Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
„Inteligentne dziewczynki nigdy nie są zbyt popularne” – pseudofeministyczna próba (re)definicji roli kobiety w retellingach baśni
No full textThe aim of the article is to discuss the changes authors introduce in contemporary retellings of fairy tales. The main focus is on (re)defining the role of women. Attention is drawn to the pseudo-feminist message of the novels. It is indicated that pseudo-feminism appears to adopt feminist ideas and attitudes, but in reality it does not contribute to promoting true gender equality and instead becomes a marketing tool. Such strategy is based on the insincere or superficial use of feminism in order to gain popularity and profit without a real commitment to improving the situation of women. The following work are analyzed: The Surface Breaks by Louise O’Neill and Beasts and Beauty: Dangerous Tales by Soman Chainani.Celem artykułu jest omówienie zmian, jakie autorzy i autorki wprowadzają we współczesnych retellingach baśni. Uwagę poświęcono przede wszystkim (re)definicji roli kobiet i pseudofeministycznej wymowie analizowanych powieści. Wskazano, że pseudofeminizm pozornie przejmuje idee i postawy feministyczne, jednak w rzeczywistości nie przyczynia się do promowania prawdziwej równości płci, a feminizm staje się zamiast tego narzędziem marketingowym. Obiektem refleksji są: powieść Pod taflą Louise O’Neill i zbiór opowiadań Piękno i bestie. Niebezpieczne baśnie Somana Chainaniego
„(...) to odejść trzeba tak po prostu”. Symbolika śmierci w artystycznych lirykach Bolesława Taborskiego
No full textThe article focuses on the artistic poems of Bolesław Taborski, which prove that the poetic oeuvre of this Polish émigré writer is distinguished by his visual way of thinking, as defined by J.J Wunderburger. The main objective of the manuscript is to present the role which painterly and visual art play in Taborski’s lyrical works. The author of this article concentrates on the analysis of three poems in which the writer discusses the phenomenon of old age and death. The most significant points of reference are the selected works created by Rembrandt Harmenszoon van Rijn, Stanley Spencer and Tadeusz Kantor. The symbolic analysis of these artistic pieces is set in the context of the author’s existential and ontological reflections. In this way Bolesław Taborski tries to find the answer to the question of how to tame anxiety and fear of inevitable and mysterious phenomena such as death.Artykuł poświęcony jest artystycznym wierszom Bolesława Taborskiego, które potwierdzają, że dorobek liryczny polskiego poety emigracyjnego wyróżnia myślenie czysto wizualne, jak określa to J.J. Wundenburger. Głównym celem szkicu jest ukazanie roli, jaką sztuka malarska i wizualna pełni w twórczości poetyckiej Taborskiego. Autorka skupia się na analizie trzech wierszy, w których poeta podejmuje zagadnienie starości, odchodzenia i umierania. Najważniejszym punktem odniesienia są tu wybrane prace malarskie i wizualne Rembrandta Harmenszoon van Rijn, Stanleya Spencera i Tadeusza Kantora. Taborski sytuuje symboliczną analizę tych dzieł w kontekście własnej myśli egzystencjalnej i ontologicznej. W ten sposób poszukuje odpowiedzi na pytanie, jak oswoić lęk przed tym, co nieuchronne i nieodgadnione
Przestrzenie słowa Romana Ingradena
No full textThe article delves into the literary oeuvre of Roman Ingarden, the prominent Polish phenomenologist, philosopher, aesthetician, and literary theorist. While his scholarly contributions are globally acknowledged, his literary output, in stark contrast, remains largely undiscovered, archived within the confines of his family collection, with only sporadic references in dispersed texts. Intriguingly, some portions of his literary creations were purportedly prepared for publication by the author himself. This corpus of work, primarily comprising poetry but also prose, drama, and autobiographical writings, unveils not only Ingarden’s artistic predilections – ranging from thematic and stylistic inclinations to genre preferences and rhythmic patterns, exhibiting clear affiliations with Young Poland’s poetry – but also provides insight into the implicit conception of subjectivity embedded in his poetic compositions. This nuanced understanding significantly supplements and reinforces the overtly articulated notion of subjectivity present in his writings addressing Edmund Husserl’s