Biblioteka
Not a member yet
381 research outputs found
Sort by
Katalogi centralne w zmieniającym się świecie bibliotek
Full text linkUnion catalogues are the norm in developed countries. In the most widespread model, metadata resources grow with the growth of collections, through shared cataloguing. The aim of this article is to give a general overview of the tasks and directions of development of union catalogues, with a particular focus on new technologies, and in the context of the complexity of managing projects involving the implementation of their new kinds. We also warn against defective solutions. Conclusions were derived from the authors’ own observations and those mediated by the literature; methods therefore can qualify as empirical and meta-empirical. The focus was on „national” (country) union (central) catalogues. Examples of several solutions were given, subjecting them to evaluation, formulated mainly in terms of user experience and cultural priorities of design. The changes that catalogues undergo when using Linked Open Data are considered and progress to date is critically assessed. A comparison is also made between the NUKAT union catalogue of Poland, founded in 2002 and dominated by the resources of academic libraries, and the (competing?) „integrated catalogues” project run by the National Library. Successful projects, such as the new British or Swiss catalogue, also based on the Software as a Service principle, have an advantage over others not so much due to the inclusion of linked open data, but due to the harmonious cooperation of many institutions. We conclude that its implementation in Polish managerial practice is crucial to the success of the target Polish catalogue.Katalogi centralne są normą w krajach rozwiniętych. W najszerzej rozpowszechnionym modelu zasoby metadanych przyrastają wraz z przyrostem zbiorów, drogą współkatalogowania. Celem artykułu jest ogólne przedstawienie zadań i kierunków rozwoju katalogów centralnych, ze szczególnym uwzględnieniem nowych technologii i w kontekście złożoności zarządzania przedsięwzięciami polegającymi na wdrażaniu ich nowych odmian, a także ostrzeżenie przed błędnymi rozwiązaniami. Wnioski zostały wywiedzione z obserwacji własnych oraz zapośredniczonych przez piśmiennictwo, metody były zatem empiryczne i metaempiryczne. Skupiono się na narodowych (krajowych) katalogach centralnych i podano przykłady kilku rozwiązań, poddając je ocenie, formułowanej głównie w kategoriach user experience oraz kulturowych priorytetów projektu. Rozważono zmiany, jakim katalogi podlegają przy stosowaniu Linked Open Data, i krytycznie oceniono dotychczasowe postępy. Porównano też założony w 2002 roku katalog centralny NUKAT, zdominowany przez zasoby bibliotek naukowych, oraz (konkurencyjne?) przedsięwzięcie „połączone katalogi”, któremu przewodzi Biblioteka Narodowa. Projekty zwieńczone powodzeniem, jak nowy katalog brytyjski czy szwajcarski, także oparte na zasadzie „Software as a Service”, mają przewagę nad innymi nie tyle dzięki uwzględnieniu linkowania otwartych danych, ile dzięki harmonijnemu współdziałaniu wielu instytucji. Wysnuto wniosek, że wdrożenie tej zasady w polskiej praktyce zarządzania jest kluczowe dla docelowego powodzenia polskiego katalogu
Jan Targoyn: introligator poznański ery Odrodzenia
Full text linkAim: the present article discusses the operation of the workshop of master bookbinder Jan Targoyn – one of the most important, though still not properly recognised, Poznań-based bookbinder of the Renaissance era. Methods: using new approaches to bookbinding studies, the author discusses 40 book bindings produced by the workshop in question. Additionally, the bookbinding tools used by the workshop are also briefly scrutinised. Conclusions: as a result of a close study of the historical material available, the operation of the Targoyn workshop indicated in the literature of the subject and spanning the years 1534–1544, should be expanded by at least one more decade, i.e. until the half of the 1560s. The bulk of the bindings attributed to Targoyn is based on the material and decorative solutions typical for and widespread in other bookbinderies in Poznań at the time that draw inspiration and ready-made patterns from Renaissance German bookbinding techniques. Similarly, the tools used by Targoyn throughout his professional career were of the same provenance. The latter, used for decorative bookbinding, also enter into the ornamentation repertoire typical for the then Poznań-based