Digital Repository of Georgian Scientific Works
Not a member yet
3428 research outputs found
Sort by
ენობრივი პროდუქციის ნეიროფსიქოლოგიური და ლინგვისტური ანალიზი ტიპურად განვითარებული ენობრივი უნარის, ექსპრესიული ენის დარღვევისა და აუტიზმის სპექტრის აშლილობის მქონე 4-6 წლის ასაკის ქართულენოვან ბავშვებთან
No full textკვლევის მიზანს წარმოადგენდა ქართულ ენაზე მოსაუბრე, 4-6 წლის ტიპურად განვითარებული ენობრივი უნარის, ენის განვითარების დარღვევისა და აუტიზმის სპექტრის აშლილობის მქონე ბავშვების ენობრივი პროდუქციის ურთიერთშედარება ენის კომპონენტების (ფონოლოგია, სემანტიკა, სინტაქსი, მორფოლოგია და პრაგმატიკა) და ვერბალური ქცევის („მენდი“, „ტაქტი“, „ექოიკი“, „ინტრავერბალი“) ტიპოლოგიის მიხედვით. მიღებული შედეგების ახსნა მოხდა ენის სხვადასხვა კოგნიტური მოდელის ფარგლებში და ნეიროფსიქოლოგიური ანალიზის საშუალებით.
კვლევის შედეგად მიღებულ მონაცემებზე დაყრდნობით შეიძლება ითქვას, რომ სამივე ეს ჯგუფი მეტყველების ნაწილების გამოყენების ტენდენციით ერთმანეთისგან ძირითადად არ განსხვავდებიან. ისინი ქართული ენის ლინგვისტური თავისებურების გათვალისწინებით გამოიყენებენ წინადადების იმ წევრებს მეტი სიხშირით, რომელთა როლი შინაარსის გადმოცემის პროცესში უპირველესია. ლინგვისტური შეცდომების მიხედვით ენის დარღვევის მქონე ბავშვების ტიპურ შეცდომას ფონეტიკური სირთულეები წარმოადგენს, ხოლო აუტიზმის სპექტრის შემთხვევაში ტიპური შეცდომა დაკავშირებულია ენის პრაგმატულ მხარესთან. ტიპური ენობრივი შესაძლებლობების და ენის დარღვევის მქონე ბავშვების მიერ ნათქვამი წინადადებების სიგრძე აღემატება აუტიზმის სპექტრის მქონე ბავშვების მონაცემს, როგორც ფორმალურ, ისე არაფორმალურ სიტუაციაში. „მენდის“ და „ექოიკის“ გამოყენება ამ ასაკში უპირატესად დამახასიათებელია აუტიზმის სპექტრის მქონე ბავშვებისთვის. „ინტრავერბალს“ კი მსგავსი წარმატებით გამოიყენებს, როგორც ტიპური ენობრივი შესაძლებლობების, ისე ენის განვითარების დარღვევის მქონე ბავშვები.
ვიწრო ინტერესის თემის ამოჩემება და ინტონირებული მეტყველება ტიპური მახასიათებელია აუტიზმის სპექტრის მქონე ბავშვებისთვის და თითქმის არ ვხვდებით დანარჩენი ორი ჯგუფის წარმომადგენლებთან. სიტყვის ეკვივალენტების გამოყენება მხოლოდ ენის განვითარების დარღვევის მქონე ჯგუფის მახასიათებელია. ლევეტლის ენის კოგნიტური მოდელის ფარგლებში ჯგუფებს შორის განსხვავება შემდეგია: ენის განვითარების დარღვევის შემთხვევაში პრობლემურ რგოლს წარმოადგენს ფორმულირების, გრამატიკული და ფონოლოგიური კოდირების საფეხური და დამატებით ფონეტიკური გეგმის არტიკულაცია. აუტიზმის სპექტრის შემთხვევაში ძირითად ენობრივ სირთულეს წარმოადგენს კონცეპტუალიზაციის, პასუხის მომზადების და მონიტორინგის საფეხური, ვერბალური წინა პასუხის გათვალისწინება და შესაბამისად, სიტყვის ფორმულირება და გრამატიკული კოდირება.The aim of the study was to make comparison of language output among Georgian language-speaking children at the age of 4-6 with typically developed language skills, language disorder and autism spectrum disorder according to language components (phonology, semantics, syntax, morphology and pragmatics) and typology of verbal behavior (“mand”, “tact”, “echoic”, “intraverbal”). The results obtained were explained within different cognitive models of language.