philosophy. Additionally, Ingarden’s poetic works, when juxtaposed with the poetry of his contemporaries – such as Kazimierz Twardowski, Stefania Skwarczyńska, Maria Dłuska, Roman Jakobson, and Victor Shklovsky – assumes a pivotal role as an artifact, offering a lens through which to comprehend the prevailing cultural milieu of the epoch. Simultaneously, it provokes the question of why outstanding innovators in literary studies exhibited an intriguing conservatism in their own literary endeavors.Artykuł podejmuje analizę poezji Romana Ingardena. W przeciwieństwie do światowego rozgłosu dzieła filozoficzno-literackiego fenomenologa, jego dzieło literackie pozostaje nieznane. Zachowane w domowym archiwum, doczekało się nie-licznych – jeszcze w okresie lwowskim – publikacji i niewielu lapidarnych wzmianek w poświęconych mu rozprawach, choć wiele wskazuje na to, że sam przygotował do druku wybór z juwenilnych, pisanych w latach 1909–1913 wierszy. Ułożył je w szesna-stoczęściowy cykl i zatytułował podobnie jak poszczególne tworzące go części, a także dołączył późny wiersz z 1946 roku. Zarówno utwory poetyckie, jak i fragmenty prozy i dramatu oraz dziennik intymny z punktu widzenia tematyki, leksyki i stylistyki, a wiersze – także wersyfikacji, sytuują się w poetyce schyłkowo-młodopolskiej. Zarazem jednak można w nich rozpoznać przyszłe problemy nurtujące filozofa. Pod tym względem szczególnie ważne wydają się refleksje o podmiotowości, wyraziste zwłaszcza w dzienniku intymnym i niektórych częściach cyklu, ale sygnalizowane już samym jego tytułem: Sam na sam ze sobą, które można czytać jako wstęp do polemiki z Edmundem Husserlem
Akcenty i maksymy polskiej szkoły badań mieszkaniowo-osadniczych – 1920–2022
Get PDFThe article outlines the thought and research achievements of the Polish school of housing and settlement research in the period 1920–2022 The aim of the study is to formulate and outline the content of the maxims and accents of this school's search by analyzing its works and synthesising the findinds. Emphasis and maxims regarding: ideas and features of construction and social housing; assumptions about the most socially necessary housing; housing issue in the Second Polish Republic; definition and scope of housing policy and management; the concept, subject and scope of the housing situation and the factors shaping it; housing problem in the Polish People's Republic; the concept, scope and availability of settlement infrastructure; crisis of settlement processes in the Polish People's Republic; threats, desirable canons and paradoxes of housing policy in the Third Polish Republic; housing issue in the Third Polish Republic; the emergence of the settlement sphere defining the subject of settlement policy as a derivative of spatial and social policy; separation of the inhabited space constituting the core of the living space; the need for a pro-settler orientation of sustainable development towards balancing the living space. The results of the method used indicate that the collectively read maxims and research accents form a sequence of pro-social scientific thinking with universal values. They constitute an evolving warning response to the realities of the housing and settlement sphere pertaining to Poland but related to the development of Western civilization and a growth tendency of global structural complications in this area.W artykule naszkicowano myśl oraz osiągnięcia polskiej szkoły badań mieszkaniowo-osadniczych w latach 1920–2022. Celem opracowania jest sformułowanie oraz zarysowanie treści maksym i akcentów poszukiwań tej szkoły metodą analizy jej prac i syntezy. Rozpatrywane są akcenty i maksymy dotyczące: idei oraz cech budownictwa i osiedla społecznego; założeń mieszkania społecznie najpotrzebniejszego; kwestii mieszkaniowej w II Rzeczypospolitej; definicji oraz zakresu polityki i gospodarki mieszkaniowej; pojęcia, przedmiotu i zakresu sytuacji mieszkaniowej oraz czynników ją kształtujących; problemu mieszkaniowego w PRL; koncepcji, zakresu i dostępności infrastruktury osadniczej; kryzysu procesów osadniczych w PRL; zagrożeń, pożądanych kanonów i paradoksów polityki mieszkaniowej w III Rzeczypospolitej; kwestii mieszkaniowej w III Rzeczypospolitej; rysowania się sfery osadnictwa wyznaczającej przedmiot polityki osadniczej jako pochodnej polityki przestrzennej i społecznej; wyodrębnienia przestrzeni zamieszkanej stanowiącej rdzeń przestrzeni zamieszkiwania; potrzeby proosadniczej orientacji trwałego rozwoju w kierunku równoważenia przestrzeni zamieszkiwania. Wyniki zastosowanej metody wskazują, że odczytane w sposób zbiorczy maksymy i akcenty badawcze układają się w ciąg prospołecznego myślenia naukowego o wartościach uniwersalnych. Stanowią ewoluującą ostrzegawczą odpowiedź na realia sfery mieszkaniowo-osadniczej dane Polsce, lecz związane z rozwojem cywilizacji zachodniej i tendencją do narastania globalnych strukturalnych komplikacji w tym zakresie