bookbinders. Moreover, a large part of them have their numerous, frequently even identical, counterparts that indistinguishably resembled toolkits of tracing wheels and finishing tools (fer a dorers) used in the Targoyn’s workshop.L’article traite de l’activité de l’atelier de Jan Targoyn - l’une des figures les plus importantes, bien que toujours presque inconnue, de la reliure de Poznań à l’époque de la Renaissance. L’auteur a effectué une analyse tégumentologique de plus de 40 reliures réalisées par l’atelier indiqué, ainsi que des outils de reliure qu’il utilisait. À la lumière du matériel patrimonial connu jusqu’à présent, l’activité de l’atelier Targoyn, signalée dans la littérature sur le sujet, couvrant les années 1534 - 1544, doit être étendue d’au moins une décennie - jusqu’à la seconde moitié de la sixième décennie du XVIe siècle. La plupart des reliures attribuées à Targoyn reposent sur des solutions matérielles et décoratives schématiques répandues parmi les représentants de l’environnement de Poznań de l’époque, qui puisaient leurs modèles dans la reliure de la Renaissance allemande. Il en va de même pour les outils que Targoyn a utilisés tout au long de son activité. Ils s’inscrivent également dans le répertoire décoratif typique des relieurs de Poznań. De plus, un grand nombre d’entre eux ont de nombreux équivalents, souvent jumeaux, qui ressemblent presque à s’y méprendre à l’ensemble de couteaux et de poinçons utilisés par l’atelier en question.Cel: artykuł omawia działalność warsztatu Jana Targoyna – jednej z ważniejszych, choć wciąż niemal nieznanej postaci poznańskiego introligatorstwa ery Odrodzenia. Metody badawcze: autor dokonał analizy tegumentologicznej 40 opraw książkowych wykonanych przez wskazaną pracownię, jak również narzędzi introligatorskich, których używała. Wnioski: w świetle dotąd poznanego materiału zabytkowego sygnalizowaną w literaturze przedmiotu aktywność warsztatu Targoyna, obejmującą lata 1534–1544, należy rozszerzyć co najmniej o przeszło jedno dziesięciolecie – do połowy szóstej dekady XVI wieku. Większość opraw atrybuowanych Targoynowi opiera się na schematycznych rozwiązaniach materiałowych i dekoracyjnych rozpowszechnionych wśród przedstawicieli ówczesnego środowiska poznańskiego, czerpiących wzorce z renesansowego introligatorstwa niemieckiego. Podobnie rzecz ma się z narzędziami, z których Targoyn korzystał na przestrzeni całej swojej działalności. Także one wpisują się w typowy dla poznańskich introligatorów repertuar zdobniczy. Co więcej, znaczna część z nich ma liczne, nierzadko bliźniaczo podobne odpowiedniki, niemal do złudzenia przypominające zestaw radełek i tłoków, którym posługiwał się omawiany warsztat
Standardy oceny repozytoriów danych badawczych: przegląd dostępnych i stosowanych certyfikatów wiarygodności repozytoriów
Full text linkPurpose/Thesis: The amount of digital research data is constantly growing worldwide, and the need to store and share it in a secure environment is becoming apparent. Online platforms called repositories are a widely recognized place to collect research results. From the point of view of the long-term security of the data deposited in them, it is important that repositories meet generally accepted standards, so that they can be counted among the ‘trusted repositories’. In addition, providing open access to or at least storing research data in so-called trusted repositories is becoming one of the requirements for proper accounting of scientific research projects. The purpose of this article is to present the result of a review of tools for obtaining certification that confirms the trustworthiness of research data repositories. Certificates which formed the basis for the development of the 2010 Memorandum of Understanding were selected (including the necessary update). The number of institutions and their repositories with a current certificate awarded was also checked. Approach/Methods: The study applied the method of critical analysis of documentation using normative and informative materials found on the websites of entities that audit and certify digital repositories. Results and conclusions: Research has shown that, as of now, only about 4% of repositories registered with the international registry of research data repositories re3data.org have at least one current widely recognized certificate. Factors discouraging people from applying for a prestigious certificate may be its price and the lengthy process of evaluating and verifying an application.