Based on the data obtained from the study, it can be said that all three of these groups basically do not differ from each other in the tendency to use parts of speech. Taking into consideration the linguistic peculiarity of the Georgian language, they use the members of the sentence more frequently, whose roles are leading in the process of content delivery. Due to linguistic errors phonetic difficulties are a typical error in children with language disorder, while in the case of the autism spectrum the typical error is related to pragmatic problems. The length of sentences said by children with typical language abilities and language disorder exceeds the data of children with autism spectrum disorder in both formal and informal situations. The use of “mand” and “echoic” is mostly characteristic to children with autism spectrum disorder. Intraverbal is applied with similar success by both children with typical language abilities and language disorder. Harping on a topic of narrow interest and intonated speech is a typical feature for children with autism spectrum disorder and they are rarely met with the other two groups. The use of word equivalents is characteristic only to the group with language disorder. Within the frame of Levelt’s cognitive model of language, the difference between the groups is the following: For language disorder, the problematic stage may be the step of formulation, grammatical and phonological coding, and the articulation of an additional phonetic plan. In the case of the autism spectrum, the main language difficulty is the step of conceptualization, response preparation and monitoring, the consideration of previous verbal response and word formulation in compliance with it and grammatical coding
Assessment of the financial sustainability and risks of the health sector in Georgia
No full textჩვენს მიერ საკვლევი სამაგისტრო ნაშრომი „საქართველოს ჯანდაცვის სექტორის ფინანსური სტაბილურობის და რისკების შეფასება“ შეეხება საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში გატარებულ არაერთი რეფორმის ეფექტურობას, საყოველთაო ჯანდაცვის სისტემის უპირატესობებსა და ნაკლოვანებებს. ჩვენი მიზანი გახლდათ შეგვესწავლა ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურა, ადამიანური რესურსი და სახელმწიფო ხარჯები ჯანდაცვაზე. აქედან გამომდინარე ჩვენს მიერ საკვლევი თემა აქტუალურად მიმაჩნია. ჩატარებული კვლევის ამოცანაა ჩვენება იმისა, რომ მნიშვნელოვანია აქტიური კომუნიკაცია სამედიცინო დარგის წარმომადგენლებთან, ჯანდაცვის ადგილობრივ და საერთაშორისო ექსპერტებთან რეფორმების დაგეგმვის ფაზაში პროცესების გამჭვირვალობის მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს ყველა მონაწილე მხარეების აქტიურ ჩართულობას რეფორმის დაგეგმვასა და განხორციელებაში. ჩატარებული კვლევის საგნია საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის კვლევა და ანალიზი. კვლევის ობიექტია საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში მოქმედი რეფერალურიდა კერძო საავადმყოფოების საქმიანობა, საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ოფიციალურ ვებგვერდებზე განთავსებული ინფორმაცია. ჩვენს მიერ ჩატარებული კვლევის ძირითად შედეგად ვამტკიცებთ მას, რომ საჭიროა ჯანდაცვის დაფინანსების სრულყოფილი სტრატეგიის შემუშავება. კერძოდ, დეტალურად განისაზღვროს იმ სამედიცინო მომსახურების მოცულობა, რომელსაც სრულად დააფინანსებს სახელმწიფო და რომელიც დაბალანსებული იქნება რეალურ შესაძლებლობებთან. ჩვენს მიერ ჩატარებული კვლევის სიახლე გახლავთ ჩვენება იმისა, რომ ჯანდაცვის სისტემის ფინანსური მდგრადობისა და დანახარჯების ზრდის კონტროლისათვის უმნიშვნელოვანესია პირველადი ჯანდაცვის სისტემის განვითარება. ამავე დროს, მნიშვნელოვანია პრევენციული მომსახურებების მიმართულებით მეტი ფინანსური რესურსების ინვესტირება, რათა გაძლიერდეს ავადობისა და სიკვდილიანობის ყველაზე მძიმე ტვირთის მქონე დაავადებათა პირველადი, მეორეული და მესამეული პრევენცია და, შესაბამისად, ქრონიკული დაავადებების მქონე მოსახლეობის დაცვა ჯანდაცვის კატასტროფული დანახარჯებისაგან.Our master's thesis “Assessing the Financial Stability and Risks of the Healthcare Sector in Georgia” focuses on the effectiveness of a number of reforms in the Georgian health care system, the