Znaczenie regulacji prawnych w dobie kryzysu gospodarczego. Wybrane zagadnienia
Get PDFThe article discusses the importance of legislation during periods of financial crisis, particularly the impact of adopted legislation on the development of the crisis. The article contains four sections: introduction; law and legislation; regulatory response to crisis; and summary. Section one defines a financial crisis and discusses its cyclical nature, at the same time providing an insight into financial crises in socialist countries. Section two deals with the issues of legislation, law and economics, and the impact of legislation on the economic cycle. Section three gives examples of regulatory responses to crises and their economic impact. Among them there are loan sharking and usury laws, U.S. financial reforms and regulations enacted in the 1930s (the New Deal), and the Polish anti-crisis laws and regulations enacted before World War II, mainly moratory laws providing for debt write-offs in the case of agricultural activity or long-term loans, as well as anti-trust laws. Section three also discusses the Great Recession and the COVID-19 recession, paying particular attention to anti-crisis shields, i.e. laws and regulations enacted to counteract the economic effects of the COVID-19 pandemic, which were mainly of moratory nature and provided for various tax exemptions and reliefs. Section four discusses the extraordinariness of anti-crisis legislation, summarising that it usually is contrary to the basic principles of law, has a phased nature, and constitutes an ad hoc response to a given crisis. Section four also concludes that a government can neither change the course of the economic cycle through legislation nor, as a result, pass laws tackling a crisis.Artykuł podejmuje kwestię znaczenia regulacji prawnych w okresie kryzysu gospodarczego, w szczególności wpływu stanowionego prawa na przebieg kryzysu. Tekst składa się z czterech części. Pierwsza z nich dotyczy pojęcia kryzysu ekonomicznego oraz cykliczności tego zjawiska, w tym kryzysu ekonomicznego w krajach socjalistycznych. W drugiej zwrócono uwagę na pojęcie ustawodawstwa, ekonomicznej analizy prawa oraz zagadnienie wpływu ustawodawcy na przebieg koniunktury gospodarczej. Trzecia część zawiera przykłady regulacji kryzysowych oraz opisuje ich wpływ na proces kryzysu. Podane w niej zostały przykłady dotyczące m.in. lichwy wojennej, wielkiego kryzysu gospodarczego lat 30., tj. programu reform ekonomicznych w Stanach Zjednoczonych (New Deal), oraz ustawodawstwa antykryzysowego w państwie polskim sprzed drugiej wojny światowej, które dotyczyło przede wszystkim tzw. akcji finansowo-rolnej, akcji oszczędnościowo-oddłużeniowej samorządu terytorialnego, kredytu długoterminowego oraz ustawodawstwa antykartelowego. Ponadto zwrócono uwagę na kryzys finansowy 2008 r. oraz kryzys wynikający z ogólnoświatowej epidemii koronawirusa, która wybuchła w listopadzie 2019 r. W przypadku ostatniego z kryzysów omówione zostały tzw. tarcze antykryzysowe, które miały głównie charakter moratoryjny (odroczeniowy), zwolnieniowy oraz ulgowy. W podsumowaniu stwierdzono, że ustawodawstwo antykryzysowe ma wyjątkowy charakter oraz zwykle narusza podstawowe zasady prawa. Poza tym ustawodawstwo to charakteryzuje się doraźnym przeciwdziałaniem objawom kryzysu i ma charakter etapowy. Na zakończenie zaznaczono, że państwo przy pomocy legislacji nie jest w stanie zmienić przebiegu koniunktury gospodarczej, a co za tym idzie, wydać aktów prawnych, które zlikwidują jakikolwiek kryzys
(review) Elżbieta Kowalczyk-Heyman. Średniowieczne rękojeści antropomorficzne (próba klasyfikacji i interpretacji) [Medieval anthropomorphic handles (an attempt at classification and interpretation)]. Warszawa 2021: Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, Wydział Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, 229 pages, 73 figures, 12 maps, 10 tables.