Na świecie nieustannie rośnie liczba cyfrowych danych badawczych, co wywołuje potrzebę ich przechowywania i udostępniania w bezpiecznym środowisku. Platformy internetowe nazywane repozytoriami są powszechnie uznanym miejscem gromadzenia wyników badań naukowych. Z punktu widzenia długotrwałego bezpieczeństwa deponowanych w nich danych ważne jest, by repozytoria spełniały ogólnie przyjęte standardy, dzięki czemu można wliczać je w poczet „zaufanych repozytoriów”. Dodatkowo coraz częściej udostępnienie lub przynajmniej przechowywanie danych badawczych w tzw. zaufanych repozytoriach staje się jednym z wymogów właściwego rozliczania projektów naukowo-badawczych. Celem autorki jest zaprezentowanie wyniku przeglądu narzędzi pozwalających na uzyskanie certyfikacji potwierdzającej wiarygodność repozytoriów danych badawczych. Wybrano certyfikaty, które stały się podstawą opracowania Memorandum of Understanding uzgodnionego w 2010 roku (z uwzględnieniem koniecznej aktualizacji). Sprawdzono również liczbę instytucji i ich repozytoriów z przyznanym aktualnym certyfikatem. W badaniu zastosowano metodę krytycznej analizy dokumentów z wykorzystaniem materiałów o charakterze normatywnym i informacyjnym znajdujących się na stronach internetowych podmiotów przeprowadzających audyt i certyfikację repozytoriów cyfrowych. Rezultaty: badania wykazały, że na chwilę obecną tylko ok. 4% repozytoriów zarejestrowanych w międzynarodowym rejestrze repozytoriów danych badawczych re3data.org ma przynajmniej jeden aktualny szeroko uznany certyfikat. Czynnikami zniechęcającymi do starania się o prestiżowy certyfikat mogą być jego cena oraz długotrwały proces oceny i weryfikacji zgłoszenia.
Duńska Biblioteka Królewska: wielowymiarowy pomost między przeszłością i nowoczesnością
Full text linkThe Royal Library in Copenhagen is a central Danish national library which serves also as a university library (for the universities in Copenhagen and Aarhus), research institution as well as cultural and exhibition center. The new building named the Black Diamond has been connected to the traditional old one. Library activities also connect the past with the present. The following data were presented in this paper: history, architecture, book collection, and multidimensional function of the library. All of them are based on the information obtained by the author during his personal visit in the Royal Library.Biblioteka Królewska w Kopenhadze jest centralną duńską biblioteką narodową, pełni również funkcję biblioteki uniwersyteckiej (dla uniwersytetów w Kopenhadze i Aarhus), instytucji naukowo-badawczej oraz kulturalno-wystawienniczej. Nowy budynek biblioteki, nazywany Czarnym Diamentem, został połączony ze starą, tradycyjną w formie częścią. Również działalność biblioteki łączy przeszłość i teraźniejszość. W niniejszej pracy przedstawiono historię, architekturę, księgozbiór oraz wielowymiarową działalność Biblioteki Królewskiej, w oparciu o dane pozyskane bezpośrednio przez autora podczas wizyty w bibliotece
Prywatna biblioteka braci Grimm i odnaleziony fragment księgozbioru w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu
Full text linkThe private book collection that belonged to Jakob and Wilhelm Grimm testifies to the sixty-year-long period of the fertile research (and artistic) output of the famous German researchers and founders of the German philology, and in itself is an important subject to study. This book collection, comprising rare prints and unique editions, is more than just a series of items of significant material of bibliophile value. It is particularly valuable primarily as a source of knowledge on the research methods used by the two researchers. In the footnotes and indexes to their publications of fairy tales or folk legends, both Jakob and Wilhelm were very meticulous in providing their written source material, i.e. the sources that they held in their book collection, the items of which had purposefully been acquired by the duo to preserve for subsequent editions of old relics European and German literature. Equally important for the research on the literary output and research activity of the Grimm Brothers is the analysis of hand-written underlining, notes and annotations that the texts were typographically enhanced by during the reading. The volumes from the portion of the working collection of the Brothers Grimm found in the Poznań University Library were long though to had been lost during the WWII, and now can be of significant value in their contribution to the development of modern research on the Brothers’ literary and scientific output. The very fact that they have been found allows us to believe that the book collections at the Library can hold other volumes that belonged to the private book collection of Jakob and Wilhelm Grimm still to be discovered.Prywatny księgozbiór Jakuba i Wilhelma Grimmów, który jest świadectwem sześćdziesięciu lat pracy twórczej słynnych niemieckich badaczy i założycieli filologii germańskiej, sam w sobie jest ważnym przedmiotem badań. Księgozbiór ten, który zawiera rzadkie druki i unikatowe edycje, ma bowiem nie tylko wartość materialną i bibliofilską. Jest on niezwykle cenny przede wszystkim jako źródło wiedzy o metodzie pracy dwojga badaczy. Jakub i Wilhelm w przypisach i indeksach do swoich publikacji baśni czy podań skrupulatnie odnotowywali ich pisemne źródła, które posiadali w swoim księgozbiorze, gromadzonym właśnie w celu zachowania i edycji zabytków europejskiego i niemieckiego piśmiennictwa. Równie istotna dla badań nad dziełem i działalnością braci Grimm jest analiza odręcznych podkreśleń i notatek nanoszonych w trakcie lektury. Odnalezione w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu woluminy pochodzące z prywatnego księgozbioru braci Grimm, które od zakończenia II wojny światowej uchodziły za zaginione, mogą znacznie przyczynić się do rozwoju współczesnych badań grimmowskich, a ponadto dają nadzieję, że w zbiorach BUP znajdują się także inne – uważane za zaginione – pozycje z prywatnej biblioteki Jakuba i Wilhelma
