Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Czyja to tak naprawdę ziemia? I czyja opowieść? O ludzkich i nie-ludzkich uchodźcach w powieści Amitava Ghosha Gun Island
No full textThe word hospitality includes the sense of hostility and a reciprocal exchange among equals. The accelerating human and non-human migrations caused by climate change call for a reclaiming of that complexity. Historically, the stranger, the barbarian, was the one deprived of the logos, the one not operating the language of the political centre. If, however, following Merleau-Ponty, the logos becomes the property of the living world, then it is not the human who can offer hospitality to other human and nonhuman strangers, but they all become guests in the living world with varying degrees of agency. Amitav Ghosh’s Gun Island explores the complexity of the notion of the host and the barbarian, questioning the Western belief in the primacy of human logos. It is shown both in the plot line and in the form of the novel which re-enacts the interplay between two modes: logos and mythos.Znaczenie słowa gościnność obejmuje poczucie wrogości i wzajemnej wymiany między równymi sobie. Migracje ludzi i zwierząt spowodowane zmianą klimatu wymagają odzyskania tej złożoności. Historycznie rzecz biorąc, obcy, barbarzyńca, był tym, który został pozbawiony logosu, tym, który nie posługiwał się językiem centrum politycznego. Jeśli jednak, za Merleau-Ponty’m, logos stanie się własnością świata żywych, to nie człowiek może gościć innych obcych ludzi i istoty nieludzkie, ale wszyscy oni stają się gośćmi w świecie przyrody z różnym stopniem sprawczości. Gun Island Amitava Ghosha eksploruje złożoność pojęcia gospodarza i barbarzyńcy, kwestionując zachodnie przekonanie o prymacie ludzkiego logosu. Ukazuje się to zarówno w fabule, jak i w formie powieści, która odtwarza wzajemne oddziaływanie dwóch trybów: logosu i mythosu
Gaja. Historia prawdziwa Barbary Piórkowskiej w zwierciadle fikcji klimatycznej (climate fiction)
No full textThis article is devoted to the analysis of the novel Gaia. True Story (2023) by Barbara Piórkowska in the context of climate fiction. In this novel we will notice the influence of ecofeminism, in presenting a dualistic concept of the world. The men’s world is identified with culture and science, while the women’s world is the space of nature. The story’s narrators are mainly women who share a mysterious bond with nature. The ecological catastrophe is not the result of a sudden climate breakdown. By locating events in the past, present and future, the author emphasizes that the catastrophe resulting from a warming climate is a consequence of a process spread over time, which is why it is of key importance to observe disturbing signals sent by the natural world and take actions to eliminate them.Niniejszy artykuł poświęcony jest analizie powieści Gaja. Historia prawdziwa (2023) Barbary Piórkowskiej w kontekście fikcji klimatycznej. W utworze tym dostrzeżemy wpływy ekofeminizmu, obecnego w dualistycznej koncepcji świata przedstawionego. Świat męski utożsamiany jest z kulturą, nauką, świat kobiet to przestrzeń natury. Narratorkami opowieści są głównie kobiety, które łączy tajemnicza więź z przyrodą. Katastrofa ekologiczna nie jest rezultatem gwałtownego załamania się klimatu. Dzięki usytuowaniu zdarzeń w przeszłości, teraźniejszości i przyszłości autorka podkreśla, iż katastrofa wynikająca z ocieplającego się klimatu jest następstwem procesu rozłożonego w czasie, dlatego też kluczową rolę odgrywa obserwowanie niepokojących sygnałów wysyłanych przez świat natury i podejmowanie działań mających na celu ich remisję
„W tym kosmosie będzie lepiej? Tak, tak. Lepiej." Ufo nad Bratysławą" Weroniki Gogoli w kontekście słowackim
