Filozofia Chrześcijańska
Not a member yet
174 research outputs found
Sort by
Neuroteologia a teologia. Zagadnienia wstępne
No full textThe article presents neurotheology as an interdisciplinary field studying the relationship between religious experiences and brain activity. It discusses its methodology, history, and key researchers. The relationship between neurotheology and theology is analyzed, along with critical perspectives on its assumptions. Potential directions for the field’s development are outlined. The article also presents the scope of cooperation between theology and neurotheology, as well as the potential benefits of this collaboration for the former field.Artykuł przedstawia neuroteologię jako interdyscyplinarną dziedzinę badającą związki pomiędzy doświadczeniami religijnymi a aktywnością mózgu. Omówiono jej metodologię, historię i ukazano kluczowych badaczy. Ponadto poddano analizie relacje między neuroteologią i teologią oraz krytyczne podejście do jej założeń. Przedstawiono potencjalne kierunki rozwoju tej nauki. W artykule przedstawia się też pole współpracy pomiędzy teologią a neuroteologią oraz potencjalne korzyści płynące z owej współpracy dla tej pierwszej dziedziny
Evelin Underhill – mistyka jako sztuka bycia w relacji do Absolutu
No full textThe text attempts to outline the spiritual profile of Evelin Underhill, an English mystic from the first half of the 20th century, on her journey to introduce mysticism into the everyday life of Christians, that is, to make mystical spirituality a crucial element of the practical Christian life. The main determinant of spirituality thus understood is its orientation, and with it the practical Christian life, toward the Absolute. This orientation gives meaning to the Christian’s life and influences their life choices.Tekst przedstawia zarys duchowej sylwetki Evelin Underhill, angielskiej mistyczki z pierwszej połowy XX wieku, w jej drodze do wprowadzenia mistyki do codziennego życia chrześcijanina, czyli do uczynienia duchowości mistycznej istotnym elementem praktycznego życia chrześcijanina. Głównym wyznacznikiem tak pojętej duchowości jest ukierunkowanie jej, a wraz z nią praktycznego życia chrześcijanina, w stronę Absolutu. To ukierunkowanie nadaje sens życiu chrześcijanina i wpływa na jego życiowe wybory
W poszukiwaniu prawdy życia. Recenzja naukowa książki Przemysława Zgóreckiego Od filozofii religii do filozofii doświadczenia religijnego. Perspektywa fenomenologii francuskiej (Poznań 2025)
No full textReview of Przemysław Zgórecki’s book, From Philosophy of Religion to Philosophy of Religious Experience. The Perspective of French Phenomenology (Poznań 2025).Recenzja naukowa książki Przemysława Zgóreckiego Od filozofii religii do filozofii doświadczenia religijnego. Perspektywa fenomenologii francuskiej (Poznań 2025)
Pojęcie godności osoby ludzkiej według Tomasza z Akwinu
No full textFor Thomas and his contemporaries, personal dignity is the basis of being a person, a formal element that constitutes a person. According to Aquinas, the dignity of a person is its especially perfect way of existence consisting in existing by itself and for itself, that is, in existing as an end in itself. Being an end in itself is realized through freedom. It is visible above all in the fact that a person realizes his/her own, self-determined goals and is not just a tool for realizing the goals of other people or God. Thomas’s concept is surprisingly coherent with the paradigm of dignity adopted in contemporary international law and the constitutional orders of many countries. It justifi es why a person cannot be treated as an object. Therefore it may provide solid anthropological foundations for modern-day legal orders and for ethics. It also explains the trinitarian and christological dogmas, allowing to avoid the heresies of tritheism and Nestorianism.Dla Tomasza i myślicieli jemu współczesnych godność osobowa stanowi podstawę bycia osobą, element formalny konstytuujący osobę. Według Akwinaty godnością osoby jest jej szczególnie doskonały sposób istnienia polegający na istnieniu przez siebie i dla