Wykorzystanie wskaźników altmetrycznych w Repozytorium Otwartych Danych Badawczych Uczelni Krakowskich (międzyuczelnianej platformie deponowania danych)
Full text linkSupport in activities that are aimed at promoting the idea of open science constitutes nowadays one of the essential assignments and tasks facing the academic library. The supporting activities at universities include identifying and implementing relevant research data management services. A systemic support framework for this particular assignment is provided by the Open Research Data Repository for Cracow-based Institutions of Higher Learning (Polish: RODBUK), initiated in March 2023. The number of responsibilities that are executed by the librarians engaged in the development of the RODBUK includes launching new tools that facilitate visibility and measure the use and citation numbers of the data deposited in the repository. The present study is the first project in the literature published in Poland that envisages an application test of broader studies (in a pilot run) that aim to verify the actual utilization of altmetric indicators in research data repositories.This article aims at two related objectives: an analysis of available research data repositories in terms of the use of altmetric indicators, and the evaluation whether altmetric metrics are used in the repositories based on the Dataverse research data management system. The repositories indexed in the Ranking Web of Repositories and the repositories that use the Dataverse software were selected for the analysis. The review of the literature of the subject and the preparation of the article was based on the analysis and review literature method. A desk research analysis was used to collect available data. The application of the above research method made it possible for the author to analyse and compare the collected information.The conclusions are the following: altmetric indicators are used in research repositories, albeit on a very limited scale (and in a limited scope). This may have been effected by the fact that the existing data repositories are only at their initial stage of development and the available tools are still not widely used. However, the very idea of summing up the occurrences of mentions on research data in a different number of services and social media, not only on portals that are oriented and geared towards specific research purposes, still presents an interesting alternative in the analysis of the interest and usage of research data.Wspieranie działań mających na celu promowanie idei otwartej nauki to dzisiaj jedno z ważnych zadań stojących przed bibliotekami. Pośród wielu aktywności z tym związanych jest zarządzanie danymi badawczymi na uczelniach. Wsparciem systemowym w ramach tego zadania ma być Repozytorium Otwartych Danych Badawczych Uczelni Krakowskich (RODBUK), które zostało uruchomione w marcu 2023 roku. Wśród obowiązków, jakie realizują bibliotekarze rozwijający RODBUK, jest uruchamianie narzędzi poprawiających widoczność oraz mierzących wykorzystanie i cytowanie deponowanych danych badawczych. Prezentowane badanie jest pierwszym w polskim piśmiennictwie projektem zakładającym pilotaż szerszych badań mających na celu zweryfikowanie używania wskaźników altmetrycznych w repozytoriach danych badawczych. Artykuł ma zasadniczo dwa cele: analizę repozytoriów danych badawczych pod kątem wykorzystania w nich wskaźników altmetrycznych oraz ocenę, czy w repozytoriach działających na systemie do zarządzania danymi badawczymi Dataverse są uruchamiane metryki altmetryczne. Do analizy wybrane zostały repozytoria zarejestrowane w Ranking Web of Repositories i repozytoria stosujące oprogramowanie Dataverse. Do przeglądu literatury przedmiotu i przygotowania artykułu użyto metody analizy i krytyki piśmiennictwa. W gromadzeniu danych została użyta analiza dokumentów zastanych. Zastosowanie wymienionej metody badawczej pozwoliło przeanalizować i porównać ze sobą zebrane informacje. Wnioski, jakie nasuwają się po przeprowadzeniu badania, są następujące: wskaźniki altmetryczne są używane w repozytoriach danych badawczych, jednak w bardzo ograniczonym zakresie. Może być to spowodowane tym, że repozytoria danych są na etapie początkowego rozwoju i narzędzia te są obecnie mało popularne. Niemniej sama idea zliczania występowania wzmianek o danych badawczych w różnych serwisach i mediach społecznościowych, a nie tylko na portalach typowo naukowych, jest ciekawą alternatywą w analizowaniu zainteresowania danymi badawczymi i ich wykorzystania.