No full textThis article is focused on the Slovak translation of Veronika Gogola's Ufo over Bratislava in the Slovak context. Attention was given to the information available on the websites of the Polish Czarne Publishing House, where the original book came out, and the Slovak Absinthe Publishing House, where the translation was published. The information presenting the book and the author's notes on the publisher's website were compared. The role of the "Absinth" publishing house in popularising the genre of reportage in Slovakia, especially through its translations of books from the Polish school of reportage, is emphasised. In addition, the author of the article compares the graphic side of the covers of the original and the translation, and points out the additional elements in the Slovak edition: the introduction to the Slovak edition and the acknowledgements. She then describes the footnotes of the translator Alexander Horák and the author of the collection of reportages herself. In addition, the reception of Ufo nad Bratislavou in Poland is presented, in order to describe more extensively the reception of the translation of Ufo nad Bratislavou in Slovakia.This article is focused on the Slovak translation of Veronika Gogola's Ufo over Bratislava in the Slovak context. Attention was given to the information available on the websites of the Polish Czarne Publishing House, where the original book came out, and the Slovak Absinthe Publishing House, where the translation was published. The information presenting the book and the author's notes on the publisher's website were compared. The role of the "Absinth" publishing house in popularising the genre of reportage in Slovakia, especially through its translations of books from the Polish school of reportage, is emphasised. In addition, the author of the article compares the graphic side of the covers of the original and the translation, and points out the additional elements in the Slovak edition: the introduction to the Slovak edition and the acknowledgements. She then describes the footnotes of the translator Alexander Horák and the author of the collection of reportages herself. In addition, the reception of Ufo nad Bratislavou in Poland is presented, in order to describe more extensively the reception of the translation of Ufo nad Bratislavou in Slovakia
Pomiędzy „kiedyś” a „teraz”. Obecność twórczości Friedricha Hölderlina w tomiku Marcina Sendeckiego Do stu.
No full textThe article is dedicated to the presence of literary and biographical contexts of Friedrich Hölderlin in Marcin Sendecki’s collection Do stu (Poznań 2020). Through analysis and interpretation, the author attempts to demonstrate the nature and purpose of Sendecki’s references to specific works of the German poet and the most significant themes of his biography. The researcher also recognizes that the inspiration drawn from Hölderlin is linked to the celebration of the 250th anniversary of his birth in 2020.Artykuł poświęcony jest obecności kontekstów literacko-biograficznych Friedricha Hölderlina w tomiku Marcina Sendeckiego Do stu (Poznań 2020). Na drodze analizy i interpretacji autor próbuje pokazać charakter i cel nawiązań Sendeckiego do konkretnych utworów niemieckiego poety oraz najważniejszych wątków jego biografii. Badacz uznaje też, że inspiracja Hölderlinem łączy się też z obchodzonym w 2020 roku jubileuszem 250-lecia jego urodzin
Linguistic escapism and symbolic value of signs of (good) times
Get PDFOur research describes the linguistic landscape of three Croatian towns where we compare the signs on coffee shops and bars in reference to the symbolic function of foreign languages used on them, especially when compared to the mostly informative value of signs in Croatian. The sampling method applied was Cook’s and Campbell’s Diversity or Heterogeneity Sampling (1979:75–77) where the survey areas are illustrative, and not representative examples of the linguistic landscape.
The results indicate that the higher percentage of signs in a foreign language, predominantly English, may be seen as an instantiation of processes related to economic and cultural globalization in a multilingual world (Gorter, 2013) when foreign language signs imply prestige and positive connotations, as confirmed by the sample of interviews with informants, coffee shop owners and patrons alike. In areas burdened by the politically charged atmosphere foreign language signs are seen as a form of escapism from the implications the use of any of the minority or majority language signs may cause
Język polski w szkole bez kanonu?
