Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Za naszą i waszą wolność. Obraz emigracji w nieopublikowanych pogadankach radiowych Józefa Łobodowskiego
Get PDFToday we are observing how the figure and works of Jozef Lobodowski – a poet, publicist and translator condemned to oblivion by the communist government of the Polish People’s Republic – are attracting renewed interest in the three countries that were his spiritual homeland: Poland, Ukraine and Spain. Specialists examine his work from a variety of perspectives: as a poet celebrating the Polish borderlands of the interwar period associated with the Lublin circle, as an artist inspired by the folklore of Ukraine and the Iberian Peninsula, or as an excellent translator of Russian, Ukrainian and Spanish literature. However, the political commitment of the poet, who, while in exile, continued to fight for a free Poland through the waves of Radio Madrid, is less often shown. In his previously unpublished Radio Talks, he left very interesting reflections on emigration and its role in the life of his distant homeland, understood not in political or national terms, but as a community of values, the most important of which he considered to be respect for the right to peaceful coexistence of people coming from different places and having different beliefs. This article reveals the hitherto unknown thoughts of a writer whose personal experience of banishment served to create a hopeful image of the emigrant and emigration. This positive vision of true Polishness – in which national differences disappear and to which everyone can belong, regardless of their origin – is the main message of Łobodowski’s emigrant thought.Dzisiaj jesteśmy świadkami tego, jak postać i twórczość Józefa Łobodowskiego ‒ poety, publicysty i tłumacza skazanego na zapomnienie przez komunistyczny rząd PRL ‒ na nowo cieszy się zainteresowaniem w trzech krajach będących jego duchową ojczyzną: Polsce, Ukrainie i Hiszpanii. Specjaliści badają jego twórczość z różnych perspektyw: jako sławiącego polskie kresy poetę międzywojnia związanego z kręgiem lubelskim, artystę zainspirowanego folklorem Ukrainy i Półwyspu Iberyjskiego lub znakomitego tłumacza literatur rosyjskiej, ukraińskiej i hiszpańskiej. Rzadziej jednak pokazuje się polityczne zaangażowanie poety, który będąc na emigracji, nadal walczył o wolną Polskę poprzez fale Radia Madryt. W nieopublikowanych dotąd Pogadankach radiowych pozostawił bardzo ciekawe refleksje na temat emigracji i jej roli w życiu dalekiej ojczyzny, rozumianej nie w kategoriach politycznych czy narodowych, lecz jako wspólnotę wartości, z których za najważniejsze uważał poszanowanie prawa do pokojowego współżycia ludzi pochodzących z różnych miejsc i mających rozmaite przekonania. Niniejszy artykuł wyjawia nieznane dotąd myśli pisarza, któremu osobiste doświadczenie banicji posłużyło do stworzenia pełnego nadziei obrazu emigranta i emigracji. Ta pozytywna wizja prawdziwej polskości ‒ w której zanikają różnice narodowościowe i do której należeć może każdy, niezależnie od swojego pochodzenia ‒ jest głównym przekazem emigracyjnej myśli Łobodowskiego
Prababki, babki, matki. Postać rodzicielki w utworach Teresy Ferenc
Get PDFThe article is an attempt to interpret the poetry of Teresa Ferenc through 20th-century feminist theories and their contemporary analyses. The most important figure in the author’s work Pieta is the mother. However, the mother figure in Ferenc’s works challenges the patriarchal-capitalist vision of womanhood. In the figure of the mother, I find remnants of matrilineal beliefs. Through interpretations of poems, I aim to highlight the issues of a fragmented female genealogy, the reconstruction of which becomes necessary for the creation of the lyrical subject’s identity. The theories of researchers such as Luce Irigaray, Adrienne Rich, Simone de Beauvoir, and Hélène Cixous are a key interpretive tool for me. Deconstructing the archetype of the mother is possible thanks to the engaged poet that Teresa Ferenc is.Artykuł jest próbą odczytania poezji Teresy Ferenc przez teorie feministyczne XX wieku oraz ich współczesne analizy. Najważniejszą postać w twórczości autorki Piety stanowi matka. Rodzicielka w utworach Ferenc podważa jednak patriarchalno-kapitalistyczną wizję kobiety. W figurze matki odnajduję pozostałości po matrylinearnych wierzeniach. Poprzez interpretacje wierszy staram się ukazać problematykę strawestowanej genealogii kobiecej, której odbudowa staje się niezbędna dla kreowania się tożsamości podmiotu lirycznego. Teorie badaczek, takich jak Luce Irigaray, Adrienne Rich, Simone de Beauvoir czy Hélène Cixous, są dla mnie kluczem interpretacyjnym. Dekonstruowanie archetypu matki jest możliwe dzięki poetce zaangażowanej, jaką jest Teresa Ferenc
