Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Przyczynek do recepcji twórczości Jarosława Iwaszkiewicza w Chorwacji
Get PDFThe aim of this article is to diachronically trace the ‘presence’ of Jaroslaw Iwaszkiewicz’s œuvre and persona in Croatia. The starting point in the presented study is the event of the publication of the translation of Podróże do Polski [Putovanja u Poljsku] by Dalibor Blažina in 2022 and the related question of the contemporary existence of the figure of the author of Panny z Wilka in Croatia. The research material, based on existing translations of the poet’s literary works (e.g. by Zdravko Malić), introductions to literary studies monographs and Croatian poetic and prose anthologies, has been analysed by the author and subjected to comparative interpretation in order to highlight the sources, inspirations and problems related to the Croatian reception of Iwaszkiewicz’s work. The study, belonging methodologically to the discipline of literary studies, may serve as a source of reference for translation studies and Slavic studies.Celem artykułu jest diachroniczne prześledzenie „obecności” dorobku i postaci Jarosława Iwaszkiewicza w Chorwacji. Punktem wyjścia w przedstawionym studium jest wydarzenie wydania przekładu Podróży do Polski [Putovanja u Poljsku] autorstwa Dalibora Blažiny w 2022 roku oraz związane z tym pytanie o współczesne egzystowanie postaci twórcy Panien z Wilka w Chorwacji. Materiał badawczy, bazujący na istniejących przekładach utworów literackich poety (m.in. autorstwa Zdravka Malicia), wstępach do monografii literaturoznawczych oraz chorwackich antologii poetyckich i prozatorskich, został przez autorkę poddany analizie i interpretacji porównawczej, mającej uwidocznić źródła, inspiracje i problemy związane z chorwacką recepcją dzieła Iwaszkiewicza. Opracowanie, przynależące metodologicznie do dyscypliny literaturoznawstwo, może stanowić źródło odniesień dla przekładoznawstwa i slawistyki
Recepcja twórczości Olgi Tokarczuk w Korei Południowej
Get PDFIn the past five years (2018–2022), six books by Olga Tokarczuk have been translated into Korean: Primeval and Other Times, Flights, House of Day, House of Night, Drive Your Plow Over the Bones of the Dead, Czuły narrator [The Tender Narrator] and Zgubiona dusza [The Lost Soul]. South Korean readers most prefer the novels: Flights, Primeval and Other Times and Zgubiona Dusza [The Lost Soul]. This article deals with the reception of Tokarczuk’s work in South Korea, the reaction of the Korean media after the publication of a particular work, reviews written by literary critics and Korean writers, and the aspect of publishing strategies undertaken by South Korean publishing houses. An important factor in the popularity of Tokarczuk’s works in South Korea is the subject matter, which refers to new and interesting problems for the Korean audience – e.g. the nomadic nature of man, the attempt to take a new look at the world around us, myth as a universal model of human destiny, the blending of realism and fantasy, rational description and magic. All this fills in the blanks in Korean literature and culture. Tokarczuk also encourages the reader to engage in self-reflection, to see the world, to cross boundaries. By emphasising that everything in the world is closely interconnected like a constellation, she reminds us that we are never alone. These elements have an impact on Koreans, who eagerly read Tokarczuk’s books. W ciągu ostatnich pięciu lat (2018–2022) sześć książek autorstwa Olgi Tokarczuk zostało przetłumaczonych na język koreański: Prawiek i inne czasy, Bieguni, Dom dzienny, dom nocny, Prowadź swój pług przez kości umarłych, Czuły narrator i Zgubiona dusza. Czytelnicy południowokoreańscy najchętniej wybierają powieści: