Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Współczesne pokolenia w kontekście stereotypów
Get PDFThe aim of this article is to present the ongoing academic discussion on the popular topic of contemporary generations. In addition to identities such as race, gender, and nationality, defining generational affiliation can be important in identifying individuals' psychological self-image. The article is theoretical in nature, but it includes conclusions from empirical research. Scientific papers and the media present descriptions, characteristics, and differences between contemporary people classified as generations: Baby Boomers, X, Y, and Z. The text includes the views of proponents of generational theory, as well as those who raise doubts about the contemporary concept of generations. It also addresses stereotypes that can be activated by generational labels.Celem artykułu jest przedstawienie dyskusji, która odbywa się w świecie nauki dotyczącej popularnej w świecie tematyki współczesnych pokoleń. Oprócz tożsamości takich jak: rasa, płeć, narodowość, określenie przynależności do pokolenia może mieć znaczenie w procesie identyfikacji własnego obrazu psychologicznego jednostek. Artykuł ma charakter teoretyczny, ale zawiera wnioski z badań empirycznych. W pracach naukowych oraz w mediach prezentowane są opisy, charakterystyki, różnice pomiędzy współcześnie żyjącymi ludźmi, którzy są zakwalifikowani jako pokolenia: Baby Boomers, X, Y, Z. W tekście zawarte są poglądy zwolenników teorii pokoleń, jak i tych osób, które zgłaszają wątpliwości związane z współczesną koncepcją pokoleń. Znajduje się w nim odniesienie do stereotypów, które mogą być aktywowane przez etykiety pokoleniowe
Szkolnictwo średnie w Galicji w latach 1772–1918 – wybrane zagadnienia
Get PDFThe aim of this article is to analyze selected, most important issues concerning the organization and operation of the secondary education system in Galicia throughout the partition period. The information base is comprised of selected studies on this topic. The article presents the conditions for the operation of secondary education and the dynamics of the school network's development. Furthermore, the organizational structure of the schools is discussed. Next, the student population is characterized in terms of their number, national origin, and social background. The article points out that for almost a century, the Austrian authorities were reluctant to establish secondary schools in Galicia. This process accelerated only at the turn of the 19th and 20th centuries. These schools enjoyed considerable popularity among young people, which led to overcrowding and numerous space problems. Among the students were representatives of various nations living in Galicia. During the period in question, schools changed their organizational structure, educational profile and teaching programs.Celem artykułu jest analiza wybranych, najważniejszych zagadnień dotyczących organizowania i funkcjonowania systemu szkolnictwa średniego na terenie Galicji w całym okresie zaborów. Bazę informacyjną tworzą wyselekcjonowane opracowania poświęcone tej tematyce. W artykule przedstawiono uwarunkowania funkcjonowania szkolnictwa średniego i dynamikę rozwoju sieci szkolnej. Ponadto omówiono ustrój organizacyjny szkół. Następnie scharakteryzowano środowisko uczniów pod względem ich liczby, pochodzenia narodowościowego i społecznego. W artykule wskazano, że przez prawie sto lat władze austriackie niechętnie zgadzały się na tworzenie w Galicji szkół typu średniego. Proces ten przyśpieszył dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Szkoły te cieszyły się wśród młodzieży dużym zainteresowaniem, co powodowało ich przepełnienie i liczne problemy lokalowe. Wśród uczniów byli przedstawiciele różnych nacji zamieszkujących Galicję. W omawianym okresie szkoły zmieniały strukturę organizacyjną, profil edukacyjny i programy nauczania
Kultura aksjologiczna jako fundamentalny cel współczesnej edukacji
Get PDFThe relevance of the chosen topic is determined by the necessity of enhancing the role of education amidst growing geopolitical and socio-cultural tensions, as well as due to the tendency of excessive utilitarianization of education, which negates its culture-creating function. The objective of the study is the theoretical substantiation of the expediency of defining the formation of axiological culture as a fundamental goal of modern education.
The paper conceptualizes the notion of “axiological culture” as a personality quality that includes the capacity for value reflection and modeling of value-balanced life strategies. The research substantiates the necessity of implementing the ideas of axiopedagogy and innovative educational methodologies for the practical realization of the task of forming axiological culture, particularly through the development of value intelligence.
