Czasopismo Prawno-Historyczne
Not a member yet
3153 research outputs found
Sort by
Odpowiedzialność karna za zbrodnie sądowe prokuratorów III Rzeszy w Niemczech Zachodnich i Wschodnich
Get PDFProsecutors of German special courts (Sondregerichte) in occupied Poland during World War II participated in committing crimes against humanity by demanding the death penalty for all people who “exhibited anti-German attitudes”. The formal basis for the death sentences in particular was the regulation concerning criminal proceedings against Poles and Jews of the 4th of December 1941. The general wording of this regulation was referred to in the justifications of the sentences condemning Poles to death for the “illegal” slaughter of pigs, any and all attempts by farmers to resist being displaced from their own farms, meat trade, clothing trade, providing aid to English and Russian prisoners of war who escaped from German captivity as well as for uttering the following words: “Germany will lose the war”. In the Federal Republic, Nazi prosecutors and judges continued their careers in the judiciary because it was deemed that when they had earlier served the Third Reich they had applied the law in force and had had no intention of committing lawless acts. The rules adopted by the U.S. Military Tribunal in the Third Nuremberg Trial (of lawyers, “The Justice Case” – 1947) were ignored. In communist East Germany, two prosecutors were sentenced for giving aid in the killings committed by the special occupying courts in Poland and for taking part in crimes against humanity. These rulings deserve legal respect.Prokuratorzy niemieckich sądów specjalnych (Sondergerichte) w okupowanej w czasie II wojny światowej Polsce uczestniczyli w dokonywaniu zbrodni przeciwko ludzkości, domagając się karania śmiercią wszystkich, którzy „wykazywali antyniemieckie nastawienie”. Formalną podstawę wyroków śmierci stanowiło zwłaszcza rozporządzenie o postępowaniu karnym przeciwko Polakom i Żydom z 4 grudnia 1941 r. Ogólnikowe sformułowania tego rozporządzenia powoływano w uzasadnieniach wyroków skazujących na karę śmierci Polaków za „nielegalny” ubój świń, wszelkie próby oporu rolników przy wysiedlaniu ich z własnych gospodarstw, handel mięsem, odzieżą, a także pomoc udzielaną zbiegłym z niemieckiej niewoli jeńcom wojennym, angielskim i rosyjskim, jak również słowa, że „Niemcy przegrają wojnę”. W Republice Federalnej nazistowscy prokuratorzy i sędziowie kontynuowali kariery w wymiarze sprawiedliwości, ponieważ uznano, że służąc wcześniej w III Rzeszy, stosowali obowiązujące wówczas prawo i nie mieli zamiaru czynienia bezprawia. Zignorowane zostały zasady przyjęte przez amerykański Trybunał Wojskowy w III procesie norymberskim – prawników („The Justice Case” – 1947). W komunistycznych Niemczech Wschodnich skazano dwóch prokuratorów, za pomocnictwo do zabójstw dokonywanych przez okupacyjne sądy specjalne w Polsce i branie udziału w zbrodniach przeciwko ludzkości. Wyroki te zasługują na prawniczy respekt
Ius publicum a ius privatum – między kontradykcją a koherencją?