Bieguni, Prawiek i inne czasy oraz Zgubiona dusza. Niniejszy artykuł dotyczy recepcji twórczości Tokarczuk w Korei Południowej, reakcji koreańskich mediów po ukazaniu się konkretnego utworu, recenzji krytyków literackich oraz pisarzy koreańskich, a także aspektu strategii wydawniczych podejmowanych przez południowokoreańskie wydawnictwa. Ważnym czynnikiem popularności twórczości Tokarczuk w Korei Południowej jest tematyka nawiązująca do nowych i interesujących problemów dla koreańskiego odbiorcy – np. nomadyczna natura człowieka, próba nowego spojrzenia na otaczający nas świat, mit jako uniwersalny wzorzec ludzkiego losu, pomieszanie realizmu i fantastyki, racjonalnego opisu i magii. Wszystko to stanowi wypełnienie pustych miejsc w literaturze i kulturze koreańskiej. Tokarczuk zachęca także do podejmowania refleksji nad sobą, do oglądania świata, do przekraczania granic. Podkreślając, że wszystko na świecie jest ściśle ze sobą związane niczym konstelacja, przypomina nam, że nigdy nie jesteśmy sami. Elementy te oddziałują na Koreańczyków, którzy chętnie czytają książki Tokarczuk
Teatralne dwudziestolecie od nowa – rewizje oparte na inscenizacjach Sprawy Dantona Stanisławy Przybyszewskiej z 2008 roku
Get PDFThe article results from the author’s participation in a project proposing interdisciplinary perspectives on contemporary revisions of the interwar period (1918–1939), including the interwar period in theater. The change in the way of interpreting the culture of this period was presented by the author using the examples of two 2008 productions of Stanisława Przybyszewska’s Danton’s Case, staged by important directors active after 1989: Jan Klata (Teatr Współczesny in Wrocław) and Paweł Łysak (Teatr Polski in Bydgoszcz). This makes it possible to bring to the fore not the monumental theater of Leon Schiller, built on Polish Romanticism as a continuation of the freedom tradition, but on a program of rejected – both in the 1930s and during the communist period – leftist ideas, important for socio-cultural progress. The mentioned stage production of the twenty-first century draw attention to the current of aesthetic-political engagement in Polish interwar theater, and inscribe this theme in the program of dismantling earlier theatrical hierarchies built on the concept of a national community united by Romantic myth. Despite the fact that Stanisława Przybyszewska was not part of the feminist movement, the renewal of the meanings and form of her drama can be linked today, firstly, to the appreciation of her as an important voice of a politically and socially conscious author, proposing Brechtian-style theater, and secondly, to the revision of the twentieth century seen anew as a moment of women’s attempt at breaking the masculocentric order of social life.Artykuł jest efektem udziału autorki w projekcie proponującym interdyscyplinarne spojrzenia na współczesne rewizje dwudziestolecia międzywojennego, w tym dwudziestolecia w teatrze. Zmianę w sposobie interpretowania kultury tego okresu autorka przedstawiła na przykładzie dwóch przedstawień Sprawy Dantona Stanisławy Przybyszewskiej z 2008 roku, zainscenizowanych przez ważnych reżyserów działających po 1989 roku: Jana Klatę (Teatr Współczesny we Wrocławiu) oraz Pawła Łysaka (Teatr Polski w Bydgoszczy). Prezentowane studium przypadku proponuje ujęcie koncepcji teatru publicznego opowiadanego mikrologiczne; artykuł opiera się na wnioskach Krystyny Duniec i podejmuje idee jej monografii Dwudziestolecie. Przedstawienia z 2017 roku. Pozwala to wysunąć na plan pierwszy nie monumentalny teatr Leona Schillera, budowany na polskim romantyzmie jako kontynuacji tradycji wolnościowej, lecz na programie odrzuconych – zarówno w latach 30. XX wieku, jak i w okresie PRL-u – lewicowych