the petitioners. The article concludes with a critical edition of a representative group of these petitions.Artykuł analizuje rejestry próśb kierowanych do Penitencjarii Apostolskiej (Registra Matrimonialium et Diversorum) w celu określenia informacji, jakich mogą one dostarczyć odnośnie do jubileuszy czasu renesansu — czterech lat świętych obchodzonych w odstępach 25-letnich w latach 1450–1525. Pierwsza część zawiera analizę statystyczną złożonych próśb, oferując cenny wgląd w ich liczbę, czas złożenia i pochodzenie geograficzne pielgrzymów. Druga część studium przedstawia serię intrygujących historii osobistych zaczerpniętych z rejestrów, ilustrujących duchowe motywacje, śluby, trudności, a nawet moralne porażki poszczególnych pielgrzymów. W zakończeniu ukazano rozstrzygnięcia owych próśb
Ziemia Święta w Listach Hieronima ze Strydonu
No full textThe Holy Land was extremely important to the life and work of one of the most eminent Church Fathers, Jerome of Stridon. The article examines the descriptions of the Holy Land found in the Letters. It also shows the theology flowing from Stridonian’s interaction with the places where Jesus stayed during his sojourn on earth. In recent theology, this kind of study is referred to as a Christology of experience. It is firmly based on pointing to the sacred places where the Saviour stayed during his life. In this way, it provides a bridge between God and man, helping him through visible evidence to believe anew. The Holy Land contains places associated with Christ’s activity on earth. In this way, these places speak as evidences of faith to all seekers and unbelievers alike, making the truths of faith speak not only of the Scriptures, but also of the sacred places that are eyewitnesses to the Saviour’s activity. Such a Christology also moves man towards Eschatology, because it allows us to look at the temporal in the perspective of life in eternity.La Terra Santa fu estremamente importante per la vita e l’opera di uno dei più eminenti Padri della Chiesa, Girolamo di Stridone. Questo articolo esamina le descrizioni della Terra Santa presenti nelle Lettere. Illustra inoltre la teologia che nasce dal contatto dello Stridonense con i luoghi in cui Gesù trascorse il suo tempo sulla terra. Nella teologia moderna, questo tipo di ricerca è definito cristologia esperienziale. Si basa in larga misura sull’identificazione dei luoghi santi in cui il Salvatore trascorse la sua vita. In questo modo, crea un ponte tra Dio e l’umanità, aiutandola a credere di nuovo attraverso prove visibili. La Terra Santa contiene luoghi associati all’attività di Cristo sulla terra. In questo modo, questi luoghi parlano come prova di fede a tutti coloro che cercano la verità e ai non credenti, garantendo che le verità di fede non siano solo menzionate nella Sacra Scrittura, ma anche nei luoghi santi che sono testimoni oculari dell’attività del Salvatore. Una tale cristologia spinge anche verso l’escatologia, perché permette di vedere il temporale dalla prospettiva della vita eterna.Ziemia Święta była niezwykle ważna dla życia i działalności jednego z najwybitniejszych Ojców Kościoła, Hieronima ze Strydonu. Artykuł bada opisy Ziemi Świętej, które znajdują się w Listach. Pokazuje również teologię płynącą z obcowania Strydończyka z miejscami, w których przebywał Jezus podczas swojego pobytu na ziemi. W najnowszej teologii taki rodzaj badań określa się mianem chrystologii doświadczenia. Mocno bazuje ona na wskazywaniu miejsc świętych, w których przebywał Zbawiciel podczas swojego życia. W ten sposób stanowi pomost między Bogiem a człowiekiem, pomagając mu przez widzialne dowody na nowo uwierzyć. Ziemia Święta zawiera w sobie miejsca związane z działalnością Chrystusa na ziemi. W ten sposób te miejsca przemawiają jako dowody wiary do wszystkich poszukujących i niewierzących, sprawiając, że o prawdach wiary mówi nie tylko Pismo Święte, lecz także miejsca święte, które są naocznym świadkiem działalności Zbawiciela. Taka chrystologia przenosi również człowieka w kierunku eschatologii, ponieważ pozwala ona spojrzeć na to, co doczesne w perspektywie życia w wieczności
Wątki autobiograficzne w Listach św. Hieronima ze Strydonu
No full textThis paper analyzes the Letters of St. Jerome of Stridon to identify and examine the autobiographical elements they contain. These elements refer to Jerome’s places of residence, the purposes of his travels, his education, and his knowledge of the Holy Scriptures. The Letters also portray Jerome as a staunch defender of orthodoxy, a fierce opponent of heresies, and an advocate for maintaining unity with Rome. Furthermore, the correspondence provides insights into the controversies in which Jerome was involved, arising not only from theological differences but also, at times, from his uncompromising and impetuous character.W opracowaniu zanalizowano Listy św. Hieronima ze Strydonu, by na podstawie pojawiających się w nich wątków ukazać informacje autobiograficzne. Odnoszą się one do miejsc pobytu Strydończyka, celów jego podróży, wykształcenia i znajomości Pisma Świętego. Z Listów wyłania się też obraz Hieronima broniącego ortodoksji, zwalczającego herezje i wzywającego do zachowania łączności z Rzymem. We wspomnianej korespondencji pojawiają się również informacje na temat sporów prowadzonych przez Hieronima, których powodem były nie tylko dzielące go z innymi różnice teologiczne, ale niekiedy bezkompromisowy i gwałtowny charakter Strydończyka