siebie, to znaczy na istnieniu jako cel sam w sobie. Bycie celem samym w sobie realizuje się poprzez wolność. Uwidacznia się przede wszystkim w tym, że człowiek wyznacza i urzeczywistnia własne, przez siebie zdeterminowane cele, a nie jest tylko narzędziem realizacji celów innych ludzi czy Boga. Tomaszowa koncepcja zaskakuje swoją aktualnością i zgodnością z paradygmatem godności przyjętym we współczesnym prawie międzynarodowym i porządkach konstytucyjnych wielu państw. Uzasadnia, dlaczego człowieka nie wolno traktować przedmiotowo. Wyjaśnia również dogmaty trynitarne i chrystologiczne, pozwalając na uniknięcie herezji tryteizmu i nestorianizmu
Neutralizacja istnienia w filozofii Immanuela Kanta według tomizmu egzystencjalnego
No full textThe aim of this paper is to present the issue of existence in the philosophy of Immanuel Kant from the perspective of existential Thomism. It is based primarily on the concept of neutralization of existence presented by Gilson. The paper presents the differences and similarities between the Kantian and Thomistic understandings of existence. The place of existence in phenomena is also presented. There is also an analysis of the reasons why, from a Thomistic point of view, existence can be considered neutralized in Kant’s philosophy.Celem niniejszej pracy jest przedstawienie zagadnienia istnienia w filozofii Immanuela Kanta z perspektywy tomizmu egzystencjalnego. Bazuje ona przede wszystkim na koncepcji neutralizacji istnienia zaprezentowanej przez Étienne’a Gilsona. W pracy przedstawione są różnice i podobieństwa pomiędzy kantowskim a tomistycznym rozumieniem istnienia. Prezentuje się także jego miejsce w fenomenach. Przeprowadzona zostaje również analiza przyczyn, dla których można, z tomistycznego punktu widzenia, uznać istnienia za zneutralizowane w filozofii I. Kanta
U styku chrześcijaństwa i filozofii. Pobyt św. Pawła w Atenach
No full textThe purpose of this article is to deepen our understanding of St Paul’s stay in Athens as well reflect upon the speech that he delivered at the Areopagus. The article aims to achieve this by focussing primarily on the rejection that was levied against St Paul by Greek philosophers (representatives of the Hellenistic Schools of Epicureanism and Stoicism) of the central Christian truth articulated by the Apostle; namely the rejection of the Resurrection. Against this rejection of the Resurrection, the relationship between Christianity and philosophy can be explored in a more intentional way. St Paul’s address to the people gathered at the Areopagus has been a topic that has been frequently studied and interpreted by many learned people throughout history. It has become an image of the theology of preaching, missiology, and even philosophy itself. The speech has even been seen as a lesson in humility that the great Apostle had to accept himself as well as a lesson in understanding the hardness of human hearts in the light of the Resurrection. It can also be construed that in presenting the encounter between St Paul and the philosophers at the Areopagus, the author of the Acts of the Apostles intended to highlight the exclusive nature of pagan wisdom in contrast to the universal saving message of the Gospels which would soon supplant Greek philosophy as the bedrock of civilization. In all of this, however, it can be argued that the reason for the fundamental discord between human wisdom in its Hellenistic form and the Christian kerygma has not been adequately explored. It would be rather simplistic to assume that the Word of God undermines philosophy or vice versa. Since St Luke so emphatically describes this entire event and presents the Areopagus as the setting for one of the greatest confrontations recorded in the Acts of the Apostles, it naturally deserves closer attention. The entire Lukan narrative in the New Testament is a great account of the Word of God beginning to penetrate the world of that time, including ‒ as it turns out ‒ the world of pagan philosophy. The purpose of this article, therefore, is to examine this significant encounter between two worlds: that of philosophy