advantages and disadvantages of a universal health care system. Our goal was to study health infrastructure, human resources and public health spending. Therefore, I think the research topic is relevant for us. The purpose of the study is to demonstrate the importance of active communication with medical professionals, local and international health experts in order to ensure transparency of processes at the stage of reform planning, which will contribute to the active involvement of all stakeholders in the planning and implementation of the reform. The subject of the research is the study and analysis of the health care system in Georgia. The object of the research is the activities of specialized and private hospitals operating in the health care system of Georgia, the information is posted on the official websites of the National Statistical Office of Georgia. The main result of our research is that we argue that there is a need to develop a comprehensive health financing strategy. In particular, to define in detail the volume of medical services that will be fully funded by the state and which will be balanced by real possibilities. The novelty of our study is its demonstration that the development of the primary health care system is critical to control the financial sustainability and growth of the health care system. At the same time, it is important to invest more financial resources in preventive services in order to strengthen primary, secondary and tertiary prevention of diseases with the highest burden of morbidity and mortality, and, as a result, to protect populations with chronic diseases from catastrophic health conditions. care costs
საერთაშორისო საგაზაფხულო სკოლა - აფხაზეთი: შუა საუკუნეებიდან დღემდე (ისტორიულ-კულტუროლოგიური ასპექტები). სკოლის მასალების კრებული II
No full textThe “International Seasonal (Spring) School: “Abkhazia from the Middle Ages to the Present (Historical-Culturological Aspects)” is the project of the Korneli Kekelidze Georgian National Centre of Manuscripts. It is implemented in partnership with the Sokhumi State University. The School project is financially supported by the Shota Rustaveli National Science Foundation of Georgia Georgia (Grants OTG-II-19-176 – OTG-II-21-080).
The aim of the School is to to create the space where application of up-todate knowledge and methodology for understanding the autonomous republic of Abkhazia – an inalienable part of Georgia – its history from the middle ages to the present is alive and functioning.
In line with modern standards the project envisages enhancing background for bringing together and conveying the knowledge accumulated in this branch of study; against the background of overwhelming falsification and politicization tendencies it moreover acquires central importance to develop a standing mandate for setting competency and thorough application of up-to-date methodology as a working mode of the School procedure so that the School participants have access to information that stems from reliable sources and this way they can improve their topical knowledge as well as raise their awareness of the subject matter in general.
Further, as it sets forth the topical questions within the field of historical and culturological research of subject it defines prospective research criteria for it and forms partnerships, this way it promotes integration of Georgian scholars within the international academic research milieu.
The academic program of the School in synthesis with various other activities (round table and panel discussions, interactive simulation) covers the lecture course.
For the sake of illustrating history of the region of Abkhazia the School lecture thematic included most of branches of the discipline of history: political history (middle ages, modern and contemporary periods), church history, historical geography, history of culture (architectural, fresco and miniature arts, analysis of the literary culture) the ethno-linguistic studies and research in the source study (narrative, documentary, epigraphic).