idei, ważnych dla społeczno-kulturowego postępu. Wspomniane inscenizacje XXI wieku zwracają uwagę na nurt zaangażowania estetyczno-politycznego w polskim teatrze międzywojennym, wpisują ten temat w program demontażu wcześniejszych, dwudziestowiecznych hierarchii teatralnych budowanych na koncepcji narodowej wspólnoty scalanej mitem romantycznym. Mimo że Stanisława Przybyszewska nie należała do ruchów feministycznych, odnawianie znaczeń i formy jej dramatu może być dziś związane, po pierwsze, z docenieniem w jej wypowiedziach ważnego głosu świadomej politycznie i społecznie autorki, proponującej teatr w stylu brechtowskim, a po drugie, z rewizją widzianego na nowo dwudziestolecia międzywojennego jako momentu dochodzenia do głosu kobiet przełamujących męskocentryczny porządek życia społecznego
Polskość na zagranicznych ekranach. Polscy aktorzy a budowanie (ponad)narodowych tożsamości w kinie europejskim
Get PDFThis text focuses on the contribution of Polish (and non-Polish) actors to building an image of expatriate Polishness in foreign (European) feature films. The two main questions that underlie the conducted research are: which actors were cast as Polish emigrants in European cinematography and how does the Polishness of these actors portrayed on screen intertwine with other identity markers (such as class, gender, ethnicity, generational affiliation, religion)? The main focus is on productions from the 1990s up to the 2010s when the theme of Polish migration was gaining increasing importance in European cinema. As indicated by the careers of prominent actresses such as Alicja Bachleda-Curuś and Agata Buzek, this growing corpus of films redefines expatriate Polishness along two thematic lines: interethnic romance (as a form of Europeanisation) and intergenerational conflict (as a form of anti-patriarchal resistance). While the second theme serves to reconfigure Polishness from a position of confrontation (against paternal and patriarchal authority), the first theme does the same from a clearly positive and constructive point of view (as it embodies a return to the “European family” through a form of transnational reconciliation).Niniejszy tekst koncentruje się na wkładzie polskich (i niepolskich) aktorów w budowanie polskości na emigracji w zagranicznych (europejskich) filmach fabularnych. Dwa zasadnicze pytania, które leżą u podstaw przeprowadzonych badań, brzmią: jacy aktorzy zostali obsadzeni w roli polskich emigrantów w europejskiej kinematografii? Jak przedstawiana na ekranie polskość tych aktorów przeplata się z innymi wyznacznikami tożsamości (takimi jak: klasa, płeć, pochodzenie etniczne, przynależność pokoleniowa, religia)? Główny nacisk jest położony na produkcje z okresu dwóch dekad (lata 90. – 2010), kiedy temat polskiej migracji zyskiwał coraz większe znaczenie w kinie europejskim. Jak wskazano na przykładzie kariery zawodowej znakomitych aktorek – Alicji Bachledy-Curuś i Agaty Buzek – ten rosnący korpus filmów redefiniuje polskość na emigracji wzdłuż dwóch linii tematycznych: romansu międzyetnicznego (jako formy europeizacji) oraz konfliktu międzypokoleniowego (jako formy antypatriarchalnego oporu). Podczas gdy drugi motyw służy rekonfiguracji polskości z pozycji konfrontacji (przeciwko ojcowskiej i patriarchalnej władzy), to pierwszy wątek robi to samo z wyraźnie pozytywnego i konstruktywnego punktu widzenia (ponieważ uosabia powrót do „europejskiej rodziny” poprzez formę ponadnarodowego pojednania)
Prescriptum