No full textPKB uwzględniający nierówności jako miara rozwoju gospodarczego
Get PDFThe aim of the article is to develop a method for correcting GDP per capita using measures of income inequality. The amount of GDP per capita obtained in this way, adjusted by measures of income inequality, allows for comparison of EU countries in terms of the amount of this new measure. Determining five groups of countries and indicating how the GDP per capita relations between them have changed before and after taking into account inequality is an important added value of this article. The time range covered the years 2005–2020. The spatial scope included the EU countries, i.e. the 28 member states that were in the EU at that time. Statistical material was obtained from Eurostat and OECD databases. The main hypothesis can be summarised as the statement that income inequality has an impact on economic development, as measured by the GDP growth rate. To illustrate and verify the hypothesis, statistical methods were used: examining variability, correlation, verification of variables, as well as methods of logical analysis and examining cause-and-effect relationships. The general conclusions of the study indicate that the presented method of correcting GDP per capita is a solution, but it does not exhaust all the issues and problems associated with taking into account income inequality in GDP estimates. Moreover, interesting conclusions in the application sphere appear when the new GDPN(d) measure is used to isolate and compare groups of member countries, because the country rankings changed after correcting the GDP for inequalities.Celem artykułu jest wypracowanie metody pozwalającej korygować PKB per capita za pomocą miar nierówności dochodowych. Otrzymana w ten sposób wielkość PKB per capita skorygowana miarami nierówności dochodowych, pozwala na porównanie krajów UE pod względem wysokości tej nowej miary. Ustalenie pięciu grup krajów i wskazanie, jak zmieniły się relacje PKB per capita między nimi przed i po uwzględnieniu nierówności, jest istotną wartością dodaną tego artykułu. Zakres czasowy obejmuje lata 2005–2020. Zakres przestrzenny obejmuje kraje UE, czyli 28 krajów członkowskich, które w tym czasie znajdowały się w UE. Materiał statystyczny pozyskano w bazach danych Eurostat i OECD. Główna hipoteza sprowadza się do stwierdzenia, że nierówności dochodowe mają wpływ na rozwój gospodarczy mierzony tempem wzrostu PKB. Dla ilustracji i weryfikacji hipotezy posłużono się metodami statystycznymi: badaniem zmienności, korelacji, weryfikacji zmiennych, a także posłużono się metodami analizy logicznej, badaniem związków przyczynowo-skutkowych.Ogólne wnioski z badania wskazują, że przedstawiona metoda korygowania PKB per capita jest pewną propozycją rozwiązania, nie wyczerpuje ona jednak wszystkich zagadnień i problemów, które towarzyszą uwzględnianiu nierówności dochodowych dla szacunków PKB. Ponadto interesujące wnioski w sferze aplikacyjnej pojawiają się, gdy nową miarę PKBN(d) wykorzysta się dowyodrębnienia i porównywania grup krajów członkowskich, gdyż rankingi krajów uległy zmianie po skorygowaniu PKB nierównościami
Nakłady na działalność badawczo-rozwojową a pozycja innowacyjna gospodarek krajów Unii Europejskiej
Get PDFThe paper discusses the issue of the innovativeness of European Union countries. The innovativeness of an economy is defined as the ability to create and implement innovations. The purpose of the research is to examine the strength and direction of the influence of R&D inputs on the innovation performance of EU economies. Innovation performance is one of two categories describing the innovativeness of the economy. It expresses the outcome stemming from a combination of society’s creativity and the financial assets of a given economic and institutional environment. In turn, R&D inputs are an important factor determining the innovation capacity, i.e. the extent to which an economy is capable of creating and commercialise new ideas. In the paper, R&D inputs are considered in two categories: financial capital and human capital. The main hypothesis to be verified is that R&D inputs have a positive, statistically significant impact on the innovation performance of the economy. PLS-SEM (partial least squares structural equation modelling) was used to achieve the research goal and verify the formulated hypothesis. PLS-SEM models were estimated based on cross-sectional data from 27 EU countries. The data related to three years: 2017, 2019 and 2021. The modelling results indicated that, in the analysed period, R&D inputs had a strong, positive, statistically significant impact on the innovation performance of the economies in EU countries. Both financial and human capital had a significant, positive impact on the innovation performance of the analysed economies, with financial capital