„Nie wierzę w bajki!”: Henrietta Regina Davidson Avram (1919–2006)
Full text linkThis article discusses the life and work of Henriette Davidson Avram. Henriette Davidson Avram was a computer programmer and systems analyst who developed the MARC format/architecture, the first machine readable data standard for bibliographic and holdings information in libraries that has still been widely used up till now. The article not only chronicles the life and professional career of Henriette Avram, but also project them onto contemporary political changes of the time (Cold War), social changes (new job positions for women – the programmer), economic changes (prosperity time), and the technological changes (development of communications and IT technologies ) that took place in post-war America. Ms Avram’s professional career complements the Vannevar Bush’s triad model of military/government (National Security Agency) – academic world (Library of Congress) – and private sector (Datatrol). Henriette Avram developed the MARC format at the Library of Congress and strived to make it THE standard, first in the United States, then all over the world. This in fact had a revolutionising effect on the practice of librarianship, making it possible to automate many library functions. As a result, librarians stopped being perceived as exclusively “missionaries of books”, but rather as a professional group that belonged to the world of research information.W artykule przybliżono postać Henrietty Davidson Avram, która stworzyła architekturę MARC, pierwszego formatu danych bibliograficznych odczytywanego przez maszyny i powszechnie używanego do dziś. Nie tylko przedstawiono koleje życia i przebieg kariery zawodowej Henrietty, ale też wpisano je w przemiany polityczne (zimna wojna), społeczne (nowe miejsca pracy dla kobiet – programistka), gospodarcze (czas prosperity) i technologiczne (rozwój technologii komunikacyjno-informatycznych) zachodzące w powojennej Ameryce. Droga zawodowa Avram wpisuje się w triadę stworzoną przez Vannevara Busha: wojsko (National Security Agency) – świat akademicki (Biblioteka Kongresu) – firmy prywatne (Datatrol). Avram stworzyła w Bibliotece Kongresu format MARC i aktywnie działała, by stał się on standardem najpierw w Stanach Zjednoczonych, a następnie na całym świecie. Przyspieszyło to automatyzację bibliotek i sprawiło, że bibliotekarze przestali być postrzegani tylko jako „missionaries of books” i przeszli do świata informacji naukowej.
