Czasopismo Prawno-Historyczne
Not a member yet
3153 research outputs found
Sort by
Ogólnopolski Zjazd Kół Nauk Historycznoprawnych – państwo, prawo i jednostka, Katowice, 17 maja 2019 r.
No full text.
Fideikomisy familijne w Drugiej Rzeczypospolitej – główne postulaty badawcze
Get PDFAn article presents assumptions and a summary of an introductory stage of empirical research on family fideicommissa in the Second Republic of Poland. The research was undertaken as a project entitled: “Family fideicommissa in the Second Republic of Poland in the light of civil courts jurisdiction. History of a legal institution from a feudal era in the conduct of legal transactions of a modern state.” The main task of the project is to diagnose and fully describe crucial problems of the feudal era relicts (that fideicommissa definitely were) in the reality of modern state in the 20th century. Family fideicommissa created in Polish-Lithuanian Commonwealth, and during so-called Partitions, survived after regainingindependence by Poland in 1918. Their existence was regulated by provisions under few legal systems: old-Polish, as well as Prussian, Austro-Hungarian, and Russian (with influences of French civil law, still in force in previous ‘Congress’ Kingdom of Poland). Authors present the hitherto achievements of science in the field of research on fideicommissa, especially legal papers. On the basis of those previous finding (mostly by lawyers from the interwar period), they try to resolve basic dilemmas on definitions, terminology, and legal construction of fideicommissa, that were a result of differentiation of legal systems in the Second Republic. The article is an opportunity to show both, theoretical plans for archiveresearch, as well as practical results of searching accomplished during the first year of work in more than ten archive institutions.Artykuł przedstawia założenia i podsumowanie wstępnego etapu badań empirycznych nad fideikomisami familijnymi w Drugiej Rzeczpospolitej. Badania podjęto w ramach projektu: „Fideikomisy familijne w Drugiej Rzeczpospolitej w świetle właściwości sądów cywilnych. Historia instytucji prawnej z epoki feudalnej w obrocie prawnym współczesnego państwa”. Głównym celem projektu jest zdiagnozowanie i opisanie kluczowych problemów reliktów epoki feudalnej (którymi były fideikomisy) w realiach współczesnego państwa XX wieku. Fideikomisy powstały w Rzeczypospolitej podczas zaborów i przetrwały do odzyskania niepodległości Polski w 1918 r. Ich istnienie regulowały przepisy kilku systemów prawnych: staropolskiego, a także pruskiego, austro-węgierskiego i rosyjskiego (z wpływami francuskiego prawa cywilnego, obowiązującego jeszcze w poprzednim „Kongresowym” Królestwie Polskim). Autorzy przedstawiają dorobek nauki w zakresie badań nad fideikomisami, z uwzględnieniem prac prawniczych. Na podstawie tych ustaleń (głównie prawników z okresu międzywojennego) starają się rozwiązać dylematy dotyczące definicji, terminologii i konstrukcji prawnej fideikomisów, które wynikały ze zróżnicowania systemów prawnych w Drugiej Rzeczpospolitej. Artykuł jest okazją do przedstawienia obu teoretycznych planów archiwizacji badań, a także wyników badań prowadzonych w pierwszym roku pracy w kilkunastu placówkach archiwalnych
Kryminologia historyczna jako kierunek badań nad przestępczością kryminalną
Get PDFThe term “historical criminology” has been present in science for about twenty years. The main assumption of this relatively new research trend is the analysis of contemporary crime through the prism of historical research. Therefore, research into the history of crime and historical criminology, which are also popular in Poland, cannot be equated. The article presents the assumptions of this trend in criminology. At the same time, it indicates the doubts which appear in the literature on the subject matter concerning the distinguishing of historical criminology as a fully-fledged trend in criminology.Termin „kryminologia historyczna” jest obecny w nauce od około dwudziestu lat. Głównym założeniem tego stosunkowo nowego nurtu badawczego jest analiza przestępczości współczesnej przez pryzmat badań historycznych. Nie można zatem stawiać znaku równości między popularnymi także i w Polsce badaniami nad historią przestępczości i kryminologią historyczną. Autor prezentuje założenia tego nurtu w kryminologii, wskazując również na wątpliwości, jakie pojawiają się w literaturze w odniesieniu do wyodrębniania kryminologii historycznej jako pełnoprawnego nurtu w kryminologii. 
V Sympozjum Historyków Państwa i Prawa Polskiego na temat „Polska adwokatura i notariat – historia i współczesność”, Łódź, 2 grudnia 2019 r.
Get PDF.