The material herein was subdivided within the following 5 learning modules:
1. Terms “Abkhazian” and “Abkhazia”
2. From the “Kingdom of Abkhazia” to the Occupied Territory
3. Ecclesiastical processes in Abkhazia
4. Abkhazia: Cultural Heritage
5. Abkhazia in the collections of the National Centre of Manuscripts
The leading scholars of the National Centre of Manuscripts share their research results as well as methodology to the School participants. The School is an environment that functions as a platform for bringing together representatives from different institutions (educational and scientific centers) of Georgia, including
Abkhaz researchers as well as foreign researchers. The collection herein represents bilingual annotations of lectures given within the schools. Each topic has its bibliography with sources and monographs
საგანმანათლებლო პოლიტიკა და ნაციონალური იდენტობის ფორმირება საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (1918-1921)
No full textთანამედროვე ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებებში დღემდე აქტუალურია ნაციონალიზმისა და ნაციონალური იდენტობის ფორმირებასთან დაკავშირებული კვლევის საკითხები. ნაციონალური იდენტობის ფორმირება მრავალმხრივი და მრავალგანზომილებიანი პროცესია და სხვადასხვა სამეცნიერო დარგის ინტერესების სფეროში ხვდება. ნაშრომში წარმოდგენილია საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საგანმანათლებლო პოლიტიკა და მისი როლი ნაციონალური იდენტობის ფორმირების პროცესში, 1918-1921 წლებში. 1918 წელს საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო პოლიტიკის ერთ-ერთ
უმნიშვნელოვანეს მიმართულებას ქართული საგანმანათლებლო სისტემის ძირეული გარდაქმნა, რიგ შემთხვევებში კი, - მისი ხელახალი შექმნა წარმოადგენდა. ის თავისი მნიშვნელობით არ ჩამოუვარდებოდა ისეთ რეფორმებს, როგორიც არის სამეურნეო, ეკონომიკური თუ თვითმმართველობის რეფორმა. ეს უკანასკნელი იყო კიდეც დაკავშირებული განათლების რეფორმის დემოკრატიზაციის პროცესებთან. 1921 წლის საქართველოს კონსტიტუცია დემოკრატიის ქართული მოდელის ნიმუშად არის შესაფებული. თუმცა, სწორი იქნება აღვნიშნოთ, რომ დემოკრატიის ქართული მოდელის ძიება პირველი რესპუბლიკის საგანმანათლებლო პოლიტიკაშიც უნდა გავაგრძელოთ. მით უფრო იმ გარემოებების გათვალისწინებით, რომ ეს მოდელი ერთდროულად მოიცავდა ეროვნულ ნიადაგზე კულტურული თანასწორობისა და დემოკრატიზმის პრინციპებზე დაფუძნებულ საგანმანათლებლო სისტემას. ჩვენი კვლევის მიზანია დავადგინოთ, როგორია ქართული ნაციონალური იდენტობის ჩამოყალიბებისა და განვითარების პროცესი 1918-1921 წლებში გატარებული საგანმანათლებლო პოლიტიკის მიხედვით და როგორი არის საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ნაციონალური იდენტობის თავისებურებები...Research issues related to the formation of nationalism and national identity are still relevant in modern humanities and social sciences. Formation of the national identity is a multifaceted and multidimensional process and falls into the field of interest of various scientific fields. The paper presents educational policy of the Democratic Republic of Georgia and its role in the process of national identity formation in 1918-1921.
After the declaration of independence of Georgia in 1918, one of the most important directions of the state policy of the democratic republic was fundamental transformation of the Georgian educational system, and in some cases its re-creation. It was not inferior in its importance to such reforms as agricultural, economic or self-government ones. The latter was even related to the democratization processes of the education reform. The Constitution of Georgia of 1921 is considered to be an example of the Georgian model of democracy. However, it should be mentioned that we should continue the search for the Georgian model of democracy in the educational policy of the First Republic. All the more, taking into consideration the circumstances that this model simultaneously included an educational system based on the principles of cultural equality and democracy on the ground of nationality. The purpose of our research is to determine the process of formation and development of the Georgian national identity according to the educational policy carried out in 1918-1921 and the peculiarities of the national identity of the Democratic Republic of Georgia..