Wpływ motywu zwierząt na przedstawienie różnych obrazów kobiecości w wybranych utworach Olgi Tokarczuk
Get PDFThe main topic of the article is the literary motif of animals and its role in selected works by Olga Tokarczuk (including “Tales of the Bizarre”, “Drive Your Plow over the Bones of the Dead”, “E.E”, and “Day House, Night House”). The main objective of the article is to indicate the way in which Polish writer uses the animal motif to present various images of femininity, using the example of selected literary heroines. At the beginning, the animal motif is presented as one of the most universal literary motifs. The text also includes the most important functions of this motif in literature from ancient times to the present day. Particular attention is paid to its understanding in the context of femininity. Then Olga Tokarczuk is presented as one of the representatives of the Polish feminist literary movement. Then, using selected examples, it is presented how selected motifs of animals are introduced into Tokarczuk’s work and how they correlate with the features of the main characters, illustrating their character, reflecting their psychological state, and also showing the stage of life they are in, ranging from youth through adulthood to senility.Głównym tematem artykułu jest motyw zwierząt w literaturze i jego rola w wybranych utworach Olgi Tokarczuk (Opowiadania bizarne, Prowadź swój pług przez kości umarłych, E.E. i Dom dzienny, dom nocny). Celem artykułu jest wskazanie sposobu, w jaki polska pisarka wykorzystuje motyw zwierząt do przedstawiania różnych obrazów kobiecości na przykładzie wybranych bohaterek literackich. Na początku zaprezentowano motyw zwierzęcy jako jeden z najbardziej uniwersalnych motywów literackich. Tekst zawiera również najważniejsze funkcje tego motywu w literaturze od czasów starożytnych do współczesności. Zwrócono szczególną uwagę na jego pojmowanie w kontekście kobiecości. Następnie Olga Tokarczuk została zaprezentowana jako jedna z reprezentantek nurtu polskiej literatury feministycznej. Na wybranych przykładach ukazano, w jaki sposób wybrane motywy zwierząt są wprowadzane do twórczości Tokarczuk i jak korelują z cechami głównych bohaterek, ilustrując ich charakter, odzwierciedlając ich stan psychiczny, a także ukazując etap życia, na jakim się znajdują – od młodości, przez dorosłość, aż po starość
Podstawy ideowe władzy kościelnej i władzy świeckiej w myśli Grzegorza VII – analiza wybranych fragmentów pism z papieskiego regestru
Get PDFThe 11th century was a turning point in the history of the Latin Church. The internal need for reform and a moral renewal led to many changes in church structures and hierarchies. Due to the fact that the main force that carried out the reforms in the Church was the papacy, and its associated clergy , its position in relation to other bishoprics was significantly strengthened. Despite the fact that the period of religious reform and the growing importance of the Holy See lasted from the pontificate of Leo IX, Gregory VII is recognized as the most outstanding figure of that time in the history of the Church. It was after him that this time of changes in the Church was named the "Gregorian reform". Thanks to the fortunate survival of the register of Gregory VII, his views on the question of the ideological foundations of the spiritual and secular power are accessible even today. The most enlightening source is the note Dictatus pape, which is complemented by selected letters from Gregory VII addressed to secular monarchs. Gregory’s views on the nature of the authority of the bishop of Rome can be considered radical - he saw it to be the supreme power not only over the entire clergy but also over secular rulers.Wiek XI był czasem przełomowym w historii Kościoła łacińskiego. Wewnętrzna potrzeba reform i moralnej naprawy doprowadziła do wielu zmian w strukturach Kościoła i jego hierarchii. Ponieważ główną siłą, która przeprowadzała reformy wewnątrzkościelne, było papiestwo, a także kręgi duchowieństwa z nim związane, jego pozycja w relacjach z innymi biskupstwami znacznie się wzmocniła. Mimo że okres religijnych reform i wzrostu znaczenia Stolicy Apostolskiej trwał od pontyfikatu Leona IX, to