Get PDFThe latest issue of “Postscriptum Polonistyczne” is devoted to the subject of cultural, literary, and language legacy. Part One of the issue features seven articles in English, the proceedings of an academic conference “Obmyślanie Dwudziestolecia na nowo. Dziedzictwo Drugiej Rzeczpospolitej po r. 1989” (2022) [Imagining the Twenty-Year Interwar Period Anew. The Legacy of the Second Polish Republic after 1989]. The authors analyse the legacy of the Second Polish Republic in the aspects of literature, linguistics, museum science, and alternate history. Among the topics are: perception of the twenty-year interwar period, the feminatives, Polish popular culture in Israel, and the reinterpretation of historical narratives. Part Two (in Polish), Varia, which comprises nine studies, discusses reception of Polish literature abroad, identity, teaching Polish as a foreign language, and art. It includes articles on such topics as: the reception of Polish literature in Italy, Polishness in European cinema, self-creation strategies devised by artists, glottodidactic challenges, and identity-related questions.Najnowszy numer „Postscriptum Polonistycznego” poświęcony jest problematyce dziedzictwa kulturowego, literackiego i językowego. Pierwsza część zawiera siedem artykułów w języku angielskim, będących pokłosiem konferencji „Obmyślanie Dwudziestolecia na nowo. Dziedzictwo Drugiej Rzeczpospolitej po r. 1989” (2022). Autorzy analizują dziedzictwo Drugiej Rzeczpospolitej pod kątem literatury, językoznawstwa, muzealnictwa i alternatywnych historii. Tematy obejmują m.in.: postrzeganie dwudziestolecia, feminatywy, polską kulturę popularną w Izraelu i reinterpretacje historycznych narracji. Część druga (po polsku), Varia, składająca się z dziewięciu opracowań, dotyczy recepcji polskiej literatury za granicą, tożsamości, nauczania polskiego jako obcego i sztuki. W artykułach omawiane są następujące zagadnienia: odbiór polskiej literatury faktu we Włoszech, polskość w kinie europejskim, strategie autokreacyjne artystów, wyzwania glottodydaktyczne oraz kwestie tożsamościowe
Life and Death. The Legal Dimension of Truth
Get PDFReferring to the encyclical of John Paul II Fides et ratio, the article addresses the problem of truth in its legal dimension. That is, what is truth for law? What truth does law serve? In other words, does truth that law aims at correspond to the real and natural order of things, i.e. is it possible to reach the absolute truth by means of speculations and legal constructs? On the contrary, even the most existential experiences, such as ‘life’ and ‘death’, will not agree with the truth as a result of certain legal actions, creating a different nature and reality. The analysis carried out showed that law uses a specific category of truth, i.e. a formal and procedural truth which does not necessarily correspond to the absolute truth about which Pope John Paul II writes in his encyclical. If this specific, formal and procedural legal truth is subordinated to the implementation of the guiding principle of achieving the absolute truth, then such a situation should not raise concern. It will be worse if law starts to deviate from the pursuit of absolute truth, succumbing only to some ad hoc, pragmatic criteria based on erroneous beliefs that everything should be subordinated to technology and the will of the majority because fundamental standards common to all people do not exist or cannot be indicated.Artykuł nawiązując do Encykliki Jana Pawła II Fides et ratio podejmuje problem prawdy w jej wymiarze prawnym. To znaczy, czym dla prawa jest prawda? Do jakiej prawdy dąży prawo? Jakiej prawdzie służy? Inaczej mówiąc czy prawda, do której zmierza prawo, odpowiada rzeczywistemu i naturalnemu porządkowi rzeczy, czyli czy za pomocą spekulacji i konstrukcji prawnych można dotrzeć do prawdy absolutnej? Czy też raczej odwrotnie, nawet najbardziej egzystencjalne doświadczenia, jak „życie” i „śmierć”, na skutek podjętych określonych czynności prawnych, nie będą zgadzały się z prawdą, kreując inną naturę i rzeczywistość?