Get PDFThe purpose of the present article is to draw attention to the methodologically oldest method of organizing the classical way of thinking about law. However, the ancient distinction between ius publicum and ius privatum requires considering whether the indicated dichotomy is still justified in the modern world. As a result of observations of the phenomena of privatization of public law and of publicization of private law, it seems that the division into public law and private law is in fact becoming gradually blurred and, above all, it loses its nature of fundamental opposition. Considering the interactions presented here, one should not consider focusing on the differences to be the more constructive approach but rather searching for the similarities between public law and private law.Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na najstarszy metodologicznie sposób uporządkowania klasycznego myślenia o prawie. Antyczne odróżnienie ius publicum od ius privatum wymaga jednak zastanowienia się, czy zasygnalizowana dychotomia znajduje współcześnie uzasadnienie. Wobec obserwacji zjawisk prywatyzacji prawa publicznego oraz publicyzacji prawa prywatnego wydaje się, że podział na prawo publiczne i prawo prywatne ulega w istocie stopniowemu zacieraniu się, tracąc przede wszystkim charakter zasadniczego przeciwstawienia. Wobec przedstawionych tu interakcji za bardziej konstruktywne przedsięwzięcie należy uznać nie tyle koncentrowanie się na różnicach, ile poszukiwanie podobieństw między prawem publicznym a prawem prywatnym
Postępowanie o stwierdzenie zgonu na tle akt Sądu Grodzkiego w Krakowie w latach 1945–1950
Get PDFThe present publication presents declaration of death cases that were pending at the Municipal Court in Cracow between 1945 and 1950. The paper also concentrates on an analysis of the issues related to the procedure necessary to obtain a declaration of death in the Polish system of non-litigious proceedings in the post-war period.Prezentowana publikacja ukazuje sprawy o stwierdzenie zgonu, które toczyły się przed Sądem Grodzkim w Krakowie w latach 1945–1950. W pracy skupiono się również na analizie zagadnień związanych z procedurą postępowania o stwierdzenie zgonu w polskim systemie postępowania niespornego okresu powojennego
Godność jako wartość amerykańskiej konstytucji
Get PDFThe paper presents comments on Michał Urbańczyk\u27s book “Idea godności w orzecznictwie Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Ameryki” [The idea of dignity in the judicial decisions of the Supreme Court of the United States] (Adam Mickiewicz University Press, Poznań 2019). Michał Urbańczyk rightly indicates that the shift in the judicial decisions of the Supreme Court, consisting in more and more frequent references to the concept of dignity in the justifications, took place in the 1940s. The concept itself first appeared in cases concerning criminal proceedings and the conduct of officers appointed to prosecute crimes. The ruminations and the analyses of the judicial decisions presented in Michał Urbańczyk\u27s book contradict, partially at least, Aharon Barak’s view (“Human Dignity. The Constitutional Value and the Constitutional Right”, Cambridge University Press, Cambridge 2015) according to which the approach to the idea of dignity in this judicial decision is fragmentary and undeveloped. However, one should agree with Barak that the Supreme Court treats dignity as a constitutional value only. The author of the present paper is of the opinion that a characteristic element of the American perception of dignity is accepting the historically evolving understanding of dignity, which changes together with social changes. Such an approach to dignity contrasts with the accepted in the Polish doctrine understanding of dignity as an element of natural law in the positive law system, which implies a rather static understanding of this concept.Artykuł przedstawia uwagi o książce Michała Urbańczyka Idea godności w orzecznictwie Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Ameryki (Wydawnictwo Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 2019). Michał Urbańczyk słusznie wskazuje, że zwrot w orzecznictwie Sądu Najwyższego, polegający na coraz częstszym odwoływaniu się do pojęcia godności w uzasadnieniach, dokonał się w latach 40. ubiegłego wieku. Najpierw pojawiła się ona w sprawach dotyczących postępowania karnego i postępowania funkcjonariuszy powołanych do ścigania przestępstw. Zaprezentowane w książce Michała Urbańczyka rozważania i analizy orzecznictwa przynajmniej w części przeczą tezie Aharona Baraka (Human Dignity. The Constitutional Value and the Constitutional Right, Cambridge University Press, Cambridge 2015), według którego podejście do idei godności w tym orzecznictwie jest fragmentaryczne i nierozwinięte. Zgodzić się jednak należy z Barakiem, że Sąd Najwyższy traktuje godność jedynie jako konstytucyjną wartość. Według autora niniejszego artykułu elementem charakterystycznym dla amerykańskiego postrzegania godności jest przyjmowanie ewoluującego historycznie rozumienia godności, które zmienia się wraz z przemianami społecznymi. Takie ujmowanie godności kontrastuje z przyjmowanym w polskiej doktrynie rozumieniem godności jako elementu prawnonaturalnego w systemie prawa stanowionego , implikującym raczej statyczne pojmowanie tego pojęcia