Grzegorz VII jest uważany za najwybitniejszego przedstawiciela tego czasu w historii Kościoła. Właśnie od jego imienia okres zmian został nazwany „reformą gregoriańską”. Dzięki szczęśliwemu przetrwaniu do naszych czasów regestru tegoż papieża w dużej mierze można poznać jego pogląd na kwestię podstaw ideowych władzy duchowej i świeckiej. Najbardziej klarownym źródłem do ich poznania jest notatka Dictatus pape, którą uzupełniają wybrane listy Grzegorza VII wysłane do świeckich monarchów. Poglądy papieża na charakter władzy biskupa Rzymu można uznać za radykalne – widział on swój urząd jako nadrzędną władzę nie tylko nad całym duchowieństwem, ale także nad władcami świeckimi
(Nie)adekwatność polityki pieniężnej EBC w gospodarce spoza strefy euro na przykładzie Polski
Get PDFThe aim of the article is an attempt to assess the degree of inadequacy of the ECB's monetary policy in terms of the needs of the EU economy, which has not yet joined the Euro Zone, using the example of the Polish economy. The analyzed research problem is important from the perspective of a country with derogation from Economic and Monetary Union. Status with a derogation means a formal obligation of a member state to adopt the common currency, the Euro. Each of the economies of the countries with a derogation will sooner or later have to face the consequences of the inadequacy of the single monetary policy in the context of macroeconomic stabilization. The analysis was carried out for the time period from January 1, 1999 to March 31, 2023, with particular emphasis on the periods of the contemporary financial and economic crisis of 2007, the pandemic and war in Ukraine. The conclusions from the conducted analyses may prove insightful in the discussion on Poland's accession to the Euro Zone.Celem artykułu jest próba oceny stopnia nieadekwatności jednolitej polityki pieniężnej Europejskiego Banku Centralnego (EBC) do stabilizacyjnych potrzeb unijnej gospodarki, która nie jest członkiem strefy euro, na przykładzie gospodarki Polski. Artykuł jest kontynuacją wcześniej prowadzonych badań (Urbanowicz 2015; Klus, Paluszak, Urbanowicz 2019). Podjęty w pracy problem badawczy jest ważny dla kraju z tzw. derogacją Unii Gospodarczej i Walutowej. Status z derogacją oznacza bowiem formalne zobowiązanie kraju członkowskiego do przyjęcia wspólnej waluty. Każda z gospodarek krajów objętych derogacją będzie musiała wcześniej czy później stawić czoła konsekwencjom związanym z wystąpieniem zjawiska nieadekwatności jednolitej polityki pieniężnej w kontekście stabilizacji makroekonomicznej. Analiza została przeprowadzona dla przedziału czasu od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2023 r. ze szczególnym uwzględnieniem współczesnego kryzysu finansowo-gospodarczego z 2007 r. oraz okresu pandemii i wojny w Ukrainie. Zaprezentowane wnioski mogą być podstawą do dyskusji nad przystąpieniem Polski do strefy euro
Straty poniesione przez polski przemysł tytoniowy w wyniku II wojny światowej
Get PDFThe wartime repercussions on the Polish tobacco industry manifested in two distinct dimensions. Firstly, they emanated from the predatory activities of the German occupiers and, to a lesser extent, the Soviet forces. Secondly, the redrawing of post-war borders and the consequent relinquishment of eastern territories by Poland, wherein a substantial contingent of Polish tobacco enterprises were situated, contributed to the industry's losses. These cumulative losses were appraised at over 5 billion pre-war Polish złoty. Direct losses amounted to 154 million złoty, while indirect losses incurred under occupation during the war reached 2,185 million złoty. The latter figure encompassed nearly 3 billion złoty, comprising amortization, the valuation of forfeited production, and the remuneration of the labor force over the 5.5-year wartime period. Amongst the spectrum of pre-war Polish monopolies, the tobacco industry bore the brunt of adversities. The enumerated figures, however, do not exhaustively encapsulate the entirety of losses sustained by the Polish tobacco industry during the course of the Second World War. A multitude of these losses defy precise quantification, exemplified by the marked regression in the cultivation and husbandry of tobacco in Poland attributable to exploitative German economic practices. Additionally, an assessment of losses in skilled laborers, whose lives were forfeited as a consequence of wartime operations, remains elusive. Post-war, the monopoly status of the