Przeprowadzona analiza pokazała, iż prawo posługuje się specyficzną kategorią prawdy, czyli prawdą formalno-proceduralną, która niekoniecznie odpowiada prawdzie absolutnej, o której pisze w swojej encyklice papież Jan Paweł II. Jeśli ta specyficzna, formalno-proceduralna prawda prawnicza, będzie podporządkowana realizacji naczelnej zasadzie osiągnięcia prawdy absolutnej, to taka sytuacja nie powinna budzić obaw. Gorzej będzie, jeśli prawo zacznie odbiegać od dążenia do prawdy absolutnej, ulegając wyłącznie jakimś kryteriom doraźnym, pragmatycznym, opartych na błędnych przekonaniach, że wszystko powinno być podporządkowane technice i woli większości, ponieważ fundamentalnych norm wspólnych wszystkim ludziom nie ma lub nie można ich wskazać
Obraz Turka w kronikach mołdawskich spisanych w językach słowiańskich
No full textThe Moldavian chronicles in the Slavic languages of the 15th–16th centuries expose the events of the country in a time of grave difficulties for the survival of the Christian states of Europe, threatened by the expansionary policy of the Ottoman Empire. The authors closely follow the progressive expansion of the Sublime Porte and the fall of boroughs, citadels, and cities (Gallipoli, Sofia, Veliko Tărnovo, Thessaloniki), as well as Chilia, Cetatea Albă, fortified Moldavian citadels. Naturally, the chroniclers rejoice for the rarest victories on the battlefield of the European sovereigns and the princes of Moldavia; they are saddened by the defeats suffered by Moldavian and, more generally, Christian arms. Above all, they fear that the new ‘paganism’ coming from the now subjugated Constantinople can suffocate the ancestral religion, although they do not neglect the dangerousness of other beliefs, such as the Lutheran, professed even by a prince. In the final analysis, the chronicler considers himself a scriba Dei who must educate the reader and strengthen him in the true faith, orthodoxy.The Moldavian chronicles in the Slavic languages of the 15th–16th centuries expose the events of the country in a time of grave difficulties for the survival of the Christian states of Europe, threatened by the expansionary policy of the Ottoman Empire. The authors closely follow the progressive expansion of the Sublime Porte and the fall of boroughs, citadels, and cities (Gallipoli, Sofia, Veliko Tărnovo, Thessaloniki), as well as Chilia, Cetatea Albă, fortified Moldavian citadels. Naturally, the chroniclers rejoice for the rarest victories on the battlefield of the European sovereigns and the princes of Moldavia; they are saddened by the defeats suffered by Moldavian and, more generally, Christian arms. Above all, they fear that the new ‘paganism’ coming from the now subjugated Constantinople can suffocate the ancestral religion, although they do not neglect the dangerousness of other beliefs, such as the Lutheran, professed even by a prince. In the final analysis, the chronicler considers himself a scriba Dei who must educate the reader and strengthen him in the true faith, orthodoxy.Kroniki mołdawskie z XV–XVI wieku ukazują wydarzenia kraju w czasie poważnych trudności dla przetrwania chrześcijańskich państw Europy, zagrożonych ekspansywną polityką imperium osmańskiego. Autorka z uwagą śledzi postępującą rozbudowę Wielkiej Porty oraz upadek gmin, cytadeli i miast (Gallipoli, Sofia, Wielkie Tyrnowo, Saloniki), a także Chilii, Cetatea Albă, ufortyfikowanych cytadel mołdawskich. Naturalnie kronikarze cieszą się z najrzadszych zwycięstw na polu bitwy europejskich władców i książąt mołdawskich; są zasmuceni porażkami, jakie poniosła armia mołdawska i szerzej: chrześcijańska. Przede wszystkim obawiają się, że nowe „pogaństwo”, pochodzące z podbitego już Konstantynopola, może zdusić religię przodków, choć nie zaniedbują niebezpieczeństwa innych wierzeń, takich jak luteranizm, wyznawany przez księcia. W ostatecznym rozrachunku kronikarz uważa się za scriba Dei, który musi wychowywać czytelnika i umacniać go w prawdziwej wierze, ortodoksji
„W lesie, w drewnianym domku": o cnocie radości i szczęścia w najnowszym tomie Michaela Krügera