Prawa pogańskich Prusów. Stan i metodyka badań
Get PDFThe paper attempts to reconstruct the law of Prussia, a nation which disappeared in the 17th century and had its seat in the immediate vicinity of the former Polish state for several centuries. Such an attempt is interesting from the point of view of the process of creating the law of peoples who were at the stage of shaping their social and political structures. Thus, it portrays various directions of civilizational development. The reconstruction of the law, a factor of the intangible culture of a nation which did not become a historical nation, is difficult. Any such efforts are made onerous due to a lack of written sources as the Prussians did not develop their own writing system. Research in this area, which constitutes an example of searching for the laws of nations which are a thing of the past, creates an opportunity to explain numerous phenomena. The phenomena are connected with the processes of creating and functioning of law as an indispensable regulator of social relations. This requires postulating theses concerning the methods of development of the law of Old Prussians as well as the possibility of its reconstruction. Moreover, this will apply to the use of various methodological procedures as well as drawing on the results and research methods of other scientific disciplines: archaeology, ethnology, ethnography, ethnosociology, and linguistics. The aforementioned activities should be carried out besides the exegesis of the sources of knowledge of law in a broad interdisciplinary approach, while taking into account the issuespertaining to the reception of law, the transfer of legal concepts as well as comparative research. All of the above allows one to present the law of Old Prussia in a pan-European context. Artykuł stanowi próbę rekonstrukcji prawa Prus, narodu, który zniknął w XVII wieku i przez kilka stuleci miał swoją siedzibę w bezpośrednim sąsiedztwie dawnego państwa polskiego. Próba taka jest interesująca z perspektywy tworzenia prawa ludów, które znajdowały się na etapie kształtowania swoich struktur społecznych i politycznych, ukazuje bowiem różne kierunki rozwoju cywilizacyjnego. Odbudowa prawa, czynnika niematerialnej kultury narodu, który nie stał się narodem historycznym, jest trudna ze względu na brak źródeł pisanych, gdyż Prusacy nie wypracowali własnego pisma. Badania w tej dziedzinie, stanowiące przykład poszukiwania praw narodów należących do przeszłości, pozwalają na wyjaśnienie wielu zjawisk związanych z procesami tworzenia i funkcjonowania prawa jako niezbędnego regulatora stosunków społecznych. Wymaga to określenia sposobu kształtowania prawa staropruskiego oraz możliwości jego rekonstrukcji. Dotyczy także stosowania różnych procedur metodologicznych oraz czerpania z wyników i metod badawczych innych dyscyplin naukowych: archeologii, etnologii, etnografii, etnozocjologii i językoznawstwa. Działania te, poza egzegezą źródeł wiedzy prawniczej, należy prowadzić w szerokim, interdyscyplinarnym ujęciu, uwzględniając problematykę recepcji prawa, przekazywania pojęć prawnych oraz badań porównawczych, co pozwala na przedstawienie prawa pruskiego w kontekście ogólnoeuropejskim
Status ministra skarbu II Rzeczypospolitej Polskiej w obszarze spraw budżetowych
Get PDFThe article presents issues related to the role and legal position of the Minister of the Treasury in the period of the Second Polish Republic. While analyzing the Minister’s competences concerning budgetary economy, specific aspects of centralization of power are pointed out in the paper as well as the domination of the Minister of the Treasury in the budgetary procedure and his influence on the so-called “extra-budgetary economy” of the financial system. The Minister of the Treasury was entrusted with a very wide range of legal instruments which pertained to various activities connected with planning and the implementation of treasury acts. Another important element which attests to the privileged position of the Minister of the Treasury was his authority in matters related to the incurrence and management of the public debt. Moreover, the Minister’s mainly supervisory functions concerning state monopolies, state enterprises, funds, and local government were of considerable importance. Artykuł przedstawia zagadnienie roli i sytuacji prawnej ministra skarbu II Rzeczypospolitej. Analizując kompetencje ministra w zakresie gospodarki budżetowej, wskazano na specyficzne aspekty centralizacji władzy oraz dominującą rolę ministra skarbu w procedurze budżetowej i jego wpływ na gospodarkę pozabudżetową systemu finansowego. Ministrowi skarbu powierzono wiele instrumentów prawnych do planowania i wprowadzania ustaw skarbowych. O jego uprzywilejowanej pozycji świadczyły także uprawnienia w sprawach związanych z zaciąganiem i zarządzaniem długiem publicznym. Istotne znaczenie miały również funkcje nadzorcze dotyczące monopoli państwowych, przedsiębiorstw państwowych, funduszy i samorządu terytorialnego
Uwagi nad przekazem dokumentu fundacyjnego klasztoru cystersów w Lądzie