tobacco industry, relative to the pre-war era, reflected almost 65% retention for tobacco manufacturing facilities and 50% for tobacco cultivation establishments. Notably, the comparative analysis of their production capacities and technical infrastructure in 1945 revealed a mere 10% resilience when compared to the benchmark year of 1939.Straty wojenne polskiego przemysłu tytoniowego były dwojakiego rodzaju. Wynikały, po pierwsze, z rabunkowej działalności okupanta niemieckiego (w mniejszym zakresie – radzieckiego), a po drugie, z przesunięcia granic po wojnie i utraty przez Polskę terenów wschodnich, gdzie znajdowała się znaczna liczba polskich zakładów tytoniowych. Łącznie oszacowano je na ponad 5 mld przedwojennych złotych polskich. Straty bezpośrednie wyniosły 154 mln zł, natomiast straty pośrednie pobrane przez okupanta w czasie wojny – 2 185 mln. Do tych ostatnich doliczono także niemal 3 mld zł, na które składały się: amortyzacja, wartość utraconej produkcji oraz zarobki świata pracy z okresu 5,5 roku wojny. Spośród wszystkich polskich przedwojennych monopoli przemysł tytoniowy ucierpiał najbardziej. Powyższe liczby nie wyczerpują wszystkich strat faktycznie poniesionych przez polski przemysł tytoniowy w czasie II wojny. Wiele z nich trudno dokładnie policzyć, jak chociażby znaczny regres kultury uprawy i hodowli tytoniu w Polsce spowodowany przez rabunkową gospodarkę niemiecką. Nie sposób też oszacować strat w doświadczonych pracownikach, którzy w związku z działaniami wojennymi utracili życie. Stan posiadania monopolu tytoniowego po zakończeniu wojny w stosunku do okresu przedwojennego wynosił niespełna 65% wytwórni wyrobów tytoniowych i 50% zakładów uprawy tytoniu. Natomiast zestawienie ich zdolności produkcyjnych i wyposażenia technicznego wynosiło w 1945 r. zaledwie 10% w porównaniu z rokiem 1939
Kanały zakupu żywności a poziom jej marnotrawstwa w opinii studentów
Get PDFThe aim of the study was to determine food purchase channels versus the level of food waste among students. Research took the form of an original questionnaire. A total of 199 complete responses were obtained. The analysis of the responses obtained allows us to conclude that purchases were made mainly with stationary. Dairy products were the category of products that were purchased the most frequently, answered by more than 40% of the respondents, regardless of their place of residence, approximately 50% of the people regardless of their age, and almost 50% of the respondents regardless of their place of residence during their studies. Respondents used the purchased food to a significant extent (between 50 and 74.1%). Food waste refers to stationary purchased from food. Education on informed purchasing choices is crucial in terms of efforts aimed at reducing and retardation of consumption of natural resources.Celem pracy było określenie kanałów zakupu żywności i poziomu jej marnotrawstwa wśród studentów. Badania miały charakter autorskiej ankiety. Łącznie uzyskano 199 kompletnych odpowiedzi. Analiza uzyskanych odpowiedzi pozwala na stwierdzenie, że zakupy dokonywane były głównie stacjonarnie. Nabiał był najczęściej kupowaną kategorią produktów (tak odpowiedziało ponad 40% respondentów niezależnie od miejsca zamieszkania, około 50% osób niezależnie od wieku, i blisko 50% ankietowanych niezależnie od miejsca zamieszkania podczas studiowania). Respondenci w znacznym stopniu wykorzystywali zakupioną żywność (na poziomie od 50 do 74,1%). Marnotrawstwo żywności dotyczyło tej kupowanej stacjonarnie. Edukacja w zakresie świadomych wyborów zakupowych jest kluczowa w aspekcie działań na rzecz ograniczania i spowalniania zużycia zasobów przyrodniczych
Eurosieroctwo - wpływ migracji zarobkowej na życie rodzinne
Get PDFThis work presents the topic of economic trips of parents from Podkarpacie and the impact on their families, especially children. The phenomenon of Euro-orphanhood, which affects 12.5% of students from the study group, is the subject of special attention. Most mothers, as many as 76.9%, work in the country, while trips abroad concern mainly fathers. The term "Euro-orphans" has pejorative connotations, suggesting negative consequences of separation from parents working abroad. Research shows that separation from parents often causes children to feel loneliness, stress, and problems with learning and social integration. The article also raises the issue of institutional and social support available to Euro-orphans and their families. The aim of the article