Journals of Rzeszow University - Open Journal System
Not a member yet
8594 research outputs found
Sort by
Aktywność kulturalna dzieci i młodzieży elementem przeciwdziałającym zachowaniom ryzykownym
Get PDFThis article aims to demonstrate the potential of cultural activity as a means of counteracting risky behavior among children and adolescents. The study presents the theoretical foundations of culture as an educational function, outlines the mechanisms underlying the development and perpetuation of problematic behaviors in youth, and presents specific examples of rehabilitation and preventive interventions, particularly those based on participation in cultural activities. This approach combines pedagogical, psychological, and sociological perspectives, presenting culture as a domain not only for creative development but also for effective educational and therapeutic support.Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie potencjału jaki posiada aktywność kulturalna wykorzystywana jako forma przeciwdziałania ryzykownym zachowaniom wśród dzieci i młodzieży. W opracowaniu przedstawiono teoretyczne podstawy kultury jako funkcji wychowawczej, mechanizmy powstawania i utrwalania zachowań problemowych u młodzieży oraz zaprezentowano konkretne przykłady oddziaływań rewalidacyjnych i profilaktycznych, w szczególności tych opierających się na uczestnictwie w działalności kulturalnej. Podejście to łączy w sobie zarówno perspektywę pedagogiczną, jak również psychologiczną i socjologiczną, ukazując kulturę jako obszar nie tylko twórczego rozwoju, ale również skutecznego wsparcia wychowawczego i terapeutycznego
Muzeum pamięci – rzecz o wojnie i pokoju
Get PDFThe article explores the educational, axiological, and existential dimensions of museum experience in memorial museums, particularly in martyrdom museums located on the sites of former concentration and extermination camps. Drawing on qualitative research conducted among university students, the author analyses the emotional and moral responses of visitors to spaces marked by suffering. The study reveals that encounters with authentic sites of atrocity inspire reflection on the nature of evil, the loss of humanity, moral responsibility, and the meaning of peace. The paper interprets students’ testimonies through the perspectives of dialogical philosophy, memory pedagogy, and the Christian concept of peace. The author argues that museum education at sites of remembrance possesses formative potential: it teaches empathy, gratitude and responsibility for a world in which the past remains a moral obligation towards the future.Artykuł podejmuje refleksję nad edukacyjnym, aksjologicznym i egzystencjalnym wymiarem doświadczenia muzealnego w muzeach-miejscach pamięci, zwłaszcza w muzeach martyrologicznych, powstałych na terenach byłych obozów koncentracyjnych i zagłady. W oparciu o wyniki badań jakościowych z udziałem studentów autor analizuje emocjonalne i moralne reakcje zwiedzających wobec przestrzeni naznaczonej cierpieniem. Ukazuje, że spotkanie z autentycznym miejscem zbrodni prowadzi do refleksji nad naturą zła, utratą człowieczeństwa, odpowiedzialnością i sensem pokoju. W tekście podjęto próbę interpretacji wypowiedzi młodych ludzi w świetle filozofii dialogu, pedagogiki pamięci oraz chrześcijańskiej koncepcji pokoju. Artykuł wskazuje, że edukacja muzealna w miejscach pamięci ma potencjał formacyjny: uczy współodczuwania, wdzięczności i odpowiedzialności za świat, w którym przeszłość pozostaje moralnym zobowiązaniem wobec przyszłości
Napoleona Cybulskiego teoria przewrotów społecznych
Get PDFThe article discusses Cybulski’s (a recognized authority in the field of biology) criticism of “reform currents”, especially socialism (Bolshevism), spreading across Europe at the beginning of the 20 th century through mindless imitation. He considers these trends to be the result of man’s confusion in interpreting the world and losing touch with his own species. According to Cybulski, all social upheavals are generally based on such misconceptions. In his criticism, he remains a positivist optimist and believes in overcoming all ideological aberrations (socialism and the distorted religious worldviews) and a return to pragmatism in social life.W artykule omówiono krytykę „prądów reformatorskich” Cybulskiego (uznanego autorytetu w dziedzinie biologii), szczególnie socjalizmu (bolszewizmu), szerzących się według bezmyślnego naśladownictwa w Europie początku XX w. Prądy te autor uznaje za wynik pobłądzenia człowieka w interpretacji świata i zagubienia jego gatunkowej natury. Na nich to, ogólnie, opierają się wszelkie przewroty społeczne. W swojej krytyce pozostaje wszak pozytywistycznym optymistą i wierzy w przezwyciężenie wszelkich ideowych aberracji (socjalizmu, jak i światopoglądu religijnego) oraz powrót do pragmatyzmu w życiu społecznym