Get PDFThis article discusses the concept of the literary canon, its evolution, and its impact on literary education. The author transfers etymological considerations of the canon to the contemporary school reading list, noting that it no longer serves to create literary patterns, but refers to the total works recognized as canonical at a given time. Then, the author moves on to analyze changes in reading lists over the years, and presents the state of readership in Poland among children and young people. The article concludes by indicating alternative solutions that would allow for greater freedom of choice in reading.Autorka analizuje znaczenie i ewolucję kanonu literackiego w polskim systemie edukacji, zwracając uwagę na jego historyczne korzenie i współczesne funkcje. Wskazuje, że dawniej kanon miał być wyznacznikiem literackich wzorców, a obecnie jest bardziej zbiorem dzieł uznanych za istotne w danym czasie. Artykuł obejmuje zmiany na listach lektur szkolnych od 2009 roku, uwzględniając reformy edukacyjne i ich wpływ na czytelnictwo młodzieży. Autorka poddaje krytyce ograniczenia wynikające z obowiązującego kanonu, który nie odpowiada potrzebom współczesnych uczniów. W tekście poruszono problem tzw. luki lekturowej – tekstów pomijanych w kanonie. Podano także przykłady pozytywnych praktyk nauczycieli, którzy stosują podejście interdyscyplinarne, wykorzystując np. literaturę współczesną i edukację klimatyczno-środowiskową. Autorka proponuje większą elastyczność w wyborze lektur, aby odpowiadały one różnym potrzebom uczniów i uwzględniały współczesne zjawiska literackie. Sugeruje również odejście od sztywnego kanonu na rzecz list inspiracyjnych, które byłyby wsparciem dla nauczycieli
Military Accessories from the “Tursko Castle” Near Połaniec, Świętokrzyskie Voivodeship. A Contribution to Research on Mongolian and Mongolian-Ruthenian Raids on the Sandomierz Lands in the 13th Century
No full textThe so-called Tursko Castle near Połaniec is the remnants of earth fortifications from the 17th century erected around an evangelical church. At the end of the 19th century it began to be associated with the Battle of Tursko, which took place during the first Mongolian raid in 1241. It was believed to be remains of a castle or stronghold located near the site of the battle, or the remnants of a Mongolian camp. At that time, no one knew where the clash had taken place. During a search for artefacts conducted within the perimeter of the castle in 2022–2023, a series of medieval military accessories were discovered. They included 12 tanged arrowheads and a fragment of a mace head. These artefacts should be associated with thirteenth-century Mongolian and Mongolian-Ruthenian raids on the Sandomierz lands.The so-called Tursko Castle near Połaniec is the remnants of earth fortifications from the 17th century erected around an evangelical church. At the end of the 19th century it began to be associated with the Battle of Tursko, which took place during the first Mongolian raid in 1241. It was believed to be remains of a castle or stronghold located near the site of the battle, or the remnants of a Mongolian camp. At that time, no one knew where the clash had taken place. During a search for artefacts conducted within the perimeter of the castle in 2022–2023, a series of medieval military accessories were discovered. They included 12 tanged arrowheads and a fragment of a mace head. These artefacts should be associated with thirteenth-century Mongolian and Mongolian-Ruthenian raids on the Sandomierz lands
Liczebność, formy prawne i wybrane sfery pożytku publicznego w województwie podkarpackim w latach 2013–2022. Stałość czy zmiana?
Get PDFBased on analyzes conducted, by the GUS and the Klon/Jawor Association, as well as own research, the author presents the number, legal forms and the most and least common public benefit spheres of public benefit organizations in the Podkarpackie Voivodeship.
The aim of the article is to describe the phenomena that influence the examined entities within the analyzed categories. Particularly noteworthy is the stabilization of the number of public benefit organizations in the Podkarpackie Voivodeship, the systematic decline in the number of associations that are public benefit organizations, as well as the absence of entities dealing with the protection of women's and consumer rights in the analyzed administrative unit.
It is recommended to increase funding for public benefit organizations working to protect consumer rights and women's rights. This would not only allow for the development of existing NGOs in Poland, but would also encourage the creation of new entities in this sphere. Due to the decreasing number of associations, it is possible to consider creating special government, local government or non-governmental programs aimed at activating social potential, e.g. in the form of long-term volunteering.Na podstawie analiz prowadzonych między innymi przez Główny Urząd Statystyczny i Stowarzyszenie Klon/Jawor oraz badań własnych, autor przedstawia liczebność, formy prawne i najczęściej oraz najrzadziej występujące sfery pożytku publicznego OPP w województwie podkarpackim.