The conducted study proves that the formation of humanistic axiological culture through the development of value intelligence is the super-task of modern education, as it ensures social competence in the context of globalization challenges and dynamic socio-cultural changes.Znaczenie wybranego tematu wynika z konieczności wzmocnienia roli edukacji w obliczu narastających napięć geopolitycznych i społeczno-kulturowych, a także z tendencji do nadmiernej utylitaryzacji edukacji, która neguje jej funkcję kulturalną. Celem badania jest teoretyczne uzasadnienie potrzeby kształtowania kultury aksjologicznej jako fundamentu współczesnej edukacji.
W artykule pojęcie „kultura aksjologiczna” zostało ujęte jako cecha osobowości obejmująca zdolność do refleksji nad wartościami i modelowania zrównoważonych pod względem wartości strategii życiowych. Badania potwierdzają konieczność wdrożenia idei aksjopedagogiki i innowacyjnychmetodologii edukacyjnych w celu praktycznej realizacji zadania kształtowania kultury aksjologicznej, w szczególności poprzez rozwój inteligencji wartościowej.
Przeprowadzone badania dowodzą, że kształtowanie humanistycznej kultury aksjologicznej poprzez rozwój inteligencji wartościowej stanowi priorytet współczesnej edukacji, ponieważ zapewnia rozwijanie kompetencji społecznych, istotnych w obliczu wyzwań globalizacji i dynamicznych zmian społeczno-kulturowych
O relacjach między fizyką a filozofią w pismach filozoficznych Mariana Smoluchowskiego
Get PDFThe aim of this article is to reconstruct and analyze the relationship between physics and philosophy in the philosophical writings of Marian Smoluchowski, one of the most outstanding Polish and world physicists of the turn of the 19th and 20th centuries. The article analyzes the role of philosophical assumptions in the research practice of physicists, the significance of discoveries in physics for traditional philosophical issues, the problem of the cognitive status of scientific hypotheses and theories, and the place of Smoluchowski's thought in the philosophical tradition.Celem artykułu jest rekonstrukcja i analiza relacji między fizyką a filozofią w pismach filozoficznych Mariana Smoluchowskiego, jednego z najwybitniejszych polskich i światowych fizyków przełomu XIX i XX w. Analizowana jest rola założeń filozoficznych w praktyce badawczej fizyków, znaczenie odkryć z dziedziny fizyki dla tradycyjnej problematyki filozoficznej, problem statusu poznawczego hipotez i teorii naukowych oraz miejsce myśli Smoluchowskiego w tradycji filozoficznej
Przebudowa organów wykonana przez organmistrza Augusta Mielckego w tuchowskim sanktuarium w latach 1870–1877
Get PDFThe article describes the general reconstruction of the organ in the Marian shrine in Tuchów carried out by August Mielcke in the years 1875–1877, based on an offer made in the spring of 1870. Thanks to hitherto unused sources, mainly from the Archives of the Warsaw Province of the Redemptorists in Tuchów, the knowledge of this investment, as well as of the organbuilder’s activities in the territory of the Galicia has been significantly expanded. Based on correspondence and expenditure statements, the scope and nature of the activities conducted within the institutions were identified, presenting their costs and providing an analysis of quality and timeliness. The text is part of the author’s research on the instruments of the Tarnów diocese within its historical borders.W artykule opisano generalną przebudowę organów w maryjnym sanktuarium w Tuchowie zrealizowaną przez Augusta Mielckego w latach 1875–1877, na podstawie oferty złożonej wiosną 1870 r. Dzięki niewykorzystanym dotychczas źródłom, głównie z Archiwum Warszawskiej Prowincji Redemptorystów w Tuchowie, w sposób znaczący poszerzono wiedzę na temat tej inwestycji, jak również działalności organmistrza na terenie Galicji. Posługując się korespondencją oraz zestawieniami wydatków, określono zakres i charakter prowadzonych przy organach prac, przedstawiając ich koszt oraz dokonując analizy jakości i terminowości. Tekst wpisuje się w prowadzone przez autora badania nad instrumentarium organowym diecezji tarnowskiej w jej historycznych granicach
З історії етномузикознавства в Галичині: перші дослідження та публікації народних мелодій у ХІХ столітті