is to raise awareness of Euro-orphanhood and to propose actions that can alleviate its negative effects.Niniejsza praca przybliża temat wyjazdów zarobkowych rodziców z Podkarpacia i ich wpływu na rodziny, zwłaszcza dzieci. Zjawisko eurosieroctwa, które dotyka 12,5% uczniów z badanej grupy, jest przedmiotem szczególnej uwagi. Większość matek, bo aż 76,9%, pracuje w kraju, podczas gdy wyjazdy zagraniczne dotyczą głównie ojców. Określenie "eurosieroty" ma pejoratywne konotacje, sugerując negatywne konsekwencje rozłąki z rodzicami pracującymi za granicą. Badania pokazują, że rozłąka z rodzicami często wywołuje u dzieci uczucia osamotnienia, stresu oraz problemy w nauce i integracji społecznej. Artykuł porusza również kwestię wsparcia instytucjonalnego i społecznego, jakie jest dostępne dla eurosierot i ich rodzin. Celem artykułu jest podniesienie świadomości na temat eurosieroctwa i zaproponowanie działań, które mogą złagodzić jego negatywne skutki
Trudności i ryzyka zawodowe w pracy socjalnej
Get PDFThe profession of a social worker is challenging and often at the heart of various dilemmas. The difficulties and risks experienced by members of this socio-professional group stem from several sources. Generally, both individual and systemic factors contributing to occupational risks in social work are mentioned. This article highlights obstacles related to direct contact with clients, organizational difficulties, and external environmental challenges. It also points to legal regulations and the measures taken, as well as the support provided to social workers by social assistance institutions and non-governmental organizations representing their interests.Zawód pracownika socjalnego stanowi wyzwanie i często jest źródłem różnych dylematów. Trudności i zagrożenia doświadczane przez członków tej grupy społeczno-zawodowej wynikają z kilku źródeł. Ogólnie rzecz biorąc, wymienia się zarówno indywidualne, jak i systemowe czynniki przyczyniające się do ryzyka zawodowego w pracy socjalnej. W artykule podkreślono przeszkody związane z bezpośrednim kontaktem z klientami, trudnościami organizacyjnymi i zewnętrznymi wyzwaniami środowiskowymi. Wskazano również na regulacje prawne i podejmowane działania, a także wsparcie udzielane pracownikom socjalnym przez instytucje pomocy społecznej i organizacje pozarządowe reprezentujące ich interesy
Wiedza o mediacjach, ich roli i uwarunkowaniach w obszarze pomocy społecznej w opiniach studentów kierunku praca socjalna Uniwersytetu Rzeszowskiego
Get PDFMediation is a process for reaching an agreement, whether in the event of a dispute or when compensation is needed, but also when there is a standstill or an impasse in negotiations.
The article presents basic information about mediation, including the definition of mediation as well as its characteristic features. Then, the necessary characteristics of the mediator were determined, the requirements he should meet, his goals and tasks, and the skills needed to ensure that the mediation takes place properly. The areas of application of mediation in social assistance have also been characterized, which should be understood as mediation in resolving conflicts and problems in which social assistance clients are involved.
The rest of the article presents the respondents’ opinions regarding their knowledge of mediation, as well as role and conditions of mediation in the area of social assistance and social work, which were collected during in-depth interviews.Mediacja jest procesem służącym osiągnięciu porozumienia, czy to w przypadku sporu, czy też w sytuacji konieczności dokonania zadośćuczynienia, lecz także w momencie gdy pojawia się impas w negocjacjach. W artykule przedstawione zostały podstawowe informacje dotyczące mediacji, w tym definicja mediacji, jak też jej cechy charakterystyczne. Następnie określono niezbędne cechy mediatora i wymagania, jakie powinien spełniać, jego cele i zadania oraz umiejętności potrzebne do tego, aby mediacja przebiegała we właściwy sposób. Zostały także scharakteryzowane obszary zastosowania mediacji w pomocy społecznej, którą należy rozumieć jako pośredniczenie w rozwiązywaniu konfliktów i problemów, w jakie zaangażowani są klienci pomocy społecznej . Natomiast w dalszej części artykułu zaprezentowano opinie respondentów dotyczące wiedzy o mediacjach, a także o roli i uwarunkowaniach mediacji prowadzonych w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, które zostały zebrane podczas przeprowadzonych wywiadów pogłębionych