Migawki z życia miasta. Murowana Goślina na fotografiach z lat 20. i 30. XX wieku
Full text linkIn 2021, the iconographic collection of the University Library was enriched with a sumptuous 144-page photographic album that included over 650 photographs depicting the town and local events. The photographs, mainly from the 1920s and 1930s, present the visual history of Murowana goślina in general views of the town, its architecture, monuments and the like, and document the activity of a number of various societies and associations (e.g. the Marksmen’s Society – the Brotherhood of the Rooster, Industrial Association, Association of War Invalids, Catholic Association of Polish Workers, “Concordia” Sports Club, Catholic Women Association, Associa-tion of Young Polish Women, Church Choir Association, “Harmonia” Musical Asso-ciation) and the town’s institutions (e.g. the municipal office, elementary school, and the post office) as well as the local events, such as celebrations of civic and public ceremonies and a variety of religious ceremonies.The present article discusses the content of this photo album, and presents a se-lected number of photographs that document and show the life of the communities of the town during the inter-war period. The time frame of the article is the 1920s and 1930s, while the discussion focuses on the Polish inhabitants of the town (the same time frame and the same community is presented in the photographs). In addition, the article discusses a dozen or so picture postcards from the turn of the 19th and 20th centuries, and a small number of photographs, also included in the photo album, depicting the german and Jewish population of the town.Zbiory ikonograficzne Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu w 2021 roku wzbogaciły się o okazały album fotograficzny zawierający na 144 stronach ponad 650 fotografii dotyczących Murowanej Gośliny. Fotografie, głównie z lat 20. i 30. XX wieku, przedstawiają m.in. widoki ogólne miasta, architekturę, pomniki, dokumentują działalność różnych towarzystw (np. Bractwa Strzelców Kurkowych, Towarzystwa Przemysłowego, Związku Inwalidów Wojennych, Katolickiego Towarzystwa Robotników Polskich, Klubu Sportowego „Concordia”, Katolickiego Stowarzyszenia Kobiet, Stowarzyszenia Młodych Polek, Towarzystwa Chóru Kościelnego, Stowarzyszenia Muzycznego „Harmonia”) i instytucji (np. magistratu, szkoły powszechnej, urzędu pocztowego) oraz wydarzenia z życia miasta (np. obchody świąt państwowych i religijnych). Celem artykułu jest omówienie albumu, prezentacja wybranych fotografii i ukazanie na ich podstawie życia społeczności Murowanej Gośliny w dwudziestoleciu międzywojennym. Artykuł skupia się na latach 20. i 30. XX wieku i mieszkańcach narodowości polskiej (przede wszystkim tego okresu i tej społeczności dotyczą fotografie). Omówionych zostało również kilkanaście pocztówek z przełomu XIX i XX wieku oraz kilka fotografii związanych z ludnością niemiecką i żydowską.
Andrew Pettegree, Arthur der Weduwen, The Library. A Fragile History, London: Profile Books 2021, s. 518. ISBN 978-1-78816-342-2
Full text linkMappa mundi w kodeksie Jakuba z Kowalewic (BUP Rkp. 1746) a Historia Brittonum Nenniusza
Full text linkThe present article provides a content analysis of the mappa mundi (world map) in the code compiled by Jakub of Kowalewice (BUP MS. 1746) and attempts to establish the provenance of the text that had been contained in the codex, its authorship, and the approximate date of its origin. Furthermore, the article analyses the list of provinces that had been labelled and inscribed into the diagrammatic world maps (mappae mundi) based on the T-O diagram, which depicted the three known continents as a T contained in a circle, and those included outside the map form in a group of codices that include parallel texts to that of the Poznan codex (that originally came from the ninth century work by Nennius – Historia Brittonum). Finally, the results of the query for the maps using the T-O type in Polish collections that could have provided the model (pattern) for the map included in the codex by Jakub of Kowalewice are presented. An attempt is also made to perform a content analysis of the list of provinces inscribed into the map and to indicate the differences and commonfeatures between the maps found in the query and the copy in MS 1746.Niniejszy artykuł stanowi analizę treściową mappae mundi zawartej w kodeksie Jakuba z Kowalewic (BUP Rkp. 1746), próbę odpowiedzi na pytania o proweniencję wpisanego w nią tekstu i jej autora oraz orientacyjne określenie czasu jej powstania. Ponadto poddano analizie listy prowincji wpisane zarówno w mapy typu T-O, jak i te zmieszczone poza nimi, w zebranych kodeksach zawierających analogiczny tekst do tego z poznańskiego kodeksu, pochodzący pierwotnie z IX-wiecznego dzieła autorstwa Nenniusza pt. Historia Brittonum. Artykuł prezentuje wyniki poszukiwania w polskich zbiorach map typu T-O, które mogły być wzorem dla mapy znajdującej się w kodeksie Jakuba z Kowalewic. Podjęto również próbę analizy treściowej listy prowincji wpisanej w mapę oraz wskazania różnic i cech wspólnych w znalezionych mapach i egzemplarzu w kodeksie Rkp. 1746