Organizacja prokuratury powszechnej według ustawy z 20 lipca 1950 r. o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
No full textThe article is an attempt to show the issue of the organization of the prosecutor’s office in the Polish People’s Republic based on the provisions of the Act on the Prosecutor’s Office of 20 July 1950. It introduced some models of the prosecutor’s office, with special attention paid to the development and the principles of the socialist prosecutor’s office in the Soviet Union, and these solutions were adopted then by the Polish legal system. The Act of 20 July 1950 rejected the rules of the organization of the capitalist prosecutor’s office, which had been in force until then, as they were considered inconsistent with the new system of government. They were replaced by the solutions on the basis of which the prosecutor’s office was separated from the Ministry of Justice and, consequently, it became an institution which was independent of all public administration bodies. Despite the fact that the regulations provided for the formal subordination of the prosecutor’s office to the Council of State, communist party dignitaries in fact decided on the direction and the activity of the prosecution system. The communists needed a fully obedient institution which they could employ to achieve their goals. Consequently, the prosecutor’s office, whose main task was to prosecute offences, became an institution of control and surveillance, which was aimed not only at individual citizens but also at organizations and offices. These duties were performed on the basis of the powers vested in it in the form of the so-called general supervision, and repressive punishment was to be a performance indicator. This Act, in spite of being quite general and laconic (it consisted of twenty-four sections, seven of which constituted transitional and final provisions), introduced all the elements necessary to implement a socialist prosecutor’s office in Poland on the basis of Lenin’s concept. The socialist model of the prosecutor’s office in Poland was in force until the social and political changes took place in 1989.Artykuł stanowi próbę przedstawienia kwestii organizacji prokuratury powszechnej w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 1950 r. o prokuraturze powszechnej. Zostały wtedy wprowadzone niektóre modele prokuratury i szczególną wagę kładziono na rozwój i zasady socjalistycznej prokuratury w Związku Sowieckim, a później na zaadaptowanie tych rozwiązań w polskim systemie prawnym. Ustawa z 20 lipca 1950 r. odrzuciła zasady organizacji prokuratury w stylu kapitalistycznym, które obowiązywały dotychczas, ponieważ uznano je za sprzeczne z nowym ustrojem państwa. Zastąpiono je rozwiązaniami, na podstawie których prokuratura została oddzielona od Ministerstwa Sprawiedliwości i stała się w ten sposób instytucją niezależną od wszystkich organów administracji publicznej. Pomimo tego, że przepisy formalnie przewidywały podporządkowanie prokuratury Radzie Stanu, w rzeczywistości o kierunku i funkcjonowaniu prokuratury decydowali dygnitarze partii komunistycznej. Komuniści potrzebowali w pełni posłusznego im organu władzy, dzięki któremu mogliby osiągać swoje cele. W konsekwencji prokuratura, której głównym zadaniem było ściganie przestępstw, stała się instytucją kontrolno-nadzorczą skierowaną nie tylko na pojedynczych obywateli, ale także na organizacje i urzędy. Obowiązki te były wykonywane na podstawie nadanych jej uprawnień w postaci tzw. nadzoru ogólnego, którego wyznacznikiem wykonania miała być kara represyjna. Ustawa ta, mimo że była dość ogólna i lakoniczna (składała się z dwudziestu czterech części, z których siedem stanowiło przepisy przejściowe i końcowe), wprowadziła wszystkie elementy niezbędne do wdrożenia w Polsce socjalistycznej prokuratury w oparciu o koncepcję Lenina. Socjalistyczny model prokuratury obowiązywał w Polsce aż do czasu przemian społeczno-politycznych w 1989 r
Nauka i nauczanie prawa na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego na tle innych uniwersyteckich szkół prawniczych w Polsce w latach 1919–1939