No full textMichael Krüger is one of the most important poets of contemporary Europe, combining in his works many traditions of the old continent’s literature, from ancient Greece to twentieth-century Poland. In addition, strong American influences surface in his verse. While Krüger’s early work was a search for his own mode of expression through more or less faithful imitations of very different Polish and American poets, in his mature poems from the 2021 volume In the Forrest, in the Wooden House the Munich poet finds a highly original solution to the seemingly insoluble dilemma faced by all prominent artists since the beginning of the twentieth century: whether to depict the world realistically or, on the contrary, by means of aporia and abstraction? Krüger skillfully combines the “scenic mode” rhetoric typical of post-symbolic literature and the “poetics of indeterminacy” characteristic of postmodernism to create the autonomous poem. It is a realist work that resists interpretation because it contains elements that cannot be read in the realist plane. This peculiar Krüger’s late style is combined with his ostentatious predilection for Epicureanism, references to the poetry of Hesiod and his resort to a broad phrase, reminiscent of hexameter.Michael Krüger è uno dei più importanti poeti europei contemporanei. Nelle sue opere unisce diverse tradizioni letterarie del vecchio continente, dall’antica Grecia alla Polonia del XX secolo, così come ritroviamo la presenza di forti influenze americane. Mentre i primi lavori di Krüger erano una ricerca del proprio modo di esprimersi attraverso imitazioni più o meno fedeli di poeti polacchi e americani molto diversi tra loro, nelle sue poesie mature tratte dal volume Nella foresta, in una casa di legno (2021), il poeta trova una soluzione molto originale al dilemma apparentemente irrisolvibile con cui tutti i grandi artisti si sono confrontati dall’inizio del XX secolo: presentare il mondo in modo realistico o, al contrario, attraverso l’aporia e l’astrazione? Krüger combina abilmente la retorica dello “stile scenico” tipica della letteratura post-simbolica e la “poetica dell’indeterminazione” caratteristica del postmodernismo, creando un poema autonomo. Nella foresta, in una casa di legno è un’opera realistica, che tuttavia contiene elementi che non possono essere interpretati come reali. Questo specifico stile tardo di Krüger si combina con la sua ostentata preferenza per l’epicureismo, i riferimenti alla poesia di Esiodo e l’uso di una frase ampia che ricorda l’esametro.Michael Krüger is one of the most important poets of contemporary Europe, combining in his works many traditions of the old continent’s literature, from ancient Greece to twentieth-century Poland. In addition, strong American influences surface in his verse. While Krüger’s early work was a search for his own mode of expression through more or less faithful imitations of very different Polish and American poets, in his mature poems from the 2021 volume In the Forrest, in the Wooden House the Munich poet finds a highly original solution to the seemingly insoluble dilemma faced by all prominent artists since the beginning of the twentieth century: whether to depict the world realistically or, on the contrary, by means of aporia and abstraction? Krüger skillfully combines the “scenic mode” rhetoric typical of post-symbolic literature and the “poetics of indeterminacy” characteristic of postmodernism to create the autonomous poem. It is a realist work that resists interpretation because it contains elements that cannot be read in the realist plane. This peculiar Krüger’s late style is combined with his ostentatious predilection for Epicureanism, references to the poetry of Hesiod and his resort to a broad phrase, reminiscent of hexameter
Radość czytania (Conrada). Agnieszka Adamowicz-Pośpiech: „Adaptacje biografii i twórczości Josepha Conrada w kulturze współczesnej". Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2022, 364 s.