Muzyka instrumentalna w cerkwiach bazyliańskich w Galicji (do 1882 roku)
Get PDFThe article considers the use of instrumental music in Basilian churches in Galicia. The presence of organs and musical instruments was recorded in two monastic temples in Galicia – in Hoszów and Buczacz. They were introduced in the second half of the 18th century. It seems that the reason for their use in Hoszów was the development of the Marian cult, attracting people of both Catholic rites. In turn, the presence of organs and musical instruments in the church in Buczacz was influenced by the will of Mikołaj Bazyli Potocki, expressed when he founded a school for young people at the local monastery. Moreover, in the archimandry in Uniów until 1790 there was a band supported by the Basilians, while in Krystynopol instrumental music was used during processions. The trend of the Church’s interest in instrumental music seems to have ended in the early 1830s, when the tradition of Orthodox church singing was renewed in the Przemyśl eparchy by the Greek Catholic bishop Jan Śnigurski.W artykule podjęto rozważania nad stosowaniem muzyki instrumentalnej w cerkwiach bazyliańskich na terenie Galicji. Odnotowano obecność organów i instrumentów muzycznych w dwóch świątyniach zakonnych na tym terenie – w Hoszowie i Buczaczu. Ich wprowadzenie nastąpiło jeszcze w II połowie XVIII wieku. Wydaje się, że powodem ich używania w Hoszowie był rozwój kultu maryjnego przyciągający ludność obu obrządków katolickich. Z kolei na obecność organów i instrumentów muzycznych w cerkwi w Buczaczu miała wpływ wola Mikołaja Bazylego Potockiego wyrażona przy okazji ufundowania szkoły dla młodzieży świeckiej przy tamtejszym klasztorze. Ponadto w archimandrii w Uniowie do 1790 roku działała kapela utrzymywana przez bazylianów, zaś w Krystynopolu wykorzystywano muzykę instrumentalną podczas procesji. Trend związany z zainteresowaniem Cerkwi muzyką instrumentalną wydaje się kończyć na początku lat 30. XIX wieku, kiedy w eparchii przemyskiej nastąpiło odnowienie tradycji śpiewu cerkiewnego przez biskupa greckokatolickiego Jana Śnigurskiego
Jerzy Gablenz we wspomnieniach syna – portret kompozytora na podstawie materiałów przechowywanych w Bibliotece Narodowej
Get PDFIn this article, the author presents the biography of Jerzy Gablenz (1888–1937), a composer who spent his entire life in Krakow. The source for this sketch is materials prepared by the composer’s son, Tomasz, and deposited at the National Library. These materials reveal a rich picture of the artist’s ancestors from Lviv, who nurtured and cherished their roots, and a portrait of Jerzy as a man deeply rooted in the rich family tradition and history of Krakow.W niniejszym artykule autor przybliża biografię Jerzego Gablenza (1888–1937) – kompozytora, który całe swe życie związał z Krakowem. Źródłem do powstania szkicu stały się przygotowane przez syna kompozytora, Tomasza, i złożone w Bibliotece Narodowej materiały, z których wyłania się bogaty obraz pochodzących ze Lwowa przodków artysty, pielęgnujących i dbających o swoje korzenie, oraz portret Jerzego jako człowieka wrośniętego w bogatą tradycję rodzinną i historię Krakowa
Dzieje przyjaźni Marii Modrakowskiej i Zygmunta Mycielskiego w świetle zachowanej korespondencji
Get PDFMaria Modrakowska and Zygmunt Mycielski probably met in Paris in 1931. Maria mentioned Zygmunt in her articles Amateur photos from Paris [Zdjęcia amatorskie z Paryża] written for “Kurier Wileński”, and the composer wrote in letters to his mother about the extremely talented singer who made a career in Paris. They supported each other abroad, also in artistic matters; corresponded, among others organizing Nadia Boulanger’s stays in Poland. The exchange of letters was interrupted by the Modrakowska’s sudden death in 1965.Poznali się prawdopodobnie w Paryżu w 1931 roku. Maria Modrakowska wzmiankowała o Zygmuncie Mycielskim w swych felietonach z cyklu Zdjęcia amatorskie z Paryża pisanych dla „Kuriera Wileńskiego”, a kompozytor rozpisywał się w listach do matki o niezwykle utalentowanej śpiewaczce, która szturmem zdobyła stolicę Francji i rozpoczęła tournée koncertowe. Wspierali się wzajemnie na obczyźnie, także w kwestiach artystycznych; spędzali razem święta. Połączyła ich przyjaźń z Nadią Boulanger. Korespondowali, organizując m.in. przyjazdy Mademoiselle do Polski. Wymianę listów przerwała nagła śmierć artystki w 1965 roku
Cultural Reflections on the use of Technology in Education in the Case of Serbia: Does National Culture Limit the Expansion of Digital Education?