Otwarcie piątej pieczęci. Objawienie teologiczne i antropologiczne w Apokalipsie Jana
No full textThe article explores the vision of the opening of the fifth seal in the Book of Revelation (6:9–11), analyzing the theological and anthropological implications of the martyrs’ prayer. It discusses the symbolism of the ‘souls under the altar’, their interaction with God, and their testimony, that culminates in martyrdom. These themes are further related to the Christian understanding of suffering and redemption, with particular emphasis on the relationship between earthly life and eternal life, as well as on the dynamics of the prayer of the righteous, which expresses trust in divine justice and the fulfillment of God’s salvific plan.L’articolo esplora la visione dell’apertura del quinto sigillo nell’Apocalisse (6,9–11), analizzando le implicazioni teologiche e antropologiche della preghiera dei martiri. Si discute del simbolismo delle «anime sotto l’altare», della loro interazione con Dio e della loro testimonianza, che li porta a essere martiri. L’articolo collega questi temi alla comprensione della sofferenza cristiana e della redenzione, enfatizzando il rapporto tra la vita terrena e la vita eterna, nonché la dinamica della preghiera dei giusti, che esprime fiducia nella giustizia divina e nella realizzazione del piano di Dio.Artykuł bada wizję otwarcia piątej pieczęci w Apokalipsie (6:9–11), analizując teologiczne i antropologiczne implikacje modlitwy męczenników. Omawia symbolikę „dusz pod ołtarzem”, ich interakcję z Bogiem oraz ich świadectwo, które prowadzi je do męczeństwa. Artykuł łączy te tematy z rozumieniem chrześcijańskiego cierpienia i odkupienia, podkreślając związek między życiem doczesnym a życiem wiecznym, a także dynamikę modlitwy sprawiedliwych, która wyraża zaufanie do boskiej sprawiedliwości i spełnienia Bożego planu
„Nie wzmaga swego wzburzenia na wieki, ponieważ rozkoszuje się w łaskawości” (Mi 7,18). Światła Bożego miłosierdzia w nocy Jego gniewu
No full textIn the state of agitation anthropopathically described in the Bible as ‘wrath’, which God manifests in response to human persistence in sin, is there still room for His mercy? In the human sphere, anger usually excludes the coexistence of such contrasting attitudes until the anger subsides. Yet, Scripture shows that even in the manifestation of God’s ‘wrath’, there remains space for an attitude fundamentally opposed to it. God’s negative response to human wickedness undoubtedly has its theological justification; nevertheless, this does not preclude reflection on the relationship between His righteous wrath and His mercy. The biblical texts reveal that divine mercy continues to reach sinners even when God’s justice and punishment are most clearly expressed. Czy w stanie wzburzenia, określanego w Biblii antropopatycznie „gniewem”, jakiego doznaje Bóg na skutek zatwardziałości człowieka w grzeszeniu, może znaleźć się miejsce na Jego miłosierdzie? W świecie ludzkim gniew zasadniczo wyklucza równoległość obu tych faktów, dopóki właśnie gniew nie ustanie. Natomiast okazuje się, że podczas działania „gniewu” Boga jest wiele miejsca na postawę z gruntu z nim kontrastującą. Negatywna odpowiedź Boga na ludzką nikczemność posiada niewątpliwie swe teologiczne uzasadnienie, lecz nie wyklucza to poszukiwania odpowiedzi na relację między Jego sprawiedliwym gniewem a miłosierdziem. Teksty biblijne dowodzą, że miłosierdzie to nie przestaje oddziaływać na grzeszników nawet wówczas, gdy dominuje Boża sprawiedliwość i kara
Próba interpretacji snu patriarchy Jakuba (Rdz 28,10–22) w świetle założeń analizy egzystencjalnej Viktora E. Frankla
No full textMany exegetical and theological interpretations have been proposed for the patriarch Jacob’s dream described in Genesis 28:10–22. Adapting a psychological perspective, this article analyzes the dream through the lens of Viktor E. Frankl’s existential analysis, the foundation of logotherapy, a psychotherapeutic approach aimed at helping individuals find meaning in life. The elements of Jacob’s dream are interpreted in the context of his social, religious, and family environment. It is concluded that the dream marks the beginning of Jacob’s inner reconciliation with himself and his own life story, as reflected in the subsequent biblical account of his life.Dla snu patriarchy Jakuba opisanego w Rdz 28,10–22 proponowano już wiele interpretacji egzegetyczno-teologicznych. Pozostając jednak przy typowo psychologicznym podejściu do marzenia sennego, którego doświadcza Jakub, autor niniejszego artykułu dokonał próby analizy tego snu w kontekście założeń analizy egzystencjalnej zaproponowanej przez Viktora E. Frankla, twórcy logoterapii — podejścia psychoterapeutycznego, którego celem jest odnalezienie sensu w życiu przez człowieka. Interpretacja poszczególnych elementów snu Jakuba stała się możliwa przy uwzględnieniu zarówno kontekstu społecznego, jak i religijnego, a także środowiska rodzinnego, w którym żył patriarcha. Ostatecznie uznano, że marzenie senne, którego doświadczył Jakub, należy uznać za początek wewnętrznego pojednania bohatera ze sobą oraz z własną historią życia, co widoczne jest w dalszej biblijnej relacji o życiu tego patriarchy