მხატვრული ტექსტის აგების ერთი შესაძლებლობისათვის ქართულში
No full textტექსტის, როგორც ენისა და მეტყველების უმაღლესი საკომუნიკაციო ერთეულის, კომპლექსური სამეტყველო ქმედების, სტრუქტურისა და ფუნქციური ასპექტების კვლევა დღეისათვის ძალზე აქტუალურია, რადგან ნებისმიერი ტექსტი ფუნქციონირებს კონკრეტულ სამეტყველო აქტში. ტექსტის მოდელირების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი კომპონენტთა (ტექსტის/მეტატექსტის კონსტიტუენტთა) ურთიერთდაკავშირების საშუალებებია. ასეთთა შორის (ზმნა-შემასმენელთა დრო-კილოს ფორმები, ჩართული სიტყვები და გამოთქმები, სინონიმები თუ ანტონიმური, ნაცვალსახელური ჩანაცვლებები)
განიხილავენ ასევე ლექსიკურ თუ სემანტიკურ (სიტყვათა და შესიტყვებათა) გამეორებებს, რაც ამჯერად ჩვენი დაკვირვების ობიექტს წარმოადგენს. დავინტერესდით, რა სურათს მოგვცემდა ეს შესაძლებლობა მხატვრულ, კერძოდ კი, მცირე პროზის ტექსტებში, რომელთათვისაც ძირითადად დამახასიათებელია სხარტი, ლაკონური, დინამიკური თხრობა, გარკვეული რიტმულობაც კი. ამდენად, ნაშრომში ვაანალიზებთ გამეორებას, როგორც ქართული მხატვრული ტექსტის აგების ერთ-ერთ ენობრივ, ტექსტის/მეტატექსტის კომპონენტთა შეკავშირებისა და აზრობრივად შეკვრის შესაძლებლობას.
კვლევის მიღებულ შედეგებზე დაყრნობით შეიძლება ითქვას, რომ გამეორებული ლექსიკური ერთეულებიდან ჭარბობს ზმნა (32%), არსებითი სახელი - 27%-ია; ზედსართავი სახელი - 5%; ზმნიზედა - 14%; ნაწილაკი - 8%; სხვა დანარჩენი -14%. საანალიზო მასალის მიხედვით გამოიკვეთა ტექსტის, მისი ნაწილების, აზრობრივად შეკავშირებისათვის გამოყენებული 1. ერთი და იმავე ლექსიკური ერთეულების გამეორებები; 2. სიტყვათშეთანხმებათა გამეორებები. დადასტურდა, როგორც კონტაქტური (მეზობელ წინადადებაშივე არსებული), ისე - დისტანციური (ერთი ან რამდენიმე წინადადების შემდეგ) გამეორების ნიმუშები.
საინტერესო აღმოჩნდა ანაფორული გამეორებები, ანადიპლოზისი თუ სარკისებური გამეორება, ასევე, იდენტური ან მსგავსფუძიანი სიტყვების ერთმანეთის გვერდით არსესბობა. განსაკუთრებული ყურადღება მიიქცია არა მარტო ცალკეული სიტყვების, არამედ ფრაზების, სიტყვათშეთანხმებების გამეორების შემთხვევებმა. ნიშანდობლივი აღმოჩნდა არა ერთი, არამედ ერთდროულად რამდენიმე ლექსიკური ერთეულის, სიტყვისა თუ ფრაზის გამეორებაც. ჩატარებული კვლევის საფუძველზე, თამამად შეიძლება აღინიშნოს, რომ მცირე პროზის ტექსტებში გამეორება, როგორც ტქსტის ნაწილების შეკავშირებისა და აზრობრივად შეკვრის ერთ-ერთი შესაძლებლობა, ცალსახად ექსპლიციტურია (ხილულია) და არა იმპლიციტური (უხილავი); ზოგი მას ძლიერ, ზოგიც - სუსტ საშუალებად მიიჩნევს. ჩვენ საბოლოო შეფასებისაგან ამ ეტაპზე თავს ვიკავებთ, თუმცა, ერთი შეხედვით, საკმაოდ ძლიერ საშუალებად წარმოგვიდგება.Nowadays, the study of a text, as the highest communication unit of language and speech, complex speech act and its structural and functional aspects, is quite relevant, as any type of text functions in specific speech act. Among the possibilities of text construction, identifying the means of component (constituents of text or metatexts) interconnection is one of the important tasks. Lexical and semantic repetitions (of words or word combinations) are also discussed next to the components such as tense and mood forms of a verb, inserted words and expressions, synonyms or antonyms, and pronoun substitutions. And the goal of our research is to discuss these lexical and semantic repetitions in literary texts. We tried to analyze these