Get PDFThe history of studying and publishing Ukrainian and Polish folk melodies in Galicia traces back to the year 1822. In that year, Professor Karl Joseph von Hüttner [Karol Józef von (de) Hüttner] of the University of Lviv began publishing the calendar-almanac „Pielgrzym Lwowski” in Lviv. In its first issue, the publisher featured an article titled „Śpiewy ludu [wieyskiego]”, containing two Polish and two Ukrainian folk songs with melodies processed by Moroński. Karl Joseph von Hüttner’s initiative was later attempted to be continued by ethnographer, archivist Denis Zubrytskyi, and subsequently by public and political figure, journalist Ludwik Piątkewicz. Piątkewicz announced his intention to publish a collection of Polish and Ukrainian folk songs in the first issue of the monthly „Pątnik Narodowy”, which he founded and edited in 1827. In the journal, he also published an article titled „On Polish and Rus’ Folk Songs”, intended as a preface to the planned song collection. Karol Lipiński was invited to prepare the melodies for printing. However, the collection of folk songs was never published
Творча діяльність Дмитра Котка: виконавсько-стильовий аспект
Get PDFThis article undertakes an analysis of the complex and enriched artistic life of conductor Dmytro Kotko, during which his own aesthetic views, organizational skills, manner of working with the choir and creative principles crystallized. The first professional choral ensemble „Ukrainian naddniprianskyi Choir”, headed by D. Kotko, became a kind of creative laboratory where conductor-performative style of the maestro was formed. The conductor's important role in forming professional choral art in the western region of Ukraine is emphasized, and the aspects of conducting and choral work characterized by innovative features are highlighted. Kotko's multifaceted activities acted as a catalyst for the advancement of choral art and, more broadly, musical processes that unfolded in Western Ukraine during the first half of the 20th century
Muzyczne galicjana w kolekcji Ewy i Jeremiusza Glensków
Get PDFThe music collection of Ewa and Jeremiusz Glensk, started in 1986 in Poznań, focuses on 18th–19th-century printed scores and manuscripts, especially from the Classical and Romantic periods. It includes over 7,500 printed works and 260 manuscripts by both Polish and foreign composers, such as Chopin, the Wieniawski brothers, and Beethoven. The collection features a wide range of genres: solo, chamber, symphonic, vocal, and operatic music. A key part of the archive highlights composers from Galicia, particularly Antoni Kątski, represented by rare first editions and autographs. Notable items include the only known copy of his debut work from 1825, the popular Le Réveil du Lion, and the autograph of La Resignation (1843). Also important is a rare 16-bar fragment of Wieniawski’s lost Rondo alla Polacca. The archive also holds over 620 letters, offering insight into the lives and careers of figures like Chopin, Paderewski, Poniatowski, Lotto, Wieniawski, Lipiński and Noskowski. Overall, the Ewa and Jeremiusz Glensk collection preserves many unique, often unknown musical sources valuable for research and music history.Kolekcja muzyczna Ewy i Jeremiusza Glensków, zapoczątkowana w 1986 roku w Poznaniu, koncentruje się na drukach i rękopisach muzycznych z XVIII i XIX wieku, szczególnie z okresu klasycyzmu i romantyzmu. Obejmuje ponad 7560 druków oraz 260 rękopisów autorstwa zarówno polskich, jak i zagranicznych kompozytorów, takich jak Chopin, bracia Wieniawscy czy Beethoven. Zbiór reprezentuje szeroki wachlarz gatunków muzycznych: od utworów solowych i kameralnych, przez symfoniczne, wokalne, aż po operowe. Ważną część kolekcji stanowią dzieła kompozytorów związanych z Galicją, w szczególności Antoniego Kątskiego, reprezentowanego przez rzadkie pierwodruki i autografy. Do najcenniejszych należą: jedyny znany egzemplarz jego debiutanckiego dzieła z 1825 roku, a także pierwodruk Le Réveil du Lion (1849) oraz autograf utworu La Resignation (1843). Istotnym rękopisem jest również rzadki, 16-taktowy fragment zaginionego Ronda alla Polacca Wieniawskiego. Archiwum zawiera także ponad 620 listów, które rzucają światło na życie i działalność artystyczną takich postaci, jak Chopin, Paderewski, Poniatowski, Lotto, Wieniawski, Lipiński czy Noskowski. Kolekcja Ewy i Jeremiusza Glensków zachowuje wiele unikalnych, często nieznanych źródeł muzycznych, cennych dla badań i historii muzyki
Inspiracje tradycją galicyjską w liryce wokalnej Ihora Sonewyckiego