Celem artykułu jest opisanie zjawisk, które wpływają na badane podmioty w ramach analizowanych kategorii. Na szczególną uwagę zasługuje stabilizowanie się liczebności organizacji pożytku publicznego w województwie podkarpackim, systematyczny spadek liczby stowarzyszeń będących OPP, a także niewystępowanie podmiotów zajmujących się ochroną praw kobiet i konsumentów w analizowanej jednostce administracyjnej.
Rekomendowane jest zwiększenie finansowania organizacji pożytku publicznego działających na rzecz ochrony praw konsumenta i praw kobiet. Pozwoliłoby to nie tylko na rozwój istniejących w Polsce NGO’s, lecz także zachęciłoby do tworzenia nowych podmiotów w tej sferze. W związku ze zmniejszaniem się ilości stowarzyszeń będących OPP, można rozważyć tworzenie specjalnych programów rządowych, samorządowych bądź pozarządowych nastawionych na aktywizowanie potencjału społecznego np. w formie wolontariatu długoterminowego
Tadeusz Ferenc, Prezydent Miasta Rzeszowa: żył z nami i pracował dla nas
Get PDFIt is important for future generations to preserve the memory of a man who was boundlessly devoted with his entire personality to the affairs of the city for almost two decades in the office of the President, less than a decade in the City Council, and from a young age worked in Rzeszów enterprises, holding managerial and directorial positions in the industrial, construction, transport and municipal economy sectors, as well as the president of the cooperative. A tireless employee, an effective local government official, an outstanding politician, a resourceful city manager, and at the same time an athlete and social activist can be a model worth imitating for the young generation. The article recalls memories of Tadeusz Ferenc, as an effective mayor of the city of Rzeszów, recorded in the book of condolence by councilors, city office employees, local government officials, employees of city institutions, representatives of social organizations and residents of Rzeszów.Dla potomnych ważne jest zachowanie pamięci o człowieku bezgranicznie oddanemu całą swoją osobowością sprawom miasta przez blisko dwie dekady na urzędzie Prezydenta, niespełna dekadę w Radzie Miasta, a od młodych lat pracującemu w rzeszowskich przedsiębiorstwach , piastującemu stanowiska kierownicze i dyrektorskie w branży przemysłowej, budowlanej, transportowej i w gospodarce komunalnej oraz prezesa w spółdzielczości. Niestrudzony pracownik , skuteczny samorządowiec, wybitny polityk, zaradny gospodarz miasta, a przy tym sportowiec i działacz społeczny może stanowić wzór godny do naśladowania dla młodego pokolenia. W artykule przywołano wspomnienia o Tadeuszu Ferencu jako skutecznym Prezydencie Miasta Rzeszowa, zapisane w Księdze kondolencyjnej przez radnych, pracowników urzędu miasta, samorządowców, pracowników miejskich instytucji, przedstawicieli organizacji społecznych oraz mieszkańców Rzeszowa
Львівська історична школа Михайла Грушевського: становлення, структура, представники
Get PDFThe article discusses the establishment, functioning and structure of M. Hrushevsky's historical school in Lviv. A special feature of the school is its two-tier functioning structure: the historical seminary of Lviv University and the Historical and Philosophical Section of the National Academy of Sciences. The school employed 20 young historians, including one woman. It combined didactics and scientific research. It was fundamental to the development of Ukrainian historiography, both in terms of its effectiveness and its far-reaching effects over time, and its emergence marked the entrance of Ukrainian science to a new level of professionalisation.W artykule omówiono powstanie, funkcjonowanie i strukturę szkoły historycznej M. Hruszewskiego we Lwowie. Cechą szczególną szkoły jest dwustopniowa struktura funkcjonowania: seminarium historyczne Uniwersytetu Lwowskiego oraz Sekcja Historyczno-Filozoficzna Towarzystwa Naukowego im. T. Szewczenki. W szkole pracowało 20 młodych historyków, w tym jedna kobieta. Łączono w niej dydaktykę i badania naukowe. Miała ona fundamentalne znaczenie dla rozwoju ukraińskiej historiografii zarówno pod względem efektywności, jak i dalekosiężnych skutków w czasie, a jej pojawienie się zapoczątkowało wejście ukraińskiej nauki na nowy poziom profesjonalizacji