Get PDFIntensive changes in the implementation of information and communication technology in education bring numerous opportunities for learning. Although current discussions on the potential of digital education within academic and expert circles tend to support the thesis that it will take precedence over traditional forms of education, its development and expansion are influenced by various factors—one of the most significant being national culture. The primary aim of this paper is to explore the issue of further development and use of digital technology in education from a cultural perspective. The main premise of this work is that the development of digital education should not be viewed solely through the lens of technological advancement and its application, but also in the context of culturally conditioned structures of need. Technology changes the way we learn, access knowledge, share and apply it; however, on the other hand, culture influences how and to what extent these new technologies are accepted and used. Therefore, the central goal of this paper is to reflect on the interdependence between national culture and the application of digital technologies in education in Serbia
Learning Geometric Polyformisms in Mathematics Education
Get PDFThe renowned Russian mathematician, mathematics education methodologist, scientist, science popularizer, author of geometry textbooks, and lecturer at Moscow State University, Igor F. Sharygin, believed that geometry should primarily be geometric, rather than analytical or algebraic. The central character in this story should be the figure, with the triangle and circle dominating its surface, and the main means of learning should be the drawing and the image. Textbooks that focus on geometric content should not be limited to the development of geometric theories. The learning process of such content involves a wide variety of work formats, primarily through problem solving. A problem is not merely a skill exercise, but a component of knowledge. Students should become familiar with a sequence of sufficiently challenging geometric problems, following well-known models. Incidentally, this essentially constitutes the process of learning algebra as well
Optimizing rehabilitation strategies for elderly patients with femoral fracture – a prognostic perspective
Get PDFIntroduction and aim. Femoral fractures in elderly people significantly impact their functional recovery and independence. Identifying reliable prognostic markers upon admission can facilitate optimal resource allocation and improve rehabilitation outcomes. This study aims to evaluate the predictive significance of pre-injury functional status, comorbid conditions, and cognitive function in determining independent living one year after injury.
Material and methods. This retrospective observational study involved 132 consecutive patients over the age of 60 years who had suffered femoral fractures and were admitted to a specialized geriatric orthopedic unit. Prior to hospitalization, all patients were capable of independent living. Upon admission, three key prognostic indicators were evaluated: (1) the level of pre-injury performance in activities of daily living (ADL); (2) the absence of comorbidities that could hinder recovery; and (3) cognitive function, measured by a Pfeiffer mental questionnaire score above 7. The relationship between these prognostic factors and the ability to live independently one year after injury was examined using odds ratios (OR) with 95% confidence intervals (CI).
Results. Among patients who possessed all three positive prognostic factors, 92% maintained independent living status after one year. In contrast, individuals with one, two, or three unfavorable predictors exhibited progressively lower rates of independent living, recorded at 96%, 82%, and 55%, respectively. The median duration of hospitalization within the first year varied across these groups, averaging 23, 74, 91, and 96 days, respectively. Furthermore, one-year mortality rates were found to be associated with the presence of comorbid conditions: 0% among those with only a femoral fracture, 14% in patients with one or two additional conditions, and 24% for those with three or more comorbidities.
Conclusion. Simple and robust admission predictors including pre-injury ADL performance, absence of significant comorbidities, and preserved cognitive function can effectively estimate long-term functional outcomes in patients with femoral fracture in elderly people. These findings support the optimization of rehabilitation resources to improve recovery and promote independent living
Evaluation of hormonal and adipokine biomarkers in the diagnosis of polycystic ovary syndrome – a case-control study
Get PDFIntroduction and aim. Polycystic ovary syndrome (PCOS) is a prevalent endocrine disorder that significantly affects women of reproductive ages. This study evaluated the diagnostic potential of hormonal biomarkers such as anti-Müllerian hormone (AMH), total and free testosterone, ratio of luteinizing hormone (LH/FSH) ratio, and adipokines, including visfatin and kisspeptin, in distinguishing PCOS patients from healthy controls.
Material and methods. In this case-control study, 50 women diagnosed with PCOS were compared with 50 controls of the same age. Demographic and clinical data were collected through structured interviews and physical examinations. Physical activity levels was assessed using the International Physical Activity Questionnaire short form as well as anthropometric measurements were performed using a calibrated digital scale Seca 803. Blood samples were analyzed for AMH, total and free testosterone, LH/FSH ratio, visfatin, and kisspeptin levels using enzyme-linked immunosorbent assay.
Results. PCOS patients exhibited significantly higher levels of AMH (8.1±2.3 ng/mL vs. 4.07±1.1 ng/mL, p<0.001), Free testosterone (4.55±0.95 pg/mL vs. 2.47±0.46 pg/mL, p<0.001), visfatin (86.6±11.02 ng/mL vs. 49.53±10.25 ng/mL, p<0.001), and kisspeptin (9.88±1.96 ng/mL vs. 4.84±1.07 ng/mL, p<0.001) compared to controls. Logistic regression showed that elevated levels of AMH (odds ratio [OR]=2.95, p=0.0056), visfatin (OR=1.7, p=0.0043) and kisspeptin (OR=18.3, p=0.0015) were strongly associated with PCOS.
Conclusion. These findings confirmed the significant role of AMH, testosterone, visfatin, and kisspeptin in the diagnosis of PCOS. Integration of adipokine markers, particularly visfatin and kisspeptin, with traditional hormonal markers enhances diagnostic accuracy