Get PDFGalician musical culture developed independently under the influence of different political and ethnic conditions, which determinated the musical formation of Polish and Ukrainian composers. In particular, vocal lyricism developed under Western effect, combining old Galician song traditions with Ukrainian Romantic forms. After the Second World War and political changes, the conditions for musical development changed, resulting in the need to adapt and seek new means of expression. Ukrainian composer and musicologist Ihor Sonevitsky (1926–2006) continued the Galician tradition in his vocal works, while introducing modern compositional techniques. Following Ukraine’s independence in 1991, Sonevitsky and his works became an important part of the renewal of Ukrainian musical identity.Galicyjska kultura muzyczna rozwijała się niezależnie pod wpływem różnych warunków politycznych i etnicznych, które wpłynęły na formację muzyczną polskich i ukraińskich kompozytorów. W szczególności liryka wokalna rozwijała się pod wpływem Zachodu, łącząc dawne galicyjskie tradycje pieśniarskie z ukraińskimi formami romantycznymi. Po II wojnie światowej i zmianach politycznych transformacji uległy warunki rozwoju muzycznego, co spowodowało potrzebę adaptacji i poszukiwania nowych środków wyrazu. Ukraiński kompozytor i muzykolog Ihor Sonewycki (1926–2006) inspirował się galicyjską tradycją w swoich utworach wokalnych, wprowadzając jednocześnie nowoczesne techniki kompozytorskie. Po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości w 1991 roku Sonewycki i jego dzieła stali się ważnym elementem odnowy muzycznej tożsamości Ukrainy
Ostatni etap – film Wandy Jakubowskiej z muzyką Romana Palestra. Próba interpretacji
Get PDFThe Last Stage by Wanda Jakubowska constitutes one of the most significant – if not the most significant – post-war Polish film productions to draw Europe’s attention to the subject of the concentration camps. In April 1948, Leon Bukowiecki announced in the pages of “Film” a motion picture “which must deeply affect every viewer, regardless of whether they had experienced a camp or not. The Last Stage is not merely a staged documentary from the land of silence; it is a work of high artistic calibre.” In July 1948, the film was awarded the First Prize at the 3rd International Festival in Mariánské Lázně; 22,000 viewers attended screenings at the 1st International Workers’ Festival in Zlín, where it likewise received one of four equivalent prizes. Jakubowska was acclaimed as the foremost director in Europe at that time. A year later, however, the film was sharply criticised at the Filmmakers’ Congress in Wisła for its indebtedness to Italian Neorealism. Today, the film’s explicit ideological orientation and its entanglement in propagandistic politics do not diminish its artistic value. The socialist-realist elements that accompany its outstanding technical execution and distinctive aesthetic operate in tandem with a high level of professionalism. The film’s history is also shaped by the adversities Jakubowska confronted with remarkable determination. Sources refer to the director’s crucial trip to Moscow for the project – and even to Stalin’s tears and emotion as he approved its production.Ostatni etap Wandy Jakubowskiej to jedna z najważniejszych, jeśli nie najważniejsza powojenna polska produkcja zwracająca oczy całej Europy na tematykę obozową. Leon Bukowiecki na łamach „Filmu” w kwietniu 1948 roku zapowiada obraz filmowy, „który musi przeniknąć do głębi każdego widza, bez względu na to czy był w obozie czy też nie. Ostatni etap, to nie tylko inscenizowany dokument z kraju milczenia. To dzieło artystyczne wysokiej klasy”1. W lipcu 1948 roku film zdobywa I nagrodę III Międzynarodowego Festiwalu w Mariańskich Łaźniach, 22 tys. widzów ogląda film na I Międzynarodowym Festiwalu Robotniczym w Zlinie, gdzie również zdobywa jedną z czterech równorzędnych nagród. Jakubowska zostaje okrzyknięta najlepszą reżyserką ówczesnej Europy. Rok później film będzie ostro skrytykowany na Zjeździe Filmowców w Wiśle za inspiracje włoskim neorealizmem. Dziś jasna ideologiczna wymowa tego dzieła i uwikłanie w propagandową politykę nie ujmują mu walorów artystycznych. Towarzyszący świetnemu warsztatowi realizm socjalistyczny tego kina i specyficzna estetyka przekazu idą w parze z pełnym profesjonalizmem. Historię tego filmu tworzą także przeciwności, z którymi Jakubowska walczyła z wielkim impetem. W źródłach wspomina się kluczowy dla filmu wyjazd reżyserki do Moskwy, a nawet łzy i wzruszenie Stalina, który przychylił się do realizacji tej produkcji