Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Not a member yet
564 research outputs found
Sort by
Ponowoczesne społeczeństwo wiedzy - kilka uwag porządkujących
Get PDFThe 1989 breakthrough posed new challenges for all levels of Poland’s education and for education and science policy. The political transformation (reinstatement of democratic institutions and procedures, initiation of civic society building) as well as economic transition (historically unique transition from ineffective economy of ‘real socialism’ to the model of capitalist economy) called for a similar transformation within Poland’s educational system and for a reform of science policy in order to build tools and conditions for knowledge society building in Poland. The author identifies reasons why laying the foundations of knowledge society is an inherent part of the transformation process. He also identifies essential problems associated with the shaping of social space where knowledge and related skills become the core social capital. In the second part of his article the author points out the difference between the modern society, where knowledge is essentially a function of authority, and post-modern society, where knowledge is more clearly associated with resistance against authority. The author believes that the social role of knowledge cannot be adequately described without reference to the latter perspective.Przełom roku 1989 postawił nowe wyzwania przed polskim szkolnictwem wszystkich stopni oraz przed polityką edukacyjną i naukową państwa. Transformacja polityczna (odnowienie instytucji i procedur demokratycznych oraz zainicjowanie procesu tworzenia społeczeństwa obywatelskiego) i gospodarcza (unikatowe w historii gospodarczej świata przejście od niewydolnej gospodarki „realnego socjalizmu” do modelu gospodarki kapitalistycznej) wymagała powiązanej z nimi transformacji polskiego systemu edukacyjnego oraz reformy polityki naukowej, tak aby powstały narzędzia i warunki do stworzenia w naszym kraju społeczeństwa opartego na wiedzy. Autor wskazuje powody, dla których budowanie zrębów społeczeństwa wiedzy uważa za immanentny element procesów transformacji oraz podstawowe problemy wiążące się z kształtowaniem przestrzeni społecznej, w której podstawowym kapitałem społecznym staje się wiedza i powiązane z nią umiejętności. W drugiej części artykułu wskazuje na różnicę między społeczeństwem nowoczesnym, w którym wiedza jest przede wszystkim funkcją władzy, a społeczeństwem ponowoczesnym, w którym wiedza staje się coraz wyraźniej także funkcją oporu przeciw władzy. W przekonaniu autora dopiero uwzględnienie owej drugiej perspektywy umożliwia adekwatne ujęcie problematyki społecznej funkcji wiedzy
Przekształcenia własnościowe i strukturalne jednostek badawczo-rozwojowych w Polsce
Get PDFThis article presents problems connected with ownership and organisational changes to research and development (R&D) establishments against the background of current R&D resources and the adopted goals of these changes. It indicates a gradual reduction in revenues from R&D, a fall in employment in this sphere, and a diminishing profitability thereof. The increasing crisis in the R&D sector is reflected in data in the period 1994-2000. The adaptation of R&D establishments to conditions of a market economy and the regulations of the European Union is regarded as a particularly important objective. The author examines all possible forms of ownership and legal-organisational changes in the R&D sector, weighing up the advantages and disadvantages of each solution. The preferred form of such changes, taking into account the specific nature of R&D, is direct privatisation effected by merging the R&D establishment with a company in which the State Treasury and the employees hold shares, or by handing over the R&D establishment for gratuitous use by a company in which the employees have shares, and the creation of multi-entity structures, including holding companies. The author points out that despite the introduction of favourable legislation over 18 months ago, no R&D unit has been commercialised or privatised yet, or granted the status of a state research establishment. The authors see the main barriers to this in a shortage of funds for restructuring in the state budget and in individual establishments, and an absence of some executive regulations. Presenting the possibility of emerging from this “stalemate” , the author suggests changes to legislation and recalls some of the actions proposed by the education minister in the reform to the system of financing education.Problemy przekształceń własnościowych i organizacyjnych jednostek badawczo- -rozwojowych (JBR) zostały przedstawione w artykule