and Christianity.Celem niniejszego artykułu jest pogłębienie refleksji nad pobytem św. Pawła w Atenach i jego mową wygłoszoną na Areopagu. Artykuł dotyka problemu odrzucenia przez filozofów greckich (przedstawicieli hellenistycznych szkół: epikurejskiej i stoickiej) głównej prawdy chrześcijańskiej: o zmartwychwstaniu, przywołanej przez apostoła w kazaniu. Na tym tle poruszona jest kwestia relacji chrześcijaństwa z filozofią. Mowa św. Pawła na Areopagu stanowi temat wielokrotnie już podejmowany, rozważany i interpretowany. Stała się wręcz symbolem w teologii przepowiadania, misjologii, a także filozofii. Wielu w ateńskim epizodzie z udziałem św. Pawła widzi lekcję pokory, jaką musiał on przyjąć. Dostrzega się też w tym wydarzeniu prawdę o zatwardziałości ludzkich serc i niewiarę w zmartwychwstanie. Można też spotkać się z poglądem, iż autor Dziejów Apostolskich wskazywał na wzajemne wykluczanie się mądrości pogańskiej oraz Ewangelii, która prędzej czy później wyprze grecką filozofię. Jednakże słabo wybrzmiało to, co stanowi fundament owej niezgodności pomiędzy mądrością ludzką w wydaniu hellenistycznym a kerygmatem chrześcijańskim. Ponadto zbyt łatwo można wysunąć osąd, jakoby słowo Boże deprecjonowało filozofię i odwrotnie. Skoro św. Łukasz tak dobitnie opisuje całe to wydarzenie, natomiast Areopag ukazuje jako miejsce jednej z największych konfrontacji opisanych w Dziejach Apostolskich, to należy poświęcić temu więcej uwagi. Cała narracja Łukaszowa w Nowym Testamencie jest wielką opowieścią o słowie Bożym, które zaczyna penetrować ówczesny świat, w tym także, jak się okazuje, świat filozofii pogańskiej. Zatem artykuł bierze pod lupę to wielkie spotkanie dwóch światów: filozofii i chrześcijaństwa
Percepcja zmysłowa jako „doświadczanie-jako” w filozofii religii Johna Hicka – wybrane zagadnienia
Full text linkIn the article I present the role of the concept of sensory cognition in John Hick’s philosophy of religion. I present Hick’s argument for the similarity of religious beliefs to scientifi c knowledge. Hick does this by introducing an element of interpretation in each of the four areas of knowledge: sensual, aesthetic, moral and religious. Then I present how, based on sensory knowledge, Hick tries to demonstrate the rationality of religious beliefs. We are talking here about rational religious belief without proofs. Finally, I show how, based on the concept of sensory cognition, Hick proposes the so-called the hypothesis of religious pluralism.W artykule prezentuję rolę koncepcji poznania zmysłowego w filozofii religii Johna Hicka. Przedstawiam argument Hicka za podobieństwem przekonań religijnych do wiedzy naukowej. Hick czyni to poprzez wprowadzenie elementu interpretacji w każdym z czterech obszarów wiedzy: zmysłowym, estetycznym, moralnym i religijnym. Następnie przedstawiam, jak w oparciu o wiedzę zmysłową Hick stara się wykazać racjonalność przekonań religijnych. Mówimy tu o racjonalnej wierze religijnej bez dowodów. Na koniec pokazuję, jak w oparciu o koncepcję poznania zmysłowego Hick proponuje tzw. hipotezę pluralizmu religijnego
Recenzja książki Jesúsa Sáez Cruza pt. Sobre el problema de la realidad divina. Una aproximación filosófica al misterio de Dios(Universidad Pontificia de Salamanca, Salamanca 2023)
Full text linkBook review: “Sobre el problema de la realidad divina. Una aproximación filosófica al misterio de Dios’’ by Jesús Sáez Cruz (Universidad Pontifi cia de Salamanca, Salamanca 2023)Recenzja książki Jesúsa Sáez Cruza pt. Sobre el problema de la realidad divina. Una aproximación filosófica al misterio de Dios (Universidad Pontifi cia de Salamanca, Salamanca 2023
Hermogenes i nauka o powstaniu świata z odwiecznej materii w Adversus Hermogenem Tertuliana