No full textThe review surveys Agnieszka Adamowicz-Pośpiech’s monograph Adaptacje biografii i twórczości Josepha Conrada w kulturze współczesnej. The study is divided into three parts, which concern separate fields of art – graphic novels and comic books, literary transformations, and theatrical and film productions. The author, conducting a meticulous analysis of selected works, puts forward an innovative thesis that not only Conrad’s works but also his biography are subject to adaptations. The publication is a valuable contribution to the field of Conrad studies, significantly supplementing the state of research.Questa recensione è dedicata alla valutazione della monografia di Agnieszka Adamowicz-Pośpiech Adattamenti della biografia e delle opere di Joseph Conrad nella cultura contemporanea. Lo studio è diviso in tre parti che riguardano aree distinte dell’attività artistica del Conrad: graphic novel e fumetti, trasformazioni letterarie e produzioni teatrali e cinematografiche. Agnieszka Adamowicz-Pośpiech, attraverso un’analisi approfondita delle opere selezionate, avanza una tesi innovativa secondo cui non solo le opere di Conrad sono soggette ad „adattamenti”, ma anche elementi della sua biografia. La pubblicazione costituisce un prezioso contributo nel campo della ricerca sul Conrad (conradologia), integrando in modo significativo la conoscenza sull’opera dello scrittore.Recenzja jest omówieniem pracy Agnieszki Adamowicz-Pośpiech Adaptacje biografii i twórczości Josepha Conrada w kulturze współczesnej. Opracowanie podzielone jest na trzy części, które dotyczą odrębnych dziedzin sztuki - powieści graficznych i komiksów, przetworzeń literackich oraz przedstawień teatralnych i filmowych. Autorka, przeprowadzając drobiazgową analizę wybranych dzieł, stawia nowatorską tezę, że adaptacjom podlegają nie tylko utwory Conrada, ale także jego biografia. Publikacja stanowi cenny wkład w dziedzinę studiów conradologicznych, znacząco uzupełniając stan badań
Saturn i Eros. Radość jako forma samowiedzy
No full textThe text attempts to show joy in the modern dialectic of knowledge and reification. Both components of this dialectic lead deeper into current problems with the legitimization of science. Melancholic knowledge, personified by such figures as Walter Benjamin or Theodor W. Adorno, is an extension of this primary tension in the instrumentalization of joy as an autarkic affect on the one hand, and a nominalist utopia and fetishism of immediacy on the other. In the article, “melancholic knowledge” is accompanied by two other types of joy: Kant’s ethics of the heart and Nietzsche’s “joyful knowledge”, both seemingly phenomenological, reaching the edge of joy as a condition of possibility or impossibility of life and knowledge. In this way, one can understand the tension that truly radicalizes joyful modernity – stretched between Saturn and Eros, between cognitive theory criticism and fairy tale.La conoscenza malinconica, personificata da figure come Walter Benjamin o Theodor W. Adorno, è un’estensione di questa tensione primaria nella strumentalizzazione della gioia come affetto autarchico (da un lato) e utopia nominalista e feticismo dell’immediatezza (dall’altro). Nell’articolo, alla “conoscenza malinconica” si accompagnano altri due tipi di gioia: l’etica del cuore di Kant, e la “conoscenza gioiosa” di Nietzsche, entrambe apparentemente fenomenologiche, raggiungono il confine della gioia come condizione di possibilità o impossibilità della vita e della conoscenza. In questo modo si può comprendere la tensione che radicalizza davvero la gioiosa modernità: tra Saturno ed Eros, tra critica epistemologica e fiaba.Tekst jest próbą pokazania radości w nowoczesnej dialektyce wiedzy i urzeczowienia. Obie składowe tej dialektyki prowadzą w głąb teraźniejszych problemów z legitymizacją nauki. Wiedza melancholijna, uosabiana przez takie postaci jak Walter Benjamin czy Theodor W. Adorno stanowi rozwinięcie tego prymarnego napięcia w instrumentalizacji radości jako autarkicznego afektu (z jednej strony) oraz nominalistycznej utopii oraz fetyszyzmu bezpośredniości (z drugiej). W artykule „wiedzy melancholijnej” towarzyszą dwa inne rodzaje radości: Kantowska etyka serca, oraz Nietzscheańska „wiedza radosna”, obie pozornie fenomenologiczne docierają na skraj radości jako warunku możliwości lub niemożliwości życia i poznania. W ten sposób można zrozumieć napięcie, które prawdziwie radykalizuje nowoczesność radosną – rozpiętą między Saturnem i Erosem, między teoriopoznawczą krytyką a baśnią.