na tle aktualnego stanu zaplecza badawczo-rozwojowego oraz przyjętych celów przekształceń. Oceniając stan JBR wskazano m.in. na systematyczne zmniejszanie się przychodów z prac badawczych i rozwojowych, spadek zatrudnienia w działalności B+R oraz pogarszającą się rentowność. Pogłębiający się kryzys sektora JBR obrazują dane liczbowe dla lat 1994-2000. Za szczególnie ważny cel restrukturyzacji JBR uznano dostosowanie działalności jednostek do warunków otwartej gospodarki i reguł obowiązujących w Unii Europejskiej. Autor dokonuje przeglądu wszystkich możliwych form przekształceń własnościowych i prawno-organizacyjnych JBR, rozważając zalety i wady poszczególnych rozwiązań. Wyróżnionymi formami przekształceń uwzględniającymi specyfikę JBR są: prywatyzacja bezpośrednia w drodze wniesienia jednostki do spółki z udziałem Skarbu Państwa i pracowników bądź w drodze oddania JBR do odpłatnego korzystania przez spółkę z udziałem pracowników oraz tworzenie struktur wielopodmiotowych, w tym holdingowych. Autor zwraca uwagę na fakt, że pomimo wprowadzenia w życie od przeszło półtora roku sprzyjających przepisów prawa, nie udało się żadnej jednostki skomercjalizować, sprywatyzować lub nadać jej status państwowego instytutu badawczego. Jako główne bariery hamujące proces przekształceń JBR należy, według autora, uznać niedostatek środków finansowych na cele restrukturyzacji w budżecie i w poszczególnych jednostkach oraz brak niektórych przepisów wykonawczych. Przedstawiając możliwości wyjścia z „patowej” sytuacji JBR autor proponuje zmiany w regulacjach prawnych oraz wspomina o działaniach zapowiadanych przez ministra nauki, zawartych w założeniach reformy systemu finansowania nauki
Kadry badawcze w Polsce i niektóre uwarunkowania ich działalności
Get PDFThe situation of research personnel in Poland in the nineties and some of the main factors that effect their functioning and the structure within which they work are presented in this article. In the first part of the article certain analogies and differences between scientific personnel in OECD countries and Poland are presented. The primary factor indicated as effecting the activity of the scientific researchers is the material support, particularly the financial compensation for their work conducted. This is also the primary factor effecting: the negative selection to the profession, the exodus of scientists to other professions and to other countries, as well as their employment in multiple places of work and/or their additional freelance work. This rather obvious statement has been illustrated by data that reflect the scale of these phenomena that are of fundamental significance for the activities of research personnel. In the second part of the article pointed out are the significance of some of the institutionalized means of material support for, and stimulation of scientific careers, such as stipends and grants, with emphasis on their insufficiency and lack of an effective scientific policy in this area.Artykuł dotyczy sytuacji kadr badawczych w Polsce w latach dziewięćdziesiątych oraz niektórych, zasadniczych czynników wpływających na ich kształt i funkcjonowanie. W pierwszej części artykułu pokazano pewne analogie i różnice odnoszące się do stanu kadr naukowych w państwach OECD i w Polsce. Wskazano, że podstawowym czynnikiem wpływającym na aktywność naukowców jest szeroko pojęte zaplecze materialne, a zwłaszcza wynagrodzenie za pracę. Jest to także główny czynnik wpływający na selekcję negatywną do zawodu, na odpływ pracowników naukowych do innych profesji lub na emigrację, a także na podejmowanie przez nich dodatkowych zajęć i wieloetatowość. Ta oczywista w gruncie rzeczy konstatacja została zilustrowana danymi świadczącymi o rozmiarach tych zjawisk, mających podstawowe znaczenie dla działalności kadr badawczych. W drugiej części artykułu wskazano na wagę niektórych instytucjonalnych form wsparcia materialnego i stymulowania kariery naukowej, takich jak stypendia i granty, podkreślając jednocześnie ich niewystarczalność oraz brak skutecznej polityki naukowej w tej dziedzinie
Zmiany w wyższym szkolnictwie rolniczym na przykładzie Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego
Get PDFThe article discusses the general trends taking place in the higher agricultural education. The abolition of state farms (PGR) and introduction of the market principles in agriculture resulted in the decreased interest in agriculture production related courses. While the courses focusing on the agriculture surrounding areas, like food production technology, human nourishment, became more popular. The limitation of the budgetary resources concerning the learning process, -and quitting the central steering of the recruitment processes, introduced the competition between higher education institutions. This forced them to reform the education process, toward modernization and matching students’ expectations and the wishes of employers. The author describes experiences gained in the period of two years, after the curriculum revision, accompanied by the attempt to individualize the learning process, were introduced at the SGGW. One of the most significant conclusions, based on the performed analysis, is that in the multi-department institutions, providing numerous courses on various subjects, in the present situation characterized by the autonomy of the departments regarding the curricula, the tendencies to teaching self-sufficiency, are reasonable from the department’s point of view, but may result in irrational teaching staff and financial policy on the institutional level not mentioning the threat of the deterioration of the teaching standards.W artykule przedstawiono ogólne tendencje zmian zachodzących w wyższym szkolnictwie rolniczym. Likwidacja PGR-ów oraz wprowadzenie mechanizmów rynkowych w rolnictwie spowodowały znaczne zmniejszenie zainteresowania kierunkami studiów związanych z produkcją rolniczą. Większą popularność zyskały natomiast kierunki związane z tzw. otoczeniem rolnictwa, jak technologia żywności czy żywienie człowieka. Ograniczenie środków budżetowych na działalność dydaktyczną oraz rezygnacja z centralnego sterowania rekrutacją na studia wprowadziły element konkurencyjności między uczelniami. Zmusza to szkoły wyższe do zreformowania systemu kształcenia w kierunku jego unowocześnienia, dostosowania do oczekiwań studentów i wymagań pracodawców. Autor charakteryzuje doświadczenia zebrane w okresie dwóch lat od wprowadzenia w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego zreformowanych programów studiów połączonych z próbą przejścia na zindywidualizowany system studiowania. Jednym z ważniejszych wniosków wynikających z dokonanej analizy jest stwierdzenie, że w uczelniach wielowydziałowych, prowadzących studia na wielu kierunkach, przy obecnej autonomii wydziałów w zakresie kształtowania programów nauczania tendencje do samowystarczalności pod względem działalności dydaktycznej są wprawdzie racjonalne z punktu widzenia jednostek wydziałowych, lecz mogą prowadzić do nieracjonalnego gospodarowania kadrami i środkami finansowymi w skali uczelni, nie mówiąc o niebezpieczeństwie obniżania jakości kształcenia
Strategia Lizbońska- założenia i szanse realizacji w Unii Europejskiej (1)
Get PDFThe article consists of two parts. The first part, appearing in this issue, describes the fundamental principles of the Lisbon Strategy which is intended to radically transform the European economy into a knowledge-based economy (KBE). The attainment of this type of economy is meant to be served by the creation of a so-called European Research Area (ERA). The basic documents of the European Union are described, highlighting the key significance of research, innovation and education in a knowledge-based society (KBS). Concerning the role of R&D, the main plans in this sphere are presented, followed by a discussion of the chief tasks that should be performed as a result of the formation of a European Research Area. A basic package of essential economic reforms permitting the implementation of the Lisbon Strategy, as well as basic instruments of realising the development of a KBS, are also discussed. Further in the article, problems connected with the implementation of the Strategy are addressed, and the undertakings currently in progress on the eve of the enlargement of the European Union are pointed out. Doubts and reflections about the possibilities and barriers to the realisation of the Strategy merit particular attention. In conclusion, the article presents figures illustrating the progress of various countries along the path set by the principles of the Lisbon Strategy and considers the chances of its realisation. The second part of the article, devoted to Poland, will appear in the next issue.Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza, opublikowana w tym numerze, zawiera opis podstawowych założeń Strategii Lizbońskiej , mającej prowadzić do radykalnej transformacji gospodarki europejskiej w gospodarkę opartą na wiedzy. Realizacji tego typu gospodarki ma służyć stworzenie tzw. europejskiego obszaru badań i innowacji (European Research Area - ERA). Autorka omawia podstawowe dokumenty Unii Europejskiej, podkreślając kluczową rolę badań, innowacji i edukacji w gospodarce opartej na wiedzy. Omawiając miejsce sfery B+R, przedstawia główne zamierzenia związane z tą sferą, a następnie szczegółowe zadania, jakie powinny zostać zrealizowane dzięki stworzeniu europejskiego obszaru badawczego. Omówiony został również podstawowy pakiet koniecznych reform ekonomicznych umożliwiających realizację Strategii Lizbońskiej, a także najważniejsze instrumenty realizacji rozwoju gospodarki opartej na wiedzy. W kolejnej części artykułu Autorka zajmuje się problemami związanymi z wdrażaniem Strategii, zwraca uwagę na przedsięwzięcia podejmowane obecnie oraz w perspektywie rozszerzenia Unii Europejskiej. Na szczególną uwagę zasługują wątpliwości i refleksje dotyczące możliwości i ograniczeń realizacji Strategii. W końcowej części artykułu Autorka prezentuje wyliczenia pokazujące podążanie różnych krajów po ścieżce wyznaczonej przez zamierzenia Strategii Lizbońskiej oraz rozpatruje szanse jej realizacji. Druga część artykułu, poświęcona Polsce, ukaże się w następnym numerze
Pojęcie kompetencji a polityka wobec edukacji i rynku pracy
Get PDFThe paper presents the notions and definitions of competence and meanings associated with those notions in OECD international literacy studies and in the European Commission’s policy. The notions adopted in EU policy and OECD studies are backed up by certain axiology. Generally speaking, those organisations define competence as a set of knowledge and varied skills required for individual success and smooth-operating society. The competences learned at school are intended to prepare the individuals to cope with their roles at work, in the family and the society at large. A success in life is understood as self-fulfilment and autonomy. Social prosperity is defined in terms of sustainable growth, environmental protection and fight against social exclusion. The link between competence, individualism and effectiveness is mentioned less frequently. By defining and measuring competence and core skills societies may improve effectiveness of education and better accommodate curricula to labour market demands. However, a complete match between the supply of competence and the demands of labour market does not seem achievable.Autor przedstawia koncepcje i definicje kompetencji oraz podaje znaczenia, jakie przypisuje się tym pojęciom w międzynarodowych badaniach umiejętności prowadzonych pod auspicjami OECD oraz w polityce Komisji Europejskiej. Za koncepcjami przyjętymi w polityce Unii Europejskiej i w badaniach OECD stoi pewna aksjologia. Ogólnie rzecz biorąc, instytucje te definiują kompetencje jako zestaw wiedzy i rozmaitych umiejętności potrzebnych jednostce do udanego życia, społeczeństwu zaś do pomyślnego funkcjonowania. Kształtowanie kompetencji w szkole ma przygotować jednostkę do radzenia sobie w pracy oraz w roli rodzinnej i obywatelskiej. Udane życie jest rozumiane jako samorealizacja i autonomia. Pomyślność społeczna została natomiast zdefiniowana jako zrównoważony wzrost, ochrona środowiska i przeciwdziałanie wykluczeniu. Rzadziej wskazuje się, że z pojęciem kompetencji łączą się także indywidualizm i efektywność. Definiowanie oraz pomiar kompetencji i tzw. umiejętności kluczowych pozwalają poprawić efektywność kształcenia, a także lepiej dostosować treści programów szkolnych do oczekiwań rynku pracy. Jednak pełne dostosowanie „podaży” kompetencji do oczekiwań świata pracy nie wydaje się możliwe
O wiedzy do natychmiastowego spożycia i lekarstwie na wszystko
Get PDFThe paper presents the complex analysis of the problem of „vocationalization” process of colleges and the analysis of the results of the process acceleration with regard to universities, observed in numerous countries. The question is examined with regard to West European countries, however some references concerning the first steps on this road made by the countries of the Eastern and Central Europe are also contained in the final section of the article. The „vocationalization” , according to the author is the long lasting phenomenon and comprises the significant historical dimension. This process should not be neglected, even if not respected by the academicians. The „vocationalization” played and will continue to play the most significant role in the process of the university adjustment to the environment, no matter whether it reflects the ideology opposite to the „academicism” or ..scholasticism” or the rational policy of governments. Three stages of the adjustment and assimilation process, and finally, returning to the appropriate character of Academy: the ideological debate, the institutional differentiation and the differentiation on the ground of education cycles, are distinguished. Have the applicability and usefulness to be accomplished at the expense of fundamentals and disinterested? And because, as pronounced by the author, everything indicates that this is the concept supported by the