forms in short stories, that are mainly characterized by short, laconic and dynamic narration style and distinguished by their specific rhythm. Thus, in our research we study the repetition as one of the linguistic possibilities of constructing Georgian literary text and, as we have already mentioned it is also considered as one of the means of component (text or metatexts) interconnection that forms the logical unity in a text. Based on the study results, it can be concluded that verb predominates among the repeated lexical units (32%), and then comes the noun -27%; adjective - 5%; adverb - 14%; particle size - 8% and all the other units comprises 14%. According to the research findings, the following units were used for logical coherence
in the text and its components: 1. repetitions of one and the same lexical units and 2. repetitions of word combinations; Both, contact (existing in the neighboring sentence) and remote (after one or more sentences) repetition patterns were found in the study materials. We have also found interesting examples of repetition of anaphora and anadiplosis; repetition of identical words or the words made up of the same stems.
Special attention was paid to the repetition of phrases and word combinations; examples of repetition of several lexical units, words or phrases at the same time was significant.
Based on the research, it can be clearly stated that using the repetition in short stories, as one of the possibilities of connecting and forming the logical unity of text components, is also uniquely explicit (visible) but not implicit (invisible); Some linguists consider it as a strong form while others contradict this idea. At this point, we refrain from making a final appraisal, though, apparently, it seems like a pretty strong unit
ქრისტიანების სტატუსი ადრეულ ისლამში (არაბული დაცვის სიგელები)
No full textსადისერტაციო ნაშრომი წარმოადგენს პირველ მონოგრაფიულ გამოკვლევას ქართულ ისტორიოგრაფიაში, რომელშიც სხვადასხვა სახის არაბული წყაროებისა და სამეცნიერო ლიტერატურის საფუძველზე, განხილული და გაანალიზებულია ქრისტიანების სოციალურ-ეკონომიკური, კულტურული და უფლებრივი მდგომარეობა ადრეისლამურ პერიოდში როგორც საერთაშორისო ურთიერთობებისა და რეგიონალური პოლიტიკის ჭრილში, ასევე ლოკალურ დონეზე. ნაშრომში განხილულია არაბული დაცვის სიგელები, მათი ავთენტურობის საკითხი და გამოვლენილია ძირითადი თავისებურებები ქრისტიანების სტატუსთან მიმართებაში.
სადისერტაციო ნაშრომის სამეცნიერო სიახლეს წარმოადგენს მუჰამადისა და მართლმორწმუნე ხალიფების პერიოდში არამუსლიმებთან გაფორმებული 36 არაბულ ენაზე შედგენილი ზავისა და შეუვალობის სიგელის და წერილის თარგმნა და კომენტირება. მათი ნაწილი შედარებით ნაკლებად არის ცნობილი და პირველად შემოგვაქვს სამეცნიერო მიმოქცევაში.
ეს სიგელები წარმოადგენენ პირველ დოკუმენტებს, რომელთა მეშვეობითაც ფიქსირდებოდა ქრისტიანთა მორჩილება ახლადჩამოყალიბებული მუსლიმური სამხედრო-პოლიტიკური ადმინისტრაციისადმი და განისაზღვრებოდა ორივე მხარის უფლებები და მოვალეობები. ომისა და მშვიდობის დროს მუსლიმთა მიერ ქრისტიანული აღმსარებლობის მოსახლეობასთან ურთიერთობის დარეგულირების პრაქტიკა და ისტორიულ-სამართლებრივი რეალიები მნიშვნელოვანია დღესაც, როდესაც კვლავ აქტუალურია აღმოსავლეთ-დასავლეთის ურთიერთმიმართებისა და მუსლიმურ-ქრისტიანული დიალოგის პრობლემა.