Get PDFNauka i nauczanie prawa na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego na tle innych uniwersyteckich szkół prawniczych w Polsce w latach 1919–1939Nauka i nauczanie prawa na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego na tle innych uniwersyteckich szkół prawniczych w Polsce w latach 1919–193
Starobabilońskie prawo sądowe w świetle listów z epoki
Get PDFBesides the Old Babylonian legal collections, legal documents which come from this period also show that the procedures connected with court proceedings in Babylonia in the first half of the second millennium BC had a clearly normalized form. This is suggested by both paragraphs 9 through 13 of the Hammurabi code of laws and numerous trial documents. Unfortunately, none of these categories of texts allows one to determine whether this was a result of arranging experiences which stemmed from practice or of regulations imposed by state authorities. A separate category of texts delineating the procedures and the course of Old Babylonian proceedings are letters from this period. They contain mentions of royal decrees (ṣimdatum / ṣimdat šarrim) which regulated the course of court proceedings and even the delivery of sentences. There was an obligation to proceed in accordance with the royal decrees in case of all cases which were connected with persons who performed functions within the framework of the state’s administrative apparatus. This may mean that there was an obligation to promulgate the laws passed by the authorities. Admittedly, the texts which are called ṣimdatum or ṣimdat šarrim remain hitherto unidentified. However, they could have the form of specific orders which pertained to legal problems such as AbB 3 1, which contains a simple prohibition on particular activities.Oprócz starobabilońskich zbiorów prawnych, także dokumenty prawne pochodzące z tego okresu pokazują, że procedury związane z procesem sądowym w Babilonii w pierwszej połowie drugiego tysiąclecia p.n.e. miały wyraźnie znormalizowaną postać. Sugerują to zarówno paragrafy 9–13 Praw Hammurabiego, jak i liczne dokumenty procesowe. Niestety, żadna z tych kategorii tekstów nie pozwala stwierdzić, czy był to efekt porządkowania doświadczeń płynących z praktyki, czy też odgórnych regulacji ze strony władzy państwowej. Odrębną kategorią tekstów mówiących o przebiegu i procedurach w starobabilońskim procesie są listy z tej epoki, w których pojawiają się wzmianki o dekretach królewskich (ṣimdatum / ṣimdat šarrim), które regulują, jak ma przebiegać proces sądowy, a nawet samo ogłoszenie wyroku. Wszystkie sprawy, w przypadku których nakazuje się postępowanie zgodnie z dekretami królewskimi, związane są z osobami funkcjonującymi w ramach aparatu administracyjnego państwa. Może to oznaczać, że był on zobowiązany do popularyzowania prawa stanowionego przez władzę. Wprawdzie dotychczas nie zidentyfikowano tekstów, które noszą nazwę ṣimdatum bądź ṣimdat šarrim, lecz mogły mieć one postać konkretnych zaleceń, odnoszących się do problemów prawnych, jak np. AbB 3 1, który zawiera prosty zakaz określonych działań
Podręcznik do myślenia. Prawo rzymskie według Kazimierza Kolańczyka
Get PDFOne of the most famous Polish post-war Roman law textbooks is the publication written by Kazimierz Kolańczyk. The first edition of the “Prawo rzymskie” [Roman law] textbook appeared in print in 1973. During the course of nearly fifty years since then, 6 different editions of this work have been printed. Furthermore, it still enjoys significant popularity as a text used in the course of Roman law education even now, in the 3rd decade of the 21st century. The reasons behind the unquestionable success of this textbook can be noted already in its creation. For this very reason, the concept presented by the author of this work, the circumstances connected with its creation, and the reception of the first edition all seem extremely interesting.Jednym z najbardziej znanych polskich powojennych podręczników do prawa rzymskiego jest opracowanie autorstwa Kazimierza Kolańczyka. Pierwsze wydanie podręcznika Prawo rzymskie ukazało się drukiem w 1973 r. W ciągu blisko pięćdziesięciu lat od tego momentu, praca doczekała się sześciu wydań i co więcej, w trzecim dziesięcioleciu XXI w. stanowi wciąż jedno z cieszących się sporą popularnością opracowań służących do nauki prawa rzymskiego. Przyczyn tego niekwestionowanego sukcesu podręcznika poszukiwać należy już na etapie jego tworzenia. Z tego też powodu niezwykle interesujące wydaje się przedstawienie zaprezentowanej przez autora koncepcji dzieła, okoliczności związanych z jego tworzeniem, a także odbioru pierwszego wydania