authorities, one may wait for the results of the divergence between the utilitarian, supported by governments and demand of the students, who are continuously inclined to focus on the values and culture.Opracowanie zawiera wnikliwą analizę problemu „uzawodowienia” studiów wyższych oraz skutków obserwowanych w wielu krajach prób przyspieszenia tego procesu w odniesieniu do uniwersytetów. Problem, rozważany na przykładzie państw Europy Zachodniej, w końcowych partiach tekstu znajduje również odniesienia do pierwszych kroków podejmowanych na tej drodze w Europie Środkowo-Wschodniej. Uzawodowienie - pisze Autor-jest zjawiskiem długotrwałym i ma znaczący wymiar historyczny. Trudno pomijać ten fakt, nawet jeśli nie zawsze sprzyja mu środowisko akademickie. I niezależnie od tego, czy wyraża ideologię przeciwstawną do „akademizmu” lub „scholastycyzmu” , czy też jest wyrazem racjonalnej polityki rządów - odgrywało i nadal będzie pełnić najważniejszą rolę w procesie dostosowywania się uniwersytetu do otoczenia. W tym procesie dostosowywania się, asymilacji i - w końcu - powrotu do stanu typowego dla akademii, Autor wyróżnia i omawia trzy stadia: debatę nad ideologią, zróżnicowanie instytucjonalne oraz różnicowanie poprzez cykle kształcenia. Czy dążenie do tego co stosowane i użyteczne musi odbywać się kosztem tego co podstawowe i bezinteresowne? Ponieważ - jak stwierdza Autor - wszystko wskazuje na to, że taki właśnie punkt widzenia popierają władze, wypada czekać na skutki rozdwojenia między tym co utylitarne i wspierane przez rząd a popytem ze strony studentów, ciągle skłonnych kierować się ku temu co dotyczy wartości i kultury
Międzynarodowe aspekty działalności szkolnictwa wyższego
Get PDFIn the academic community the need to internationalise the universities in a more systematic and organised way is being discussed more and more frequently. Internationalisation is no longer the goal of individual researchers and students, it is now a political issue. Why is this so and how does internationalisation manifest itself? The origins of this phenomenon can be traced to increasing economic globalisation and international integration. The Author discusses this problem more closely and focuses on the internationalisation of education, leaving aside the international aspects of research. She defines the term ‘internationalisation’ and other related terms such as globalisation and Europeanisation. She also discusses various supra-national programs fostering the internationalisation of higher education as well as the role of the Bologna Declaration and the implementation of its resolutions in Western European countries and Poland.W świecie akademickim coraz częściej mówi się o konieczności większego - systematycznego i zorganizowanego - umiędzynarodowienia działalności uniwersytetów. Umiędzynarodowienie przestało być sprawą jedynie poszczególnych uczonych i studentów, stało się przedmiotem polityki. Jakie są tego powody i w czym się przejawia owa internacjonalizacja? Źródeł tego zjawiska należy poszukiwać w rosnącej globalizacji gospodarczej i integracji międzynarodowej. Autorka zajmuje się bliżej tym problemem, koncentrując uwagę na umiędzynarodowieniu kształcenia, a pozostawiając na uboczu międzynarodowe aspekty działalności badawczej. Przedstawia sposób rozumienia pojęcia „internacjonalizacja” oraz terminów pokrewnych - „globalizacja” i „europeizacja” . Opisuje wyznaczniki, ograniczenia, bariery i szanse rozwoju umiędzynarodowienia. Omawia również różne ponadnarodowe programy rozwoju umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego, a także rolę Deklaracji Bolońskiej oraz realizację jej postanowień w państwach Europy Zachodniej i w Polsce
Nowe wyzwania walidacji w polskich uczelniach – potwierdzanie efektów uczenia się osiągniętych poza szkolnictwie wyższym
Get PDFThis article is an introduction to the issue of validation of learning outcomes achieved outside higher education in Polish Higher Education Institutions. The first part discusses the national regulations on the basis of the Law on Higher Education. In the second and the third parts the experiences of selected pilot projects devoted to validating learning outcomes were delineated. The last part contains preliminary conclusions and recommendations.Niniejszy artykuł stanowi wprowadzenie do problematyki potwierdzania (walidowania) przez uczelnie efektów uczenia się osiągniętych poza szkolnictwem wyższym. W pierwszej jego części omówiono regulacje krajowe na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W częściach drugiej i trzeciej naszkicowano doświadczenia wybranych projektów pilotażowych poświęconych potwierdzaniu efektów uczenia się. Ostatnią część stanowią wstępne wnioski i rekomendacje