Get PDFThe following paper is devoted to the message contained within the founding document of the abbey of the Order of Cistercians in Ląd. This document has been preserved in several different versions. They vary not only in the message contained within (the alleged original and copies) but also in their contents as well as orthography. Recent research has assumed that the oldest and probably authentic document is the so-called “egzemplarz włocławski”[Włocławek copy]. It is the poorest one content-wise. However, an analysis of the spelling of proper names as well as of place names indicates that it could not have been created in this form in the 12th century. Moreover, an analysis of the transmissions of all the known contents of the founding document of the abbey in Ląd leads to similar conclusions. Artykuł jest poświęcony przekazowi dokumentu fundacyjnego klasztoru cystersów w Lądzie. Dokument ten zachował się w kilku wersjach, które różnią się między sobą zarówno przekazem (rzekomy oryginał, kopie), jak i treścią oraz ortografią. Ostatnie badania przyjmowały, że najstarszym i pewnie autentycznym dokumentem jest tzw. egzemplarz włocławski, najuboższy w treść. Jednak analiza pisowni nazw osobowych, a także miejscowych wskazuje, że w formie, w jakiej go znamy, nie mógł powstać w XII w. Do podobnych konstatacji wiedzie również analiza transmisji wszystkich znanych przekazów dokumetu fundacyjnego opactwa w Lądzie
Odpowiedzialność kontraktowa w pismach Cuiaciusa – wybrane zagadnienia
Get PDFJacques Cujas (Cuiacius) was one of the most prominent scholars of the French legal humanism. The paper discusses particular examples of legal liability rules explained in his commentaries, shows his method of legal reasoning and poses the question about the importance of legal practice for proposed solutions. The first part provides a general model of liability as described by Cujas. The second part focuses on two different interpretations of liability rules in the contracts of pledge and loan for use.Jacques Cujas (Cuiacius) był jednym z najwybitniejszych uczonych francuskiego humanizmu prawniczego. W artykule omówiono konkretne przykłady reguł odpowiedzialności prawnej, które zostały wyjaśnione w jego komentarzach, wskazano sposób jego rozumowania prawnego oraz postawiono pytanie o znaczenie praktyki prawniczej dla proponowanych rozwiązań. Pierwsza część zawiera ogólny model odpowiedzialności opisany przez Cujasa. Druga część skupia się na dwóch odmiennych interpretacjach zasad odpowiedzialności w umowach zastawu i pożyczki
Rękopiśmienna Bibliografia prawa polskiego od najdawniejszych czasów do roku 1823 Jana Wincentego Bandtkie-Stężyńskiego w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej
Get PDFLawyers in the Kingdom of Poland drew attention to the lack of lists of professional literature already at the beginning of the 19th century. Legal literature was so vast that it became a necessity to systematize and compile it in bibliographies. Jan Wincenty Bandtkie-Stężyński (1783–1846), an authority on the history of Polish law, was one of the first scientists to undertake this task. In 1824, he finished working on a retrospective bibliography of Polish law up to 1823. However, his work was not published during his lifetime. After Bandtkie’s death, Kazimierz Bandtkie-Stężyński, his son, made another attempt to publish the bibliography which turned out to be unsuccessful as well. Although Bibliografia prawapolskiego od najdawniejszych czasów do roku 1823 [A Bibliography of Polish Law from the Earliest Times up to 1823] exists only in the form of a manuscript, it is recognized as the first Polish bibliography concerning law. Bandtkie’s bibliography was novel mostly due to its scope. It covered only legal literature whereas it was registered as a general bibliography at the time. Even though there were some methodological errors, Bandtkie’s bibliography has stood the test of time and it serves as a useful and valid source of information to this day.Prawnicy w Królestwie Polskim już od początku XIX w. zwracali uwagę na brak spisów ich literatury fachowej. Była ona tak obfita, że konieczne stało się jej usystematyzowanie i wykazanie w bibliografiach. Jednym z pierwszych uczonych, którzy podjęli się tego zadania, był Jan Wincenty Bandtkie-Stężyński (1783–1846), którego życiową pasją były dzieje prawa polskiego. W 1824 r. ukończył prace nad retrospektywną bibliografią prawa polskiego do roku 1823, lecz nie wydał jej za życia. Po śmierci Bandtkie-Stężyńskiego starania o publikację bibliografii podjęte przez jego syna Kazimierza Bandtkie-Stężyńskiego zakończyły się niepowodzeniem. Choć Bibliografia prawa polskiego od najdawniejszych czasów do roku 1823 istnieje tylko w postaci rękopisu, uznaje się ją za pierwszą polską bibliografię z dziedziny prawa. Praca Bandtkie-Stężyńskiego była nowatorska, głównie ze względu na swój zakres. Obejmowała bowiem tylko piśmiennictwo prawnicze, podczas gdy w tamtym czasie było ono rejestrowane w obrębie bibliografii o charakterze ogólnym. Pomimo pewnych usterek metodycznych dzieło Bandtkiego jest trwałe, do dziś aktualne jako źródło informacji