დისერტაციის დასკვნით ნაწილში შეჯამებულია ნაშრომში განხილული პოლიტიკური თუ სოციალ-ეკონომიკური საკითხები, რომლებზეც ძირითად ტექსტშია მსჯელობა.The dissertation is the first monographic study in Georgian historiography, which, based on various Arabic sources and scientific literature, discusses and analyzes the socio-economic, cultural, and legal status of Christians in the early Islamic period. It does so both, through the prism of international relations and regional politics, as well from the local perspective. The paper discusses the Arab protection treaties, the issue of their authenticity, and reveals the main features in relations to the status of Christians.
The scientific novelty of the dissertation is the translation and commentary of the thirty-six treaties of peace and security written in Arabic language and negotiated with non-Muslims during the period of Muhammad and the Rashidun Caliphate. Some of them are relatively unknown and we are bringing them into the scientific circulation for the first time. These treaties were the first documents of the sort, through which the submission of Christians to the newly formed Muslim political-military administration were established, and the rights and responsibilities of both parties were defined. The Muslims’ practice to regulate relations with the population professing Christianity, during the times of war and peace, and its historical-legal realities are important to this day, particularly so when the problem of East-West relations and the Muslim-Christian dialogue is resurfacing yet again.
The concluding part of the dissertation summarizes the political and socio-economic issues discussed in the main body of the paper
Marketing system in a dental organization
No full textThis research article presents the market orientation of the dental organization and the marketing problems in this process. The research focus is primarily on the role of moral-ethical connection and therefore the model of connection between physician and patient is developed based on a pre-designed questionnaire. Segmentation in the dental market is studied and relevant business models are characterized. The chain of decision-making process in the dental market is discussed and strategic, administrative and operational solutions are given in relation to the management of the clinic. General value is influenced by the following marketing factors: psychological training of staff, psychological characteristics of the staff, interior of the clinic, level of service, patient satisfaction control system. The scientific article presents the SWOT analysis of the dental market and identifies the capabilities and possible threats of the organization. The focus is on collaborative learning between the clinic and the educational institution. The principle of patient orientation is set.ამ კვლევით სტატიაში წარმოდგენილია სტომატოლოგიური ორგანიზაციის ბაზარზე ორიენტაცია და ამ პროცესში არსებული მარკეტინგული პრობლემები. კვლევის ძირითადი აქცენტი კეთდება მორალურ-ეთიკური კავშირის როლზე, ამიტომ ექიმსა და პაციენტის შორის კომუნიკაციის მოდელი შემუშავებულია წინასწარ შედგენილი კითხვარის საფუძველზე. შესწავლილია სეგმენტაცია სტომატოლოგიურ ბაზარზე და დახასიათებულია შესაბამისი ბიზნეს მოდელები. განხილულია გადაწყვეტილების მიღების პროცესის ჯაჭვი და მოცემულია სტრატეგიული, ადმინისტრაციული და ოპერატიული გადაწყვეტილებები კლინიკის მენეჯმენტთან დაკავშირებით. მთლიან ღირებულებაზე გავლენას ახდენს შემდეგი მარკეტინგული ფაქტორები: პერსონალის ფსიქოლოგიური მომზადება და ფსიქოლოგიური მახასიათებლები, კლინიკის ინტერიერი, მომსახურების დონე, პაციენტის კმაყოფილების მონიტორინგის სისტემა. სამეცნიერო სტატიაში წარმოდგენილია სტომატოლოგიური ბაზრის SWOT ანალიზი და გამოვლენილია ორგანიზაციის შესაძლებლობები და შესაძლო საფრთხეები. ყურადღება გამახვილებულია კლინიკასა და საგანმანათლებლო დაწესებულებას შორის თანამშრომლობით სწავლაზე. დადგენილია პაციენტზე ორიენტაციის პრინციპი