being more important. The paper also ranks EU countries according to R&D inputs, financial and human capital, and the innovation performance of the economy.Artykuł porusza problematykę innowacyjności krajów Unii Europejskiej. Innowacyjność gospodarki jest rozumiana jako zdolność do tworzenia i wdrażania innowacji. Cel prowadzonych badań stanowi określenie siły i kierunku wpływu nakładów na działalność B+R na pozycję innowacyjną unijnych gospodarek. Pozycja innowacyjna to jedna z dwóch kategorii opisujących innowacyjność gospodarki. Wyraża efekty połączenia kreatywności społeczeństwa z zasobami finansowymi w określonym środowisku ekonomicznym i instytucjonalnym. Z kolei nakłady na działalność B+R są istotnym czynnikiem determinującym zdolność danej gospodarki do innowacji, tj. stopnia, w jakim ma ona możliwość tworzenia i komercjalizacji nowych pomysłów. W artykule nakłady rozpatrywane są w dwóch kategoriach: kapitału finansowego i kapitału ludzkiego. Weryfikacji podlega hipoteza główna mówiąca o tym, że nakłady na działalność B+R mają dodatni, istotny statystycznie wpływ na pozycję innowacyjną gospodarki. Do realizacji celu badań oraz weryfikacji sformułowanej hipotezy zastosowano modelowanie równań strukturalnych PLS-SEM (partial least squares structural equation modeling). Modele PLS-SEM oszacowano na podstawie danych przekrojowych dotyczących 27 krajów UE. Dane odnosiły się do trzech lat: 2017, 2019 i 2021. Wyniki modelowania wskazały, że w badanym okresie nakłady na działalność B+R wywierały silny, dodatni, istotny statystycznie wpływ na pozycję innowacyjną gospodarek krajów UE. Zarówno kapitał finansowy, jak i kapitał ludzki wpływały istotnie, dodatnio na pozycję innowacyjną analizowanych gospodarek, przy czym większe znaczenie miał kapitał finansowy. W artykule dokonano również porządkowania krajów UE ze względu na wielkość nakładów na B+R, kapitał finansowy i ludzki oraz pozycję innowacyjną gospodarki. 
Procedura interwencyjna „Niebieskie Karty” u podstaw przeciwdziałania przemocy domowej
Get PDFThe phenomenon of domestic violence is one of the main social problems that may affect any individual regardless of age, gender, education or origin. Violent behavior involves a wide range of activities, including: emotional, sexual, psychological harm and cyberbullying. The article presents the “Blue Cards” intervention procedure as a basic tool for counteracting domestic violence, as well as the origins and idea of introducing this intervention tool. The emerging challenges and difficulties resulting from its implementation were indicated, as well as its effectiveness. The changes introduced in June 2023 are presented in the Act on Counteracting Domestic Violence, which extended the definition of domestic violence, increased the number of entities authorized to initiate the procedure, introduced monitoring activities and increased the scope of forms of violence.Zjawisko przemocy domowej jest jednym z głównych problemów społecznych, które może dotyczyć każdej jednostki bez względu na wiek, płeć, wykształcenie czy pochodzenie. Zachowania przemocowe wiążą się z szerokim zakresem działań, obejmujących m.in. krzywdzenie emocjonalne, seksualne, psychiczne czy cyberprzemoc. W artykule przedstawiono procedurę interwencyjną „Niebieskie Karty” jako podstawowe narzędzie przeciwdziałania przemocy domowej oraz genezę i ideę wprowadzenia owego narzędzia interwencji. Wskazano na pojawiające się wyzwania i trudności wynikające z jej realizacji, a także jej skuteczność. Przedstawiono wprowadzone w czerwcu 2023 r. zmiany w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy domowej, w ramach której rozszerzona została definicja przemocy domowej, zwiększono grono podmiotów uprawnionych do wszczęcia procedury, wprowadzono działania monitorujące oraz zwiększono zakres form przemocy
Problematyka inteligentnych kontraktów. Wybrane aspekty technologii blockchain
Get PDFBlockchain technology is currently widely used in various sectors of the economy, such as industry, finance and medicine, offering transparent data management. Despite the growing importance of this technology, Poland still seems to lack appropriate legal regulations. The article analyzes the existing regulations and the need for changes, in order to adapt the regulations to the development of technology and provide competitive regulations compared to the European Union.Technologia blockchain znajduje obecnie szerokie zastosowanie w różnych sektorach gospodarki, takich jak przemysł, finanse i medycyna, oferując transparentne zarządzanie danymi. W Polsce, mimo rosnącego znaczenia tej technologii, wciąż brakuje odpowiednich regulacji prawnych. Artykuł analizuje istniejące przepisy oraz potrzebę wprowadzenia zmian w celu dostosowania przepisów do dynamicznego rozwoju technologii i zapewnienia konkurencyjności przepisów na tle Unii Europejskiej