Full text linkThe aim of this article is to reconstruct and describe the cosmology of Hermogenes of Carthage, an early Christian theologian of Greek and Syrian origin. A secondary objective is to verify the available accounts on his teachings found in the works of Christian writers, especially Tertullian. The analysis of this issue starts by presenting the accounts and his biography. Subsequently, I present and analyse his concept of matter, followed by its relation to God and the act of creation. Finally, I focus on the interpretation of the biblical accounts on the world’s origin. I conduct the study using methods of literary studies, especially the hermeneutic and phenomenological methods. The main conclusion of this article is that Hermogenes, as a theologian, was a Christian Platonist and not a member or leader of a gnostic movement. Secondly, his ideas on matter and evil refl ect the contemporary views of many Mediterranean authors and philosophers. The research is based on Tertullian’s Adversus Hermogenem supplemented with Hippolytus’s Refutatio, as well as available texts of Platonic philosophers. This text sheds additional light on the issue of the adaptation of Platonic philosophy in early Christian theology.Celem niniejszego artykułu jest zrekonstruowanie i opisanie kosmologii Hermogenesa z Kartaginy, wczesnochrześcijańskiego teologa pochodzenia greckiego i syryjskiego. Drugorzędnym celem jest weryfi kacja dostępnych relacji na temat jego nauk, które można znaleźć w dziełach pisarzy chrześcijańskich, zwłaszcza Tertuliana. Analiza tego zagadnienia rozpoczyna się od przedstawienia relacji i jego biografii. Następnie przedstawiam i analizuję jego koncepcję materii, a następnie jej związek z Bogiem i aktem stworzenia. Na koniec skupiam się na interpretacji biblijnych przekazów dotyczących powstania świata. Badanie przeprowadzam przy użyciu metod literaturoznawczych, w szczególności metody hermeneutycznej i fenomenologicznej. Głównym wnioskiem tego artykułu jest to, że Hermogenes, jako teolog, był chrześcijańskim platonistą, a nie członkiem lub przywódcą ruchu gnostyckiego. Ponadto jego idee dotyczące materii i zła odzwierciedlają współczesne poglądy wielu śródziemnomorskich autorów i filozofów. Badania opierają się na Adversus Hermogenem Tertuliana, uzupełnionym Refutatio Hipolita, a także na dostępnych tekstach fi lozofów platońskich. Niniejszy artykuł rzuca dodatkowe światło na kwestię adaptacji fi lozofi i platońskiej we wczesnej teologii chrześcijańskiej
Neofenomenologia albo nowa fenomenologia francuska
Full text linkThe article outlines the development of the philosophical movement known as the “theological turn of French phenomenology”. The first part describes the origins of this group of thinkers related to Dominique Janicaud’s “founding” accusations against the phenomenological works of Michel Henry, Jean-Luc Marion and Jean-Louis Chrétien, among others. The second part deals with the systematizing consciousness responses from both the authors of the so-called “turn”, as well as current comments by Janicaud and the French theological community. The third part of the article describes the reactions of philosophical historians outside of France, who have expanded the spectrum of views of the henceforth so-called “new phenomenology” to include its radicalized forms. The conclusion shows the possible application paths of the present systematization to the field of parallel phenomenological activity created by other authors who have not yet been recognized as forming the described movement of thought.Artykuł przedstawia rozwój ruchu filozoficznego znanego pod nazwą „zwrot teologiczny w fenomenologii francuskiej”. W pierwszej części zostały opisane początki tej grupy myślicieli związane z „założycielskimi” oskarżeniami Dominique’a Janicauda względem prac fenomenologicznych m.in. Michela Henry’ego, Jeana-Luca Mariona i Jeana-Louisa Chrétiena. W drugiej części zajmuję się zarówno systematyzującymi świadomość odpowiedziami ze strony autorów tzw. zwrotu, jak i bieżącymi komentarzami Janicauda oraz francuskiego środowiska teologicznego. Trzecia część artykułu zawiera reakcje historyków filozofii spoza Francji, którzy poszerzyli spektrum poglądów „nowej fenomenologii” o jej formy zradykalizowane. W zakończeniu zostały ukazane możliwe ścieżki zastosowania niniejszej systematyzacji na polu tworzonej równolegle działalności fenomenologicznej innych autorów, którzy nie byli jak dotąd rozpoznani jako tworzący opisywany ruch myślowy